Dạy học môn quản trị mạng theo năng lực thực hiện tại trường cao đẳng nghề cơ điện hà nội

Các nguyên tắc của dạy học theo năng lực thực hiện • Các năng lực thực hiện phải được xác định từ yêu cầu sản xuất và công bố trước Điều này có nghĩa rằng các năng lực thực hiện quan t

bộ giáo dục và đào tạo trường đại học bách khoa hà nội

NGUYễN QUANG HUY

Người hướng dẫn khoa học : GS TSKH nguyễn minh đường

Hà nội, 2010

1

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC BẢNG BIỂU – HÌNH VẼ

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

3.2 Đối tượng nghiên cứu

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 Giả thuyết khoa học

6 Phạm vi nghiên cứu

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8 Cấu trúc của luận văn

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC THỰC HIỆN

1.1 Tổng quan về dạy học theo năng lực thực hiện

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.2 Các thành tố của quá trình dạy học

1.1.3 Dạy học theo năng lực thực hiện

1.1.4 Ưu, nhược điểm của dạy học theo năng lực thực hiện

1.2 Những điều kiện dạy học theo năng lực thực hiện

……… 4

.….……… 5

… ……… 6

………… ……… 7

… ….……… 8

……… 8

….… ……… 10

……… 10

……… ……… 10

……… ……… 10

…….……… ……… 10

.…….……… ……… 10

……….……….……… ……… 11

… ……… ……… 11

……… 11

……… 11

……… 11

……… 13

……… ……… 13

……… ………… 16

……… ……… 18

……… 33

………….……… 33

2

1.2.1 Cấu trúc chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện: tích hợp giữa lý

thuyết và thực hành nghề 1.2.2 Giáo viên được bồi dưỡng về dạy học theo năng lực thực hiện 1.2.3 Có đầy đủ các phương tiện dạy học và cơ sở vật chất cần thiết để dạy học theo năng lực thực hiện Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN QUẢN TRỊ MẠNG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI 2.1 Sơ lược về lịch sử phát triển của trường 2.2 Các nghề đào tạo và quy mô của nhà trường 2.3 Các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy và học 2.3.1 Đội ngũ giáo viên 2.3.2 Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, thư viện 2.4 Thực trạng dạy học môn học Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội 2.4.1 Môn học Quản trị mạng 2.4.2 Đặc điểm của môn học và những phương pháp giảng dạy đặc trưng 2.5 Khả năng áp dụng dạy học theo năng lực thực hiện môn học Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội Chương 3 DẠY HỌC MÔN QUẢN TRỊ MẠNG THEO NĂNG LỰC THỰC HIỆN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI 3.1 Cấu trúc lại chương trình môn Quản trị mạng theo năng lực thực hiện 3.2 Xây dựng một số bài giảng môn quản trị mạng theo năng lực thực hiện 3.2.1 Bài 1 Sao lưu và phục hồi cơ sở dữ liệu DHCP 3.2.2 Bài 2 Tạo và cấu hình DNS Zones 3.2.3 Bài 3 Bảo mật DNS 3.3 Thực nghiệm sư phạm 3.3.1 Mục đích, ý nghĩa của thực nghiệm sư phạm ……… ……… 33

……… 33

……… ……… 34

…… ……… 35

……… 37

……… 38

……… ……… 38

……… 38

……… ……… 39

……… ……… 39

… 43 ………… ……… 44

… … 45

… … 48

……… 48

………… ……… 61

……….………… ……… 70

……….………… ……… 78

.……… 78

3

3.3.2 Đối tượng thực nghiệm

3.3.3 Nội dung thực nghiệm

3.3.4 Phương pháp và quy trình thực nghiệm

3.3.5 Kết quả thực nghiệm

3.3.6 Kết quả đánh giá của đồng nghiệp

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

……….………… ……… 78

……….………… ……… 78

…… ……… 78

……….…… ……… 79

…….…… ……… 80

……….…….…… ……… 82

….……….…….…… ……… 83

……….….……….…….…… ……… 84

4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố ở bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Quang Huy

5

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến thầy giáo hướng dẫn: GS.TSKH Nguyễn Minh Đường – Viện nghiên cứu giáo dục Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận án này

Tác giả xin gửi lời cảm ơn tới:

o Các thầy cô trong khoa Sư Phạm kỹ thuật trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội

o Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

o Thầy cô, bạn bè, các đồng nghiệp cùng các anh chị và các bạn trong lớp cao học Sư phạm Kỹ thuật khóa 2007-2009

đã tạo mọi điều kiện, giúp đỡ, cộng tác, động viên, chia sẻ để tác giả hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Trân trọng cảm ơn !

Tác giả luận văn

Nguyễn Quang Huy

6

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

Hình 1.1 Sơ đồ các thành tố của quá trình dạy học

Hình 1.2 Sơ đồ triết lý dạy học theo năng lực thực hiện

Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý của nhà trường

DHCP Giao thức cấu hình máy chủ động

(Dynamic Host Configuration Protocol)

DNS Máy chủ ánh xạ tên miền

(Domain Name System)

DACUM Phát triển chương trình

(Development A Curriculum)

NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn

CNVC Công nhân viên chức

LĐTB & XH Lao động thương binh và xã hội

Để thích ứng với sự biến đổi của nền kinh tế trong giai đoạn mới, công tác đào tạo nghề cần được mềm hoá, đa dạng hoá nhằm phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và nhu cầu của người học

Mặt khác, trong thời đại ngày nay, xu hướng toàn cầu hoá là tất yếu, chúng

ta gia nhập WTO dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt giữa các nước thế giới, nhất là vấn

đề lao động có trình độ kỹ thuật, đủ năng lực thực hiện Thời đại kinh tế tri thức, khoa học kỹ thuật phát triển nhanh đang hàng ngày hàng giờ làm thay đổi mọi mặt của lao động sản xuất Cơ cấu nghề nghiệp luôn biến động, nhiều nghề mới xuất hiện, nhiều nghề cũ mất đi, và những nghề còn lại cũng thường xuyên được biến đổi và phát triển Khái niệm học một nghề “hoàn chỉnh” để phục vụ suốt đời đã trở nên lỗi thời “Học suốt đời” đã trở nên một nhu cầu của mọi người và cho sự phát triển của xã hội “Cần gì học nấy” và không ngừng nâng cao trình độ để đáp ứng nhu cầu luôn luôn biến đổi của thị trường lao động đã trở nên nhu cầu tất yếu Bởi vậy quá trình đào tạo nghề truyền thống theo niên chế với một kế hoạch đào tạo cứng nhắc đã trở nên kém linh hoạt và kém hiệu quả, khó đáp ứng thực tiễn, nhu cầu xã hội

Đặc biệt trong điều kiện nước ta hiện nay, nền kinh tế đang trên đà phát triển nhiều cơ hội và cũng nhiều thách thức Nền công nghiệp nước nhà còn thiên về gia công và lắp ráp, các lĩnh vực công nghệ cao đang hình thành và sẽ phát triển; việc định hướng đào tạp đi theo triết lý nào là một việc làm vô cùng cấp thiết.Việc phổ biến nghề rộng rãi, và đào tạo nghề cơ bản cho người lao động nhất là tầng lớp thanh thiếu niên với những nội dung đào tạo nghề thiết dụng, để giúp họ tự tìm

độ đào tạo ”

Để đáp ứng các yêu cầu trên, kinh nghiệm của các nước trên thế giới: hệ thống giáo dục nghề nghiệp đang tiếp cận theo phương thức đào tạo theo “năng lực thực hiện” Cách tiếp cận này chỉ ra rằng trong đào tạo nghề người lao động tương lai không chỉ cần kiến thức, kỹ năng chuyên môn mà còn cần cả kỹ năng

về phương pháp tiếp cận giải quyết vần đề và các năng lực xã hội cần thiết thực sự cho một nghề nghiệp tại vị trí lao động cụ thể của mình Tuy nhiên để phù hợp với điều kiện Việt Nam, trong sự đột phá đổi mới về phương thức đào tạo, Tổng cục dạy nghề đã ban hành chương trình khung theo mô đun Chương trình khung được xây dựng theo hướng tiếp cận mục tiêu đào tạo định hướng thị trường đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực cho xã hội một cách khoa học có tính kế thừa những hạt nhân hợp lý của phương thức truyền thống để xây dựng lên cái mới cho chương trình đào tạo nghề Chương trình khung có chứa đựng cả cấu trúc môn học (chủ yếu cho phần chung) và cấu trúc mô đun chủ yếu phần chuyên môn là một bước chuyển đổi cần thiết và hợp lý

Tuy nhiên sự nhận thức về mặt lý luận về phương thức đào tạo mới cũng như áp dụng đào tạo theo “năng lực thực hiện” còn nhiều hạn chế ở các cấp quản lý

và các cơ sở đào tạo nghề Việc chuyển đổi từ phương pháp giảng dạy truyền thống sang giảng dạy theo năng lực thực hiện khiến các giáo viên thực sự bỡ ngỡ về cách thức cũng như quy chuẩn áp dụng sao cho hiệu quả

Chính vì các lý do trên mà tác giả đã chọn đề tài “Dạy học môn Quản trị

10

mạng theo năng lực thực hiện tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội” với mong muốn đem lại hiệu quả cho môn học này với phương pháp tiếp cận mới này

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu cơ sở lý luận dạy học theo năng lực thực hiện và áp dụng giảng dạy môn học Quản trị mạng nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học môn học này tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp dạy học theo năng lực thực hiện cho môn học Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài hướng tới giải quyết các nhiệm vụ sau:

• Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo năng lực thực hiện

• Phân tích, đánh giá thực trạng dạy học môn Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

• Nghiên cứu áp dụng phương pháp dạy học theo năng lực thực hiện cho môn học Quản trị mạng, thực nghiệm và đánh giá chất lượng, hiệu quả

5 Giả thuyết khoa học

Nếu áp dụng phương pháp dạy học theo năng lực thực hiện cho môn học Quản trị mạng thì sẽ nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy, gây hứng thú cho sinh viên, giúp sinh viên thành thạo kỹ năng hơn đồng thời có thể giảm bớt thời gian đào tạo

6 Phạm vi nghiên cứu

11

Nghiên cứu phương pháp dạy học môn Quản trị mạng theo năng lực thực hiện tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội Cụ thể là: nghiên cứu cơ sở lý luận, cấu trúc lại chương trình môn học, viết bài giảng và tổ chức thực nghiệm đánh giá kết quả

7 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết được một cách có hiệu quả các nhiệm vụ nghiên cứu trên, tác giả tiến hành sử dụng tổng hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh và khái quát hoá trên cơ sở thu thập các tài liệu, văn bản, sách báo về lý luận dạy học, về sư phạm kỹ thuật, lý luận dạy học theo năng lực thực hiện Xây dựng cơ sở lý luận về dạy học theo năng lực thực hiện nhằm tiến tới áp dụng vào giảng dạy môn học Quản trị mạng

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

• Phương pháp quan sát trao đổi qua dự giờ, hội giảng, đàm thoại, phỏng vấn, thảo luận để nắm tư liệu và rút kinh nghiệm thực tế

• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, triển khai điều tra thực trạng dạy học môn Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: tổ chức thực hiện một số bài giảng thiết

kế theo năng lực thực hiện của môn học

• Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến các chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu, quản lý chuyên môn và giảng dạy môn học

8 Cấu trúc của luận văn

Luận văn chia làm 3 phần chính:

• Phần mở đầu: Trình bày mục đích, lý do chọn đề tài, nhiệm vụ và phương

pháp nghiên cứu …

• Phần nội dung: bao gồm 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận của dạy học theo năng lực thực hiện

12

Chương 2 Thực trạng dạy học môn Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng

nghề Cơ điện Hà Nội

Chương 3 Dạy học môn Quản trị mạng theo năng lực thực hiện tại Trường

Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

• Phần kết luận và kiến nghị

Trên lớp, các hoạt động của học sinh là chính, khi đó, giáo viên đóng vai trò

là người gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động học tập của học sinh để giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác và hào hứng học tập

1.1.1.2 Học

Học là quá trình hoạt động của học sinh trong đó, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, chủ động tìm hiểu, lĩnh hội tri thức thông qua các hoạt động học tập để biến tri thức đó thành kiến thức của mình

Người học là “đối tượng” của hoạt động “dạy” đồng thời là “chủ thể” của hoạt động “học” được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp đặt sẵn

1.1.1.3 Dạy học

Dạy học là một thuật ngữ kép thể hiện quá trình tương tác giữa thầy và trò trong hoạt động dạy và học Thầy “dạy”, học sinh “học” trong sự phối hợp nhịp nhàng xuyên suốt các hoạt động học tập mà ở đó học sinh là trung tâm

14

1.1.1.4 Năng lực

Là khả năng chung của một con người có khả năng làm được việc gì đó Năng lực chính là khả năng mỗi cá nhân có sự phù hợp giữa một tổ hợp các thuộc tính tâm lý với yêu cầu của một hoạt động nhất định để hoạt động có có kết quả Mỗi một cá nhân có các những năng lực ở các mức độ khác nhau

1.1.1.5 Năng lực thực hiện

Có nhiều khái niệm khác nhau về năng lực thực hiện

• Năng lực thực hiện là khả năng sản xuất của một cá nhân, khả năng đó được xác định và đo lường trong các thuật ngữ của sự thực hiện một nội dung lao động xác định, nó không chỉ dừng ở kiến thức, khả năng, thái độ hoặc kỹ năng, những vấn đề này là cần thiết nhưng bản thân nó không đủ cho một

sự thực hiện có kết quả [Luật Giáo dục nghề nghiệp của Mêhicô]

• Năng lực thực hiện là sự thực thi hiệu quả của các khả năng tập trung vào sự thực hiện nhiệm vụ của một nghề nghiệp có liên quan đến các cấp trình độ yêu cầu của vị trí làm việc Năng lực thực hiện không chỉ là khả năng thực hiện các hoạt động chuyên môn đơn thuần mà còn bao hàm cả khả năng phân tích, khả năng ra quyết định, chuyển đổi xử lý thông tin và những phẩm chất tâm lý đạo đức…được xem là cần thiết cho sự thực hiện

hoản hảo của nghề nghiệp [Học viện quốc gia Empleo - Tây Ban Nha]

• Năng lực thực hiện được hiểu như một cấu trúc phức tạp của các thuộc tính nhân cách cần thiết cho sự thực hiện trong phạm vi hoàn cảnh cụ thể Nó

là một sự phối hợp phức tạp của các thuộc tính (Kiến thức, thái độ, các nguyên tắc và kỹ năng) và các công việc phải được thực hiện trong các

hoàn cảnh xác định.[Tổ chức ANTA – Australia]

• Năng lực thực hiện là sự vận dụng các kỹ năng, kiến thức và thái độ để thực hiện các nhiệm vụ theo tiêu chuẩn công nghiệp và thương mại dưới các điều kiện hiện hành [Tổ chức Lao động thế giới – ILO]

Ở Việt Nam khi nghiên cứu về đào tạo nghề nghiệp theo năng lực thực

15

hiện cũng có các định nghĩa khác nhau, có hai định nghĩa cần chú ý đó là:

• Năng lực thực hiện là: Khả năng của một người lao động có thể thực hiện những công việc của một nghề theo những chuẩn được quy định

• Năng lực thực hiện bao gồm 3 thành tố có liên quan chặt chẽ với nhau là: Kiến thức, kỹ năng và thái độ [Nguyễn Minh Đường - Phát triển chương trình giáo dục kỹ thuật và dạy nghề -1999]

• Năng lực thực hiện là khả năng thực hiện được các hoạt động (nhiệm vụ, công việc) trong nghề theo tiêu chuẩn đặt ra đối với từng nhiệm vụ, công việc

đó

• Năng lực thực hiện liên quan đến nhiều mặt, nhiều thành tố cơ bản tạo nên nhân cách con người, nó thể hiện sự phù hợp ở mức độ nhất định của những thuộc tính tâm, sinh lý cá nhân với một hay một số hoạt động nào đó Nhờ có sự phù hợp như vậy mà con người thực hiện có kết quả các hoạt động ấy Chỉ thông qua sự thực hiện có kết quả, mọi người khác mới có thể công nhận người đó có năng lực về hoạt động ấy [Nguyễn Đức Trí - Tiếp cận đào tạo nghề dựa trên năng lực thực hiện và việc xây dựng tiêu chuẩn nghề, 1996]

Năng lực thực hiện hiểu theo cách này, thể hiện rõ mối quan hệ giữa năng lực thực hiện và các yếu tố tạo nên nhân cách và phương pháp đánh giá năng lực thực hiện thông qua thực hiện có kết quả của cá nhân đáp ứng tiêu chuẩn của nghề nghiệp

Năng lực thực hiện có thể nhận biết được thông qua các đặc trưng sau:

• Là các thuộc tính nhân cách (kiến thức, kỹ năng, thái độ) và các nguyên tắc cần thiết của người lao động để thực hiện toàn bộ một hoặc một số nội dung lao động nghề nghiệp cụ thể

• Thể hiện thông qua việc đáp ứng được tiêu chuẩn yêu cầu của vị trí làm việc thực tế trong sản xuất đặt ra (Tiêu chuẩn đòi hỏi của nghề nghiệp chứ không phải tiêu chuẩn của đào tạo)

Tóm lại: Năng lực thực hiện là khả năng thực hiện được các hoạt động

(nhiệm vụ, công việc) trong nghề theo tiêu chuẩn đặt ra đối với từng nhiệm vụ, công việc đó Năng lực thực hiện là các kĩ năng, kiến thức, thái độ đòi hỏi đối với một người để thực hiện hoạt động có kết quả ở một công việc hay một nghề cụ thể

1.1.2 Các thành tố của quá trình dạy học

Quá trình dạy học theo năng lực thực hiện bao gồm các thành tố được diễn giải theo sơ đồ sau:

Mục tiêu

Phương pháp

Môi trường

Xây dựng nội dung bài giảng kết hợp chặt chẽ với mục tiêu và phương pháp giảng dạy là trách nhiệm yêu cầu đối với giáo viên Nội dung phải đảm bảo tính chuẩn xác, vừa sức và có khối lượng phù hợp với thời gian giảng dạy Phương pháp giảng dạy phải gắn liền với nội dung nhằm đạt được mục tiêu đã xác định Cần áp dụng tối đa phương pháp dạy học tích cực và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong bài học để nâng cao chất lượng và hiệu quả

Ba thành tố quan trọng khác trong quá trình dạy học theo năng lực thực hiện

là giáo viên – học sinh – môi trường Giáo viên đóng vai trò là người truyền đạt tri thức thông qua việc tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh tự lực lĩnh hội tri thức và biến tri thức đó thành kiến thức của mình đạt tiêu chuẩn mà mục tiêu đã xác định Giáo viên áp dụng các phương pháp giảng dạy để truyền đạt tri thức nhằm đạt được mục tiêu đã xác định, trong khi đó học sinh cũng

sử dụng các phương pháp học tập để có thể tiếp thu bài và học sao cho hiệu quả

Môi trường bao gồm phòng học, cơ sở vật chất, mô hình học cụ, thiết bị giúp cho giáo viên và học sinh có thể thực hiện việc dạy và học cùng với các hoạt động trong quá trình học tập Một môi trường học tập đầy đủ sẽ hỗ trợ hiệu quả cho quá trình dạy học theo năng lực thực hiện

Hình 1.1 Sơ đồ các thành tố của quá trình dạy học

18

1.1.3 Dạy học theo năng lực thực hiện

1.1.3.1 Triết lý và các nguyên tắc của dạy học theo năng lực thực hiện

a Triết lý của dạy học theo năng lực thực hiện

• Học để thành thạo các công việc của nghề, để có cơ hội tìm được việc làm

Theo triết lý này, mục tiêu đối với người học là để có cơ hội tìm được việc làm, điều này có thể hiểu là người học phải có năng lực về kiến thức, kỹ năng

và thái độ phù hợp với yêu cầu của nhà tuyển dụng theo một chuẩn mực nhất định căn cứ vào mức độ thành thạo các công việc của nghề

• Chuẩn nghề nghiệp là thước đo của sự thành thạo công việc của nghề, là cái đích cần đạt Ở đây, sự thành thạo công việc của nghề phải tuân theo

những tiêu chuẩn nhất định của nghề nghiệp Những tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên đặc thù của công việc, của nghề nghiệp và là cái đích yêu cầu mọi người lao động phải đạt đến Trong dạy học theo năng lực thực hiện, các tiêu chuẩn nghề nghiệp phải được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn thực tế của nghề nghiệp tại thị trường lao động để đảm bảo bám sát các chuẩn mực thực tế, tránh rơi vào tình trạng lệch pha giữa mục tiêu đào tạo và chuẩn nghề nghiệp

• Để thành thạo công việc cần có những điều kiện nhất định trong quá trình học tập Các điều kiện ở đây được hiểu như là các nguồn lực để tạo điều kiện

cho sự phát triển năng lực của người học trong quá trình học tập Các điều kiện có thể gồm: nhà xưởng, dụng cụ, thiết bị, vật liệu, mô hình mô phỏng … Triết lý dạy học theo năng lực thực hiện có thể tóm tắt theo sơ đồ sau:

19

Lao động nghề nghiệp Đào tạo cho thị trường LĐ

b Các nguyên tắc của dạy học theo năng lực thực hiện

• Các năng lực thực hiện phải được xác định từ yêu cầu sản xuất và công bố trước

Điều này có nghĩa rằng các năng lực thực hiện quan trọng ở trình độ đào tạo tương ứng phải được các chuyên gia thực tiễn trong nghề xác định theo những cách thức thích hợp, được thẩm định là phù hợp và sau đó công bố cho người học và mọi người khác có liên quan biết

• Các tiêu chí, chuẩn đánh giá và điều kiện thực hiện phải được công bố công khai trước cho người học

ĐÀO TẠO THEO NLTH

MỤC TIÊU ĐÀO TẠO

CHUẨN CHƯƠNG TRÌNH

ĐÀO TẠO

ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG

ĐÀO TẠO

THEO MỤC TIÊU ĐÀO TẠO

Hình 1.2 Sơ đồ triết lý dạy học theo năng lực thực hiện

20

Điều đó có nghĩa là phải cho người học biết cụ thể và chính xác kết quả học tập của việc học, đó chính là sự thực hiện hay năng lực thực hiện của họ được đánh giá như thế nào, theo những tiêu chí và trong những điều kiện gì Việc thực hiện nguyên tắc cơ bản này cũng có nghĩa là chúng ta không được đánh giá theo phương thức truyền thống dựa vào chuẩn tương đối so sánh thành tích giữa những người học với nhau Thay vào đó ta phải sử dụng phương thức đánh giá theo tiêu chí, trong đó tiến bộ, thành tích của từng người học riêng rẽ được so sánh với những tiêu chí đã được thiết lập và công khai cho mọi người biết trước

• Học thành thạo từng năng lực thực hiện trước khi qua năng lực thực hiện khác

Bản chất của dạy và học theo năng lực thực hiện là khả năng làm được gì đó trong những điều kiện nhất định theo tiêu chuẩn cụ thể nào đó Điều đó có nghĩa là học xong năng lực thực hiện nào thì phải có khả năng làm thành thạo năng lực thực hiện đó rồi mới chuyển sang năng lực thực hiện khác Điều này

sẽ đảm bảo tính trọn vẹn của mỗi năng lực thực hiện

• Quan tâm đến kết quả, ít quan tâm đến thời gian

Trong dạy học theo NLTH, người ta quan tâm đên kết quả mà người học đạt được và ít quan tâm đến thời gian hơn Tùy thuộc vào tính chất cụ thể của mỗi công việc mà thời gian được thiết kế khác nhau sao cho phù hợp, tuy nhiên kết quả công việc vẫn được quan tâm nhiều hơn

• Tạo điều kiện cho người học học theo nhịp độ riêng và bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện

Điều đó có nghĩa rằng mỗi người học có cơ hội để hình thành và phát triển từng NLTH quan trọng đối với mình và đồng thời cũng có cơ hội thể hiện sự đạt được NLTH đó Nguyên tắc cơ bản này đòi hỏi phải cá thể hóa các chương trình đến mức tối đa có thể và cần có các loại học liệu có thể cá thể hóa việc học tập

21

• Đánh giá kết quả học tập theo NLTH

Việc đánh giá NLTH bao gồm cả đánh giá kiến thức, kỹ năng, thái độ của người học, đòi hỏi phải đánh giá được sự thực hiện tức thời NLTH như là nguồn minh chứng quan trọng nhất Dạy học theo NLTH vượt trội hơn phương thức đào tạo truyền thống ở chỗ đòi hỏi người học phải biết cái “như thế nào” và “vì sao” của sự vật và đặt trọng tâm vào “khả năng làm được” Tất nhiên, để thực hiện một công việc được chuẩn xác, người học cần phải tiếp thu được những kiến thức và thái độ cần thiết có trước Tuy nhiên, việc tiếp thu những kiến thức, thái độ cần thiết có trước tự nó chưa thể đảm bảo cho khả năng của người học để thực hiện một công việc nào đó Thay vì chỉ

có trắc nghiệm hiểu biết, nhận thức bằng giấy và bút như là minh chứng cho NLTH, tức là dùng nó để đánh giá kiến thức tiền đề cần có bổ sung các bảng kiểm hướng vào sản phẩm hay quá trình hay các công cụ khác cho phép đánh giá được khả năng hiện thời của người học để thực hiện các NLTH như mong đợi

1.1.3.2 Một số đặc trưng của dạy học theo năng lực thực hiện

a Xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo

• Mục tiêu đào tạo được xuất phát từ chuẩn công nghiệp, từ yêu cầu của sản xuất

Việc xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo bám sát các tiêu chuẩn công nghiệp, đáp ứng các yêu cầu sản xuất là một tiêu chí quan trọng

Nó giúp cho việc định hướng các năng lực thực hiện cho người học bám sát thực tế sản xuất của thị trường lao động Theo đó người học được học tập những kỹ năng mà xã hội cần chứ không phải học tập những kỹ năng mà nhà trường có thể dạy, nhờ vậy hệ thống đào tạo không bị lạc hậu so với tốc độ phát triển của công nghiệp, của thị trường lao động Với những kỹ năng được đào tạo bám sát tiêu chuẩn công nghiệp, người học có cơ hội cao hơn trong

việc tìm kiếm việc làm sau khi ra trường

22

• Chương trình đào tạo được thiết kế theo phương pháp phân tích nghề DACUM

DACUM là cụm từ viết tắt của Development A Curriculum (phát triển

chương trình) Thực chất DACUM là phương pháp phân tích nghề để xây dựng một chương trình đào tạo Bản chất của DACUM như là một phương pháp hay kỹ thuật phân tích nghề là sự phối hợp hoạt động của một nhóm các chuyên gia thực tiễn trong nghề cụ thể (họ được coi là những chuyên gia nội dung) dưới sự điều hành của một chuyên gia phương pháp trong một hội thảo phân tích nghề Các chuyên gia nội dung là nguồn tư liệu phong phú với nhiều năm kinh nghiệm trong nghề Chuyên gia phương pháp là người nắm vững các nguyên tắc, quy trình và cách thức tiến hành phân tích nghề theo phương pháp DACUM Chuyên gia phương pháp không áp đặt ý tưởng của mình mà chỉ đưa ra các gợi ý, dẫn dắt, phối hợp sự hoạt động của các chuyên gia nội dung để chính họ nói ra được một cách chính xác và đầy đủ những gì

họ thường làm trong suốt quá trình nghề nghiệp của họ

Phương pháp DACUM có những ưu điểm:

- Cập nhật được nội dung đào tạo cho sát thực với nhu cầu của hoạt động nghề nghiệp trong các ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ xã hội

- Lôi kéo được các nhà công nghiệp, các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất vào quá trình xác định nội dung đào tạo Tạo được mối liên hệ chặt chẽ giữa đào tạo với sản xuất và việc làm

• Cấu trúc chương trình được thiết kế theo mô đun tích hợp giữa lý thuyết

và thực hành

Mô đun có nguồn gốc từ thuật ngữ Latinh “ modulus” với nghĩa đầu

tiên là mực thước, thước đo Trong kiến trúc xây dựng La mã nó được sử dụng như một đơn vị đo Đến giữa thế kỷ 20, thuật ngữ modulus mới được truyền tải sang lĩnh vực kỹ thuật Nó được dùng để chỉ các bộ phận cấu thành của các thiết bị kỹ thuật có các chức năng riêng biệt có sự hỗ trợ và bổ

23

sung cho nhau, không nhất thiết phải hoạt động độc lập Mô đun là một đơn

vị học tập liên kết tất cả các yếu tố của các môn học lý thuyết, kỹ năng, các kiến thức liên quan để tạo ra một trình độ Mô đun cũng là một đơn vị học tập trọn vẹn và có thể được thực hiện theo cá nhân hoá và theo một trình tự xác định trước để kết thúc mô đun Mô đun là một đơn vị trọn vẹn về mặt chuyên môn Vì vậy, nhờ những điều kiện cơ bản mỗi mô đun tương ứng với một khả năng tìm việc Điều đó có nghĩa khi kết thúc thành công mỗi mô đun sẽ tạo ra những khả năng cần thiết cho tìm việc làm Đồng thời, mỗi mô đun có thể hình thành một bộ phận nhỏ trong chuyên môn của một người thợ lành nghề Mô đun chia quá trình đào tạo ra làm các thành tố đơn giản Mỗi thành tố hoặc mô đun được xác định bởi mục đích kỹ năng tiên quyết phải có, nội dung và độ dài thời gian Thường thì mô đun nhấn mạnh vào phát triển năng lực hơn là kiến thức đạt được, tạo khả năng cho người thợ nhanh chóng thích nghi với môi trường nghề nghiệp và có thể được cấp chứng chỉ

b Tuyển sinh

• Tuyển sinh nhiều trình độ đầu vào

Trình độ đầu vào của học viên không bị giới hạn bởi một trình độ nhất định,

có thể tuyển sinh nhiều trình độ đầu vào miễn là học viên có khả năng học tập các năng lực thực hiện phù hợp và hiệu quả Trình độ đầu vào có thể là tốt nghiệp phổ thông, nhưng cũng có thể là những người đã đi làm một công việc gì đó, trong quá trình làm việc, họ cảm thấy mình còn thiếu một số kỹ năng nhất định để đáp ứng công việc, học có thể đăng ký học những mô đun, học phần riêng biệt, không nhất thiết phải học tất cả chương trình đào tạo

• Tuyển sinh vào nhiều thời điểm trong năm

Thông thường, các trường dạy nghề tuyển sinh theo năm học, theo đó, mỗi năm tuyển sinh 1 lần Ở dạy học theo năng lực thực hiện, việc tuyển sinh trở nên linh hoạt hơn, vào nhiều thời điểm trong năm học, người học có thể đăng

24

ký học vào nhiều khoảng thời gian nhất định

• Đánh giá đầu vào và thừa nhận năng lực đã có của người học

Đây là một trong những tiêu chí quan trọng Ban đầu, phải thừa nhận rằng người học có thể có nhiều năng lực khác nhau Có những người học chưa có

kỹ năng gì và họ sẽ phải tham gia học tập tất cả nội dung chương trình học của một nghề, nhưng cũng có những người học (như đã nói trên) có những năng lực nhất định đối với nghề nghiệp (chẳng hạn như việc họ đã và đang làm một nghề nghiệp nhất định ngoài xã hội) thì nhu cầu của họ là được học những kỹ năng mà họ còn thiếu, và cảm thấy cần thiết để đáp ứng với yêu cầu nghề nghiệp hiện tại của họ Do vậy, điều cần thiết là phải đánh giá đầu vào để xác định năng lực đã có của người học từ đó để phân loại người học

và xây dựng các nội dung chương trình phù hợp với đối tượng cụ thể

• Phân loại và phân lớp theo năng lực đầu vào

Khi đã thừa nhận năng lực đầu đã có của người học, ta phải tổ chức phân loại và phân lớp theo năng lực đầu vào Các đối tượng ở các mức năng lực khác nhau sẽ học theo những chương trình phù hợp để phát triển kỹ năng Những người có năng lực đầu vào tốt không nhất thiết phải học toàn bộ nội dung chương trình đào tạo

c Tổ chức quá trình đào tạo

• Chọn nội dung đào tạo theo nhu cầu và trình độ đầu vào của người học (lấy học sinh làm trung tâm, dạy cái người học cần, không dạy cái mình có)

Mỗi người học là một sản phẩm của quá trình đào tạo, họ cần được học tập

để hình thành và phát triển những kỹ năng nhất định nhằm tìm kiếm việc làm hoặc đáp ứng công việc hiện tại của họ do vậy chọn nội dung đào tạo phải căn cứ theo nhu cầu và trình độ đầu vào của người học

• Mục tiêu đào tạo, các tiêu chí và chuẩn đánh giá kết quả học tập phải được công bố trước cho người học

25

Điều này giúp cho người học xác định được chính xác kết quả học tập của mình dựa trên những tiêu chí nào từ đó người học biết được mình phải đáp ứng những tiêu chuẩn gì về kiến thức – kỹ năng – thái độ đối với môn học và nghề nghiệp

• Đào tạo theo năng lực thực hiện

Dựa chủ yếu vào những tiêu chuẩn quy định cho một nghề và đào tạo theo các tiêu chuẩn đó chứ không dựa vào thời gian Năng lực thực hiện bao gồm

ba thành tố: kiến thức – kỹ năng – thái độ

d Đánh giá và cấp văn bằng chứng chỉ

• Đánh giá từng cá nhân người học

Việc đánh giá này được thực hiện riêng rẽ khi người học hoàn thành công việc Chỉ với việc đánh giá riêng rẽ từng cá nhân mới có thể xác định chính

xác năng lực của họ

• Đánh giá năng lực thực hiện (tích hợp giữa lý thuyết và thực hành) theo tiêu chí và chuẩn công nghiệp và năng suất lao động

• Đánh giá và cấp chứng chỉ theo mô đun

• Cấp bằng tốt nghiệp khi hội đủ chứng chỉ

• Thừa nhận những năng lực đã có (được miễn không đánh giá lại)

1.1.3.3 Xây dựng mục tiêu và nội dung dạy học theo năng lực thực hiện

a Xây dựng mục tiêu

Xây dựng mục tiêu trong dạy học theo năng lực thực hiện đóng vai trò quan trọng đối với việc xác định nội dung học tập cũng như năng lực của người học Xây dựng một mục tiêu đúng có ảnh hưởng lớn đến người học Việc xác định đúng mục tiêu sẽ giúp:

• Giới hạn nội dung dạy và học, hạn chế hiểu sai hoặc hiểu mơ hồ

• Cho phép giáo viên và học sinh lựa chọn phương án “dạy” và “học” tối ưu

• Giúp thiết kế công cụ đánh giá đúng kết quả học tập của người học

26

• Định hướng cho người học biết mình sẽ được đánh giá như thế nào

• Dễ dàng trong giám sát và quản lý chất lượng đào tạo

Mục tiêu bao gồm ba cấu phần chính:

• Xác định hành vi cuối người học phải đạt được (sự thực hiện)

• Mô tả các điều kiện cần có để đạt hành vi cuối (bối cảnh)

• Xác định tiêu chí, mức độ thành thạo cần đạt được (tiêu chí đánh giá)

Một mục tiêu được viết tốt khi:

• Bắt đầu bằng động từ hành động

• Động từ hành động phải chỉ đúng năng lực nhận thức, kỹ năng hoặc thái độ

mà người học phải đạt được

• Mục tiêu phải bao gồm đầy đủ thông tin: Sự thực hiện – điều kiện – tiêu chuẩn đánh giá

Các tiêu chí của mục tiêu:

• Cụ thể (Specific)

• Đo lường được (Measurable)

• Có thể đạt được (Achievable)

• Định hướng kết quả (Results - Oriented)

• Giới hạn về thời gian (Time bound)

Khi xây dựng mục tiêu bài học, cần xây dựng mục tiêu bao gồm đầy đủ kiến thức – kỹ năng – thái độ

• Kiến thức: bao gồm nội dung kiến thức và tiêu chuẩn cần đạt được

• Kỹ năng: bao gồm nội dung kỹ năng và tiêu chuẩn cần đạt được trong điều

kiện cụ thể

• Thái độ: bao gồm những thái độ cần thiết để hoàn thành công việc của nghề

b Xây dựng nội dung

Việc xây dựng nội dung bài giảng theo năng lực thực hiện thể hiện sự tích

27

hợp giữa lý thuyết và thực hành Trong đó việc tích hợp giữa lý thuyết và thực

hành phải đảm bảo khối lượng lý thuyết đảm bảo không thừa, không thiếu và đủ để

hỗ trợ việc hình thành và phát triển kỹ năng thực hành

Nội dung bài giảng cần được trình bày theo trình tự từng công việc, phần việc

và thao tác đồng thời phải chú ý đến việc gắn bó giữa nội dung – phương pháp và phương tiện dạy học Đây là những cấu phần không thể tách rời thể hiện quá trình

“dạy” và “học” của thầy và trò

Thêm nữa, khi thiết kế nội dung bài học, cần tính đến việc áp dụng tối đa phương pháp dạy học tích cực và công nghệ thông tin vào trong bài học để nâng cao hiệu quả giảng dạy

1.1.3.4 Tổ chức dạy học theo năng lực thực hiện

Dạy học theo NLTH đòi hỏi phải tích hợp được lý thuyết và thực hành trong quá trình tổ chức dạy học Tuy nhiên ngay khái niệm tích hợp cũng rất khó diễn đạt một cách tường minh để vận hành dạy học Trong thực tế, giáo viên đang thử nghiệm theo những cách hiểu riêng với những mức độ cụ thể khác nhau về tích hợp như là sự liên hệ, sự phối hợp, sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Tích hợp đào tạo là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức lý thuyết cần thiết liên quan (môn chung, cơ sở ngành, lý thuyết chuyên môn) và kỹ năng thực hành nghề tương ứng thành một nội dung kỹ năng nhất định, nhằm đem đến cho người học các năng lực thực hiện công việc, nhiệm vụ cụ thể

Sau khi chương trình đào tạo được thiết kế tiếp cận NLTH, giáo viên cần

có những yếu tố, điều kiện để thực hiện tổ chức dạy học theo NLTH có hiệu quả? Thực tế, đội ngũ giáo viên dạy nghề ở hầu hết các trường từ trước tới nay đều quen với phương pháp dạy học theo chương trình đào tạo truyền thống cấu trúc theo các môn học lý thuyết và thực hành tách riêng, họ đảm nhiệm hoặc dạy lý thuyết, hoặc dạy thực hành Số giáo viên vừa dạy cả lý thuyết và thực hành là số ít

Đó là một khó khăn để thực hiện dạy tích hợp theo NLTH Bởi muốn vận hành quá trình dạy và học theo NLTH đạt kết quả thì bản thân người giáo viên vừa

28

phải làm chủ kiến thức lý thuyết vừa phải chuyển hoá được kiến thức ấy vào chính kỹ năng hành nghề tương ứng Từ đó làm cơ sở tổ chức lĩnh hội cho người học với phương pháp phù hợp Nếu không thì dạy học theo NLTH lại chỉ là phép cộng cơ học của việc dạy lý thuyết và thực hành

Hình thức tổ chức dạy học theo NLTH có thể là tập trung cả lớp hoặc học tập theo nhóm

Các bước trong tiến trình tổ chức dạy học theo năng lực thực hiện:

Bước 1 Nghiên cứu chương trình đào tạo

• Xác định mục tiêu

• Nghiên cứu chương trình sẽ giảng dạy

Bước 2 Phân tích công việc thực hiện giảng dạy

• Xác định các bước thực hiện trong từng công việc

• Xác định các tiêu chuẩn thực hiện của từng bước công việc (theo tiêu chuẩn các ngành nghề trong thực tiễn)

• Xác định các dụng cụ, trang bị, vật liệu cần thiết để thực hiện từng bước công việc

• Xác định các kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện từng bước công việc

• Xác định các vấn đề về an toàn trong từng bước thực hiện công việc

• Xác định các quyết định, tín hiệu và lỗi thường gặp trong từng bước công việc

Bước 3 Thiết kế bài giảng

• Mô tả các kết quả đạt được sau đào tạo

• Xác định những kiến thức khoa học, công nghệ cần thiết để thực hiện các công việc

• Xác định thời lượng cần thiết để dạy

• Phân tích logic trình tự dạy học

29

• Xác định các vấn đề về tổ chức dạy học

• Xác định các yêu cầu và công cụ đánh giá kết quả học tập của học viên theo mục tiêu đào tạo đã đề ra

• Xác định các nguồn lực và giới hạn cần thiết để thực hiện đào tạo

Bước 4 Thực hiện giảng dạy

• Thực hiện giảng dạy theo kế hoạch

• Những điều cần lưu ý khi giảng dạy trong điều kiện thực tế

Bước 5 Đánh giá học viên và tự đánh giá

• Đánh giá tính chấp nhận được của nội dung

• Đánh giá hiệu suất và hiệu quả trong của quá trình dạy và học (chất lượng dạy và học so với các mục tiêu đã đề ra, chi phí nguồn lực hợp lý)

Bước 6 Tổng kết và đúc rút kinh nghiệm

• Tổng kết bài học sau giảng dạy, nghiêm túc đánh giá chất lượng từng bước

• Điều chỉnh, bổ sung nếu cần thiết

1.1.3.5 Đánh giá kết quả học tập theo năng lực thực hiện

a Mục đích của việc đánh giá kết quả học tập

• Xác định kiến thức, kĩ năng và thái độ hiện ở mỗi học viên sau khi kết thúc quá trình học tập

• Thúc đẩy người học học tập, thông báo kịp thời cho người học biết tiến bộ của họ

• Không có kiểm tra, thi cử chắc là nhiều người học “không học thật sự ” !

• Động viên, khích lệ học người học nhiều hơn, tốt hơn

• Chỉ cho người học thấy họ học tốt nội dung nào, chưa tốt nội dung nào? cần học thêm, học lại ra sao? …

• Cải tiến việc dạy và việc học: Giáo viên không biết rõ là nội dung đã được dạy và học đủ chưa, cần bổ sung cái gì, phương pháp dạy học đã phù hợp chưa, cần hỗ trợ cho học sinh nào, người học cần được giúp thêm ở nội

30

dung nào? Muốn biết rõ những điều đó và để có những quyết định phù hợp, giáo viên phải căn cứ vào kiểm tra kết quả học tập

• Xử lý hoặc chứng nhận năng lực của người học

• Kiểm tra đánh giá nhằm khẳng định năng lực của người học có tương xứng với bằng cấp, chứng chỉ, đặc biệt là với chức năng, nhiệm vụ mà người học tốt nghiệp sẽ phải đảm nhận hay không Để chứng nhận năng lực của người học tốt nghiệp, trong kiểm tra đánh giá theo lối truyền thống lâu nay, người ta thường chú trọng đánh giá bằng một kì thi cuối khoá Làm như vậy cho kết quả không chính xác

• Quan trọng là phải xác định được một hệ thống kiểm tra đánh giá phù hợp bao gồm từ quy chế thi và kiểm tra, tiêu chí kiểm tra đánh giá, hình thức kiểm tra đánh giá, loại công cụ, câu hỏi thích hợp, số lượng câu hỏi, cách xác định điểm đạt, mức đạt,

• Không có một cách thức kiểm tra đánh giá đơn độc nào có thể đạt được

cả 4 mục đích nêu trên mà thường có ưu tiên cho một hoặc cùng lắm là hai mục đích nào đó thôi Vì vậy, cần phải lựa chọn cách thức phù hợp với mục đích từng lúc, từng nơi

• Kiểm tra, đánh giá có một tầm quan trọng đặc biệt nhằm xác định và đánh

giá kết quả học tập Đây là khâu cuối cùng trong mọi quá trình dạy học ứng với bài học

• Kiểm tra, đánh giá năng lực thực hiện (kết quả học tập) của người học là

nhằm xác định được một người học nào đó có thể thực hiện được hoặc trình diễn được một công việc/kỹ năng cụ thể đáp ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu của nghề hay không Các bộ công cụ trắc nghiệm đánh giá được soạn thảo giúp cho giáo viên hoặc người đánh giá đo lường xem người học thực hiện kỹ năng hoặc làm ra sản phẩm theo yêu cầu tốt như thế nào

Ví dụ: các Bảng kiểm tra (Checklist) giúp cho giáo viên thông qua quan

sát người học thực hiện công việc để chỉ ra được người học đã đáp ứng tiêu

31

chuẩn ở mức độ nào Các câu hỏi kiểm tra, trắc nghiệm (Test Items) cùng với các thang điểm (Rating Scales) giúp cho giáo viên xác định được mức độ người học tiếp thu kiến thức; các thang điểm cũng giúp cho giáo viên xác định được mức độ "chất lượng" của sản phẩm người học làm ra và

đó là phần quan trọng có tính chất quyết định đối với "đầu ra" của việc đào tạo

b Những lĩnh vực cần kiểm tra đánh giá

Kiểm tra đánh giá kiến thức

• Mục đích kiểm tra đánh giá kiến thức là xem người học đã biết gì, ở mức độ nào trong các nội dung đã học

• Có thể dùng phương pháp trắc nghiệm, câu hỏi tư duy hoặc yêu cầu phân tích, mô tả lại kiến thức đã học để đánh giá kiến thức của người học

• Tuỳ theo mục tiêu học tập mà có những mức độ yêu cầu khác nhau từ đơn giản nhất là tái hiện được (kể được, mô tả được, trình bày được), đến áp dụng được, so sánh, phân tích, giải thích,

Kiểm tra đánh giá kỹ năng

• Mục đích kiểm tra đánh giá kỹ năng là xác định xem người học đã làm được gì ở mức độ nào trong các nội dung đã học

• Phương pháp đánh giá kỹ năng có thể dùng là yêu cầu người học thao tác lại các bước thực hiện theo quy trình đã được quy định sẵn hoặc làm các công việc khác có quy trình thực hiện tương tự

• Mức độ yêu cầu người học làm được cũng từ đơn giản nhất là bắt chước được đến làm đúng, chuẩn xác rồi đến làm nhanh và thành thạo Chú ý là việc đánh giá kỹ năng phải căn cứ theo chuẩn đã đề ra trong mục tiêu bài học với những điều kiện cho trước nhất định

Kiểm tra đánh giá thái độ

• Kiểm tra đánh giá thái độ nhằm xem xét người học đã có cách ứng xử, cách

sơ suất hay mất an toàn

• Kiểm tra đánh giá thái độ là khó nhất vì điều mà giáo viên biết được chỉ là

"phần nổi của tảng băng" Còn "giá trị đích thực" của người học thì được xác định một cách chính xác không thể qua vài lần kiểm tra đánh giá mà phải qua cả quá trình tương đối lâu dài Vì vậy, giáo viên cần kết hợp giữa việc theo dõi, giám sát thường xuyên với kết quả của những đợt kiểm tra

đánh giá định kì hay cuối khoá

1.1.4 Ưu, nhược điểm của dạy học theo năng lực thực hiện

1.1.4.1 Ưu điểm

Ưu điểm nổi bật của dạy học theo năng lực thực hiện, bên cạnh những ưu điểm khác thể hiện ở những đặc trưng của nó, là dạy học theo năng lực thực hiện đáp ứng được nhu cầu của cả người học lẫn người sử dụng lao động qua đào tạo: Người tốt nghiệp chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện là người một mặt đạt được sự thành thạo công việc theo các tiêu chuẩn quy định, tức là đáp ứng yêu cầu sử dụng, đồng thời, mặt khác lại có thể dễ dàng tham gia các khoá đào tạo nâng

cao hoặc cập nhật các năng lực thực hiện mới để di chuyển vị trí làm việc

1.1.4.2 Nhược điểm

Mặt hạn chế cơ bản của dạy học theo năng lực thực hiện do nội dung chương trình ở đó được cấu trúc thành các mô đun “tích hợp” dẫn tới, đó là người học không được trang bị một cách cơ bản, toàn diện và có hệ thống các kiến thức theo lô gíc khoa học, không có đủ cơ hội hiểu sâu sắc bản chất lý thuyết của các

sự vật, hiện tượng như “truyền thống” lâu nay khi học theo các môn học lý thuyết, vì vậy sẽ có thể hạn chế phần nào năng lực sáng tạo trong hành nghề thực

33

tế ở người học

1.2 Những điều kiện dạy học theo năng lực thực hiện

1.2.1 Cấu trúc nội dung chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện: tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nghề

Đối với dạy học theo năng lực thực hiện, yêu cầu tiên quyết là phải thể hiện được tính chất tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nghề, do vậy cấu trúc của chương trình đào tạo sẽ không xây dựng theo cách truyền thống với các chương, mục bao hàm quá nhiều kiến thức lý thuyết hoặc chỉ đơn thuần thực hành

Dạy học theo năng lực thực hiện chú trọng vào khả năng làm được việc dựa trên việc đánh giá các tiêu chuẩn kiến thức – kỹ năng – thái độ của học viên, theo đó chương trình đào tạo cần được thiết kế sao cho bao hàm kiến thức lý thuyết (vừa đủ) gắn chặt với thực hành nghề ngay sau đó Chỉ có như vậy mới có thể đáp ứng được các mục tiêu của dạy học theo năng lực thực hiện

Khi thiết kế chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện, ta phải xác định mục tiêu của từng bài học, xác định các kỹ năng cần thiết của từng bài học qua đó xác định khối lượng kiến thức cần cho bài học đó Điểm này sẽ khiến chương trình đào tạo không rập khuôn theo bất kỳ chương trình đào tạo truyền thống nào trước đó

vì phần nghiên cứu lý thuyết chỉ bao gồm những kiến thức thật sự cần thiết cho việc hình thành và phát triển kỹ năng nghề Các kiến thức này có thể được tổng hợp từ một hoặc nhiều nguồn khác nhau miễn sao nó là vừa đủ và cần thiết

Phần thực hành nghề cần xác định rõ từng bước thực hiện, cách thực hiện và yêu cầu đạt được để học viên nắm bắt được trình tự thực hành cũng như giáo viên xác định được dạy như thế nào cho phù hợp

Cuối cùng, khi kết thúc phần thực hành, cần có khâu kiểm tra đánh giá học viên nhằm xác định năng lực thực hiện của học viên qua đó đúc rút được kinh nghiệm cần thiết và có biện pháp điều chỉnh kịp thời

1.2.2 Giáo viên được bồi dưỡng về dạy học theo năng lực thực hiện

có khả năng tổ chức để tổ chức quá trình dạy học, tổ chức các hoạt động học tập theo logic của nhận thức kiến thức, kỹ năng và theo cấu trúc của hoạt động Không những thế giáo viên dạy học cần có các tri thức và kỹ năng để tổ chức quá trình đào tạo và quá trình dạy học theo phương thức này; Bởi dạy học định hướng hành động trong dạy học theo năng lực thực hiện đòi hỏi giáo viên có khả năng

mô tả bài học, phân tích chương trình, nắm bắt được các mô đun, các bài, xây dựng các điều kiện để thực hiện mô đun cũng như những vấn đề kiểm tra và đánh giá các năng lực thực hiện

Có thể nói việc trang bị và bồi dưỡng cho giáo viên những tri thức và cần thiết, những cách thức mới của hoạt động phương pháp và tổ chức dạy học trong đào tạo nghề theo năng lực thực hiện giúp giáo viên có thể tổ chức thành công

dạy và học theo năng lực thực hiện

1.2.3 Có đầy đủ các phương tiện dạy học và cơ sở vật chất cần thiết để dạy học theo năng lực thực hiện

Trong dạy học theo năng lực thực hiện, điều kiện phương tiện, trang thiết bị dạy học là yếu tố rất quan trọng, không thể thiếu được để tạo ra năng lực thực hiện

và góp phần nâng cao chất lượng dạy học Với bất cứ môn học kỹ thuật nào, đặc biệt là các môn thực hành chuyên ngành, quá trình dạy học bao giờ cũng cần phải có điều kiện phương tiện, trang thiết bị dạy học cần thiết

Với mỗi nội dung của môn học, giáo viên sẽ sử dụng các phương tiện và trang bị dạy học cần thiết để thực hiện kế hoạch, nội dung bài giảng cho sinh viên tiếp thu và luyện tập Nhờ có phương tiện dạy học, nội dung bài giảng cho sinh viên

sẽ được tiếp thu và luyện tập Nhờ có phương tiện và trang thiết bị dạy học tốt mà các nội dung tri thức trở lên sáng rõ, các thao, động tác khó, phức tạp sẽ được phân

35

tích thành các cử động đơn giản dễ thực hiện Mặt khác, phương tiện, trang thiết bị dạy học còn là điều kiện về cơ sở vật chất cho sinh viên phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập, rèn luyện kỹ năng và nhanh thích ứng với các phương tiện trang thiết bị khoa học - công nghệ hiện đại của thực tế

Ngày nay, sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ tiên tiến, đặc biệt là công nghệ thông tin làm cho con người tạo ra được khá nhiều phương tiện và phần mềm dạy học Từ những thiết bị đơn chiếc dần từng bước phát triển đa dạng thành môi trường phương tiện dạy học Môi trường phương tiện dạy học hỗ trợ quá trình dạy học ngày càng có chất lượng hơn, cho phép con người sớm đạt được tiêu chuẩn dạy học và mục tiêu đào tạo Vì vậy, việc khai thác, sử dụng phương tiện trang thiết bị dạy học không chỉ là nhiệm vụ, yêu cầu trong dạy học kỹ thuật chuyên ngành mà nó còn là điều kiện không thể thiếu được nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN QUẢN TRỊ MẠNG TẠI TRƯỜNG

CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI 2.1 Sơ lược về lịch sử phát triển của trường

• Tiền thân của trường là Trường Công nhân Cơ điện NN và PTNT được thành

lập theo Quyết định số 1618 BNN-TCCB/QĐ ngày 23/4/2001 của Bộ trưởng

Bộ Nông nghiệp và PTNT trên cơ sở sáp nhập 2 trường: Trường Công nhân

Cơ điện thuỷ lợi thành lập năm 1972 và Trường Công nhân Kỹ thuật Cơ khí

Lâm nghiệp thành lập năm 1988

• Tháng 4/2004 trường được nâng cấp thành Trường Trung học Cơ điện NN và PTNT

• Tháng 12/2006 trường được nâng cấp thành Trường Cao đẳng nghề Cơ điện

Hà Nội

36

• Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội có quá trình 36 năm xây dựng và phát triển, trường đã đào tạo cung cấp nguồn nhân lực phục vụ cho ngành và

xã hội

Về cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý:

Theo quyết định số 198/QĐ-BNN ngày 24/01/2007 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT quy định cơ cấu tổ chức bộ máy của trường Hiện nay về tổ chức

bộ máy gồm: Ban giám hiệu – 05 Phòng chức năng – 07 Khoa chuyên môn – 01 Bộ môn trực thuộc Ban giám hiệu – 01 Trung tâm dịch vụ Cơ điện

Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý nhà trường

37

2.2 Các nghề đào tạo và quy mô của nhà trường

• Từ khi còn là trường Công nhân kỹ thuật đến nay là trường cao đẳng nghề, trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội đã liên tục đào tạo các nghề truyền thống với trình độ ra trường đạt bậc thợ 3/7 như: Điện công nghiệp và dân dụng, Điện tử công nghiệp, Sửa chữa và vận hành bơm điện, Sửa chữa ôtô-

xe máy, Cơ-Điện nông thôn, Vận hành máy xúc, Gò, Hàn, Cắt gọt kim loại, Cấp thoát nước, Nguội sửa chữa, Đúc, Rèn và Quản lý thủy nông Tính đến năm 2007 số học sinh tốt nghiệp được cấp bằng nghề bậc 2/7 và 3/7 là trên 25.000 người Hơn 10.000 người được đào tạo ngắn hạn cấp chứng chỉ nghề

và bồi dưỡng thi nâng bậc

• Từ năm 2004 đến nay, trường đào tạo hệ trung cấp chuyên nghiệp với 4 chuyên ngành là: Điện công nghiệp và dân dụng, Sửa chữa Ôtô- máy kéo, Sửa chữa khai thác máy nông lâm nghiệp, Hạch toán kế toán Tính đến năm

2007 có 2 khóa Trung cấp chuyên nghiệp tôt nghiệp với gần 400 học sinh Đến năm 2007, trường mở thêm ngành Tin học văn phòng và quản lý doanh nghiệp

• Từ tháng 12 năm 2006 trường được nâng cấp từ trường Trung học Cơ điện

NN và PTNT thành Trường Cao đẳng nghề Cơ Điện Hà Nội Bên cạnh các ngành nghề đang đào tạo ở bậc trung cấp chuyên nghiệp và trung cấp nghề (chuyển đổi từ dạy nghề dài hạn) Trường đào tạo 6 nghề với trình độ Cao đẳng như: Điện công nghiệp, Công nghệ ôtô, Hàn, Cắt gọt kim loại, Kế toán doanh nghiệp, Lập trình máy tính Số học sinh cao đẳng nghề hiện có trong trường là 1050 học sinh

• Như vậy tại thời điểm năm 2008, quy mô đào tạo của nhà trường với các bậc đào tạo hệ dài hạn, chính quy trong và ngoài trường hơn 4.000 học sinh – sinh viên

• Cùng với đào tạo dài hạn trường liên tục mở các lớp đào tạo ngắn hạn, bồi dưỡng nâng bậc, bồi dưỡng thường xuyên theo các ngành nghề trường được

38

phép đào tạo Từ năm 2000 đến nay trung bình hàng năm trường đào tạo cấp

chứng chỉ và nâng bậc cho gần 1.000 lượt người học

2.3 Các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy và học

2.3.1 Đội ngũ giáo viên

• Cơ sở 2: Văn Điển – Thanh Trì – Hà Nội

Tổng diện tích mặt bằng là: 8.310m2

+ Trụ sở làm việc là: 2.736m2 + Sử dụng làm công trình sự nghiệp là : 5.574m2

• Cơ sở 3: Xuân Hòa – Phúc Yên – Vĩnh Phúc

Tổng diện tích mặt bằng là 42.000m2 Diện tích xây dựng là 4.524m2

2.3.2.2 Trang thiết bị dạy học, thư viện

39

• Trường có đầy đủ các xưởng thực hành các nghề: Điện công nghiệp, Cơ khí động lực, Cơ khí chế tạo, Cấp thoát nước, Xúc ủi … với đầy đủ trang thiết bị, vật tư phục vụ đào tạo

• Đối với nghề Lập trình máy tính, trường trang bị 09 phòng học máy tính với hơn 300 máy tính có cấu hình đảm bảo phục vụ cho nghề

• Thư viện nhà trường được trang bị đầy đủ các đầu sách, máy tính truy cập internet và tra cứu sách, phần mềm quản lý thư viện

2.4 Thực trạng dạy học môn học Quản trị mạng tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

2.4.1 Môn học Quản trị mạng

2.4.1.1 Vị trí, tính chất môn học

Vị trí môn học: Môn học được bố trí sau khi học xong các môn phần cứng

máy tính, mạng căn bản, thường là vào học kỳ cuối của chuyên ngành

Tính chất môn học: là môn học tự chọn

2.4.1.2 Đối tượng nghiên cứu của môn học

Đối tượng nghiên cứu của môn học là Quản trị mạng máy tính với hệ điều hành Windows Server 2003

2.4.1.3 Mục tiêu của môn học

Học xong môn học này, người học có khả năng:

Về kiến thức:

• Mô tả được các khái niệm, kiến thức lý thuyết về quản trị mạng như: DHCP, DNS, IPSEC, cấu hình định tuyến, bảo mật và duy trì kiến trúc hạ tầng mạng

Về kỹ năng:

• Cài đặt và quản trị hệ điều hành Windows Server 2003

• Tổ chức và quản lý người dùng trên môi trường Windows Server 2003

• Xây dựng, cấu hình và quản trị được các dịch vụ cơ sở như: DHCP, DNS …