ý thuyết của ông về sự giàu có và động lực

Ông được coi là một trong nhữngnhà triết học quan trọng nhất của thời kỳ này vì việcphát triển học thuyết về khế ước xã hội và những phêbình của ông với omas Hobbes, người bảo vệ sựchuy

ý thuyết của ông về sự giàu có và động lự

Mục lục

1.1 ời thơ ấu 1

1.2 Trở thành triệu phú 1

1.3 Tác giả 1

1.4 Các lý thuyết 2

1.5 ành công 2

1.6 Liên kết 2

1.7 am khảo 2

2 Lị sử tư tưởng kinh tế 3 2.1 Tư tưởng kinh tế sơ khai 3

2.1.1 Aristotle 3

2.1.2 ời Trung cổ 4

2.2 Chủ nghĩa trọng thương và chủ nghĩa dân tộc 4

2.2.1 omas Mun 4

2.2.2 Philipp von Hörnigk 5

2.2.3 Jean-Baptiste Colbert 5

2.3 ời kỳ khai sáng ở Anh 5

2.3.1 John Locke 5

2.3.2 Dudley North 6

2.3.3 David Hume 6

2.4 Trường phái trọng nông 6

2.5 Adam Smith và Sự giàu có của các quốc gia 7

2.5.1 Bối cảnh 8

2.5.2 Bàn tay vô hình 8

2.5.3 Những hạn chế 9

2.6 Kinh tế chính trị cổ điển 9

2.6.1 Jeremy Bentham 10

2.6.2 Jean-Baptiste Say 10

2.6.3 omas Malthus 11

2.6.4 David Ricardo 12

2.6.5 John Stuart Mill 12

2.7 Chủ nghĩa tư bản và Marx 13

i

2.7.1 Bối cảnh 13

2.7.2 Tư bản luận 14

2.7.3 Sau Marx 15

2.8 Trào lưu tân cổ điển 16

2.8.1 Độ thỏa dụng biên 16

2.8.2 Phân tích toán học 17

2.9 Trường phái Áo 17

2.9.1 ời kỳ đầu 17

2.9.2 Ludwig von Mises 18

2.9.3 Friedrich von Hayek 18

2.9.4 Murray Rothbard 19

2.10 Suy thoái và tái thiết 19

2.10.1 John Maynard Keynes 19

2.10.2 Lý thuyết tổng quát 20

2.10.3 Kinh tế học Keynes 20

2.11 “Lối sống Mỹ" 21

2.11.1 Kinh tế học định chế 21

2.11.2 John Kenneth Galbraith 22

2.11.3 Paul Samuelson 23

2.11.4 Kenneth Arrow 24

2.12 Chủ nghĩa trọng tiền và trường phái Chicago 24

2.12.1 Ronald Coase 24

2.12.2 Milton Friedman 25

2.13 ời đại toàn cầu hóa 25

2.13.1 Amartya Sen 25

2.13.2 Joseph E Stiglitz 25

2.13.3 Paul Krugman 26

2.13.4 Kinh tế vĩ mô kể từ hệ thống Breon Woods 26

2.14 am khảo 27

2.15 Nguồn, người đóng góp, và giấy phép cho văn bản và hình ảnh 30

2.15.1 Văn bản 30

2.15.2 Hình ảnh 30

2.15.3 Giấy phép nội dung 31

Chương 1

T Harv Eker

T Harv Eker là một là một doanh nhân, diễn giả tài

năng với lý thuyết của ông về sự giàu có và động lực

Ông là tác giả của cuốn sáchBí Mật Tư Duy Triệu Phú

được tái bản nhiều lần tại Việt Nam

1.1 Thời thơ ấu

T Harv Eker lớn lên ở Toronto Bố mẹ ông là người

châu Âu nhập cư, họ đến Bắc Mỹ sau chiến tranh thế

giới lần thứ hai với toàn bộ tài sản với chỉ vỏn vẹn 30 đô

la Tuổi thơ nghèo khổ, Eker đã phải kiếm sống bằng

nhiều việc như đi giao báo, bán kem, bán hàng ở các

hội trợ, bán kem chống nắng ở bãi biển khi mới 13 tuổi

Đôi khi, ông hỏi xin tiền bố nhưng chẳng bao giờ nhận

được Sau khi tốt nghiệp trung học ông học tại Đại học

New York Tuy nhiên, ông chỉ học 1 năm tại đây

Những năm đầu thời thanh niên, Eker sống ở 5

thành phố khác nhau, trong đó có Lake Tahoe và Ft

Lauderdale Ông làm rất nhiều công việc khác nhau với

hơn mười hai ngành nghề Là một người thông minh

và đầy tham vọng, mục tiêu của Eker là thành công

với chính công ty mình lập ra và trở thành triệu phú

Nhưng cuối cùng dù có làm gì, làm việc chăm chỉ đến

đâu, ông vẫn không thành công

1.2 Trở thành triệu phú

Sau những thất bại đầu tiên, T Harv Eker trở về sống

bên cha mẹ Vào một ngày, khi đang ở trong phòng

hầm của nhà mình, người bạn giàu có của cha mình đi

xuống gặp ông Người đàn ông này cảm thấy tiếc cho

Eker và ông nói với Eker về bí mật của những người

giàu có: “Eker, khi bằng tuổi cháu, bác còn không làm

được nhiều thứ như cháu Tuy nhiên, mọi thứ đã thay

đổi kể từ khi bác biết về những bí mật của người giàu

Và bây giờ, bác muốn kể lại cho cháu”

Chính câu chuyện của người bạn cha mình đã thay đổi

cả cuộc đời của Eker sau này Ông học được sự khác

biệt trong suy nghĩ và cách cư xử của người giàu và

người nghèo Kể từ đó, ông bắt đầu suy nghĩ và nghiên

cứu về hành vi của người giàu Ông đã nhận ra lý do vì

sao doanh nghiệp của ông lại thất bại ất bại của ông

không phải là do lỗi của một đối tác vô trách nhiệmhay là sự thiếu may mắn trong kinh doanh mà thất bạiđến từ chính cách nghĩ trước đây của ông Ông đã luônluôn lo lắng về tiền bạc Đây là sai lầm phổ biến trongsuy nghĩ của những người không có kế hoạch giữ tiềnkhôn ngoan

Sau khi nhận ra vấn đề của mình, Eker luôn cố gắngsuy nghĩ và làm theo cách của người giàu Khi cảm thấy

đã thực sự thấm nhuần được tư tưởng trên, ông bắt tayvào làm kinh doanh Không có vốn, ông quyết định vay2.000 đôla và mở một cửa hàng bán đồ thể thao ờigian này, ông quản lý cửa hàng theo cách của ngườigiàu, cả trong nguyên tắc kinh doanh và trong suy nghĩchiến lược

Cuối cùng, ông đã đạt được thành công nhờ nguyên tắctrên Chỉ trong vòng hai năm chuỗi cửa hàng của ông

đã mở rộng thêm 10 chi nhánh Sau đấy, ông đã bán 1nửa cổ phần của mình cho Tập đoàn H J Heinz với giá1,6 triệu đô và trở thành triệu phú như mong ước.Tuy nhiên, chỉ không đầy 2 năm sau, toàn bộ số tiềncủa ông đã ra đi Nguyên nhân do những khoản đầu tưsai lầm và chi tiêu không kiểm soát Eker lại một lầnnữa trở lại vạch xuất phát Và chính tại thời điểm đó T.Harv Eker bắt đầu phát triển học thuyết về mối liên hệgiữa tinh thần và cảm xúc của con người với tiền bạc.Ông nhận ra rằng “nhiệt kế tài chính” - thước đo mức

độ thành công tài chính, được cài đặt ở một con số nhấtđịnh trong mỗi người

Khám phá sâu sắc của ông đó là bản kế hoạch tài chínhtrong tâm thức của mỗi người có thể được thay đổiđược Eker đã thiết lập lại bản kế hoạch tài chính củamình, nó giúp ông không chỉ đạt thành công mà còntiếp tục duy trì, phát triển và trở thành triệu triệu phú

1.3 Tác giả

Eker là tác giả của cuốn sách bán chạy nhất “Bí Mật Tư Duy Triệu Phú" (Secret of Millionaire Mind) và “Làm Giàu Nhanh” (Speed Wealth).

1

1.4 Các lý thuyết

Ông đã phát triển nhiều khoá học như Tư duy Triệu

Phú (Millionaire Mind Intensive), Tư duy đột phá của

Doanh nhân ành Công (Guerilla Business Man),

Làm Chủ Tư Duy (Master Your Mind) và Huấn Luyên

Nhà Huấn luyện (Train e Trainer) Ông cũng là

người thiết kế và giảng dạy chương trình theo hình

thức trại huấn luyện, Đào tạo Chiến binh khai sáng

(Enlighted Warrior) nổi tiếng thế giới

Một trong những chương trình nổi tiếng nhất của

ông mang tên Tư duy Triệu phú (Millionaire Mind

Intensive, viết tắt là MMI) đã giúp thay đổi cuộc sống

tài chính của hàng trăm ngàn người trên khắp thế giới

Trong cuốn sách của mình, Eker liệt kê 17 cách thức

mà các kế hoạch chi tiết tài chính của những người giàu

khác với người nghèo và tầng lớp trung lưu Một chủ đề

được xác định trong sách này là loại bỏ các suy nghĩ đổ

lỗi cho sự thất bại Eker lập luận rằng: Người giàu tin

“Tôi tạo ra cuộc sống của tôi”, còn những người nghèo

cho rằng “Cuộc sống sẽ tự nhiên đến với tôi."; người

giàu tập trung vào các cơ hội trong khi người nghèo tập

trung vào những trở ngại; và những người giàu ngưỡng

mộ những người giàu có và thành công khác trong khi

người dân nghèo ghen tị, bực tức trước những người

thành công và giàu có

1.5 Thành công

Hiện T Harv Eker là người sáng lập và là giám đốc

Công ty Peak Potential Trainning, một trong những

công ty đào tạo - nghiên cứu phát triển nhanh và mạnh

nhất thế giới

Mỗi khóa học của T.Harv Eker đã thu hút hơn hàng trăm

nghìn người đến từ khắp nơi trên thế giới tham gia.

Những bài diễn thuyết của ông đã góp phần làm thay

đổi cuộc sống tài chính của họ mãi mãi

1.6 Liên kết

• Website chính thức

1.7 Tham khảo

Chương 2

Lịch sử tư tưởng kinh tế

Lị sử tư tưởng kinh tế là lịch sử của các nhà tư tưởng

và học thuyết kinh tế chính trị và kinh tế học từ thời cổ

đại đến ngày nay Lịch sử tư tưởng kinh tế gồm nhiều

trường phái tư tưởng kinh tế khác nhau Các tác gia

Hy Lạpcổ đại như triết gia Aristotlexem xét những

ý tưởng về nghệ thuật đạt được sự giàu có và nêu ra

câu hỏi liệu tài sản tốt nhất là nên nằm trong tay cá

nhân hay công cộng Vào thờiTrung cổ, các học giả

nhưomas Aquinastranh luận rằng các doanh nghiệp

có nghĩa vụ về mặt đạo đức phải bán hàng hóa ở mức

giá công bằng

Triết gia ngườiScotland Adam Smiththường được trích

dẫn là cha đẻ của kinh tế học hiện đại bởi tác phẩm

kinh điển của ôngSự giàu có của các quốc gia Những

ý tưởng của ông được xây dựng dựa trên công trình của

những người đi trước trong thế kỷ 18 Cuốn sách của

ông xuất hiện vào thời kỳ ngay trước cuộccách mạng

công nghiệpAnh và gắn với nhiều thay đổi lớn trong

nền kinh tế

Những người tiếp nối của Smith bao gồm các kinh tế gia

kinh điển như linh mụcomas Malthus,Jean-Baptiste

Say, David Ricardo vàJohn Stuart Mill Họ tìm hiểu

cách mà các giai cấp địa chủ, tư bản và người lao động

sản xuất và đóng góp vào sản lượng quốc gia và mô

hình hóa các ảnh hưởng của dân số và thương mại quốc

tế TạiLondon,Karl Marxđã nghiên cứu hệ thống tư

bản chủ nghĩa mà ông cho rằng có bản chất là sự bóc

lộtgiá trị thặng dư Từ khoảng năm 1870, các kinh tế

gia tân cổ điển tìm cách xây dựng kinh tế học dựa trên

toán họcvà khoa học thống kê tách biệt ra khỏi chính

trị

Sau những cuộc chiến vào đầu thế kỷ 20,John Maynard

Keynesdẫn đầu một học thuyết cổ súy cho sự can thiệp

của chính quyền vào các vấn đề kinh tế bằng chính

sách tài khóa để kích thích nhu cầu và tăng trưởng Khi

thế giới chia rẽ giữa những nước tư bản chủ nghĩa (thế

giới thứ nhất), cộng sản chủ nghĩa (thế giới thứ hai) và

các nước nghèo (thế giới thứ ba), sự thống nhất thời

hậu chiến cũng đổ vỡ Những kinh tế gia nhưMilton

Friedman và Friedrich von Hayek cảnh báo về việc

chính phủ can thiệp quá nhiều và tập trung vào những

học thuyết về sự thịnh vượng có thể đạt được thông

qua chính sách tiền tệ và giảm bớt luật lệ cũng như can

thiệp

Những chính sách Keynes bắt đầu thất thế từ nhữngnăm 1970 với sự xuất hiện của cái gọi là trường pháitân cổ điển, với những nhà lý luận chủ đạo nhưRobertLucas và Edward Presco Những nhà kinh tế họcKeynes mới phản bác lại và gây ra một cuộc tranh luậnkéo dài trong kinh tế học vĩ mô Những nhà kinh tế họcphát triển nhưAmartya Sen và kinh tế học thông tinnhưJoseph Stiglitzcũng giới thiệu các ý tưởng mới đốivới tư tưởng kinh tế

2.1 Tư tưởng kinh tế sơ khai

Những cuộc trao đổi sớm nhất về kinh tế học có từ thời

cổ đại Khi đó, và cho tới cuộccách mạng công nghiệp,kinh tế họckhông phải là một ngành khoa học riêng

rẽ mà là một bộ phận củatriết học ỞAthenscổ đại,một xã hội dựa trên chế độ sở hữu nô lệ đồng thời với

nền dân chủ thị dân, cuốn sách Nền cộng hòa củaPlato

đã có đề cập tới lao động và sản xuất Nhưng học tròcủa ôngAristotlemới bắt đầu đưa ra những lập luận

rõ ràng và quen thuộc, hiện vẫn còn được dẫn lại trongkinh tế học

2.1.1 Aristotle

Tác phẩm Chính trị học (khoảng 350 trước công

nguyên) của Aristotle chủ yếu phân tích những hìnhthức khác nhau của nhà nước (quân chủ, quý tộc, lậphiến, độc tài, tập đoàn trị, dân chủ) như một phê bìnhvới những ủng hộ của Plato dành cho một giai cấpthống trị bao gồm “các vị vua về triết học” Riêng vớicác kinh tế gia, Plato vẽ ra một xã hội dựa trên cơ sở sởhữu chung về các nguồn lực Aristotle coi mô hình nàythực chất là kiểu chính quyền tập đoàn trị đáng lên án

Trong Chính trị học, quyển hai, phần năm, ông lập luận

rằng,

Tài sản trong một số trường hợp nhấtđịnh có thể sở hữu chung, nhưng nhìn chungphải là sở hữu tư nhân; vì mỗi người đều cólợi ích khác nhau, sở hữu tài sản tư nhân sẽkhiến mọi người không phải than phiền vềnhau và có thể tiến bộ tốt hơn vì mỗi người tự3

xử trí lấy công việc và tài sản của mình… Hơn

nữa, lòng tốt giúp đỡ bạn bè, các vị khách hay

những người đồng sự mang tới sự hài lòng

lớn, mà một người chỉ có thể làm được như

thế nếu có sở hữu tài sản cá nhân Những lợi

ích này mất đi dưới sự hợp nhất cực đoan về

tài sản từ nhà nước

Dù Aristotle chắc chắn cũng ủng hộ nhiều thứ phải

được sở hữu chung, ông lập luận rằng mọi thứ không

thể là sở hữu chung, đơn giản vì “bản chất độc ác của

con người” “Rõ ràng tốt hơn là tài sản phải thuộc sở

hữu tư nhân”, Aristotle viết, “nhưng việc sử dụng cho

mục đích chung, và một số ngành nghề đặc biệt cũng

cần sự sở hữu tài sản chung mà các nhà lập pháp phải ấn

định” Trong Chính trị học, quyển 1, Aristotle thảo luận

về bản chất chung của hộ gia đình và trao đổi trên thị

trường Với ông, có những hoạt động nhất định thuộc

về một kiểu “nghệ thuật làm giàu” Tiền bạc chỉ có mục

đích duy nhất là trung gian cho sự trao đổi, nghĩa là

bản chất tiền bạc “vô giá trị… không hữu ích theo nghĩa

là một phương tiện cho các nhu cầu cần thiết của đời

sống”

Tuy nhiên, vì tính phương tiện của tiền, nhiều người bị

ám ảnh bởi việc tích tụ tiền bạc “Làm giàu” cho một hộ

gia đình là việc “cần thiết và đáng vinh danh”, trong khi

chỉ đơn giản tích tụ tiền bạc vì sự ảm ảnh là “thiếu danh

dự" Aristotle cũng là một người phản đối việc làm giàu

bằng các phương tiện độc quyền

2.1.2 Thời Trung cổ

omas Aquinas(1225-1274) là một nhà thần học người

Ývà là một tác giả về các vấn đề kinh tế Ông giảng dạy

ở cả đại học Cologne và đại học Paris, và là một thành

viên trong nhóm các học giả Công giáo La Mã trường

pháiTriết học kinh viện, những người không chỉ tranh

luận về thần học, mà đưa các vấn đề sang cả địa hạt

triết học và khoa học Trong tác phẩm của ông, Summa

eologica, Aquinas nêu ra ý tưởng về giá cả công bằng,

mà ông cho rằng cần thiết để tạo ra một xã hội trật tự

Có nhiều điểm rất giống với khái niệm hiện đại về sự

cân bằng trong dài hạn, giá công bằng được coi là giá

vừa đủ để bù đắp cho các chi phí sản xuất, bao gồm việc

trả lương cho người lao động đủ nuôi sống bản thân và

gia đình Ông lập luận sẽ là vô đạo đức nếu người bán

nâng giá đơn giản vì người mua có nhu cầu bức thiết

cho một sản phẩm

Aquinas trao đổi về nhiều đề tài thông qua hình thức

hỏi-đáp, trong đó có một phần đáng kể bàn luận về

học thuyết của Aristotle Những câu hỏi 77 và 78 trong

Summa eologica liên quan tới các vấn đề kinh tế, chủ

yếu là giá công bằng, và sự trung thực của người bán

trong việc phân phát các hàng hóa bị lỗi Aquinas lập

luận chống lại bất cứ hình thức lừa gạt nào về đề xuất

phải trả đền bù đi kèm với hàng hóa bị lỗi Trong khi

luật của con người có thể không xử lý được những giao

dịch bất công, những kẻ lừa gạt vẫn sẽ phải chịu tráchnhiệm trước Chúa, theo quan điểm của Aquinas Mộttrong những nhà phê bình chính của Aquinas làDunsScotus(1265-1308) với tác phẩm Sententiae (1295).

Gốc gác ở Duns,Scotland, ông dạy ở các đại họcOxford,Cologne và Paris Scotus cho rằng có thể tính được giácông bằng chính xác hơn so với đề xuất chỉ về mặt ýtưởng của Aquinas, dựa trên chi phí lao động và các chiphí khác, dù ông thừa nhận chi phí khác là khó địnhlượng vì người mua và người bán thường có suy nghĩkhác nhau về việc thế nào là giá công bằng Nếu cácbên tham gia không được hưởng lợi từ giao dịch, theoquan điểm của Scotus, họ sẽ không tiến hành trao đổi.Scotus cũng bênh vực các thương buôn vì họ có vai tròhữu ích và cần thiết cho xã hội, vận chuyển hàng hóa

và đưa chúng đến cộng đồng

2.2 Chủ nghĩa trọng thương và chủ nghĩa dân tộc

Bắt đầu từ thời kỳ suy thoái của các lãnh chúaphongkiến thời Trung cổ, những khuôn khổ mới cho kinh

tế ở tầm mức quốc gia bắt đầu được củng cố Từ năm

1492 với những cuộc thám hiểm như củaChristopherColumbus, những cơ hội thương mại mới mở ra vớiTânthế giớivàchâu Á Những nhà quân chủ hùng mạnhmuốn tập trung quyền lực và củng cố sự thống nhấtnhà nước để tăng cường quyền lãnh đạo của họ.Chủnghĩa trọng thươngtrở thành một phong trào chínhtrị và một học thuyết kinh tế ủng hộ việc sử dụng sứcmạnh quân sự của nhà nước để giành giật các thị trường

và bảo vệ những nguồn tài nguyên cướp bóc được.Những người trọng thương tin rằng thương mại quốc

tế là những giao dịch có tổng bằng không Vì tiền bạc

và vàng là những nguồn duy nhất cho sự giàu có và sốlượng tài nguyên có thể chia sẻ giữa các quốc gia là giớihạn Cho nên, các loạithuế được sử dụng để khuyếnkhích xuất khẩu (có nghĩa là mang về nhiều tiền bạchơn cho đất nước) và hạn chế nhập khẩu (tức là chitiêu ra nước ngoài) Nói cách khác, phải luôn duy trìthặng dư trong cán cân thương mại ực ra, khái niệmchủ nghĩa trọng thương chỉ bắt đầu được sử dụng vớicác nghĩa đầy đủ nói trên từ cuối năm 1763 bởiVictor

de Riqueti, marquis de Mirabeau, và trở nên phổ biếnnhờAdam Smith, người quyết liệt chống lại những ýtưởng của chủ nghĩa trọng thương

2.2.1 Thomas Mun

Doanh nhân ngườiAnh omas Mun(1571-1641) đạidiện cho chính sách trọng thương thời kỳ đầu qua

cuốn sách của ông, England’s Treasure by Foraign Trade

(Ngân khố của nước Anh qua thương mại với nướcngoài) Dù tới năm 1664 nó mới được xuất bản, cuốnsách đã được phổ biến rộng dưới dạng bản thảo trước

2.3 THỜI KỲ KHAI SÁNG Ở ANH 5

đó Mun là một thành viên củaCông ty Đông Ấn Anh

và đã trình bày về những trải nghiệm của ông trong

cuốn A Discourse of Trade from England unto the East

Indies (1621, Ghi chép về thương mại từ Anh tới Đông

Ấn)

eo Mun, thương mại là cách duy nhất để tăng ngân

khố cho nước Anh (tức là sự giàu có của quốc gia) và

để theo đuổi điều đó, ông đề xuất một số phương án

hành động Nhập khẩu cần phải tính toán kỹ để tăng

lượng hàng hóa có thể xuất khẩu, tăng việc sử dụng đất

đai và các tài nguyên thiên nhiên khác để giảm bớt nhu

cầu nhập khẩu, giảm thuế xuất khẩu đánh vào các hàng

hóa sản xuất nội địa từ nguyên vật liệu nước ngoài, và

xuất khẩu những hàng hóa có cầu không co giãn vì có

thể thu được nhiều tiền hơn với mức giá cao hơn

2.2.2 Philipp von Hörnigk

Philipp von Hörnigk (1640-1712, đôi khi có họ là

Hornick hoặc Horneck) sinh ởFrankfurt am Mainvà

trở thành nhân viên nhà nước ởÁovào giai đoạn đất

nước ông bị đe dọa liên tục bởi những cuộc xâm lăng

củaĐế chế Ooman Trong tác phẩm Österreich Über

Alles, Wann es Nur Will (1684, Nước Áo trên tất cả, nếu

muốn) ông đã nêu ra những tuyên bố rõ ràng về chính

sách trọng thương Ông liệt kê chín nguyên tắc cơ bản

của nền kinh tế quốc gia

Một, xử lý vấn đề đất đai canh tác của quốc gia với sự

thận trọng tối đa, không để trống bất cứ khoảnh đất

nào có thể canh tác Hai, tất cả hàng hóa trong một

quốc gia không thể sử dụng ở dạng thô cần phải được

sản xuất bên trong quốc gia Ba, cần chú ý tới vấn đề

dân số, để dân không tăng quá mức mà đất nước có thể

đáp ứng Bốn, vàng và bạc không bao giờ được rời quốc

gia trong bất cứ tình huống nào Năm, người dân bản

địa phải luôn sử dụng hàng hóa quốc nội Sáu, hàng

hóa nước ngoài phải được mua không phải bằng vàng

hay bạc, mà bằng đổi hàng lấy hàng Bảy, hàng hóa

nhập khẩu phải được nhập ở dạng nguyên liệu thô, và

chế tạo trong nước Tám, phải ngày đêm tận dụng các

cơ hội bán những hàng hóa dư thừa trong nước sản

xuất được ra nước ngoài, dưới dạng hàng hóa chế tạo

Và chín, không cho phép nhập khẩu trong bất cứ tình

huống nào mà nguồn cung trong nước có thể đáp ứng

Chủ nghĩa dân tộc, tinh thần tự cung tự cấp và quyền

lực nhà nước là những nguyên tắc cơ bản được đề xuất

từ những người theo chủ nghĩa trọng thương

2.2.3 Jean-Baptiste Colbert

Jean-Baptiste Colbert (1619-1683) là Bộ trưởng tài

chính dưới thời vuaLouis XIV của Pháp Ông đã lập

nên phường hội cho các ngành công nghiệp lớn Lụa,

vải sợi, thảm, đồ nội thất và rượu là những mặt hàng

mà nướcPhápchuyên sản xuất, tất cả những nhà sản

xuất các mặt hàng này phải gia nhập phường hội để

thúc đẩy xuất khẩu Điều này tồn tại cho tới cuộcCáchmạng Pháp eo Colbert "đơn giản, và chỉ có, tiền bạcdồi dào tạo ra sự khác biệt trong sức mạnh giữa các nhànước”

2.3 Thời kỳ khai sáng ở Anh

NướcAnhđã trải qua thời kỳ bất ổn nhất vào thế kỷ 17với những chia rẽ về chính trị và tôn giáo như cuộcnộichiến Anh, việc xử tử vuaCharles Ivà nền độc tài củaCromwell, chưa kểdịch hạchvà những trận hỏa hoạn.Nền quân chủ được khôi phục dưới thời Charles II,người có cảm tình với Công giáo La Mã, nhưng người kế

vị của ôngJames IIlại nhanh chóng bị lật đổ Được mờivào thay thế làWilliam của Orangetheo Tin lành và

nữ hoàngMary II, người đã phê chuẩn Đạo luật về cácquyền 1689 đảm bảo quốc hội chiếm ưu thế trên chínhtrường trong cuộcCách mạng Vinh ang Chính sáchmới đã chứng kiến những tiến bộ khoa học lớn, baogồm việcRobert Boylephát minh rađịnh luật Boyle-Marioe(1660) và SirIsaac Newtonxuất bản tác phẩmCác nguyên lý toán học của triết học tự nhiên(1687)

mô tả ba định luật cơ bản về chuyển động và định luậtvạn vật hấp dẫn Tất cả những nhân tố này góp phầnvào thúc đẩy tư tưởng kinh tế Chẳng hạn, RichardCantillon(1689-1734) đã sao chép những ý tưởng củaNewton về các lực và trọng lực trong tự nhiên sangcho con người và cạnh tranh thị trường trong kinh tế

Trong tác phẩm Essay on the Nature of Commerce in General (Tiểu luận về bản chất của thương mại tổng

quát), ông lập luận rằng tư lợi duy lý trong một hệthống thị trường tự do sẽ dẫn tới giá cả phù hợp và cótrật tự Không như những người theochủ nghĩa trọngthương, ông lập luận rằng sự giàu có không phải cónguồn gốc từ thương mại, mà từ lao động Người đầutiên đưa những ý tưởng này vào một khung phân tíchchính trị làJohn Locke

2.3.1 John Locke

John Locke(1632–1704) sinh gầnBristolvà theo học ởLondonvàOxford Ông được coi là một trong nhữngnhà triết học quan trọng nhất của thời kỳ này vì việcphát triển học thuyết về khế ước xã hội và những phêbình của ông với omas Hobbes, người bảo vệ sựchuyên quyền của nhà nước trong tác phẩmLeviathan.Locke tin rằng người dân có hợp đồng với nhà nướctrong một xã hội về việc bảo vệ các quyền tài sản của

họ.[1]Ông xác định tài sản với khái niệm rộng, bao gồm

cả sinh mạng và các quyền tự do của con người, cũngnhư của cải của họ Khi con người kết hợp lao động vớitài sản, thì quyền tài sản hình thành Trong tác phẩm

Second Treatise on Civil Government (1689, Tiểu luận

thứ hai về chính quyền dân sự), ông viết

Chúa trao thế giới cho con người…

John Locke.

Nhưng mỗi người có quyền tài sản với chính

bản thân mình Lao động từ cơ thể chúng ta

và đôi bàn tay chúng ta là của chúng ta Kết

hợp cơ thể đó, đôi bàn tay đó với lao động và

con người tạo ra tài sản cho mình.[2]

Locke lập luận rằng chính quyền không chỉ không được

phép can thiệp vào tài sản của người dân (tức sinh

mạng, quyền tự do và của cải của họ) mà còn phải tích

cực bảo vệ cho người dân an điểm về giá và tiền tệ

của ông được trình bày trong bức thư gửi cho một thành

viên nghị viện năm 1691 với tựa đề Some Considerations

on the Consequences of the Lowering of Interest and the

Raising of the Value of Money (1691, Một số đánh giá

về hậu quả của việc giảm lãi suất và tăng giá trị đồng

tiền) Locke lập luận rằng giá của một hàng hóa tăng

hay giảm, phụ thuộc vào tỉ lệ số người mua và số người

bán.[3]

2.3.2 Dudley North

Dudley North(1641–1691) là một thương nhân và chủ

đất giàu có Ông làm quan chức trong Bộ tài chính

Anh và phản đối lại hầu hết các chính sách của trường

phái trọng thương Trong Discourses upon trade (1691,

Tiểu luận về thương mại), được ông xuất bản nặc danh,

North lập luận rằng đòi hỏi có cán cân thương mại có

lợi là sai ương mại, theo lập luận của ông, có lợi cho

cả hai bên, tăng cường chuyên biệt hóa, phân công lao

động trong sản xuất và làm tăng sự giàu có cho tất

cả mọi người y định về thương mại can thiệp vào

thương mại tự do do đó sẽ làm giảm sự giàu có chung

Dudley North

2.3.3 David Hume

David Hume (1711–1776) đồng ý với lý thuyết củaNorth và bác bỏ những giả thuyết củachủ nghĩa trọngthương Những đóng góp của ông được nêu lên trong

Political Discourses (1752, Tiểu luận chính trị học), sau

đó được củng cố thêm trong Essays, Moral, Political, Literary (1777, Những bài luận, đạo đức, chính trị, văn

học) Hume cho rằng đòi hỏi về cán cân thương mạikhông chỉ là sai, mà còn là không thể trong bất cứtrường hợp nào Hume cho rằng bất cứ thặng dư từ xuấtkhẩu nào cũng sẽ phải đổi lại bằng việc nhập khẩu vàng

và bạc Điều này chỉ làm tăngcung tiềnvà khiến giá cảtrong nền kinh tế tăng lên Khi giá cả trong nền kinh

tế tăng lên, đến lượt nó làm giảm xuất khẩu cho tới khitình trạng cân bằng với nhập khẩu được tái lập

2.4 Trường phái trọng nông

Cũng bất đồng với quan điểm của chủ nghĩa trọngthương, một người Pháp tên là Vincent de Gournay(1712–1759) đã trở nên nổi tiếng khi đặt câu hỏi tạisao lại khó đạt được thương mại tự do như thế Ông làmột trong những người đầu tiên củachủ nghĩa trọngnôngtrong kinh tế Trường phái này coi nông nghiệp lànguồn gốc của sự giàu có Sử giaDavid B Danbomviếtrằng những người trọng nông “thù ghét các thành pố

vì sự nhân tạo của chúng và ca ngợi đời sống tự nhiên

Họ ngưỡng mộ những nông dân.”[4]Vào cuối thế kỷ 17

và đầu thế kỷ 18, những tiến bộ lớn diễn ra trong khoahọc tự nhiên và giải phẫu học, bao gồm việc phát hiện

ra vòng tuần hoàn máu trong cơ thể người Khái niệmnày được những người theo chủ nghĩa trọng thương áp

2.5 ADAM SMITH VÀ SỰ GIÀU CÓ CỦA CÁC QUỐC GIA 7

Pierre Samuel du Pont de Nemours, một nhân vật lớn của trường

phái trọng nông, di cư sang Mỹ và con trai ông đã thành lập hãng

DuPont, hãng hóa chất lớn thứ hai thế giới.

dụng, với đề xuất của họ về “dòng tuần hoàn thu nhập”

chảy qua nền kinh tế

François esnay(1694–1774) là ngự y của vuaLouis

XV của Pháp Ông tin rằng thương mại và công nghiệp

không phải là nguồn gốc cho sự giàu có, và trong cuốn

sách của ông,Tableau économique(1758, Cái bàn kinh

tế), esnay lập luận rằng thặng dư trong nông nghiệp,

chảy vào nền kinh tế dưới hình thức tiền thuê, tiền

lương và thương mại nông nghiệp, là động lực đích thực

của nền kinh tế Vì vậy, esnay lập luận, trước hết luật

lệ làm cản trở dòng chảy thu nhập qua tất cả các giai

cấp trong xã hội, do đó làm cản trở phát triển kinh tế

ứ hai, thuế đánh vào các giai cấp sản xuất, như nông

dân, phải giảm xuống, mà phải tăng thuế vào những

tầng lớp không sản xuất, như chủ đất, vì cuộc sống xa

hoa của họ bóp méo dòng chảy thu nhập.David Ricardo

sau này chứng minh rằng thuế đánh vào đất thực chất

là đánh vào chính những người tá điền, trong tác phẩm

của ông Law of Rent (1809).

Jacques Turgot (1727–1781) sinh ở Paris trong một

gia đìnhNorman Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông,

Réflexions sur la formation et la distribution des richesses

(1766, Những suy nghĩ về sự hình thành và phân bố của

cải) phát triển học thuyết của esnay cho rằng đất đai

là nguồn gốc của sự giàu có Turgot chia xã hội thành

ba giai cấp: giai cấp sản xuất nông nghiệp, giai cấp ănlương và giai cấp sở hữu đất Ông lập luận rằng chỉ nênđánh thuế dựa trên sản phẩm làm từ đất đai và ủng hộ

tự do hoàn toàn cho thương mại cũng như công nghiệp

áng 8 năm 1774, Turgot được bổ nhiệm làm bộtrưởng tài chính và trong hai năm ông đã tiến hànhnhiều biện pháp chống lại các quan điểm trọng thương

và quan điểm phong kiến được nhà vua ủng hộ Trongmột tuyên bố về những nguyên tắc làm việc của ông,được gửi cho nhà vua, Turgot nêu luận điểm ba không:

“không để nhà nước phá sản, không tăng thuế, khôngvay mượn.” Ước muốn cuối cùng của Turgot là chỉ đánhduy nhất một loại thuế lên đất và bỏ các loại thuế giánthu khác, nhưng các biện pháp của ông gặp phải sựchống đối quyết liệt từ những người sở hữu đất Hai sắclệnh, một yêu cầu giảm số tiền tô tá điền phải nộp chochủ đất (thường là quý tộc) và một loại bỏ các đặc quyềncủa những phường hội, đặc biệt gặp phải sự chống đốimạnh mẽ Ông buộc phải từ chức năm 1776

2.5 Adam Smith và Sự giàu có của

các quốc gia

Adam Smith, cha đẻ của kinh tế chính trị học hiện đại.

Adam Smith(1723–1790) được thừa nhận rộng rãi làcha đẻ của kinh tế chính trị học hiện đại Việc xuấtbản tác phẩmTìm hiểu về bản chất và nguồn gốc của cải của các quốc gia (hay Sự giàu có của các quốc gia)

năm 1776 trùng hợp không chỉ với cuộcCách mạng Mỹ,không lâu trước những biến động rộng khắp ởchâu Âu

do cuộcCách mạng Pháp, mà còn vào bình minh củacuộcCách mạng công nghiệpgiúp tạo ra của cải ở quy

mô lớn hơn bất cứ khi nào trước đó Smith vốn là một

nhà triết học luân lý người Scotland Cuốn sách đầu

tiên xuất bản của ông là e eory of Moral Sentiments

(1759, Học thuyết về những cảm xúc luân lý) Ông lập

luận rằng những hệ thống đạo đức do con người phát

triển nên thông qua các mối quan hệ cá nhân với những

cá nhân khác, và chuyện đúng sai được phân biệt thông

qua phản ứng của những người khác với hành vi của

một cá nhân Ban đầu, cuốn sách này giúp Smith nhận

được nhiều sự chú ý hơn hẳn tác phẩm thứ hai của ông,

Sự giàu có của các quốc gia, vốn bị dư luận hoàn toàn

phớt lờ.[5]Nhưng kiệt tác của Smith vẫn rất thành công

với những người quan tâm đến nó

2.5.1 Bối cảnh

William Pi,ủ tướng AnhcủaĐảng Bảo thủvào cuối

những năm 1870 ban hành các đề xuất thuế dựa trên

những ý tưởng của Smith và ủng hộthương mại tự do

như một môn đồ nhiệt thành của tác phẩm Sự giàu có

của các quốc gia.[6] Smith được bổ nhiệm làm cao ủy

về hải quan củaAnhquốc và trong 20 năm, ông đã có

cả một thế hệ mới những tác giả đi sau với ý định xây

dựng một ngành khoa học riêng cho kinh tế chính trị.[5]

Edmund Burke.

Smith bày tỏ những suy nghĩ giống nhau của ông với

Edmund Burke, một nghị sĩ được biết đến rộng rãi là

một nhà triết học chính trị thời bấy giờ

Burke là người duy nhất tôi từng biết nghĩ

về các chủ đề kinh tế chính xác như cách tôi

nghĩ mà không hề có trao đổi nào trước đó

giữa chúng tôi.[7]

Burke cũng là một nhà kinh tế chính trị có tên tuổi, với

cuốn sách oughts and Details on Scarcity (Những suy

nghĩ và chi tiết về sự khan hiếm) Ông chỉ trích chínhtrị học tự do, và lên án cuộcCách mạng Pháp, nổ ra

năm 1789 Trong tác phẩm Reflections on the Revolution

in France (1790, Những suy nghĩ về cuộc Cách mạng

Pháp), ông viết rằng “thời đại của các hiệp sĩ kỵ mã đãchết, thời đại của những cậu học trò, những nhà kinh

tế và những người làm tính đã thay thế, và vinh quang

ở châu Âu sẽ tàn lụi vĩnh viễn.” Những người cùng thờichịu ảnh hưởng của Smith bao gồmFrançois esnay

vàJacques Turgot, người mà ông gặp trong một chuyến

điParis, vàDavid Hume, đồng hương Scotland của ông

ời đại này cũng là giai đoạn mà các học giả đứngtrước một yêu cầu chung giải thích những biến động

xã hội do cuộcCách mạng công nghiệpvà sự hỗn loạnkhi những cấu trúcphong kiếnvàquân chủởchâu Âu

bị thách thức nghiêm trọng

2.5.2 Bàn tay vô hình

Smith bảo vệ một hệ thống tự do tự nhiên[9] trong đó

nỗ lực cá nhân giúp tạo ra hàng hóa cho xã hội Smithtin rằng những người ích kỷ trong xã hội cũng sẽ bịkềm chế và làm việc vì điều tốt trong một thị trườngcạnh tranh Giá cả thường không đại diện cho giá trịcủa hàng hóa hay dịch vụ eo bướcJohn Locke, Smithcho rằng giá trị thật của mọi thứ nằm trong hàm lượnglao động được đầu tư vào đó

Mỗi người giàu hay nghèo tùy thuộc vàomức độ mà người đó có thể chi trả để tậnhưởng những tiện nghi và niềm vui trong đờingười Nhưng một khiphân công lao độngđãdiễn ra xuyên suốt, lao động tự thân của mộtngười chỉ có thể đáp ứng một phần nhỏ nhucầu của anh ta Phần lớn hơn nhiều anh taphải nhận được từ lao động của những ngườikhác, và anh ta phải giàu hoặc nghèo tùythuộc vào số lượng lao động mà anh ta có thểchi phối, hay anh ta có thể chi trả để mua.Giá trị của bất kỳ hàng hóa nào, do đó, vớingười sở hữu nó, và người không có ý định

tự mình tiêu dùng nó, mà đổi nó lấy các hànghóa khác, là bằng với khối lượng lao động chophép anh ta mua hay chi phối Lao động, do

đó, là thước đo đích thực của giá trị có thểtrao đổi được của tất cả hàng hóa Giá thực

sự của tất cả mọi thứ, điều mà tất cả mọi thứkhiến cho một người phải tốn phí để có được,

là công sức và những khó khăn bỏ ra để cóđược nó

2.6 KINH TẾ CHÍNH TRỊ CỔ ĐIỂN 9

nhưng đồng thời một cách nghịch lý, điều đó giúp cho

việc định giá đúng giá trị những hàng hóa của họ Lập

luận của ông về cạnh tranh như sau

Khi số lượng bất kỳ hàng hóa nào được

đưa vào thị trường thấp hơn so với nhu cầu

thực tế, tất cả những ai sẵn sàng chi trả…

sẽ không nhận được số lượng mà họ muốn…

Một số người sẽ đồng ý trả nhiều hơn Cạnh

tranh sẽ xảy ra giữa họ, và giá thị trường sẽ

tăng… Khi số lượng hàng hóa được đưa ra thị

trường vượt hơn nhu cầu thực tế, hàng hóa

sẽ không thể bán hết cho những người sẵn

sàng trả mức giá bao gồm chi phí cố định,

tiền lương và lợi nhuận cho người bán… Giá

thị trường sẽ giảm…[11]

Smith tin rằng một thị trường sẽ sinh ra điều mà ông gọi

là sự giàu có gia tăng Điều này bao gồm hàng loạt khái

niệm, như sự phân công lao động là động lực cho hiệu

quả kinh tế, nhưng nó bị giới hạn bởi quy mô của các thị

trường Cả phân công lao động và mở rộng thị trường

đòi hỏi sự tích tụ tư bản lớn bởi những doanh nhân và

những nhà lãnh đạo kinh doanh và công nghiệp Toàn

bộ hệ thống dựa trên nền tảng duy trì sự đảm bảo với

quyền tư hữu về tài sản

2.5.3 Những hạn chế

Trang bìa cuốn Sự giàu có của các quốc gia.

Tầm nhìn của Smith về nền kinh tế thị trường tự do,dựa trên quyền tư hữu tài sản được bảo đảm, tích tụ tưbản, mở rộng các thị trường và phân công lao động đốilập với xu hướng của những người trọng thương tìm

cách quản lý tất cả những hành động xấu xa của con người.[9]ứ nhất, Smith tin rằng chính xác thì chínhquyền có ba chức năng hợp pháp Chức năng thứ balà…

…thiết lập và duy trì những dịch vụ vàđịnh chế công cộng nhất định, vốn không bất

kỳ cá nhân nào, hay nhóm nhỏ các cá nhânnào, có thể thiết lập và duy trì vì lợi ích củahọ… Mọi hệ thống (nhà nước) bị lôi kéo vềphía lợi ích nhóm của một số lĩnh vực nhấtđịnh để những lĩnh vực này nhận được phầnchia lớn hơn từ vốn của xã hội, theo lẽ tựnhiên, sẽ đi tới sụp đổ, thay vì tăng trưởng,tiến tới một xã hội thực sự giàu có và thịnhvượng

ứ hai, ngoài sự cần thiết có dẫn đạo của nhà nướctrong một số lĩnh vực nhất định, Smith lập luận rằngcác tập đoàn lũng đoạn theo kiểu cartel là điều xấu vìchúng có nguy cơ giới hạn việc sản xuất cũng như chấtlượng của hàng hóa và dịch vụ.[12]

ứ ba, Smith chỉ trích nhà nước ủng hộ bất cứ hìnhthứcđộc quyềnnào, vì độc quyền luôn dẫn tới việc bòn rút của người mua với mức giá cao nhất.[13]Sự tồn tạicủa độc quyền và nguy cơ xuất hiện các cartel, sau này

sẽ là trọng tâm của chính sách về luật cạnh tranh, cóthể phá hoại những lợi ích của thị trường tự do vì lợiích của các doanh nghiệp với cái giá phải trả thuộc vềngười tiêu dùng

2.6 Kinh tế chính trị cổ điển

Những nhà kinh tế cổ điển được nhắc tới như một tậphợp lần đầu tiên bởiKarl Marx.[14] Điểm chung trongcác học thuyết của họ làhọc thuyết giá trị lao động, đốilập với giá trị xuất phát từ một sự cân bằng giữa cung

và cầu Những nhà kinh tế này trước hết đã chứng kiến

sự chuyển đổi kinh tế xã hội do cuộcCách mạng côngnghiệp: sự giảm dân số ở nông thôn, bất ổn, nghèo đói,

sự xuất hiện của giai cấp công nhân

Họ đặt câu hỏi về gia tăng dân số, vì những chuyển dịchnhân khẩu đã bắt đầu ởAnhvào thời đó Họ cũng nêu

ra những câu hỏi mang tính nền tảng, về nguồn gốccủa giá trị hàng hóa, những nguyên nhân dẫn tới tăngtrưởng kinh tế và vai trò của tiền trong nền kinh tế Họủng hộ nền kinh tế thị trường tự do, lập luận rằng đó

là một hệ thống tự nhiên dựa trên sự tự do và quyền sởhữu tài sản Tuy nhiên, những nhà kinh tế học cổ điểnchia rẽ và không tạo thành một dòng tư tưởng thốngnhất

Một học thuyết đáng chú ý trong kinh tế học cổ điển

là học thuyết về tiêu dùng dưới mức, đượctrường phái

Birminghamvàomas Malthusphát triển vào đầu thế

kỷ 19 Những người thuộc trường phái này lập luận

rằng chính quyền phải hành động để giảm bớt tình

trạng thất nghiệp và suy thoái kinh tế, họ là những

người tiền bối về học thuật củakinh tế học Keynessau

này vào những năm 1930 Một trường phái đáng chú

ý khác là chủ nghĩa tư bản Manchester, trường phái

muốn thúc đẩy thương mại tự do, chống lại học thuyết

củachủ nghĩa trọng thươngtrước đó

2.6.1 Jeremy Bentham

Jeremy Bentham.

Jeremy Bentham(1748–1832) có lẽ là nhà tư tưởng cấp

tiến nhất ở thời đại của ông và là người phát triển khái

niệm vềchủ nghĩa công lợi Bentham là một ngườivô

thần, một nhà cải cách với các trại giam, người hoạt

động vì quyền động vật, tin tưởng ởbầu cử phổ thông,

tự do ngôn luận, thương mại tự dovàbảo hiểm y tế

ở một thời đại mà rất ít người dám bảo vệ những giá

trị đó Ông đi học từ rất sớm, hoàn tất đại học và bắt

đầu hành nghề luật sư từ năm 18 tuổi Cuốn sách đầu

tiên của ông, A Fragment on Government (1776, Một

mảnh về chính quyền) được xuất bản nặc danh là một

sự phê bình đanh thép với tác phẩm Commentaries of

the laws of England (Những bình luận về luật pháp

nước Anh) củaWilliam Blackstonetrước đó Cuốn sách

thành công lớn cho tới khi bị phát hiện là của Bentham

trẻ tuổi, chứ không phải của một giáo sư tiếng tăm

như lời đồn Trong tác phẩm e Principles of Morals and Legislation (1791, Những nguyên lý của đạo đức và

pháp lý), Bentham đã vạch ra học thuyết của ông vềchủ nghĩa công lợi.[15]

Mục tiêu của pháp luật phải là làm giảm sự khổ đau

và chịu đựng trong khi tạo ra hạnh phúc lớn nhấtcho đa số lớn nhất.[16]Bentham thậm chí thiết kế mộtphương pháp luận toàn diện cho việc tính toán tổnghạnh phúc xã hội mà một đạo luật có thể tạo ra, một

felicific calculus, hay phép tính hạnh phúc.[17] Xã hội,theo Bentham, không gì khác hơn là tổng cộng của các

cá nhân,[18] nên nếu nhắm vào việc tạo ra sự tốt đẹpcho xã hội, thì phải đảm bảo tạo ra nhiều sự hài lònghơn là nỗi đau, dù cho số lượng cá nhân là bao nhiêu.Chẳng hạn, một đạo luật đề xuất mọi xe buýt trongthành phố có lối lên xuống cho xe lăn, nhưng sẽ làmchậm tốc độ di chuyển của xe buýt Hàng triệu người

đi xe buýt do đó sẽ phải chịu sự phiền toái nhỏ (haynỗi đau) vì mất thêm thời gian cho giao thông và đi lại,nhưng một số nhỏ những người sử dụng xe lăn sẽ nhậnđược sự hài lòng lớn vì có thể sử dụng phương tiện côngcộng, sự hài lòng lớn này giá trị hơn tổng cộng sự phiềntoái của những người dùng khác

So sánh về mức độ hạnh phúc của các cá nhân là điềuBentham tin có thể làm được, ý tưởng là sự hài lònglớn cho một người có thể ý nghĩa hơn phiền toái nhỏcho nhiều người Nhưng học thuyết của ông sau này

bị chỉ trích vì liệu sự tính toán hạnh phúc có cho phépmột nhà độc tài hạnh phúc lớn dựa trên sự đau khổcủa số đông? Ngoài ra, bất chấp phương pháp luận củaBentham, hạnh phúc vẫn là điều rất khó cân đong đođếm

tư Đầu tư và tiêu dùng do đó là hai nhân tố của cầu,nên sản xuất tức là cầu, nên không thể có chuyện sảnxuất vượt qua mức cầu, hay nhìn chung là sẽ không cóchuyện dư cung Say lập luận tiền bạc là trung tính, vìvai trò duy nhất của nó là làm công cụ cho trao đổi,

vì vậy, mọi người muốn tiền chỉ để mua hàng hóa Say

2.6 KINH TẾ CHÍNH TRỊ CỔ ĐIỂN 11

Nguyên lý Say, cho rằng cung luôn bằng với cầu, không bị thách

thức cho tới thế kỷ 20.

cho rằng “tiền là một thứ che đậy bên ngoài”

Tổng kết hai ý tưởng đó, Say cho rằng “hàng hóa được

dùng để đổi hàng hóa” Cùng lắm thì sẽ có những lĩnh

vực kinh tế khác nhau trong đó cầu không được đáp

ứng Nhưng qua thời gian cung sẽ chuyển dịch, các

doanh nghiệp sẽ điều chỉnh sản xuất và thị trường sẽ

tự điều chỉnh Một ví dụ của tình trạng thừa cung là

thất nghiệp, nói cách khác, có quá nhiều cung người

lao động, và quá ít việc làm Nguyên lý Say nói điều đó

đồng nghĩa với việc có tình trạng mức cầu cho các sản

phẩm khác vượt quá mức cân bằng và thị trường sẽ tự

điều chỉnh

Như vậy, tiền đề của nguyên lý này là giá cả hàng hóa sẽ

được điều chỉnh nếulượng cungvàlượng cầuhàng hóa

không cân bằng Nếu lượng cung vượt quá lượng cầu

(dư cung), thì nhất định giá cả hàng hóa sẽ giảm Lượng

cầu hàng hóa nhờ thế sẽ tăng lên, khiến cho lượng cung

và lượng cầu trở nên cân bằng Từ đó suy ra, để nền

kinh tế quốc gia có thể trở nên giàu có hơn, thì chỉ cần

đẩy mạnh sản xuất (tăngtổng cung)

Nguyên lý Say trở thành nền tảng cho lý thuyết kinh tế

tới tận những năm 1930 và được dịch sangtiếng Anh

lần đầu bởi James Mill Sau đó nó nhận được sự ủng

hộ từDavid Ricardo,Henry ornton[20]vàJohn Stuart

Mill Tuy nhiên, hai nhà kinh tế chính trị khác,omas

MalthusvàSismonditỏ ra không thật sự tin ở nguyên

xa các vấn đề của xã hội.[21]Malthus dành chương cuối

cuốn sách của ông Principles of Political Economy (1820,

Các nguyên lý kinh tế chính trị) để phán bácNguyên

lý Sayvà tranh luận rằng nền kinh tế có thể trì trệ nếukhông có được “mức cầu hiệu quả".[22]

Nói cách khác, nếu tiền lương thấp hơn tổng chi phí sảnxuất, thì tiền lương đó không thể mua hết các sản phẩmđầu ra của các ngành sản xuất, khiến giá cả giảm xuống.Giá giảm làm xói mòn động cơ đầu tư và vòng xoáy đó

có thể cứ tiếp diễn không ngừng Tuy nhiên, Malthus

nổi tiếng hơn với tác phẩm trước đó của ông, An Essay

on the Principle of Population (Tiểu luận về nguyên tắc

của dân số) Tác phẩm này tranh luận sự can thiệp củanhà nước là không thể vì hai nguyên nhân “ực phẩm

là cần thiết cho sự tồn tại của con người ", Malthus viết

“Cảm xúc và mong muốn truyền lại nòi giống giữa haigiới tính là cần thiết và sẽ được duy trì gần như ở tìnhtrạng hiện tại”, có nghĩa là “sức gia tăng dân số chắcchắn lớn hơn khả năng mà Trái Đất có thể cung cấpcho sự tồn tại của loài người.”[23]

Tuy nhiên, tình trạng gia tăng dân số được kiểm soátbởi các thiên họa và nhân họa Tăng lương cho số đông

có thể gây ra vấn đề tăng dân số, gây căng thẳng chonguồn cung của Trái Đất và dẫn tới những thiên tai vànhân họa để điều chỉnh lại dân số như ban đầu.[24]

2.6.4 David Ricardo

Ricardo nổi tiếng với quy luật của lợi thế so sánh.

David Ricardo(1772–1823) sinh ởLondon Năm 26 tuổi,

ông đã là một nhà buôn chứng khoán giàu có và mua

cho mình một ghế nghị sĩ ởIrelandđể làm bước đệm

bước vàoHạ viện Anh.[25]Tác phẩm nổi tiếng nhất của

Ricardo là Principles of Political Economy and Taxation

(Những nguyên lý về kinh tế chính trị và thuế khóa)

Tác phẩm bao gồm những chỉ trích của ông với các

rào cản thương mại quốc tế và sự mô tả về cách thức

phân phối thu nhập trong dân số Ricardo phân biệt

giữa người làm công ăn lương, những người nhận một

mức lương cố định ở mức đủ để họ sống sót; với chủ đất,

tức những người thu tô; và những nhà tư bản, những

người nắm giữ vốn tư bản và tạo ra lợi nhuận, tức là

phần thu nhập dôi dư ra của một xã hội.[26]

Nếu dân số tăng, sẽ phải có thêm đất canh tác, những

phần đất sẽ có độ màu mỡ kém hơn những vùng đất đã

được canh tác rồi, vì quy luật sản lượng giảm dần Do

đó, chí phí sản xuấtlúa mìsẽ tăng, và giá lúa mì sẽ tăng:

Phần địa tô sẽ tăng, lương cũng sẽ phải điều chỉnh theo

các mức tăng giá đó để cho phép người làm công sống

sót được Lợi nhuận vì thế giảm xuống, cho tới khi các

nhà tư bản không thể đầu tư nữa Vì vậy, Ricardo kết

luận nền kinh tế sẽ hướng tới một tình trạng trì trệ

Để can thiệp vào tình trạng trì trệ này, Ricardo ủng hộ

thúc đẩy thương mại quốc tế để nhập khẩu lúa mì ở

giá thấp để đối phó với các chủ đất muốn tăng địa tô

Các đạo luật về ngũ cốc ở Anh được thông qua năm

1815 thiết lập nên hệ thống thế khóa hết sức phiền

phức nhằm ổn định giá lúa mì ở thị trường trong nước

Ricardo tranh luận rằng tăng thuế nhập khẩu, dù vớimục tiêu tưởng chừng là vì lợi ích của người nông dântrong nước, chỉ khiến giá cả tăng lên, và phần đó sẽ trởthành địa tô rơi vào túi các chủ đất, chứ người nôngdân thực chất không được hưởng gì.[27]

Hơn nữa, thêm lao động được tuyển dụng trong ngànhsản xuất lúa mì đồng nghĩa với việc làm tăng chi phílương ở các ngành khác và do đó làm giảm xuất khẩu

và lợi nhuận từ các ngành xuất khẩu Kinh tế học vớiRicardo là mối quan hệ giữa “ba nhân tố sản xuất":đất đai,lao độngvàvốn Ricardo sử dụng toán học đểthuyết minh rằng lợi ích từ thương mại có thể lớn hơnnhững lợi ích của chính sách bảo hộ Ý tưởng vềlợi thế

so sánhcho rằng ngay cả nếu một nước bị bất lợi trongviệc sản xuất ra các hàng hóa so với một nước khác,nước đó vẫn có thể hưởng lợi từ việc mở cửa biên giới

vì dòng hàng hóa vào được sản xuất rẻ hơn so với sảnxuất ở trong nước, tạo ra lợi ích cho người tiêu dùngtrong nước.[28]eo Ricardo, khái niệm này sẽ dẫn tớichuyển dịch về giá cả, dần dần cho phép nước Anh sảnxuất những hàng hóa mà nước này có lợi thể so sánhcao nhất

2.6.5 John Stuart Mill

John Stuart Mill(1806–1873) là một nhân vật hàng đầutrong dòng tư duy kinh tế chính trị ở thời của ông Ông

là nghị sĩ Anh đại diện khu vực Westminster và còn

là một triết gia chính trị hàng đầu Từ nhỏ Mill đã có

tố chất thiên tài Ông đọc triết học Hy Lạp cổ đại lúc

ba tuổi và theo đuổi sự nghiệp học hành rất tích cựcnhờ người chaJames Mill.[29]Jeremy Benthamlà thầydạy của ông và là một người bạn của gia đình Mill cònchịu ảnh hưởng lớn từDavid Ricardo Cuốn đầu tiêntrong bộ sách giáo khoa của Mill, in năm 1848 với tựa đề

Principles of Political Economy (Những nguyên lý kinh

tế chính trị) là một tác phẩm tổng kết các tri thức vềkinh tế của giai đoạn giữa thế kỷ 19.[30]

Principles of Political Economy được sử dụng làm sách

giáo khoa cơ bản trong hầu hết các trường đại học chotới đầu thế kỷ 20 Về vấn đề tăng trưởng kinh tế, Milltìm kiếm một lập trường trung lập giữa quan điểm củaAdam Smithvề việc mở rộng các cơ hội cho thươngmại và sáng tạo công nghệ với quan điểm củaomasMalthusvề những giới hạn của gia tăng dân số Trongcuốn sách thứ tư, Mill vạch ra một số viễn cảnh tươnglai, thay vì dự đoán riêng một kết cục nào đó Kịch bảnthứ nhất theo thuyết Malthus cho rằng dân số tăngnhanh hơn khả năng cung cấp của Trái Đất, dẫn tớilương giảm và lợi nhuận tăng.[31]

Kịch bản thứ hai, theo Smith, vốn tư bản được tích tụnhanh hơn mức tăng danh số nên tiền lương thực tế sẽtăng Kịch bản thứ ba phản ánh quan điểm của Ricardo,rằng nếu tích tụ tư bản và dân số tăng cùng mức, côngnghệ ổn định, sẽ không có thay đổi nào trong tiền lươngthực tế vì cung và cầu cho lao động sẽ vẫn giữ nguyên

2.7 CHỦ NGHĨA TƯ BẢN VÀ MARX 13

Tuy nhiên, dân số gia tăng sẽ cần sử dụng đất nhiều

hơn, tăng chi phí sản xuất lương thực và do đó làm giảm

lợi nhuận Kịch bản thứ tư là công nghệ tiến bộ nhanh

hơn so với tích tụ tư bản và mức tăng dân số.[32]

Kết quả sẽ là một nền kinh tế thịnh vượng Mill cho

rằng kịch bản thứ ba là dễ xảy ra nhất, và ông giả định

tiến bộ công nghệ đến mức nào đó sẽ phải kết thúc.[33]

Nhưng về triển vọng tăng trưởng kinh tế, Mill ít đề cập

rõ ràng hơn

Tôi thừa nhận tôi không bị thu hút bởi ý

tưởng cho rằng tình trạng bình thường của

con người là phải vật lộn để sống sót; rằng

việc giẫm đạp lên nhau, đè nén nhau, xô đẩy

nhau và đánh đạp nhau, vốn là tình hình

xã hội hiện giờ, là điều mà loài người mong

muốn, đó chỉ là những dấ uhiệu về sự bất

động của một trong những giai đoạn phát

triển công nghiệp.[34]

Mill cũng được ghi nhận là người đầu tiên nói về cung

và cầu như một mối quan hệ chứ không chỉ là số lượng

hàng hóa trên thị trường,[35]khái niệm vềchi phí cơ hội

và phản bác lại học thuyết về quan hệ giữa tiền lương

và tư bản trong tương quan với dân số.[36]

2.7 Chủ nghĩa tư bản và Marx

Karl Marx đưa ra những phê bình trọng yếu với kinh tế học cổ

điển dựa trên học thuyết giá trị lao động.

Giống như cụm từ “chủ nghĩa trọng thương” chỉ trởnên nổi tiếng bởi những người chỉ trích nó, nhưAdamSmith, cụm từ “chủ nghĩa tư bản” được sử dụng bởinhững người chỉ trích, đáng kể nhất làKarl Marx KarlMarx (1818–1883) đã là, và trên nhiều phương diện vẫnđang là nhà kinh tế học trụ cột của kinh tế học xã hộichủ nghĩa Sự kết hợp học thuyết chính trị của ông,được trình bày trongTuyên ngôn Cộng sảnvàchủ nghĩaduy vật biện chứngđược tạo cảm hứng từ FriedrichHegelmang tới những phê bình mang tính cách mạngvớichủ nghĩa tư bảntheo đánh giá của Marx trong thế

kỷ 19 Phong trào xã hội chủ nghĩa mà ông tham giaxuất hiện như lời đáp lại tình trạng cùng khổ của ngườicông nhân trong giai đoạn đầu công nghiệp hóa và kinh

tế học cổ điển đi kèm với cuộccách mạng công nghiệp

đó Marx viết kiệt tácTư bản luậntại thư viện của Bảotàng quốc gia Anh

phẩm e New View of Society (1816, an điểm mới về

xã hội) trong giai đoạn thông qua đạo luật về nhà máy

ở đảo Anh, nhưng rốt cuộc nỗ lực xây dựng một cộng

đồng utopia (xã hội tốt đẹp không tưởng) mới của ông

ở New Harmony, Indiana kết thúc trong thất bại

Một trong những người khác có ảnh hưởng lớn tới

Marx là nhà xã hội chủ nghĩa/vô chính phủ người Pháp

Pierre-Joseph Proudhon Phê phán gay gắt chủ nghĩa

tư bản và muốn thay thế bằng liên đoàn các công nhân

lao động, nhưng Proudhon cũng phản đối những nhà

xã hội chủ nghĩa đương thời muốn tập trung hóa các

hiệp hội do nhà nước điều hành Trong tác phẩm Hệ

thống của những mâu thuẫn kinh tế (1846), Proudhon

chỉ trích nhiều mặt của chủ nghĩa tư bản, phân tích các

tác động trái ngược của việc cơ giới hóa, cạnh tranh,

quyền tư hữu tài sản, độc quyền và các khía cạnh khác

của nền kinh tế.[38][39] ay vì chủ nghĩa tư bản, ông

muốn một hệ thống cùng có lợi “dựa trên sự bình đẳng,

nói cách khác, sự tổ chức của lao động trong đó vô

hiệu hóa kinh tế chính trị và chấm dứt quyền tư hữu.”

Trong cuốn sách yền tư hữu là gì? (1840), ông lập

luận rằng quyền tư hữu chẳng khác gì hành vi ăn cắp,

một quan điểm khác với kinh tế gia cổ điểnJohn Stuart

Mill, người cho rằng "đánh thuế mới là ăn cáp ".[40]Tuy

nhiên, vào cuối đời, Proudhon thay đổi một số quan

điểm trước kia của ông Trong tác phẩm được xuất bản

sau khi đã qua đời Học thuyết về quyền tư hữu, ông lập

luận rằng “quyền tư hữu là quyền lực duy nhất có thể

trở thành đối trọng với quyền lực nhà nước.”[41]

Friedrich Engels, một tác giả có tư duy cấp tiến, đã xuất

bản cuốn sách với nhan đề Tình cảnh giai cấp công nhân

Anh năm 1844[42]mô tả địa vị của người lao động làm

công ăn lương “là số phận bi đát nhất không thể che

giấu trong những đau khổ của đời sống xã hội thời đại

chúng ta.” Sau khi Marx qua đời, Engels là người hoàn

tất tập hai cuốnTư bản luậntừ những ghi chú của Marx

2.7.2 Tư bản luận

Karl Marx bắt đầu cuốn Tư bản luận với khái niệm về

hàng hóa.Trước các xã hội tư bản chủ nghĩa, theo Marx,

là hình thái sản xuất dựa trên lao động nô lệ (chẳng hạn

như ở xã hộiLa Mã cổ đại) trước khi chuyển sang chế

độ nông nô phong kiến (chẳng hạn nhưchâu Âu Trung

cổ) Khi xã hội tiến bộ hơn, các mối quan hệ kinh tế

lỏng lẻo hơn, nhưng dòng chảy lao động dễ dàng hơn

cũng dẫn tới tình trạng bất ổn và đời sống khó khăn cho

người lao động, tạo những điều kiện cho cách mạng

Mọi người mua và bán sức lao động giống như cách

họ mua hàng hóa và dịch vụ Con người do đó cũng là

một thứ hàng hóa thông qua sức lao động, như ông viết

trongTuyên ngôn Cộng sản,

Lịch sử của tất cả các xã hội từng tồn tại

là lịch sử đấu tranh giai cấp Người tự do và

nô lệ, quý tộc và bình dân, lãnh chúa và nông

nô, trưởng phường hội và thợ thủ công, nói

cách khác, những kẻ áp bức và những người

Trang bìa lần in thứ nhất của cuốn Tư bản luận bằng tiếng Đức.

bị áp bức, đứng ở hai mặt trận đối lập nhau…

Xã hội tư sản hiện đại bắt nguồn từ tàn tíchcủa xã hội phong kiến cũng chưa thoát khỏicuộc đấu tranh giai cấp Nhưng xã hội đó đãhình thành những giai cấp mới, với nhữngđiều kiện mới cho áp bức, những điều kiệnmới cho đấu tranh thay cho những điều kiệncũ

Cũng từ trang đầu của cuốn Tư bản luận,

Sự giàu có của các xã hội ở tình trạng

tư bản chủ nghĩa đã chiến thắng, nhờ sự tậptrung lớn về hàng hóa,[43]Đơn vị của xã hội

đó là một hàng hóa đơn lẻ Nên việc tìm hiểucủa chúng ta phải bắt đầu tư phân tích mộthàng hóa

Cách sử dụng từ “hàng hóa” của Marx gắn với cuộctranh luậnsiêu hình họcvề bản chất của cải vật chất,làm sao để đạt được của cải và nên sử dụng của cải nhưthế nào Khái niệm một hàng hóa đối lập với khái niệm

về sự vật trong thế giới tự nhiên Khi một người sử dụnglao động đối với một sự vật, nó trở thành “hàng hóa”.Trong thế giới tự nhiên có cây cối, kim cương, quặng