Chất lượng đại biểu của hội đồng nhân dân xã tiền phong hiện nay thực trạng và giải pháp

Khái niệm, đặc điểm của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã Theo luật tổ chức HĐND và UBND: Hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quanquyền lực nhà nước tại địa phương, bao gồm các đại biểu do n

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

Đề tài:

CHẤT LƯỢNG ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN XÃ TIỀN PHONG,

HUYỆN QUẾ PHONG, TỈNH NGHỆ AN HIỆN NAY

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Họ và tên sinh viên

: NGUYỄN THỊ NỤ

Niên khóa : 2012 – 2016

Thời gian thực tập

: từ ngày 28/3/2016 đến ngày 20/5/2016

Địa điểm thực tập

: Uỷ ban nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An

Giảng viên hướng dẫn

: Thạc sĩ Doãn Minh Thắng Giảng viên Nguyễn Hồng Vân

Hà Nội, tháng 5 năm 2016

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian gần bốn năm học tập trên giảng đường Học viện Hành chínhQuốc gia, Học Viện đã tạo điều kiện cho em được đi thực tập trong thời giangần hai tháng tại Ủy ban nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh NghệAn

Trong quá trình thực tập em đã có cơ hội tiếp xúc và thực hành trực tiếpcác kiến thức đã học vào hoạt động thực tế tại Ủy ban nhân dân xã Tiền Phong(cụ thể là tại bộ phận “một cửa” thuộc Văn phòng hội đồng nhân dân và Ủy bannhân dân xã)

Kết thúc thời gian thực tập, em đã học hỏi và rút ra được nhiều bài họckinh nghiệm, nhiều kỹ năng bổ ích được tổng kết lại trong bản báo cáo thực tậpnày

Em xin chân thành cảm ơn các cán bộ, công chức làm việc tại Ủy bannhân dân xã Tiền Phong đã tạo điều kiện cho em trong quá trình thực tập cũngnhư đã cung cấp tài liệu cần thiết giúp em hoàn thành báo cáo thực tập này.Đồng thời, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô tại Học viện đã cung cấp cho

em nền tảng kiến thức lý luận vô cùng bổ ích trong bốn năm qua Đặc biệt, emxin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến giảng viên – Thạc sỹ Doãn MinhThắng, giảng viên Nguyễn Hồng Vân và giảng viên – Thạc sỹ Nguyễn TiếnDũng đã nhiệt tình hướng dẫn em trong quá trình thực tập và hoàn thiện báo cáonày

Sinh viên thực tập Nguyễn Thị Nụ

PHẦN I: MỞ ĐẦU LỜI MỞ ĐẦU

Hội đồng nhân dân (HĐND) là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương,

do nhân dân địa phương bầu ra, đại diện cho nhân dân địa phương trong việcthực thi quyền lực Nhà nước ở địa phương Với tính chất đó, HĐND nước ta cóvai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo quyền lực nhân dân, phát huy dânchủ, đảm bảo hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước Vì vậy,nâng cao năng lực hoạt động của HĐND cấp xã là một trong những nhiệm vụ rất

cơ bản của quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nước nói riêng, của sựnghiệp đổi mới đất nước ta hiện nay nói chung Nghị quyết Đại hội Đảng toànquốc lần thứ X đã khẳng định:

"Nâng cao chất lượng của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân, bảo đảmquyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong phạm viđược phân cấp Phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân Tổ chức hợp

lý chính quyền địa phương, phân định lại thẩm quyền đối với chính quyền ởnông thôn, đô thị, hải đảo "

Luật tổ chức HĐND, UBND được Quốc hội thông qua ngày 26 tháng 11năm 2003 quy đinh rõ nhiệm vụ, quyền hạn HĐND các cấp Mục 3, chương II quyđịnh nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân cấp xã: gồm 7 Điều, từ Điều 29đến Điều 35 "

Nhu cầu nâng cao chất lượng của đại biểu HĐND cấp xã lại càng trở nên cấpbách, nếu đặt trong bối cảnh thực trạng chất lượng của đại biểu HĐND xã TiềnPhong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An

Thực tế trong những năm qua chất lượng của đại biểu HĐND xã Tiền Phong,huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ nhưcác đại biểu HĐND đã được nâng cao về trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức,

hoạt động của đại biểu HĐND xã Tiền Phong, huyện Quế Phong vẫn còn bộc lộnhiều yếu kém như chưa thực hiện hết chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền theo luậtđịnh, vai trò đại diện nhân dân của từng đại biểu còn hạn chế Do vậy, nâng caochất lượng đại biểu HĐND xã là một yêu cầu cần thiết

Trong bối cảnh đó, hoạt động nghiên cứu lại chưa được triển khai đúngmức khiến cho nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng hoạt động của đại

biểu HĐND cấp xã còn bị bỏ ngỏ Đề tài “Chất lượng đại biểu của Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong hiện nay Thực trạng và giải pháp” được lựa chọn

chính là nhằm góp phần khắc phục khoảng trống trong hoạt động nghiên cứu,góp thêm căn cứ để xây dựng các luận cứ khoa học cho việc nâng cao chấtlượng của đại biểu HĐND cấp xã ở nước ta hiện nay

1.1 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

1.1.1 Mục đích của đề tài

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về chất lượng đại biểu Hộiđồng nhân dân cấp xã và thực trạng chất lượng hoạt động của đại biểu Hộiđồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An Đề tài hướngtới đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của đại biểuHội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An

1.1.2 Nhiệm vụ của đề tài

- Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về chất lượng và nâng cao chất lượng của đạibiểu Hội đồng nhân dân cấp xã

- Đánh giá thực trạng chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong,huyện Quế Phong trong giai đoạn từ 2004 đến nay, đặt trọng tâm vào nhiệm kỳ 2011 -2016

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân

xã Tiền Phong, huyện Quế Phong hiện nay

1.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến chất lượng củađại biểu Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An

1.2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về phạm vi không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu chất lượng đại biểuHội đồng nhân dân xã Tiền Phong huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An thông quaviệc thu thập các báo cáo hoạt động và quy chế hoạt động của Hội đồng nhândân; Quy chế phối hợp giữa Thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân,

Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã Tiền Phong, huyện Quế Phong và báo cáo tổng hợptiếp xúc cử tri, các Nghị quyết đã được Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong thôngqua

- Về phạm vi thời gian: Đề tài khảo sát, phân tích làm rõ chất lượng hoạtđộng của đại biểu Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế phong giaiđoạn 2004 đến nay, trong đó tập trung chủ yếu vào nhiệm kỳ 2004 -2011 vànhiệm kỳ 2011 - 2016

1.3 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

1.3.1 Cơ sở lý luận

Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tưtưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng vàhoàn thiện bộ máy Nhà nước ở cơ sở trong giai đoạn hiện nay (Luật tổ chứcHĐND - UBND năm 2003)

1.3.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụthể như phương pháp lịch sử, phương pháp luật học so sánh, phương pháp phântích, tổng hợp, phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp thống kê…

1.4 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài góp phần vào việc hoàn thiện cơ sở lý luận cho việc nâng cao chấtlượng đại biểu Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế phong, tỉnh Nghệ

An Từ đó, có thể giúp cho cơ quan lãnh đạo cấp tỉnh, cấp huyện có quy hoạch,

kế hoạch và phương pháp phù hợp trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện có hiệu quả

về việc nâng cao chất lượng của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã của huyệnQuế Phong phù hợp theo yêu cầu đổi mới

1.5 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, đềtài nghiên cứu được kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về Ủy ban nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong,

tỉnh Nghệ An

Chương 2:Thực trạng chất lượng đại biểu hội đồng nhân dân xã Tiền Phong,

huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An

Chương 3: Quan điểm, giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng đại

biểu hội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An

1.6 Thời gian và địa điểm thực tập

- Địa điểm thực tập: bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế “một cửa”thuộc - Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã Tiền Phong,huyện Quế Phong

- Thời gian thực tập: từ ngày 28/03/2016 đến hết ngày 20/05/2016

1.7 Báo cáo quá trình thực tập

- Hoàn thiện báo cáo sơ lược

- Chỉnh sửa báo cáo theo hướng dẫn của

PHẦN 2: NỘI DUNG BÁO CÁO

CHẤT LƯỢNG ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN XÃ TIỀN PHONG,

HUYỆN QUẾ PHONG, TỈNH NGHỆ AN HIỆN NAY

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ TIỀN PHONG,

HUYỆN QUẾ PHONG, TỈNH NGHỆ AN 1.1 Lịch sử hình thành

Tiền Phong là xã nằm phía đông cửa ngõ huyện Quế Phong Với tổng diện tích tự nhiên là 14.305,74 ha, chiếm 7,56 % diện tích tự nhiên của huyện, nằm trên trục quốc lộ 48, ranh giới hành chính của xã như sau:

- Phía đông giáp xã Châu Tiến - huyện Quỳ Châu

- Phía bắc giáp xã Đồng Văn và xã Hạnh Dịch

- Phía nam giáp xã Quế Sơn và xã Châu Thắng - Quỳ Châu

- Phía tây giáp xã Mường Nọc

Có tổng số hộ là 2.411 hộ Tổng số khẩu là 10.494; gồm 3 dân tộc Kinh,Thái, Khơ Mú cùng sinh sống Trong đó dân tộc Thái chiếm 85%; toàn xã có 25bản và 31 chi bộ

1.2 Cơ cấu tổ chức và nhân sự

UBND xã Tiền Phong hiện có:

+ Chủ tịch phụ trách chung, khối nội chính, quy hoạch và kế hoạch pháttriển kinh tế - xã hội xã

+ Phó chủ tịch: gồm 2 phó

- Phó chủ tịch phụ trách khối kinh tế - tài chính, xây dựng, giao thông, nhàđất và tài nguyên – môi trường

- Phó chủ tịch phụ trách văn hóa – xã hội và các lĩnh vực xã hội khác

+ Ủy viên ủy ban : ủy viên phụ trách công an và ủy viên phụ trách quân sự

1.3 Nguyên tắc và hình thức hoạt động

1.3.1 Về nguyên tắc hoạt động

UBND xã hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy vai tròtập thể, đề cao trách nhiệm cá nhân và tinh thần chủ động, sáng tạo của Chủ tịch,

Phó chủ tịch, ủy viên UBND Mỗi việc chỉ được giao một người phụ trách vàchịu trách nhiệm chính Thành viên UBND xã chịu trách nhiệm cá nhân về lĩnhvực được phân công.

Chấp hành sự chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên, sự lãnhđạo của Đảng ủy, sự giám sát của HĐND xã Phối hợp chặt chẽ giữa UBND xãvới MTTQ và các đoàn thể nhân dân xã trong quá trình triển khai thực hiện mọinhiệm vụ

Giải quyết các công việc của công dân và tổ chức theo đúng pháp luật,đúng thẩm quyền và phạm vi trách nhiệm; bảo đảm công khai, minh bạch, kịpthời và hiệu quả; theo đúng trình tự, thủ tục, thời hạn quy định và chương trình,

kế hoạch công tác của UBND xã

Cán bộ, công chức cấp xã phải sâu sát cơ sở, lắng nghe mọi ý kiến đónggóp của nhân dân, có ý thức học tập để nâng cao trình độ, từng bước đưa hoạtđộng của UBND xã ngày càng chính quy, hiện đại, vì mục tiêu xây dựng chínhquyền cơ sở vững mạnh, nâng cao đời sống nhân dân

1.3.2 Về hình thức hoạt động

Thứ nhất, hoạt động của tập thể UBND xã tại các phiên họp

UBND xã họp mỗi tháng ít nhất một lần Bên cạnh đó, còn có thể có cáccuộc họp bất thường theo yêu cầu của tình hình thực tế tại địa phương Cácquyết định của UBND phải được qúa nửa tổng số thành viên UBND biểu quyếttán thành

UBND xã thảo luận tập thể, quyết định theo đa số các vấn đề được quyđịnh tại Điều 124 Luật tổ chức HĐND và UBND và những vấn đề quan trọngkhác mà pháp luật quy định thuộc thẩm quyền của UBND xã tại phiên họp

Đối với các vấn đề cần giải quyết gấp nhưng không tổ chức họp UBNDđược, theo quyết định của Chủ tịch UBND, Văn phòng UBND xã gửi toàn bộ hồ

sơ của vấn đề cần xử lý đến các thành viên UBND đề lấy ý kiến Nếu quá nửa

tổng số thành viên UBND xã nhất trí thì Văn phòng UBND xã tổng hợp, trìnhChủ tịch UBND quyết định và báo cáo UBND xã tại phiên họp gần nhất.

Thứ hai, hoạt động của Chủ tịch UBND xã Tiền Phong

Chủ tịch UBND xã Tiền Phong là người đứng đầu UBND, lãnh đạo vàđiều hành mọi công việc của UBND, chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ,quyền hạn của mình theo quy định tại Điều 127 Luật tổ chức HĐND và UBNDnăm 2003 Đồng thời, cùng UBND xã chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động củaUBND trước Đảng ủy, HĐND xã và UBND huyện Quế Phong

Chủ tịch UBND xã triệu tập, chủ trì các phiên họp và các hội nghị kháccủa UBND, khi vắng mặt thì ủy quyền cho Phó chủ tịch chủ trì thay

Tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch công tác; phân công nhiệm

vụ, đôn đốc, kiểm tra thành viên UBND xã và cán bộ, công chức khác thuộcUBND xã, Trưởng Bản trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao

Quyết định những vấn đề quan trọng, liên quan đến nhiều nội dung côngviệc, những vấn đề đột xuất, phức tạp trên địa bàn

Báo cáo tình hình KT – XH của xã, hoạt động của UBND với Đảng ủy,HĐND xã và UBND huyện Quế Phong

Thường xuyên trao đổi công tác với Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND,Chủ tịch MTTQ và người đứng đầu các đoàn thể nhân dân; phối hợp thực hiệncác nhiệm vụ công tác; nghiên cứu, tiếp thu về các đề xuất của MTTQ và cácđoàn thể nhân dân đối với công tác của UBND; tạo điều kiện để các đoàn thểhoạt động có hiệu quả

Tổ chức việc tiếp dân, xem xét giải quyết các khiếu nại, tố cáo và kiếnnghị của nhân dân theo quy định của pháp luật

Thứ ba, hoạt động của Phó chủ tịch

Phó chủ tịch trực tiếp chỉ đạo các lĩnh vực và địa bàn công tác do Chủtịch UBND xã Tiền Phong phân công; chủ động xây dựng chương trình, kếhoạch triển khai các công việc theo lĩnh vực được phân công trên địa bàn Phó

chủ tịch được sử dụng quyền hạn của Chủ tịch khi giải quyết các vấn đề thuộclĩnh vực được giao.

Phĩ chủ tịch chịu trách nhiệm cá nhân trước Chủ tịch, trước UBND vàHĐND xã về lĩnh vực được giao, về những quyết định chỉ đạo, điều hành củamình Cùng Chủ tịch và các thành viên khác của UBND chịu trách nhiệm tập thể

về tồn bộ hoạt động của UBND trước Đảng ủy, HĐND xã và UBND huyện.Đối với những vấn đề vượt quá phạm vi thẩm quyền thì Phĩ chủ tịch báo cáoChủ tịch quyết định

Ngồi ra, phĩ chủ tịch cịn phải kiểm tra, đơn đốc cán bộ, cơng chức, cácbản thực hiện các chủ trương, chính sách và pháp luật thuộc lĩnh vực được giao

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG

NHÂN DÂN XÃ TIỀN PHONG, HUYỆN QUẾ PHONG

2.1 Những vấn đề chung về đại biểu hội đồng nhân dân cấp xã

2.1.1 Khái niệm, đặc điểm của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã

Theo luật tổ chức HĐND và UBND: Hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quanquyền lực nhà nước tại địa phương, bao gồm các đại biểu do nhân dân trong xãtrực tiếp bầu ra đại diện cho nhân dân toàn xã, có toàn quyền quyết định các vấn

đề kinh tế - xã hội tại địa phương theo quy định của pháp luật, chịu trách nhiệmtrước nhân dân trong xã và chính quyền nhà nước cấp trên

Đại biểu HĐND cấp xã là công dân Việt Nam tại địa phương, do nhân dântrong xã bầu ra, đại diện cho nhân dân trong xã và thực hiện quyền lực nhà nướctại địa phương, chịu trách nhiệm trước cử tri trong xã và chính quyền nhà nướccấp trên Đại biểu HĐND xã thay mặt cho cử tri của mình để quyết định nhữngvấn đề tại địa phương, đồng thời lắng nghe ý kiến của cử tri, chuyển những kiếnnghị của cử tri đến tổ đại biểu HĐND và Thường trực HĐND cấp xã để tổnghợp báo cáo trước HĐND, gửi tới cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền xemxét giải quyết

Như vậy, đại biểu HĐND cấp xã là thành viên của cơ quan quyền lực nhànước ở địa phương, là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủcủa nhân dân địa phương Đại biểu HĐND cấp xã vừa chịu trách nhiệm trướcnhân dân địa phương, vừa chịu trách nhiệm trước cơ quan nhà nước cấp trên vềmọi mặt kinh tế - xã hội, đảm bảo thực hiện Hiến pháp, Luật và các quyết địnhcủa cơ quan nhà nước tại địa phương Trong hoạt động, đại biểu HĐND cấp xãthay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước, quyết định các vấn đề quantrọng để phát huy các tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển kinh tế -

xã hội, biến ý chí quyền lực của nhân dân trên địa bàn trở thành quyền lực nhànước, thể hiện bằng các quyết định của Nhà nước, thực hiện quyền giám sát việctuân theo pháp luật của Uỷ ban nhân dân cùng cấp và của các cơ quan nhà nước,

các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân đóng tại địa phương.

Về thực chất, đại biểu HĐND cấp xã là người thực hiện quyền lực nhân dân theophương thức thay mặt cử tri trên phạm vi địa bàn cơ sở Bản thân quyền lực củangười đại biểu HĐND cấp xã có được là do nhân dân trao cho Đại biểu HĐNDcấp xã được hình thành theo nguyên tắc bầu cử trực tiếp của cử tri

Từ cách nhìn nhận đó, có thể thấy đại biểu HĐND cấp xã có một số đặcđiểm sau:

* Đại biểu HĐND cấp xã là nhân tố cấu thành cơ quan duy nhất ở địa bàn

xã do cử tri bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếukín Do đó, đại biểu HĐND cấp xã là đại diện tiêu biểu cho tiếng nói của cáctầng lớp nhân dân trong xã, đại diện cho trí tuệ tập thể của cử tri

Tính đại diện nhân dân của đại biểu HĐND cấp xã được thể hiện ở nhữngđiểm sau:

- Được nhân dân trong xã trao quyền thể hiện ý chí, nguyện vọng của nhândân thông qua các quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước

Sự yêu cầu về lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân là cơ sở căn

cứ xác định nội dung hoạt động của đại biểu HĐND cấp xã; đại biểu HĐND cấp

xã phải phản ánh trung thực và bảo vệ mọi quyền, lợi ích chính đáng của cử trinơi bầu ra mình Cần quan tâm đến mọi nguồn thông tin đại chúng để hiểu rõ cái

gì cử tri đang đòi hỏi, để hình thành chương trình hoạt động của đại biểu HĐND

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền thay mặt nhân dân trong xã Đó là quyềnthảo luận, quyền quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương trong các kỳhọp HĐND; quyền thay mặt nhân dân khi quan hệ với các cơ quan, tổ chức ởđịa phương để yêu cầu giải quyết đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của nhândân Trong hoạt động, mỗi đại biểu HĐND cấp xã cần quan tâm trước hết là lợiích chính đáng, hợp pháp của nhân dân địa phương, của cộng đồng xã hội trongxây dựng, phát triển kinh tế - xã hội địa phương, trong bảo vệ lợi ích chung củadân tộc

* Đại biểu HĐND cấp xã là người trực tiếp thực hiện quyền lực nhà nướccủa HĐND cấp xã.

Hoạt động mang tính quyền lực nhà nước của từng đại biểu HĐND cấp xãđược phản ánh ở hai khía cạnh sau:

- Mỗi đại biểu HĐND cấp xã đều trực tiếp tham gia thực hiện quyền lực nhànước tại địa bàn cấp xã Đại biểu là người quyết định những vấn đề quan trọngcủa địa phương trong phạm vi thẩm quyền của HĐND, thực hiện quyền giám sátcủa HĐND thông qua hoạt động chất vấn, nghe và xem xét báo cáo của các cơquan nhà nước trước HĐND trong việc thực hiện nghị quyết của HĐND Điều

đó được đảm bảo thông qua việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của đại biểu HĐNDtrong thực tế

- Đại biểu HĐND cấp xã là người đại diện cho cơ quan quyền lực trongquan hệ với các cơ quan nhà nước khác và các viên chức nhà nước, với các tổchức xã hội và nhân dân Đại biểu có quyền kiến nghị với các cơ quan nhà nước

về việc thi hành pháp luật, về những vấn đề thuộc lợi ích chung, Đại biểuHĐND có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội kịp thời chấm dứtviệc làm trái pháp luật Các cơ quan, tổ chức được đại biểu HĐND cấp xã yêucầu thì phải bố trí tiếp đại biểu theo đúng quy định Đồng thời phải có nghĩa vụtrả lời đại biểu HĐND khi có kiến nghị của đại biểu

* Đại biểu HĐND cấp xã thực hiện hoạt động đại biểu trong khuôn khổnhững quyền và nghĩa vụ do pháp luật quy định

Đại biểu HĐND cấp xã có các quyền hạn và trách nhiệm sau:

Một là, quyền và nghĩa vụ trong tổ chức và hoạt động của HĐND cấp xã:

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền và nhiệm vụ tham gia đầy đủ các kỳ họp,HĐND;

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền bầu cử và ứng cử trong các cơ quan củaHĐND;

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền đề nghị đưa vào chương trình của kỳ họpnhững vấn đề mà đại biểu HĐND xem xét thấy cần thiết để HĐND cấp xã xem xétquyết định Ý kiến của đại biểu phải được ghi vào biên bản kỳ họp;

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền chất vấn Chủ tịch HĐND, Chủ tịchUBND, và các thành viên của UBND và Thủ trưởng các cơ quan chuyên mônkhác thuộc UBND cấp xã Người bị chất vấn phải có trách nhiệm trả lời nhữngvấn đề mà đại biểu HĐND chất vấn theo thủ tục pháp luật quy định;

- Đại biểu HĐND cấp xã được bầu vào các cơ quan tổ chức của HĐND Đạibiểu HĐND cấp xã phải tôn trọng và chấp hành quy chế về tổ chức và hoạt động

do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành

Hai là, quyền và nghĩa vụ trong mối liên hệ với cử tri ở đơn vị bầu cử của

Ba là, quyền của đại biểu HĐND cấp xã trong quan hệ với các cơ quan nhà

nước, tổ chức xã hội và các đơn vị trên phạm vi đơn vị hành chính và nghĩa vụ củacác cơ quan, tổ chức trong xem xét, yêu cầu của đại biểu và tiếp đại biểu

- Theo uỷ quyền của HĐND, đại biểu của HĐND cấp xã có quyền xem xéthoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, văn hoá, xã hội… vềnhững vấn đề thuộc thẩm quyền của HĐND cấp xã;

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền yêu cầu được cung cấp tài liệu, đượcđảm bảo thông tin cần thiết cho hoạt động đại biểu Các cơ quan có thẩm quyềnphải đảm bảo các yêu cầu đó cho đại biểu HĐND;

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền đề nghị để hoàn thiện tổ chức và hoạtđộng của cơ quan, tổ chức, đề nghị các biện pháp ngăn chặn tiêu cực trong cơquan, tổ chức, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền truy cứu trách nhiệm đốivới những cán bộ, công chức nhà nước có hành vi vi phạm pháp luật;

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền theo dõi, giám sát, đôn đốc hoạt độnggiải quyết khiếu nại, tố cáo của các công dân trong các cơ quan nhà nước cóthẩm quyền

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền yêu cầu gặp lãnh đạo các cơ quan, tổchức Người có thẩm quyền phụ trách cơ quan phải có trách nhiệm tiếp và giảiquyết các yêu cầu đó;

- Đại biểu HĐND cấp xã có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổquốc và các đoàn thể trong hoạt động đại biểu HĐND

Bốn là, quyền của đại biểu HĐND cấp xã trong tăng cường pháp chế

- Đảm bảo tăng cường và pháp chế là đòi hỏi đối với mọi tổ chức, cơ quan,cán bộ, công chức và mọi công dân Vì vậy, đại biểu vừa phải trực tiếp tiến hànhmọi hoạt động thuộc phạm vi chức năng, quyền hạn của HĐND cấp xã theođúng quy định của pháp luật, vừa có nghĩa vụ tham gia phát hiện đấu tranh mọihành vi vi phạm pháp luật, cụ thể:

- Đại biểu HĐND cấp xã có quyền kiến nghị với các cơ quan nhà nước vềviệc thi hành chính sách, pháp luật và những vấn đề thuộc lợi ích chung củacộng đồng dân cư tại cơ sở

- Đại biểu HĐND có quyền yêu cầu tổ chức, cơ quan nhà nước chấm dứtnhững việc làm sai trái, vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm đến quyền lợi củanhân dân.

2.1.2 Vị trí, vai trò của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã

Vị trí, vai trò của đại biểu HĐND cấp xã được minh chứng rõ nét qua vị trí

là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương Đại biểuHĐND cấp xã là người do nhân dân trực tiếp bầu ra, mỗi đại biểu HĐND xã đạidiện cho một khu vực dân cư, tổ chức đoàn thể, thành phần dân tộc, tôn giáohoặc một tổ chức nghề nghiệp trong địa bàn cấp xã Thông qua vai trò đại diệncho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương của đại biểu HĐND, HĐND

xã đã mang tính chất quyền lực Như vậy từ khía cạnh này đại biểu HĐND cấp

xã giữ một vai trò quan trọng trong việc là người thay mặt nhân dân địa phươngthực hiện quyền làm chủ của nhân dân, trong chức trách là người thực hiện chứcnăng quyền lực trực tiếp giám sát mọi hoạt động của UBND và các cơ quan, đơn

vị chuyên môn trực thuộc UBND cùng cấp, bảo vệ mọi quyền và lợi ích chínhđáng, hợp pháp của nhân dân trên địa bàn dân cư của người đại biểu Đại biểuHĐND cấp xã là người vừa quyết định những biện pháp cụ thể, vừa phải trựctiếp xử lý những vấn đề nẩy sinh từ thực tiễn quá trình thực hiện chính sách,pháp luật tại địa phương, kiểm nghiệm tính đúng đắn, phù hợp trong nhữngquyết định của cơ quan cấp trên cũng như kịp thời phát hiện những vấn đề mớinẩy sinh tại cơ sở

2.1.3 Các yếu tố cấu thành chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân và tiêu chí đánh gia chất lượng đại biểu hội đồng nhân dân cấp xã

Có thể nhận diện các yếu tố cơ bản cấu thành chất lượng đại biểu HĐNDcấp xã như sau:

- Chất lượng tư duy lý luận: Là tổng thể các phẩm chất trí tuệ của người đại

những vấn đề thực tiễn ở cấp độ lý luận, giúp cho người đại biểu HĐND cónhững đề xuất sắc bén, khả năng vận dụng sáng tạo, linh hoạt, góp phần nângcao hiệu quả hoạt động của HĐND, biểu hiện:

Một là, khả năng xác lập tri thức Đó là khả năng tiếp thu lý luận, chủ

trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước một cách đúng đắn; khảnăng phát hiện những mâu thuẫn, những vấn đề mới; khả năng tổng kết thựctiễn; khả năng vận dụng sáng tạo lý luận, đường lối, chủ trương, chính sách đểxây dựng chương trình, kế hoạch công tác, kế sách phát triển kinh tế - xã hội phùhợp với thực tiễn địa phương

Hai là, khả năng xác lập quan hệ giữa các tri thức Đó là khả năng liên kết

tri thức ở các lĩnh vực, các ngành nghề chuyên môn đa dạng, phong phú thànhmột tổng thể ở mức độ khái quát cao Đồng thời cũng phân định được tính đặcthù giữa các loại tri thức, thông tin để khi vận dụng vào thực tiễn vừa phải đảmbảo tính hệ thống, chỉnh thể ở tầm quốc gia, vừa phải đảm bảo tính đặc thù phùhợp với địa phương

Ba là, khả năng hiện thực hoá tri thức Đó là khả năng biến những tri thức

đã lĩnh hội được thành các chủ trương, kế hoạch hành động làm biến đổi hiện thựctrực tiếp Biểu hiện ở khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn, liên hệ lý luận vớithực tiễn; vận dụng cái chung một cách đúng đắn vào từng tình huống cụ thể Đócũng là khả năng tổng hợp để có cái nhìn hệ thống, nắm được cái chủ yếu, cái bảnchất của sự vật, hiện tượng trong sự vận động của chúng, trên cơ sở đó đưa ra quyếtđịnh đúng đắn, sát hợp với thực tế địa phương

- Chất lượng tổ chức thực tiễn: Là khả năng hình thành một cơ cấu chỉnh thểnhư một bộ máy với những bộ phận có chức năng ổn định hay những con người

cụ thể có nhiệm vụ xác định, hoạt động có trật tự, có nề nếp, nhịp nhàng cân đối,

có hiệu lực, hiệu quả nhằm hiện thực hoá mục tiêu đề ra

Chất lượng tổ chức thực tiễn của người đại biểu HĐND được biểu hiện cụthể như sau:

Một là, khả năng thu nhận và xử lý thông tin liên quan đến mọi mặt của đời

sống xã hội (chính trị, kinh tế, văn hoá, an ninh quốc phòng…) ở địa phươngmột cách nhanh chóng và có hiệu quả cụ thể, thiết thực Do vậy để thu thập và

xử lý thông tin đầy đủ, một mặt người đại biểu HĐND phải bám sát thực tế, đốithoại dân chủ với nhân dân, gần dân, tin dân; mặt khác, cần xây dựng phongcách làm việc khoa học

Hai là, có khả năng tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của địa

phương Sau khi nắm bắt thông tin từ cử tri, từ nhân dân địa phương, nắm bắtđược tình tình kinh tế, chính trị, xã hội… của địa phương, người đại biểu HĐNDphải trực tiếp tham gia quyết định các vấn đề về phát triển kinh tế, xã hội của địaphương Các quyết định do HĐND đưa ra có tính khả thi cao trong thực tế haykhông phụ thuộc vào khả năng đánh giá tình hình địa phương và khả năng đưa racác quyết định mang tính chất quyết đoán nhưng khách quan, khoa học của từngđại biểu

Ba là, có khả năng tổ chức thực hiện các quyết định, bố trí và phối hợp với

các lực lượng ở cơ sở; khả năng lôi cuốn, thu hút, thúc đẩy cán bộ và nhân dânthực hiện các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànước, các nghị quyết của HĐND cũng như nhiệm vụ do thực tiễn đặt ra Đó làkhả năng xử lý nhanh nhạy, chính xác những nhiệm vụ cơ bản trọng tâm trướcmắt và lâu dài, biết cách thay đổi nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với sự biến đổicủa tình hình Đó chính là khả năng phối hợp hoạt động của người đại biểuHĐND với những chủ thể khác nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp

Bốn là, có khả năng kiểm tra việc thực hiện chủ trương đường lối của

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nghị quyết của HĐND để pháthiện kịp thời những vấn đề mới nảy sinh để giải quyết, tìm ra những lệch lạc, saisót để góp ý sửa chữa, hoàn chỉnh các đại biểu HĐND quyết định đảm bảo đểcác nghị quyết của HĐND đưa ra được chính xác, có tính khả thi cao trong thựctế

Năm là, năng lực sáng tạo, tính quyết đoán Năng lực sáng tạo là khả năng

tạo ra những giá trị mới về vật chất hoặc tinh thần, đặc biệt là tìm ra được conđường mới trong những tình huống luôn luôn biến đổi ở địa phương mà không

gò bó, không phụ thuộc vào cái đã có Nó là quá trình suy lý, lập luận chân thực,biết tìm ra cái mới, cái chưa biết từ cái đã biết thông qua phán đoán, suy luận,diễn dịch, quy nạp, so sánh…Đó cũng là khả năng phân loại và hệ thống hoá vấn

đề, xác định bản chất vấn đề Năng lực đó rất cần thiết trong hoạt động củangười đại biểu HĐND đặc biệt khi tham gia quyết định các vấn đề quan trọngcủa địa phương Đó chính là khả năng tìm ra cái mới, phát hiện ra những cáchlàm mới, khơi dậy nguồn lực sẵn có để tập trung phát triển kinh tế - xã hội củađịa phương Đồng thời với năng lực sáng tạo, tính quyết đoán là khả năng phánđoán một cách quả quyết, có những quyết định nhanh chóng và dứt khoát, không

do dự, không rụt rè, không đùn đẩy, thoái thác trách nhiệm Tính quyết đoánkhác hẳn với bệnh hách dịch, cửa quyền, liều lĩnh, phiêu lưu Nó là sản phẩmcủa tính kiên quyết, tính chủ động, sự thận trọng và niềm tin khoa học

Theo quy định tại điều 3, Luật Bầu cử đại biểu HĐND, đại biểu HĐNDphải đáp ứng đầy đủ 5 tiêu chuẩn sau:

Một là, trung thành với tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, phấn đấu thực

hiện công cuộc đổi mới đất nước và xây dựng, phát triển địa phương;

Hai là, có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu chấp hành pháp luật, tích cực

đấu tranh chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng,lãng phí và các hành vi vi phạm pháp luật khác, bảo vệ lợi ích của nhà nước,quyền và lợi ích hợp pháp của công dân;

Ba là, có trình độ và năng lực thực hiện nhiệm vụ đại biểu HĐND, có khả

năng tuyên truyền, vận động gia đình và nhân dân thực hiện chính sách, phápluật, am hiểu tình hình kinh tế - xã hội để tham gia quyết định những vấn đềquan trọng ở địa phương;

Bốn là, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, được

nhân dân tín nhiệm;

Năm là, có điều kiện tham gia các hoạt động của HĐND.

Trong thực tiễn, hiệu quả hoạt động của đại biểu HĐND cấp xã là kết quả thực

tế do việc thực hiện các quy định pháp lý về quyền hạn, nhiệm vụ và trách nhiệm củangười đại biểu đem lại Kết quả đó càng cao thì hiệu quả càng lớn và ngược lại.Trên cơ sở các tiêu chuẩn của người đại biểu HĐND theo quy định của phápluật hiện hành, có thể nêu ra một số tiêu chí đánh giá chất lượng của đại biểu HĐNDcấp xã, căn cứ vào việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của người đại biểu thể hiệnthông qua hiệu quả hoạt động của họ trên các phương diện sau:

Một là, mức độ chính xác và kết quả của việc phản ánh ý kiến của cử tri,

những tâm tư, nguyện vọng của nhân dân trong xã đến HĐND cấp xã và các cơquan nhà nước khác

Hai là, khả năng bảo vệ nhân dân của người đại biểu Biểu hiện cụ thể của

vấn đề này là người đại biểu có tinh thần đấu tranh và có đấu tranh kiên quyếtvới những hành vi vi phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp, tự do, danh dự, nhânphẩm, tính mạng, sức khoẻ, tài sản của công dân hay không; người đại biểu cósẵn sàng hy sinh quyền lợi cá nhân để bảo vệ quyền lợi của nhân dân hay không;

họ có giám đấu tranh chống lại các quyết định của các cơ quan nhà nước khi cácquyết định đó không đạt tính khả thi trên thực tế, thậm chí làm phương hại đếnđời sống của nhân dân hay không

Ba là, khả năng tiến hành tốt các hoạt động chuẩn bị trước khi tham gia kỳ

họp của các đại biểu phải thật sự công phu, chu đáo, có tinh thần trách nhiệm

- Trình độ văn hoá

THCS là 19 người, chiếm 76%,

PTTH là 6 người, chiếm 24%

- Trình độ chuyên môn

Sơ cấp là 2 người, chiếm 8%,

Trung cấp là 5 người, chiếm 20 %,

Đại học là 01 người, chiếm 4%

- Trình độ lý luận chính trị

Sơ cấp là 5 người chiếm 20%,

Trung cấp là 6 người chiếm 24%

Tại nhiệm kỳ 2011 - 2016 xã đã bầu được 25 đại biểu Cũng theo sự thống

kê thuần tuý về mặt số liệu, các đại biểu có trình độ cụ thể như sau:

- Trình độ văn hoá

THCS là 10 người, chiếm 40%,

PTTH là 15 người, chiếm 60%

- Trình độ chuyên môn

Sơ cấp là 6 người, chiếm 24%,

Trung cấp là 5 người, chiếm 20%,

Đại học 4 người, chiếm 16%

- Trình độ quản lý nhà nước

Trung cấp là 01 người, chiếm 4%,

Cử nhân 0 người, chiếm 0%

- Trình độ lý luận chính trị

Sơ cấp 6 người chiếm 24%,

Trung cấp 8 người chiếm 32%

Như vậy, nếu so sánh kết quả bầu cử của hai nhiệm kỳ 2004 - 2011 và

2011 - 2016 có thể thấy một sự khác biệt khá rõ về trình độ, xem xét chất lượng

trình độ của đại biểu HĐND xã dưới góc độ thực chất cũng có thể khẳng địnhtrình độ của đại biểu HĐND xã trong hai nhiệm kỳ 2004 - 2011 so với nhiệm kỳ

2011 - 2016 đã được nâng lên rõ rệt

2.2.2 Thực trạng chất lượng hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đại biểu Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong

Trên các phương diện nói trên, thực trạng chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đạibiểu HĐND xã được thể hiện trên các mặt sau:

- Về bồi dưỡng lý luận chính trị

Lý luận chính trị là một trong những mảng kiến thức quan trọng, tiên quyếtcủa cán bộ, công chức Tiêu chuẩn này càng đặc biệt quan trọng đối với đại biểuHĐND xã Có lý luận chính trị cơ bản sẽ giúp cho người đại biểu có quan niệmchính trị đúng đắn, có lập trường tư tưởng vững vàng trong quá trình thực thicông việc Trình độ lý luận chính trị cao giúp cho người đại biểu có phươngpháp tư duy năng động trong việc vận dụng một cách hợp lý, đúng đắn mọiđường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của nhà nước vào thực tiễn,

Đến nay, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ về kiến thức lý luậnchính trị cho đại biểu HĐND xã vẫn được xem là yêu cầu thường xuyên và cầnthiết,

- Về bồi dưỡng kiến thức về nhà nước và pháp luật, quản lý hành chính

Trên thực tế, qua nhiệm kỳ 2011 - 2016, đại biểu HĐND xã được tập huấnmột lần trong thời gian 3 ngày với 6 chuyên đề:

- Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

- Pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa;

- Tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND;

- Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp xã;

- Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của đại biểu HĐND cấp xã;

Các đại biểu HĐND được tái cử cũng chỉ tập huấn những chuyên đề trên

chính của đại biểu HĐND khó có điều kiện được nâng cao ngang tầm với yêucầu thực hiện chức năng người đại biểu Chính vì vậy, yêu cầu bồi dưỡng theohướng vừa cơ bản, chuyên sâu vừa nâng cao các kiến thức thuộc lĩnh vực nóitrên trở thành một đòi hỏi cấp thiết hiện nay đối với đại biểu HĐND xã TiềnPhong, huyện Quế phong.

- Về bồi dưỡng kiến thức chuyên môn

Chuyên môn nghiệp vụ là một tiêu chí đảm bảo và đánh giá chất lượngcủa đại biểu HĐND Đối với đại biểu HĐND xã thì kiến thức chuyên môn làmột trong những điều kiện cơ bản để thực hiện chức trách hoạt động của ngườiđại biểu Thực tiễn ở xã Tiền Phong, huyện Quế phong, trong suốt nhiệm kỳ quacủa HĐND xã, vấn đề kiến thức chuyên môn nghiệp vụ của đại biểu HĐND hầunhư chưa được quan tâm đúng mức Điều này xuất phát từ nhận thức tương đốiphổ biến trong nhân dân, thậm chí trong cả giới lãnh đạo trên địa bàn xã: Đạibiểu HĐND xã là những người hoạt động không chuyên nên không cần cónghiệp vụ chuyên môn cũng làm việc được

2.2.3 Thực trạng chất lượng hoạt động thực tiễn của đại biểu Hội đồng nhân dân xã Tiền Phong, huyện Quế Phong

- Chất lượng hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân qua các kỳ họp của Hội đồng nhân dân xã

Chất lượng hoạt động của đại biểu HĐND xã được thể hiện chủ yếu thông quacác kỳ họp của HĐND xã

Ở xã hầu hết đại biểu HĐND xã hoạt động không chuyên trách Mặt khác,công tác tổ chức đại biểu luôn có sự thay đổi trong nhiệm kỳ, các đại biểuHĐND lại được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, có trình độ khác nhau,điều kiện tham gia vào hoạt động của đại biểu khác nhau, dẫn đến kỹ năng hoạtđộng của đại biểu HĐND cũng khác nhau Điều đó ảnh hưởng nhiều tới năng lựchoạt động của đại biểu HĐND nói chung, của từng đại biểu nói riêng