Khái niệm về nguồn vốn ODA Vốn ODA hay còn gọi là nguồn viện trợ phát triển chính thức ODA - Official Development Assistance 14 nguén tai chinh mang tinh chất hỗ trợ phát triển kinh tế-x
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
1 Sự cần thiết của đề tài
Cùng với nguôn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDJ), nguồn vốn
hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) là một kênh vốn đầu tư phát triển quan trọng đối với tất cả các quốc gia đang phát triển Nói đến HỖ trợ Phát Triển Chính Thức (ODA), không thể không nhấn mạnh vai trò chủ chốt của Nhật Bản Nhật Bản được coi là nhà tài trợ số một thể giới về viện trợ phát triển chỉnh thức (ODA) với phần lớn số tài trợ tập trung cho các nước Châu Á Vai trò quan trọng của ODA Nhật trong việc phát triển kinh tẾ của các nước đang phat triển ở Châu A co thé thay ré qua viéc ODA Nhật thúc day được cơ sở hạ tang kinh tế, xã hội và khu vực sản xuất của các nước nhận viện trợ
Trong quá trình hội nhập nên kinh tế với khu vực và thể giới, để tạo duoc mot nén mong vitng chac, thuc hién được chiến lược lâu dài của Việt Nam đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp phái triển thì việc huy động vốn đầu tư nước ngoài luôn là một trong những vẫn đề cốt yếu có tỉnh chất quan trọng
Trong hon 10 nam qua Nhat Ban la nha tai tro lon nhat cho Viét Nam trong số hơn 20 nước và tổ chức cung cấp ODA cho nuéc ta Nguon von ODA tit Nhat Ban noi riêng đã đóng vai trò quan trong, gop phan giúp Việt Nam đạt được tăng trưởng kinh tế, xoá đói giảm nghèo và cải thiện đời sống nhân dân
Trước thực tế trên, em đã chọn để tài: Vai trò của Hỗ trợ Phát
triển Chính thức (0D) Nhật Bản đổi với một số nước Châu Á Thái
Bình Dương và Việt Nam Dé tài tập trung vào việc xem xét và đảnh giá tac déng cua ODA Nhat Bản tại một số nước Châu Á Thái Bình Duong va Việt Nam nhằm đưa đến một cải nhìn rõ rang day đủ hon ve ODA Nhat
Trang 2Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
Bản nhằm đóng góp vào việc nghiên cứu về ODA nói chung và ODA Nhật Bản nói riêng
2 Mục đích nghiên cứu
Đề tài này đưa ra một sự xem xét toàn cảnh hiện trạng QDA Nhật
Bản tại một số nước Châu A Thai Bình Dương và đạc biệt là ở Việt Nam
trong những năm vừa đông thời qua đó cô găng đưa ra các kiến nghị để
sử dụng tốt hơn QDA Nhật tại Việt Nam
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đê tài là ODA Nhật Bản và đề tài tập trung nghiên cứu tình hình ODA Nhật tại các nước Trung Quốc, Indonesia và Việt Nam trong vòng khoảng I0 năm trở lại đáy
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài đã sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sảnh, phương pháp duy vật biện chứng
5 Kết cấu khoá luận
Ngodi các phan Lời nói đâu, Mục lục, Kết luận Khoá luận gom co 4 phan chinh sau:
Chương I Khải quát chung về ODA va ODA Nhat Ban
Chương II Hiện trạng QDA Nhật Bản tại một số nước Châu Á Thải Bình
Dương
Chương III Tổng quan ODA Nhật Bản đổi với Việt Nam
Chương IV Kiến nghị để thu hút và sử dụng ODA Nhật Bản tốt hơn
Chương 1
Trang 3Khái quát chung về Hỗ Trợ Phát Triển Chính Thức (ODA)
và ODA Nhật Bản
I Khái quát về nguồn vốn ODA
1 Khái niệm về nguồn vốn ODA
Vốn ODA hay còn gọi là nguồn viện trợ phát triển chính thức (ODA - Official Development Assistance) 14 nguén tai chinh mang tinh chất hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội gồm các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc cho vay với các điều kiện ưu đãi về lãi suất, thời gian ân hạn và trả nợ mà các nước thế giới thứ ba nhận được từ chính phủ của một nước phát triển (gọi là viện trợ song phương) hoặc từ các tổ chức tài chính quốc
tế như WB, IME, ADB ( gọi là viện trợ đa phương)
Hỗ trợ phát triển chính thức - ODA có thể ràng buộc (phải chỉ tiêu
ở nước cấp viện trợ) hoặc không ràng buộc (có thể chỉ tiêu ở bất cứ nơi nào) hoặc có thể ràng buộc một phần (một phần chỉ ở nước cấp viện trợ, phan con lai chỉ ở bất ctr noi nao)
2 Dac diém cia nguén von ODA
Nguồn vốn ODA có những đặc điểm dưới đây:
Trang 4Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
2.1 Tinh chat ưu đãi
" Lãi suất thấp hơn các khoản tín đụng thông thường rất nhiều
=_ Thời gian sử dụng vốn dài
“_ Trong cơ cấu cả gói viện trợ thường gồm 2 phan: không hoàn lại (cho không) và hoàn lại
" Trong cơ cấu thời gian cũng gồm 2 phân: thời gian ân hạn (miễn tra
lãi) và thời gian chịu lãi suất
" Thực hiện các chương trình đầu tư quốc gia, đặc biệt là các dự án cải
tạo, nâng cấp, hiện đại hoá kết cầu hạ tầng kinh tế xã hội làm nền tảng
vững chắc cho ôn định và tăng trưởng kinh tế, thúc đây đầu tư của tư nhân trong và ngoài nước
= Cai thién chat lượng giáo dục, y tế, môi trường sinh thái, dinh dưỡng
= Thực hiện các chương trình nghiên cứu tổng hợp nhằm hỗ trợ chính phủ sở tại hoạch định chính sách hay cung cấp thông tin cho đầu tư tư
Trang 5nhân bằng các hoạt động điều tra, khảo sát, đánh giá tải nguyên, hiện trạng kinh tế -kỹ thuật -xã hội các ngảnh, các vùng lãnh thổ
2.3 Mặt trái của nguôn vốn ODA
Bên cạnh những lợi ích mà nguôn ODA mang lại, còn có các mặt trái của ODA như:
= Cac nuéc nhận viện trợ phải đáp ứng yêu cầu của bên cấp viện trợ, các nước cấp viện trợ cả song phương lẫn đa phương đều sử dụng viện trợ
để buộc các nước đang phát triển phải thay đôi chính sách kinh tế đối
ngoại cho phù hợp với lợi ích của bên cấp viện trợ
" Sự phân biệt đối xử trong việc cấp ODA như: chỉ có nước nao thao mãn được điều kiện mà bên cấp viện trợ đưa ra thì mới nhận được sự tài trợ Sự phân biệt đôi xử này đã tạo nên tình trạng không đồng đều trong việc phân bồ nguồn vốn giữa các quốc gia đang phát triển và các
khu vực trên thế giới
“_ Rủi ro do đồng tiền tăng giá: tác động tiêu cực này thường xảy ra với
viện trợ song phương khi đơn vị tiền tệ của nước cấp viện trợ khác với
đơn vị tiền tệ của nước nhận viện trợ tạo ra qua hoạt động xuất khâu hang hoa Néu đồng tiên viện trợ tăng gia so VỚI đồng tiền nhận được
từ xuất khâu nước viện trợ sẽ hình thành thêm một khoản viện trợ bố
sung do phát sinh chênh lệch tỉ giá ở thời điểm vay và thời điểm trả
nợ
3 Các hình thức đầu tư của nguồn vốn ODA
3.1 Đối với nguồn von ODA không hoàn lại
Trang 6Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
Vốn ODA không hoàn lại được ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực sau:
Y tế, dân số và kế hoạch hoá gia đình
Cáo dục và đảo tạo,
Văn hoá, xã hội
Nghiên cứu các chương trình, dự án phát triển và tăng cường năng lực thể chế
Bảo vệ môi trường, môi sinh, quản lý đô thị
Hỗ trợ nghiên cứu khoa học công nghệ
Hỗ trợ ngân sách
3.2 Đối với ODA hoàn lại hoặc ODA hỗn hợp cả hai loại
Các lĩnh vực được ưu tiên của hình thức này gôm có:
II Tong quan vé ODA Nhat Bản
Nhật Bản bắt đầu chương trình ODA cho các nước đang phát triển
từ năm 1954 Nhìn chung, mức viện trợ ODA của Nhật theo xu hướng ngày càng tăng lên
1 Quan điểm của Nhật Bản về ODA
Trang 7Với hơn 50 năm hợp tác kinh tế, Quốc Hội Nhật Bản thông qua
Hiến Chương ODA (ODA Charter) tháng 6 năm 1992 Hiến Chương
ODA nhằm tắng cường sự hiểu biết và thu hút sự hỗ trợ rong rai trong nước và quốc tế đối với các chương trình ODA Hiến chương ODA là một sự đánh giá tong hop về chính sách viện trợ của Nhật Bản dựa trên các kết quả đã đạt được, các kinh nghiệm và các bài học rút ra từ các chương trình Hiến chương nhân mạnh vào các điểm: nhân đạo, bảo vệ môi trường, hỗ trợ các nỗ lực phát triển kinh tế của các nước đang phát
= Theo đuôi việc phát triển và bảo vệ môi trường
# Tranh sử dụng ODA cho các mục đích quân sự
"Xem xét đến vấn đề chỉ phí quân sự, phát triển và sản xuất vũ khí huỷ diệt và tên lửa của nước nhận viện trợ
"Xem xét các nỗ lực phát huy dân chủ và chuyển đổi sang nên kinh tế thị trường và các tinh trạng liên quan đến các nhu cầu tối thiểu của con người và nhân quyên tại quốc gia nhận viện trợ
ODA Nhật được thực hiện theo các phương châm và nguyên tắc nói trên
2 Lịch sử cung cấp ODA của Nhật Bản
Trang 8Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
= Giai đoạn 2: (7? 1964 đến 1988) Tăng cường va da dang hoá viện
trợ
Giai doan nay nén kinh té Nhat phat trién manh Bén canh do, Chinh phủ Nhật muốn mở rộng quan hệ và gây ảnh hưởng với nhiều nước đang và chậm phát triển Giai đoạn này, ngoài khu vực Đông Nam Á, Nhật đã mở rộng viện trợ ODA cho các khu vực khác như Đông Á, Phi Châu và Nam Mỹ
" Giai đoạn 3: (Từ 1989 đến 1995) Vươn lên là cường quốc số 1 thế giới về viện trợ song phương
Nền kinh tế Nhật rất hùng mạnh trong giai đoạn này Lần đầu tiên Nhật vượt qua Mỹ, trở thành quốc gia cung cấp viện trợ song phương lớn nhất trên thế giới vào năm 1989 (đạt 8,4 tỷ USD trong khi viện trợ của Mỹ là §,1 tỷ USD)
Đối tượng nước nhận viện trợ cũng được mở rộng đến hầu hết các khu vực trên thê giới
=_ Giai đoạn 4: (/ừ 1996 đến nay) Cất giảm viện trợ và thay đổi mục tiên dau tu
Do suy thoái kinh tế trong nước dẫn đến thâm hụt ngân sách buộc
Trang 91996 Đồng thời với quá trình cắt giam viện trợ, mục tiêu viện trợ cũng có những thay đôi đáng chú ý
3 Thực hiện ODA của Nhật Bản
Nhật Bản là nhà tải trợ ODA lớn nhất trên thế giới, với ngân sách
tài trợ mỗi năm khoảng 10 tỷ USD
Nhật Bản đã cung cấp ODA cho hơn 150 nước vả là nước viện trợ ODA song phương lớn nhất tại 47 nước trong tông số 150 nước nhận viện trợ trên Từ năm đầu thập niên 1990 đến năm 2000, trong khi viện trợ
ODA của các nước của Uỷ Ban hỗ trợ phát triển (DAC) thuộc OECD giảm nhẹ thì ODA Nhật Bản tăng gần 50%
Đề trở thảnh nhà cung cấp tải trợ lớn nhất trên thế giới hiện nay,
Nhật Bản đã phải trải qua một quá trình phát triển kinh tế xã hội lâu dài
và bền bỉ Mới chỉ cách đây hơn 50 năm, Nhật Bản còn là một trong những nước nhận viện trợ của nước ngoài Sau Đại chiến Thế giới lần thứ
II (1945), nền kinh tế Nhật Bản bị chiến tranh tàn phá nặng né Dé 6n dinh va phat triển đất nước, Nhật Bản đã tự nỗ lực rất cao, đồng thời tiếp nhận nhiều nguôn viện trợ song phương và đa phương
Theo tông kết năm 1994, tông số viện trợ ODA Nhật Bản đạt 12,3
tỷ USD, tăng 17,6% so với năm trước (I1,26 tỷ USD) Trong 2l nước thành viên của Uỷ ban hỗ trợ phát triển (DAC), thuộc OECD, Nhật Bản vẫn là nước tải trợ lớn nhất, chiếm tỷ trọng trên 20% trong tông số
Trang 10Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
Bang 1.1: Thực hiện ODA của Nhật Bán (từ năm 1990 đến năm 2001)
Don vi: ty USD
1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001
9,07 | 10,95 | 11,15 | 11,26 | 13,24 | 14,49 | 9,44 | 9,36 | 10,64 | 15,32 | 13,51 | 9,68
Nguôn: Trang Web của Bộ Ngoại Giao Nhật
Nhật Bản thường dành trên 60% tổng số vốn ODA của minh dé wu tiên cho 3 lĩnh vực: (1) Cơ sở hạ tầng hành chính và xã hội, (2) Cơ sở hạ tầng kinh tế, (3) Hỗ trợ sản xuất
Trang 114 Các loại hình QDA Nhật Ban
Hình thức cung cấp ODA của Nhật Bản rất đa dang, bao gồm:
" Viện trợ không hoàn lại
"_ Hỗ trợ kỹ thuật,
= Cho vay với các điều kiện ưu đãi
= H6 tro khan cap quốc tế
= Dong gop cho các tổ chức đa phương
Trong các hình thức này, đáng chú ý là ba loại ODA song phương sau:
" Viện trợ không hoàn lại (Grant Aid) là viện trợ dành cho các nước
đang phát triển mà không yêu cầu nước nhận viện trợ phải hoản lại
nguồn vốn viện trợ Mục tiêu chính của viện trợ không hoàn lại là nhăm phục vụ cho các nhu câu thiết yếu của con người, phát triển nguồn nhân lực, và xây dựng cơ sở hạ tầng Cơ Quan Hợp Tác Quốc
Tế Nhật Bản - JICA chịu trách nhiệm thực hiện các dự án viện trợ
không hoàn lại của Nhật Bản
= Hop (ác kỹ thuật (Technical Cooperation) nhằm mục đích tăng cường nguồn nhân lực và xây dựng thể chế thông qua chuyển giao kỹ thuật vả
kiến thức thích hợp cho các nước nhận viện trợ JICA chịu trách nhiệm thực hiện hợp tác kỹ thuật và cô gắng tìm kiếm sự hỗ trợ hài hoà cho
các nước nhận viện trợ
" Cho vay song phương (vốn vay bằng đồng yên) (ODA Loan, YEN Loan) là cho chính phủ các nước nhận viện trợ vay ưu đãi Vốn vay chủ yêu được sử dụng đê nâng cập cơ sở hạ tâng kinh tê xã hội như
Trang 12Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
đường xá, cầu cống, hệ thống bưu chính viễn thông và phát triển nông nghiệp Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) chịu trách nhiệm thực hiện các dự án cho vay song phương
Š Các khu vực ưu tiên của ODA Nhật Bản
Lập trường cơ bản của Nhật Bản là tập trung ODA cho khu vực Đông Á và các nước thành viên của ASEAN do các đặc điểm như sự gần
gụi về địa lý chính trị, kinh tế
Bên cạnh đó, tính đến các khó khăn kinh tế và nghèo đói toàn cầu, Nhật Bản cũng mở rộng cung cấp ODA sang các khu vực Châu Phi, Trung Đông, Châu Mỹ La Tinh, Đông Âu và Châu Đại Dương
6 Các lĩnh vực ưu tiên của ODA Nhật Bản
ODA Nhật dành ưu tiên cho các lĩnh vực sau:
»= Tiếp cận với các vấn đề toàn cầu: như môi trường, dân sô
"Nhu cầu tối thiểu của con người (Basic Human Needs - BHN): cung cấp các cứu trợ nhân đạo khẩn cấp
"Phát triển nhân lực, nghiên cứu và các nỗ lực khác nhăm tăng cường việc phố biến công nghệ
" Cai thién co sé ha tang
"Cải cách cơ cầu
Trang 13Bảng 1.2: Các loại hình ODA và sự phân chia theo khu vực địa lý của
ODA Nhật trong năm 1998
Giải ngân ròng, don vi : ty US $
Trang 14Nguyễn Thu Trang - A1 CN9
* sô trong ngoặc là tỉ lệ (%)
Nguôn: Trang web của Bộ Ngoại Giao Nhật Bản www.mofa.go.jp
Trang 15Chương II Hiện Trạng ODA Nhật tại một số nước châu á Thái Bình
Dương
Nhờ có ODA của Nhật Bản, các nước đang phát triển ở Châu Á, đặc biệt là các nước ASEAN đã thúc day được cơ sở hạ tầng kinh tế và xã hội và khu vực sản xuất của mình Nhật Bản đã tạo thuận lợi rất lớn cho
sự phát triển kinh tế của các nước đang phát triển ở Châu Á Nếu không
có vốn, kỹ thuật và kỹ năng sản xuất của Nhật, quá trình công nghiệp hoá
và hiện đại hoá ở các nước nhận viện trợ tại Châu Á chắc sẽ chậm hơn nhiều Vai trò của Nhật có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phân duy trì tăng trưởng năng động Châu Á
Điều đáng chú ý là trong số các nước nhận ODA song phương của Nhật, số nước đứng đầu là các nước Châu Á Xem bảng dưới đây:
Trang 17
? | rung Quoc 861,73 | Indonesia | 496,86 | Indonesia | 828.47 | [URS Quốc 1225,97 | VietNam | 923.68
ở | Thái Lan 664,00 | Ân Độ 491,80 | Thái Lan 558.42 | Thái Lan 880,26 Quốc U 769,19
4 Ấn Độ 579,26 | Thai Lan 468,26 | An D6 504.95 | Viet Nam 678,98 | Thai Lan 835,25
5 Philippines | 414,45 | Philippines | 318,98 | Pakistan 491.54 | Ấn Độ 634,02 | An D6 368,16
6 Pakistan 282,20 | Viet Nam 232,48 | Viet Nam 388.61 | Philippines 412,98 | Philippines | 304,48
7 Mexico 212,84 | Jordan 139,63 | Philippines 297.55 | Peru 189,12 | Pakistan 280,36
8 Ai Cap 201,32 | Sri Lanka 134,56 | Sri Lanka 197.85 | Pakistan 169,74 | Tanzania 217,14
9 Bangladesh 174,03 | Bangladesh 129,98 | Bangladesh 189.05 | Braxin 149,36 | Bangladesh | 201,62
10 | Sri Lanka 173,94 | Ai cap 125,40 | Malaysia 179.10 | Syria 136,17 | Peru 191,68
Tông sô 10 | + -2o 2g | ông số 10 | „ 1ựa g; | Tông số 19 | ¿;oa Tạ | lôngsố | G.083,45 | Tones 10
nước nước nước 10 nước nước 4.861.,(
trợ song 8.356,26 | trợ song 6.612,59 | trợ song 8.605,90 | trợ song 10.497,56 | trợ song 9.640,1
phuong phuong phuong phuong phuong
Nguồn: Trang Web của Bộ Ngoại Giao Nhật Bản www.mofa.go.jp
Trang 18Neuyén Thu Trang - Al CN9
Phần dưới đây xem xét hiện trạng ODA của Nhật Bản tại hai quốc gia Châu Á là Trung Quốc và Indonesia, hai nước thường xuyên đứng đầu trong số top 10 nước nhận viên trợ ODA song phương từ Nhật Bản trong những năm gần đây
I.ODA Nhật Bản tại Trung Quốc
Có thể nói rằng cho đến nay, Nhật Bản là nước viện trợ nhiều nhất trên thế giới cho Trung Quốc Đây là điều kiện tốt cho Trung Quốc, nước có số dân đông nhất thế giới và thiếu vốn trầm trọng đây nhanh
quá trình phát triển kinh tế xã hội
Viện trợ của Nhật Bản đã đóng góp đáng kể cho công cuộc hiện đại hoá, mở cửa và cải cách ở Trung Quốc ODA của Nhật cho Trung Quốc luôn chiếm phân lớn nhất trong tổng ODA của các nước DAC cho Trung Quốc Có thể thấy số đóng góp của ODA Nhật đối với Trung Quốc qua bảng đưới đây:
Bảng2.4: Viện trợ của các nước DAC cho Trung Quốc
(Giải ngân ròng, đơn vị : Triệu USD)
Trang 191 Các chính sách cơ bản của ODA Nhat với Trung Quốc
1.1 Vị trí của Trung Quốc trong viện trợ 0DA Nhật Bán
Trung Quốc là nước nhận viện trợ từ Nhật lớn thứ hai (tính đến năm 1998)
Theo chính sách của Nhật nhăm thúc đây hợp tác thật nhiều để
ủng hộ các nỗ lực cải cách và mở cửa nền kinh tế của Trung Quốc, Nhật
Bản cung cấp viện trợ cho Trung Quốc nhằm hỗ trợ nước nảy phát triển
kinh tế và cải thiện điều kiện sông của người dân Các nhân tố được xét dén la:
= Trung Quéc gan gũi với Nhật Bản về mặt địa lý, thêm vào đó, Trung
Quốc và Nhật Bản có những mối quan hệ chặt chẽ về mặt chính trị,
lịch sử và văn hoá
"Việc duy trì và phát huy mối quan hệ ổn định, thân thiện giữa Nhật
Ban va Trung Quốc là rất có lợi cho hoả bình vả ổn định đối với khu vực Đông Nam Á và với thế giới
“ Quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang phát triển sâu vả rộng hơn bao gồm hợp tác kinh tế và kỹ thuật giữa hai chính phú, đầu tư và thương mại của khu vực tư nhân
» Trung Quốc đã ưu tiên cho việc hiện đại hoá nền kinh tế và theo đuôi chính sách mở cửa đất nước và cải cách kinh tế
» Trung Quéc có diện tích rộng lớn và số dân đông duc GNP binh quân trên đầu của quốc gia nảy thấp (US $860 vào năm 1998) và có
nhu câu nhận viện trợ lớn
Trang 20Neuyén Thu Trang - Al CN9
1.2 Các đặc điểm của Viện trợ ODA Nhật Bản cho Trung Quốc:
= Từ trước đến nay, tất cả các nước khác chỉ nhận được viện trợ ODA
của Nhật Bản theo năm tài chính sau khi các nước này lên danh sách
các dự án yêu cầu viện trợ và phía Nhật Bản đã thấm định tính khả
thi của các dự án đó và ngân sách ODA của năm đó Nhưng với riêng Trung Quốc thì Nhật Bản lại áp dụng phương pháp cam kết viện trợ theo từng đợt, mỗi đợt kéo dài từ 5 đến 6 năm Điều này tạo điều
kiện thuận lợi để Trung Quốc hoạch định sẵn các dự án trọng điểm cho từng giai đoạn, phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế dài hạn
của Trung Quôc
"Viện trợ ODA của Nhật cho Trung Quốc bao gồm ba lĩnh vực: viện trợ có hoàn lại, viện trợ không hoàn lại và hợp tác kỹ thuật Trong ba khoản viện trợ này thì viện trợ có hoàn lại thường chiêm tỉ lệ cao
"m Trung Quôc là nước ở Châu À nhận viện trợ muộn nhât song lại là một nước chỉ trong thời gian ngăn đã nhận nhiêu viện trợ
"_ Kim ngạch viện trợ song phương của Nhật Bản đối với Trung Quốc thường chiếm trên 50% tong kim ngạch viện trợ hàng năm của các
nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh Tế (OECD) dành cho
Trung Quốc
Có thể thấy răng Trung Quốc đã chiếm vị trí ưu tiên trong chính sách ngoại giao của Nhật Bản và khoản ODA của Nhật Bản cho Trung
Quốc trong các dự án hoản thiện hạ tầng kinh tế -xã hội, y tế, văn hoá đã
góp phần quan trọng cho công cuộc hiện đại hoá Trung Quốc
Trang 221.3 Các khu vực ưu tiên của ODA Nhật đối với Trung Quốc
Trên cơ sở nghiên cứu các nhiệm vụ và các điêu kiện phát triên ở Trung Quôc và kê hoạch phát triên của quôc gia này, đông thời dựa trên các cuộc đôi thoại vê chính sách giữa Nhật Bản và Trung Quôc, Nhật Bản đã đưa ra các lĩnh vực ưu tiên sau:
a Cac vung dia ly u tiên
Để phát huy sự phát triển cân bằng, các khoan vay ODA (ODA loans) của Nhật Bản tập trung viện trợ cho các vùng thuộc Trung Hoa lục địa với các tiềm năng phát triển mạnh, viện trợ cho nông nghiệp và phát triển các khu vực nông thôn và cho việc phát triển nguồn tải nguyên dồi dảo của Trung Quốc Đối với các khoản viện trợ không hoản lại (grant a1d) và hợp tác kỹ thuật (technical cooperation) cting tập trung vào Trung Hoa lục địa cho các lĩnh vực nhu cầu tôi thiểu của con người (BHN) đặc biệt là tại các vùng khó khăn Nhật Bản dành ưu tiên cho ba khu vực sau của Trung Quốc:
- Cac vùng duyên hải: Hỗ trợ các hoạt động của khu vực tư nhân và cung cấp cơ sở hạ tầng
- _ Các vùng có nhiều nguồn lực trong đất liền: tăng cường vai trò cung cấp nguôn lực của vùng này cho các vùng duyên hải, nhẫn mạnh vào
Trang 23Nhật Bản vận dụng các công nghệ va kinh nghiệm của mình dé hỗ
trợ Trung Quôc dựa trên các nhu câu của nước này Chuyên giao công nghệ trong các lĩnh vực như tái chê rác thải, cac biện pháp chông ô nhiêm môi trường
2 Nông Nghiệp:
Tăng năng suất nông nghiệp để đảm bảo cung cấp lương thực ôn định của Trung Quốc Nhật Bản hỗ trợ trong việc cải tạo cơ sở hạ
tầng nông nghiệp như thuỷ lợi và các hệ thống xử lý nước thải, cung
cấp các trang thiết bị để xây dựng, cung cấp phân bón và các trang thiết bị nông nghiệp, thúc đây việc vận dụng các máy móc và công nghệ mới đên các khu vực nông thôn
3 Cơ sở hạ tẳng kinh tế:
Trong lĩnh vực này, Nhật Bản hỗ trợ Trung Quốc cải thiện các cơ sở
hạ tầng lạc hậu gây trở ngại trong quá trình phát triển kinh tế như
giao thông, liên lạc, phát điện qua việc (1) trong giao thông vận tải,
Nhật giúp xây dựng các cơ sở hạ tầng và cải thiện các công nghệ quản lý và bảo dưỡng nhằm tăng tính hiệu quả của giao thông: (2) trong năng lượng, Nhật hỗ trợ xây các nhà máy điện và các đường dây truyền tải điên nhằm giảm sự mất cân băng giữa các vùng đồng thời cũng chú trọng đến việc chông 6 nhiễm môi trường, (3) trong liên lạc, Nhật hợp tác để cải thiện cơ sở hạ tầng viễn thông liên lạc của Trung Quốc và giúp phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực
`
này
4 Vtế và sức khoẻ:
Trang 24Neuyén Thu Trang - Al CN9
Trung Quéc can tiép tuc cai thién cac dich vu y tế tại các khu vực nông thôn Dé giam sự mắt cân đối về vùng, Nhật hỗ trợ trong việc cải thiện các dịch vụ y tế khu vực, chú trọng đến việc tăng cường y tế
dự phòng và chăm sóc sức khoẻ ban đầu trong các khu vực nông
thôn
5 Phát triển nguôn nhân lực:
Nhật Bản hỗ trợ trong việc cải thiện giáo dục cơ bản, cung cấp các tư
liệu giáo dục vả xây dựng các trường học Nhật hỗ trợ phát triển
nguồn nhân lực về kỹ sư bậc trung và quản lý qua việc cử chuyên gia
Nhật và gửi đôi tác đi đào tạo tại Nhật
2 Thực hiện ODA Nhật Bản tại Trung Quốc
Bảng 2.5: Thực hiện ODA Nhật Bản tại Trung Quốc trong những
năm vừa qua:
Don vi: Triéu $US
GA thuật Tông sô Tông | Rong
1994] 99,42 246,91 346,34] 1.298,46| 1.133,08] 1.479,41 1995| 83,12 304,75 387,87| 1.216,08| 992,28] 1.380,15
1997| 15,42 2517] 267119 556,75| 309,66 576,86 1998| 38,22 301624 339/83| 1.083,60| 318,33| 1.158,16 Tổng| 756,13 2.596,12| 3.352,26| 11.312,30|9.900,48| 13.252,72
GA= Grand A1d: Viện trợ không hoàn lại
Trang 25Nguồn: Trang Web cua Bộ Ngoai Giao Nhat Ban www.mofa.go.jp
Từ khoảng thời gian 1979 đến 1996, giải ngân các khoản vay ODA đạt đến tông số là 1,85 nghìn tỉ yên, hợp tác kỹ thuật (nghiên cứu phát triển, hợp tác kỹ thuật kiểu dự án, cung cấp trang thiết bị, đào tạo đối tác Trung Quốc tại Nhật, cử chuyên gia, mời thanh niên ) đạt vượt mức 100 tỉ Yên Viện trợ không hoàn lại đạt mức 100 tỉ yên
Tổng số ODA Nhật Bản cho Trung Quốc mà chủ yếu dưới hình thức vốn vay ODA đã góp phần vào việc giảm bớt những khó khăn về
cơ sở hạ tầng tại các vùng duyên hải của Trung Quốc và làm ổn định kinh tê vĩ mô của nước này
Thêm vào đó, các khoản viện trợ không hoàn lại và hợp tác kỹ thuật đã góp phân vào các lĩnh vực y tê, sức khoẻ, bảo vệ môi trường và phát triển nguồn nhân lực
ODA Nhật Bản do đó đã hỗ trợ Chính sách Mở cửa và Cải cách
của Trung Quốc và có vai trò quan trọng vào sự phát triển vượt bậc của Trung Quốc
2.1 Khoản vay đông yên (ODA/Yen loans)
Nhật Bản bắt đầu cung cấp các khoản vay ODA cho Trung Quốc
từ năm 1979 khi Trung Quốc quyết định tiễn hành chính sách cải cách
và mở cửa Đến cuối tháng 3 năm 2001, 285 khoản vay ODA đã được giải ngân với tổng trị giá 2.711,2 triệu yên
Trang 26Neuyén Thu Trang - Al CN9
Trong Chiến lược Hợp Tác Kinh Tế Hải Ngoại Trung Hạn, Ngân
Hàng Hợp Tác Nhật Bản (JBIC) tập trung hỗ trợ Trung Quốc trong các lĩnh vực sau: các vẫn đề về môi trường, lương thực và giảm nghèo, giảm khoảng cách giữa các vùng chú trọng đến các vùng đất liền, phát triển
cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội nhằm đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Bảng 2.6 : Khoản vay ODA Cam kết cho Trung quốc theo lĩnh
Trong lĩnh vực thúc đây cải cách và phát triển kinh tế, số viện trợ
lớn được tập trung vào việc xây dựng các cơ sở hạ tâng cơ bản, như
Trang 27đường sắt, đường tàu điện ngâm, đường xá, câu công, cảng, nhà máy điện, thông tin liên lạc
Trong lĩnh vực thúc đây phát triển kinh tế cân bằng, nguồn vốn viện trợ tập trung vào việc xây dựng các xí nghiệp phân hoá học, các cơ
so ché biên ngũ côc, các công trình thuỷ lợi và nông nghiệp
Về mặt phát triển bền vững, từ năm 1990 đến năm 1997 có khoảng 16 dự án gìn giữ môi trường
Các khoản vay ODA mới cam kết cho năm tài chính 2000 là các
dự án nhằm bảo vệ môi trường vả giảm nghèo Đáng chú ý là 20 trong
số 23 dự án vốn vay ODA trong khuôn khổ gói vay hàng năm là các dự
án vê môi trường
2.2 Viện trợ không hoàn lại và hợp tác kỹ thuật
Hợp tác trong lĩnh vực này tập trung vào việc cải cách và phát
triển kinh tế, phát huy sự phát triển kinh tế cân bằng
Hợp tác trong về y tế sức khoẻ trong lĩnh vực phát triển kinh tế cân bằng, viện trợ không hoản lại và hợp tác kỹ thuật được tập trung ở Bắc Kinh, Thượng Hải và các thành phô chính khác Các hình thức hợp tác như cung cấp các thiết bị y tế hiện đại, chuyển giao công nghệ chuẩn đoán và chữa bệnh được thực hiện tại các cơ sở y tế trong các thành phố này với các kết quả tích cực Trong những năm gần đây, số lượng trang thiết bị cung cấp cho các bệnh viện địa phương đã tăng lên Đặc biệt trong lĩnh vực ngăn ngừa bệnh bại liệt, việc cung cấp các biện pháp y tế
dự phòng đã được thực hiện Dự án chống bại liệt của Trung Quốc được
Trang 28Neuyén Thu Trang - Al CN9
dựa trên sự thoả thuận giữa hai chính phủ Nhật Bản va Trung Quốc đã
bao gồm nhiều hoạt động và hình thức đầu tư Các kết quả của dự án này đã tạo dựng nền móng vững chắc cho mỗi quan hệ giữa Trung Quốc
và Nhật Bản Dự án là một mô hình cho sự hợp tác giữa các dịch vụ y tế
va sức khoẻ tại các khu vực nghèo
Hợp tác trong lĩnh vực phát triển bền vững nhấn mạnh vào việc bảo vệ môi trường, chống ô nhiễm, tái tạo rừng
Bên cạnh đó, việc hợp tác cũng được mở rộng sang lĩnh vực
chống ô nhiễm công nghệ công nghiệp, các biện pháp chống ô nhiễm nước và không khí, quản lý môi trường, trồng rừng, chống sa mạc hoá
3 Xu hướng của ODA Nhật đối với Trung Quốc trong thời gian tới
ODA Nhật Bán đã đóng góp quan trọng trong việc phát triển kinh
tế của Trung Quốc Tuy nhiên, tình hình kế từ khi Nhật bắt đầu các
khoản ODA cuả mình cho Trung Quốc so với tỉnh hình hiện tại đã có
những thay đôi to lớn do đó việc thực hiện ODA của Nhật Bản cũng
phải phản ánh được đây đủ các thay đổi đó Các thay đổi chính có thê kê
ra day la:
= Nhat Ban đang gặp phải các khó khăn về kinh tế và tài chính Trong lúc đó, Trung Quốc đã có sự phát triển về mặt kinh tế và quân sự, và
hiện đang nôi lên với tư cách là một đối thủ kinh doanh cạnh tranh
Có sự hoài nghi tại Nhật về việc tăng ODA cho Trung Quốc, VIỆC Trung Quôc hiện đại hoá khả năng quân sự của mình
Trang 29= Trung Quốc đã có khả năng phát triển quỹ dành cho khu vực tư nhân
từ các thị trường trong và ngoải nước và thực tế thì Việc này dẫn đến những thay đổi về nhu cầu và kỳ vọng của Trung Quốc đối với ODA Nhật Bản
“ Trung Quốc thực hiện nền kinh tế thị trường và thực tế nảy kéo theo nhu cầu có sự thay đôi về thể chế và hệ thống luật và cần phát triển nguôn nhân lực
Các phương châm cơ bản để thực hiện ODA Nhật đối với Trung Quốc trong tương lai bao gồm:
= Nhat Ban sé xem xét chỉ tiết các đề nghị dự án và việc thực hiện viện
trợ một cách có hiệu quả dựa trên các khu vực ưu tiên cũng như các van dé liên quan đến các nhu cầu phát triển cho các lợi ích quốc gia của Trung Quốc và Nhật Bản có sự hiểu biết và hỗ trợ từ người dân Nhật Bản
» Trung Quốc phải tự thực hiện các chương trình mà khả năng nước này có thê đảm đương được
“Nỗ lực thực hiện các mục tiêu của hợp tác Nhật Bản và Trung Quốc băng cách điêu phôi ODA băng cả nguôn vôn nhà nước và tư nhân
" Nhật Bản nên thực hiện ODA theo đường lỗi có thể khuyến khích các nỗ lực của Trung Quốc nhằm theo đuổi kinh tế thị trường
Trang 30Neuyén Thu Trang - Al CN9
" Cần chú ý dé dam bảo thực hiện ODA Nhật đối với Trung Quốc
không dẫn đến việc tăng cường khả năng quân sự của Trung Quốc và theo đúng các nguyên tắc của Hiến Chương ODA
Nhật Bản sẽ chú trọng tập trung ODA vào các lĩnh vực như bảo tồn môi trường và hệ sinh thái, ô nhiễm và thoái hoá môi trường, cải
thiện tiêu chuẩn sống và phát triển xã hội tại các khu vực đất liền, phát
trién nguôn nhân lực, xây dựng thê chê, và chuyên giao công nghệ
Trang 31Il ODA Nhat Ban tai Indonesia
Indonesia là một trong những quốc gia nhận viện trợ ODA lớn nhất từ Nhật Bản Kẻ từ thập niên 1960, Indonesia cùng với Dai Loan va
Hàn Quốc trở thành những nước ưu tiên đối với ODA Nhật Bản Vào
đầu thập niên 70, Chính phủ Nhật Bản đã cam kết những khoản viện trợ
kinh tế lớn cho Indonesia và đã gia nhập Nhóm liên Chính phủ cho
Indonesia (Intergovernmental Group for Indonesia - IGGI), mét hiệp hội những nhà tài trợ ODA của Nhật đã đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tê và xã hội của Indones1a
Nhật Bản cũng là nước tài trợ lớn cho Indonesia Bảng dưới đây cho thấy vị trí của ODA Nhật trong tổng số các nước tài trợ cho
Indonesia
Bảng 2.7: Giải Ngân ODA của các nước DAC cho Indonesia
Don vi: triéu $US
1 Các chính sách cơ bản của ODA Nhật với Indonesia
1.1 Vị trí của Indonesia trong Viện trợ QDAI Nhật Bản
Nhật Bản xem xét các vân đê dưới đây khi câp viện trợ cho Indones1a:
Trang 32Neuyén Thu Trang - Al CN9
= Indonesia có tâm quan trọng lớn với Nhật Bản vê mặt kinh tê và chính trỊ, có môi quan hệ gần gũi về thương mại và đâu tư
" Vệ mặt địa lý, Indonesia có vị trí quan trọng đôi với vận tải đường biên của Nhật Bản Nước này cũng cung câp dâu lửa, khí đôt và các
tài nguyên thiên nhiên khác cho Nhật
"Indonesia có vai trò quan trọng đôi với sự phát triên và ôn định của kinh tế Đông Nam A va la thành viên chủ chốt trong khối ASEAN
“ Indonesia cần nhận viên trợ để xoá đói giảm nghéo va thu hep mất cana băng khu vực Thêm vào đó, cuộc khủng hoảng tài kinh tế Châu
Á năm 1997 đã làm tình hình kinh tế và chính trị nước nay mat 6n
định Indonesia cần khôi phục kinh tế và ổn định xã hội qua các biện
pháp cải cách hợp lý
1.2 Các vấn đề ưu tiên của QDA Nhật Ban doi voi Indonesia
Theo chính sách của Chính Phủ Nhật Bản, từ trước đến nay các vân đê ưu tiên của ODA Nhật với Indonesia gôm có năm vân đê sau:
1 Đạt được sự bình đẳng: nhẫn mạnh vào các lĩnh vực: (1) giảm nghèo bằng cách nâng cao mức sống cho người nghẻo; (2) hỗ trợ cho các nhu cầu tối thiểu của con người (BHN) qua việc cải thiện điều kiện sông và y tế; (3) kế hoạch hoá gia đình , chống AIDS; (4) Phát triển mmiên Đông Indonesia đê cân đôi sự khác biệt giữa các vùng
Trang 332 Giáo dục và Phát Triển Nhân Lực: Nhẫn mạnh đến các vẫn đề sau: (1) ciỉa thiện giáo dục tiểu học và trung học cơ sở; (2) cải thiện trình độ giáo viên; (3) cải thiện giáo dục kỹ sư và kỹ thuật viên
3 Bảo vệ môi trường: nhẫn mạnh các lĩnh vực sau: (1) bảo tôn và đảm bảo tính bền vững của rừng và các tài nguyên thiên nhiên khác, bảo vệ môi trường tự nhiên và sự đa dạng sinh học; (2) hợp tác để cải thiện điều kiện sống và kiểm soát ô nhiễm tại các khu vực đô thị; (3) xây dựng các
tô chức để giải quyết các vấn đề môi trường: tăng cường năng lực thực hiện các chính sách môi trường
4 Hỗ trợ tái cơ cầu công nghiệp: chú trọng đến các vẫn đề sau: (1) hỗ trợ kinh tế vĩ mô; (2) thúc đây các ngành công nghiệp hỗ trợ; (3) phát triển nông nghiệp: đa dạng hoá sản phẩm nông nghiệp, tăng các sản phẩm có giá trị gia tăng cao
5 Co sé ha tang céng nghiệp và kinh tế: Các lĩnh vực chú trọng là: (1)
điện; (2) phát triển nguồn nước; (3) giao thông: (4) liên lạc
2 Thực hiện ODA Nhật tại Indonesia
Nhật Bản cung cấp các khoản vay ODA cho Indonesia từ năm
1968 Phần lớn các dự án vào thời điểm này thuộc ba lĩnh vực chính:
giao thông, điện, vả chống lũ
Trang 34Neuyén Thu Trang - Al CN9
Bảng 2.8: Thực hiện ODA của Nhật Ban tai Indonesia
Don vi: Triéu $US
cau khác
Trong cuộc khủng hoảng Châu Á, Nhật Bản đã có những biện
pháp hỗ trợ Indonesia trong các lĩnh vực như hỗ trợ tài chính thương mại (cho vay hai bước của Ngân Hàng Exim Nhật Bản, sử dụng bảo hiểm tín dụng thương mại), hỗ trợ các biện pháp giả quyết nợ tư nhân vả
hồ trợ các no luc cai cach co cau cua Indonesia
Trang 352.1 Khoản vay đồng Yén (ODA/Yen loans)
Từ khoản vay ODA đầu tiên năm 1968 cho đến cuối năm tài chính 2000, các khoản vay đồng yên của Nhật cho Indonesia đã đạt tổng
số là 600 Trong hơn 30 năm, các khoản vay đồng yên của Nhật đã đóng
góp đáng kể vào phát triển kinh tế xã hội của Indonesia thông qua việc
phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế -xã hội trong đó có rất nhiều các dự án
trong các lĩnh vực giao thông, điện, thuỷ lợi, y tế và giáo dục, vả nông nghiệp thuỷ sản
Bảng 2.9: Khoản vay ODA Cam kết cho Indonesia theo ngành
Ngành Tổng số khoản Trị giá Tỉ lệ
Trang 36Neuyén Thu Trang - Al CN9
Tại Indonesia, các khoản vay ODA của Nhật có vai trò quan trọng
trong việc giảm nghèo nhưng thực tế cho thấy nghèo vẫn còn là vấn đề
lớn nhất cần được giải quyết tại nước này đặc biệt là trong tình hình khó
khăn do cuộc khủng hoảng tiền tệ Châu Á năm 1997 và sự bất Ổn trong nước trong những năm gần đây
2.2 Viện trợ không hoàn lại (Grant 1il) và Hợp tác Kỹ thuật (Technical Cooperation)
Hai loại hình viện trợ song phương này được Cơ Quan Hợp Tác
Quốc Tế Nhật Bản tại Indonesia thực hiện dưới nhiều chương trình khác
nhau Các chương trình chủ yếu thuộc hai loại hình này bao gồm:
= Dao tao tai Nhét Ban: M6i nim có khoảng 7000 người được đi đảo tao tai Nhat Ban trong chuong trinh dao tao đối tác của JICA
" Đào fqo tại nước thứ ba: Các khoá học được tô chức tại một nước
đang phát triển Các học viên của nước tô chức và các nước láng giềng tham gia các khoá học nảy Trong năm tài chính 2000, 12 khoá học đã được tô chức tại Indonesia và 131 học viên từ Châu Á và
Châu Phi đã đến Indonesia học tập
" Chương trình mời thanh niên: Trong năm, 152 thanh niên Indonesia
đã sang Nhật trong khuôn khô chương trình này Tổng số người tham
gia chương trình này tính từ khi bắt đầu thực hiện đến nay là 2537
" Chương trình cứ chuyên gia: 237 chuyên gia dài hạn và 320 chuyên gia ngăn hạn Nhật Bản đã được cử sang Indonesia trong năm 2000
Trang 37Chương trình Hợp Túc Kỹ Thuật Kiéu Dự án: 27 dự án được thực
hiện trong năm 2000
Nghiên cứu phát triển: gồm các nghiên cứu khả thi trong lĩnh vực
xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội 27 Nghiên cứu phát triển đã được thực hiện trong năm 2000
Viện trợ không hoàn lại: trong năm 2000, Nhật bản cung cấp hơn 2.677 triệu yên cho Indonesia
Tại Indonesia, Nhật Bản phát triển chương trình Trao Quyên Cộng đông Đây là chương trình mới do JICA thực hiện nhằm vào những người hưởng lợi trực tiếp từ cấp cơ sở
Chương trình cứ chuyên gia trẻ: Theo chương trình này, những cán
bộ Nhật Bản có trình độ nhất định tuôi từ 20 đến 39 được cử sang Indonesia phục vụ hainăm and serve for two years Téng số 310
người đã được cử kề từ khi bắt đầu chương trình
Chương trình chuyên gia Bạc cử các chuyên gia cao cấp nhiều kinh nghiệm từ Nhật Bản sang Indonesia Đã có tổng cộng 56 chuyên gia duoc cu sang Indonesia
Cứu trợ khẩn cấp: Cứu trợ trong trận động đất Bengkulu (Sumatra) năm 2000 Nhật Bản đã cử các đội cứu trợ, cán bộ y tế, hàng hoá, trang thiết bị y tế và thuốc men đến khu vực bị động đất Trong trận lụt và lở đất tại Sumatra, Nhật Bản đã đóng góp 29,02 triệu Yên
(276.000 $US) đề hỗ trợ cho các nạn nhân
Trang 38Neuyén Thu Trang - Al CN9
3 Xu hướng mới về các vẫn đề ưu tiên của ODA Nhật Bản với Indonesia trong những năm gần đây
Trước những thay đôi gần đây trong tình hình kinh tế chính trị tại
Indonesia, nghiên cứu quốc gia về Indonesia do Nhật Bản tiễn hành
năm 2000 chỉ ra các khu vực ưu tiên của ODA Nhật Bản gom bốn vẫn
đề sau:
1 Quản lý và phi tập trang hoá
Indonesia đang trong giai đoạn bắt đâu tiên hành cải cách thê chê
và cân sự hỗ trợ trong việc xây dựng các cơ câu và quy tắc phát triển mới Viện trợ từ Nhật Bản tập trung sự hỗ trợ vào việc tăng cường các chức năng của nhà nước và phát huy dân chủ
Đối với phi tập trung hoá đòi hỏi cải tổ hệ thống kinh tế chính trị
và xã hội tại Indonesia thông qua việc tái phân bô các nguồn lực vả phân quyền đến cấp địa phương Nhật Bản hỗ trợ trong việc xây dựng năng lượng địa phương qua việc phát triển nguồn nhân lực địa phương và hệ thông thông tin giữa các vùng
2 Phục hồi kinh tế
Indonesia là nước chịu ảnh hưởng nặng nhất từ cuộc khủng hoảng
tiên tệ Châu Á Trước tình trên, Indonesia cân có sự hỗ trợ về tài chính
và hợp tác kỹ thuật trong khu vực tài chính
Trang 39Nhật Bản cũng sẽ hỗ trợ thúc đây các doanh nghiệp vừa và nhỏ
nhằm củng cô nên táng cho phát triển kinh tế Nhật Bản chú trọng đến mối liên hệ giữa tư vẫn kỹ thuật/quản lý và hỗ trợ tài chính
$ Phát triển xã hội và giảm nghèo
Hỗ trợ của Nhật sẽ tập trung vào năm lĩnh vực là Tác động cuả
cuộc khủng hoảng kinh tế và Mạng lưới An sinh xã hội, Lương thực,
Giáo dục và Dịch vụ y tê và sức khoẻ, và Việc làm
4 Các vận đê môi trường
Trong năm 1997-1998, các vụ cháy rừng ở Indonesia đã ảnh
hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái rừng Đồng thời, việc khai
thác rừng bừa bãi và các nguồn tài nguyên rừng xuống cấp ngày càng gia tăng ở nước này Nhật Bản hỗ trợ Indonesia trong vấn đề Bảo tồn rừng và phòng chống cháy rừng
Trang 40Neuyén Thu Trang - Al CN9
Chương III tổng quan về ODA Nhật Bản tại Việt Nam
I Vài nét về ODA Nhật Bản tại Việt Nam
Hiện có hơn 20 nước vả tổ chức quốc tế cung cấp ODA cho Việt
Nam nhưng trên 80% tông giá trị hiệp định là tập trung vào ba nhà tải trợ lớn là Nhật Bản, Ngân Hàng Thế Giới (WB) và Ngân Hàng Phát Triển Châu Á (ADB) Với vai trò là nhà tài trợ ODA lớn nhất cho Việt
Nam, Nhật Bản đã và đang ủng hộ tích cực cho quá trình chuyển đôi sang nên kinh tế thị trường và pahts triển kinh tế xã hội của Việt Nam
Từ năm 1991, Nhật Bản đã nói lại viện trợ ODA cho Việt Nam trong đó
đặt mức ưu tiên cao vào đạt mức phát triển kinh tế cân bằng voi hai muc tiêu cụ thể: (1) tạo điều kiện căn bản cho sự tăng trưởng bên vững: và
(2) hỗ trợ những nỗ lực xoá đói giảm nghèo
Từ năm 1992, ODA của Nhật Bản không ngừng tăng và đặc biệt,
kế từ năm 1995, Nhật Bản luôn đứng đầu danh sách các nhà tài trợ cho Việt Nam Tính riêng năm tài chính 1999, giải ngần ODA Nhật Bản cho
Việt Nam là 111.996.000.000 JPY (tý giá quy đổi 1USD=120JPY) Giải
ngần ODA tích luỹ từ năm tài chính 1992 tới năm tài chính 1999 là
657.228.000.000 JPY (tương đương 5.476.900.000 USD), chiếm 55%
tổng số nguồn vốn ODA giải ngân của các nhà tài trợ song phương (Uỷ
ban Hỗ trợ phát triển) tại Việt Nam năm 1998 Hơn thế nữa, trong năm
tài chính 2000, Việt Nam đứng hàng thứ 2 trong số các nước nhận được viện trợ song phương toàn cầu của Nhật Bản Điều đáng chú ý là khối lượng ODA cam kết hàng năm của Nhật Bản cho Việt Nam tăng đều