VĂN hóa hồ CHÍ MINH TRONG CHIẾN lƣợc NGOẠI GIAO văn hóa VIỆT NAM ở đầu THẾ kỉ XXI tt

Việc quảng bá các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh cần được đẩy mạnh trên quy mô quốc gia thành một chiến lược có bài bản, có hệ thống và hiệu quả trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH

TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS Vũ Văn Thuấn

2 PGS.TS Nguyễn Thế Thắng

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án đƣợc bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Học viện,

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ , ngày tháng năm 2017

Có thể tìm hiểu luận án tại Thƣ viện Quốc gia

và Thƣ viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn hóa Hồ Chí Minh đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Việt Nam ở thời hiện đại Nhân dân Việt Nam và loài người trên thế giới ca ngợi danh nhân văn hoá Hồ Chí Minh không chỉ với tư cách là người sáng tạo ra các công trình văn hoá, hay với tư cách là nhà lãnh đạo có nhiều công lao thúc đẩy sự phát triển văn hóa dân tộc, mà còn bởi Người đã tạo ra các giá trị văn hóa phổ quát Tuy nhiên, các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh cho đến nay vẫn chưa được quảng bá một cách rộng rãi như một nội dung của văn hóa Việt Nam ra thế giới

Ngày 14 tháng 2 năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt: “Chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2020” nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng của ngoại giao văn hóa Trong những nội dung của ngoại giao văn hóa cần được quảng bá, uy tín, danh vọng và các giá trị văn hóa của các vĩ nhân là một nhân tố cơ bản và quan trọng nhằm làm phong phú và đậm nét giá trị văn hóa dân tộc

Việc quảng bá các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh cần được đẩy mạnh trên quy

mô quốc gia thành một chiến lược có bài bản, có hệ thống và hiệu quả trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam Đây là vấn đề có ý nghĩa cả về lí luận và thực tiễn, góp phần làm cho thế giới hiểu sâu sắc văn hóa, đất nước, con người Việt Nam qua hình tượng con người Việt Nam đẹp nhất, tiêu biểu nhất, là Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu đối ngoại của đất nước Tuy nhiên, trong Chiến lược ngoại giao văn hóa hiện nay chúng ta vẫn chưa khai thác được triệt để được điều này Việc quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh vẫn chủ yếu trong phạm vi đất nước, chưa đánh giá đúng mức những giá trị dân tộc và thời đại mà văn hóa Hồ Chí Minh mang lại trong sự phát triển của Việt Nam

Với những lí do trên, nghiên cứu sinh đã chọn: “Văn hóa Hồ Chí Minh trong

chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam ở đầu thế kỉ XXI” làm đề tài nghiên cứu

cho luận án của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

- Luận án nhằm hệ thống hóa những nghiên cứu về “văn hóa Hồ Chí Minh” để hướng tới một quan điểm thống nhất về vấn đề này Đồng thời, căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ của Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam, luận án tập trung vào việc

nghiên cứu thực trạng, nội dung, giải pháp quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đầu thế kỉ XXI

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận án nghiên cứu việc quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đầu thế kỉ XXI

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài luận án là: “Văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam ở đầu thế kỉ XXI”, trong quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy “văn hóa Hồ Chí Minh” bao gồm rất nhiều nội dung có thể khai thác, tuy nhiên trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam những nội dung này chưa được quan tâm và quảng bá Mục tiêu cơ bản của Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đến năm

2020 là quảng bá văn hóa để tăng cường ảnh hưởng, nâng cao vị thế và chất lượng của ngoại giao văn hóa Việt Nam trên phạm vi quốc tế Chính vì lẽ đó, luận án chủ yếu tập trung vào nghiên cứu việc quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đầu thế kỉ XXI

-Về mặt thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu việc quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đầu thế kỉ XXI, giới hạn từ khi bắt đầu Chiến lược năm 2011 cho đến khi kết thúc Chiến lược năm 2020 và 10 năm

kế tiếp theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ

4 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lí luận

- Luận án dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và ngoại giao văn hóa

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong luận án, tác giả sử dụng các phương pháp: phương pháp liên ngành, phương pháp lôgic- lịch sử, phân tích- tổng hợp, tổng kết thực tiễn, thống kê, so sánh,

định lượng, định tính vv…

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

- Luận án làm phong phú những nội dung nghiên cứu của Hồ Chí Minh học, cụ

thể là: góp phần làm rõ khái niệm, nội dung “văn hóa Hồ Chí Minh”

- Phân tích thực trạng, phương hướng, nội dung, giải pháp quảng bá văn hóa

Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đầu thế kỉ XXI

5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

- Góp phần vào việc thực hiện Chiến lược ngoại giao văn hóa của Việt Nam ở đầu thế kỉ XXI

- Luận án có thể dùng là tài liệu tham khảo cho sinh viên học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh ở bậc đại học, là tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến lĩnh vực văn hóa, văn hóa Hồ Chí Minh và ngoại giao văn hóa

6 Đóng góp của luận án

- Luận án đem đến một cách nhìn mới về văn hóa Hồ Chí Minh khi đặt văn hóa Hồ Chí Minh là một nội dung quan trọng trong Chiến lược ngoại giao văn hóa của Việt Nam

- Luận án đề xuất những phương hướng, nội dung, giải pháp để quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam, tăng cường vị thế

và chất lượng của ngoại giao văn hóa Việt Nam ở đầu thế kỉ XXI

7 Kết cấu của luận án

Ngoài Mở đầu, Kết luận, luận án gồm 4 chương, 11 tiết

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2: Văn hóa Hồ Chí Minh

Chương 3: Thực trạng quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam từ năm 2011 đến năm 2017

Chương 4: Quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam từ năm 2017 đến năm 2020, tầm nhìn 2030

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 CÁC VẤN ĐỀ ĐÃ ĐƯỢC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1.1 Các nghiên cứu về văn hóa Hồ Chí Minh

Có rất nhiều các công trình trong nước và ngoài nước nghiên cứu về Hồ Chí Minh và văn hóa Hồ Chí Minh với những cách tiếp cận khác nhau Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một quan điểm thống nhất về khái niệm, nội dung của văn hóa

Hồ Chí Minh

1.1.2 Các nghiên cứu về văn hóa Hồ Chí Minh trong chiến lược ngoại giao văn

hóa Việt Nam

Các công trình nghiên cứu khá đa dạng về nội dung và hình thức thể hiện, đều

là các tài liệu rất hữu ích để tham khảo lí luận và thực tiễn về văn hóa Hồ Chí Minh

và ngoại giao văn hóa của Việt Nam Đây chính là nguồn tham khảo rất có giá trị về phương pháp nghiên cứu cũng như cách thức xử lí vấn đề

1.2 NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN GIẢI QUYẾT

1.2.1 Văn hóa Hồ Chí Minh

Văn hóa Hồ Chí Minh đã được nghiên cứu từ rất sớm, nhưng cách nghiên cứu

về văn hóa Hồ Chí Minh chưa thực sự rõ ràng; cấu trúc, nội hàm của khái niệm văn hóa Hồ Chí Minh chưa được thống nhất Việc xác định rõ văn hóa Hồ Chí Minh là gì

và hướng nghiên cứu như thế nào rất quan trọng vì điều đó sẽ quyết định đến nội dung và hình thức quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam

1.2.2 Quảng bá văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt

Nam đầu thế kỉ XXI

Hiện nay gần như chưa có công trình, tài liệu nào nghiên cứu về việc quảng bá các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam Văn hóa Hồ Chí Minh cần được nhìn nhận không chỉ là định hướng, mà còn là một nội dung cần quảng bá mạnh mẽ trong Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam đầu thế

kỉ XXI

CHƯƠNG 2 VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH

2.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

2.1.1 Văn hóa

Ngay từ năm 1943, Hồ Chí Minh đã khẳng định:

Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới

sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn.[79; tr.458]

Văn hóa là yếu tố không thể thiếu trong đời sống của con người trong hành trình đi tới việc hoàn thiện mình, hướng tới những giá trị tốt đẹp hơn Đó cũng là lí

do làm cho văn hóa là một khái niệm được nhiều người quan tâm và đến nay vẫn là một khái niệm mở Việc đưa ra một khái niệm có tính tổng quát được thế giới chấp nhận là tương đối khó Chính vì lẽ đó, trong luận án của mình, tác giả không đưa ra quan điểm riêng của mình về văn hóa mà sử dụng định nghĩa về văn hóa của Hồ Chí Minh làm nền tảng chính để nghiên cứu những luận điểm của luận án

2.1.2 Văn hóa Hồ Chí Minh

Từ việc nghiên cứu các quan điểm khác nhau, tác giả bước đầu đưa ra quan điểm về “Văn hóa Hồ Chí Minh” như sau:

Văn hóa Hồ Chí Minh là sự kết tinh các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc và nhân loại, thể hiện trong tư tưởng, tài năng, đạo đức và những hoạt động sáng tạo của Người; tiêu biểu cho những giá trị văn hóa mới Việt Nam và đồng thời phản ánh

xu thế phát triển văn hóa của thời đại Văn hóa Hồ Chí Minh là sự định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa mới Việt Nam, tăng cường vị thế của văn hóa Việt Nam trong quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa

2.1.3 Ngoại giao văn hóa

Ngoại giao văn hóa là hình thức ngoại giao do Nhà nước làm chủ đạo, điều phối thông qua các hoạt động văn hóa đa dạng, nhằm quảng bá, giới thiệu, giao lưu

và tăng cường ảnh hưởng các giá trị văn hóa giữa một quốc gia với một hoặc nhiều quốc gia trên thế giới để đạt được mục tiêu của chính sách đối ngoại của Nhà nước

2.1.4 Chiến lược ngoại giao văn hóa Việt Nam

Chiến lược NGVH Việt Nam là việc xác định mục tiêu, phương thức và định hướng phân bổ nguồn lực, tổ chức hoạt động để đạt được mục tiêu ngoại giao, do Nhà nước Việt Nam làm chủ đạo, điều phối thông qua các hoạt động văn hóa đa dạng, nhằm quảng bá, giới thiệu, giao lưu các giá trị văn hóa giữa một quốc gia với một hoặc nhiều quốc gia trên thế giới nhằm đạt được mục tiêu của chính sách đối ngoại của Nhà nước

2.2 CƠ SỞ HÌNH THÀNH VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH

2.2.1 Văn hóa Hồ Chí Minh là sự kế thừa và phát triển những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

Trong hành trình trở thành vĩ nhân của dân tộc, Hồ Chí Minh mang theo hành trang là nền văn hóa và những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Là nhà văn hóa kiệt xuất, Hồ Chí Minh chính là biểu tượng cao đẹp nhất của bản sắc văn hóa Việt Nam, là tượng trưng cho tâm hồn, tính cách và trí tuệ của người Việt Nam

Đó là lòng yêu nước, tinh thần bất khuất, quật cường của dân tộc; tinh thần nhân ái, khoan dung, hòa đồng; tinh thần lạc quan, yêu đời, luôn tin tưởng và hướng tới tương lai tươi sáng Truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc Việt Nam chính là hành trang đầu tiên của Hồ Chí Minh trong hành trình trở thành nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chí Minh không chỉ kế thừa, mà còn làm phong phú, sinh động và phát triển các giá trị văn hóa đó bằng những hoạt động thực tiễn và những đóng góp của Người trong việc khẳng định bản sắc của một nền văn hóa tự chủ

2.2.2 Văn hóa Hồ Chí Minh là sự kế thừa và phát triển các giá trị văn hóa

phương Đông, phương Tây và chủ nghĩa Mác- Lênin

2.2.2.1 Văn hóa phương Đông

Là một người phương Đông, ngay từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã tiếp thu và chịu ảnh hưởng sâu sắc của những giá trị văn hóa phương Đông, chủ yếu tập trung trong

ba học thuyết lớn nhất ở phương Đông là: Phật giáo, Nho giáo và Lão giáo Người đã

kế thừa và phát triển các giá trị văn hóa phương Đông một cách sáng tạo trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam

Đối với các học thuyết, các tôn giáo, Hồ Chí Minh không hề có thái độ nhất loạt bài bác, phủ định, mà trong khi phê phán những mặt tiêu cực không tránh khỏi

của các tôn giáo, Người vẫn đánh giá cao và lựa chọn những mặt tích cực để kế thừa,

vận dụng

2.2.2.2 Văn hóa phương Tây

Ảnh hưởng từ văn hóa phương Tây đến Hồ Chí Minh, trước hết là tư tưởng dân chủ và cách mạng của phương Tây Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh còn chịu ảnh hưởng bởi tính dân chủ thực tiễn, từ đó hình thành phong cách dân chủ, cách làm việc dân chủ Thông qua các hoạt động thực tiễn, việc tham gia các diễn đàn, các câu lạc bộ ở Pháp và các nước phương Tây, Người đã có cơ hội có một môi trường hoạt động dân chủ hơn ở trong nước, từ đó có thể học tập và hình thành cách làm việc dân chủ của mình Đây cũng là điều kiện thuận lợi để Hồ Chí Minh thực hành và sáng tạo ra các sản phẩm văn hóa mang đậm chất phương Tây

2.2.2.3 Chủ nghĩa Mác- Lênin

Chủ nghĩa Mác Lênin đã mang đến cho văn hóa Hồ Chí Minh một bước ngoặt quan trọng với tính khoa học, cách mạng và thời đại Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan, phương pháp luận của văn hóa Hồ Chí Minh Nhờ có thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh đã chuyển hóa được những tinh hoa của dân tộc, thời đại thành những giá trị văn hóa sáng tạo và độc đáo Đến với chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh từ người yêu nước trở thành người cộng sản, được trang bị thêm nền văn hóa cộng sản chủ nghĩa Đồng thời, trong quá trình vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn, Người đã không ngừng sáng tạo và làm phong phú học thuyết này

2.3 VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH - NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN

Trong quá trình hoạt động văn hóa, Hồ Chí Minh đã tạo nên những giá trị văn hóa riêng rất đặc trưng, bao gồm: văn hóa chính trị, văn hóa đạo đức, văn hóa ngoại

giao, văn hóa ứng xử, văn hóa hòa bình

2.3.1 Văn hóa chính trị

Văn hóa chính trị Hồ Chí Minh là phương diện nổi bật của văn hóa Hồ Chí Minh bao gồm tổng hòa các giá trị về tư tưởng và hành vi chính trị mang tính chân, thiện, mĩ mà Người sáng tạo ra trong suốt quá trình đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người trên lập trường giai cấp công nhân; là sự tích hợp, vận dụng, phát triển các giá trị văn hóa chính trị của dân tộc, nhân loại và chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, được biểu

hiện ở tư tưởng, chuẩn mực và nhân cách chính trị mang đặc trưng riêng, có giá trị, ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân Việt Nam và góp phần làm

phong phú thêm các giá trị văn hóa chính trị của nhân loại

Nội dung dễ nhìn thấy nhất trong văn hóa chính trị Hồ Chí Minh là quan điểm gần dân, coi “dân là gốc”, “dân là chủ” và “dân làm chủ” Khi nói về dân, Hồ Chí Minh có những câu danh ngôn ít ai sánh kịp: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới, không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [86;

tr.453]; “ thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó

khăn” [91; tr.325]

Từ chỗ coi trọng nhân dân, văn hóa chính trị Hồ Chí Minh còn thể hiện ở việc thi hành một nền chính trị trong sạch, liêm khiết, kết hợp giữa đạo đức và pháp luật Những nỗ lực của Hồ Chí Minh trong việc thi hành một nền chính trị trong sạch, hiệu quả đã thể hiện một cách ứng xử chính trị rất văn hóa

Văn hóa chính trị Hồ Chí Minh còn là suốt đời phấn đấu trở thành nhà chính trị sáng suốt, người công bộc tận tụy của nhân dân Hồ Chí Minh đã hội tụ đủ những yếu

tố của một lãnh tụ của nhân dân: có lý tưởng mãnh liệt, có ý chí kiên cường, có trí tuệ, tầm nhìn xa trông rộng, có khả năng hấp dẫn, lôi cuốn quần chúng đi theo mình

để thực hiện lý tưởng

Với tâm niệm là “người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận” [80; tr.187], Hồ Chí Minh đã trở thành hình mẫu lý tưởng về người lãnh tụ chân chính của nhân dân, luôn tin dân, yêu dân và lấy dân làm gốc

2.3.2 Văn hóa đạo đức

Hồ Chí Minh là một trong những lãnh tụ quan tâm nhiều nhất đến vấn đề đạo đức Khi đề cập đến văn hóa Hồ Chí Minh, không thể không đề cập đến văn hóa đạo đức: không chỉ là những tư tưởng về đạo đức quý báu, mà còn là việc thực hành đạo đức, một tấm gương đạo đức sinh động giữa lời nói thống nhất với việc làm, làm nhiều hơn nói, làm trước nhất, nhiều nhất so với những chuẩn mực đạo đức mà mình đưa ra

Văn hóa đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh tinh hoa dân tộc, tinh hoa đạo đức của nhân loại và chủ nghĩa nhân đạo cộng sản hiện hữu trong chủ nghĩa Mác- Lênin Người không chỉ kế thừa truyền thống đạo đức của dân tộc, tinh hoa đạo đức của nhân loại, dùng chủ nghĩa duy vật biện chứng để làm thăng hoa các giá trị đạo đức

đó, mà Người còn làm một cuộc cách mạng trong lĩnh vực đạo đức khi hình thành

nên một nền đạo đức mới, nền đạo đức mang bản chất giai cấp tiến bộ nhất (giai cấp công nhân), nền đạo đức phục vụ cho chính đồng bào, dân tộc mình và sự tiến bộ, nhân văn của loài người

Trong suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minh luôn lấy đạo đức làm nền tảng và mục tiêu để phấn đấu: lấy đạo đức để hoàn thiện mình, đạo đức cao nhất là đạo đức vì dân

vì nước

Nhưng cái tạo nên sức hấp dẫn của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, cái tạo nên văn hóa đạo đức Hồ Chí Minh và đưa nền đạo đức theo quan niệm Hồ Chí Minh trở thành bộ phận của nền văn hóa mới lại chính ở việc thực hành đạo đức Việc thực hành đạo đức một cách tự nhiên, không màu mè, không hô hào, không ngụy tạo của

Hồ Chí Minh đã khiến cho đạo đức Hồ Chí Minh trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa

2.3.3 Văn hóa ngoại giao

Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh có sự kế thừa truyền thống ngoại giao tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa giao tiếp của nhân loại, nhưng chủ yếu là sự phản ánh nhân cách vĩ đại của Người- Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất Chính phong cách ngoại giao đã tạo nên một lãnh tụ Hồ Chí Minh không lẫn với ai với những dấu ấn rất riêng: vừa mềm mỏng, vừa kiên nghị; vừa chân thành, cởi

mở, vừa lịch lãm, tinh tế; một trí tuệ uyên bác và một trái tim nồng ấm

Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh, trước hết hấp dẫn người đối diện bởi tư duy uyên bác, vốn hiểu biết sâu rộng về lịch sử, đất nước, văn hóa, con người, cho đến cả

sở thích, tâm lí, cá nhân của người đối thoại

Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh còn là một phong cách ngoại giao nhã nhặn, lịch thiệp và rất mực chân thành, tự nhiên

Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh còn tạo ấn tượng bởi mục tiêu đối ngoại đậm chất nhân văn, kết hợp thuyết phục bằng lí lẽ với cảm hóa bằng trái tim

Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh còn thể hiện ở sự mềm dẻo, nhưng kiên nghị

trong việc xử lí các tình huống

2.3.4 Văn hóa ứng xử

Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh vừa kế thừa truyền thống của dân tộc, vừa chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Đông, phương Tây, nhưng lại mang đậm cá tính

riêng của Hồ Chí Minh Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh là đỉnh cao và tinh hoa của văn hóa ứng xử Việt Nam

Một trong những đặc trưng văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh là sự khiêm tốn, nhã nhặn, lịch lãm

Những người từng tiếp xúc với Hồ Chí Minh đều chung một cảm nhận: đó là

một con người chân tình, nồng hậu, tự nhiên Người chủ động xóa bỏ mọi nghi thức,

tiến thẳng đến trái tim con người bằng một tình cảm thân thiết, thành thực, hồn nhiên, không một chút gắng gượng

Văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh còn là sự linh hoạt, chủ động, biến hóa, uyển chuyển, có lí, có tình Đó là sự kết hợp hài hòa giữa tình cảm nồng hậu với lí trí

sáng suốt, nó uyển chuyển như tư duy khoáng đạt của Người Và vì thế mà nó xa lạ với mọi ứng xử cứng nhắc, khiên cưỡng, mang tính hình thức

2.3.5 Văn hóa hòa bình

Ngay từ thuở thơ ấu, Hồ Chí Minh đã được sống trong môi trường gia đình, quê hương giàu lòng nhân ái, thích sự yên ổn, yêu hòa bình Trong hành trình đi tìm đường cứu nước, gắn nỗi đau của mình với nỗi đau của nhân loại, sự khổ cực của mình cùng với sự cùng cực của nhân dân, với sự tác động của chủ nghĩa nhân đạo cộng sản đã tạo nên tinh thần khoan dung văn hóa - một biểu hiện đặc trưng của văn hóa hòa bình Hồ Chí Minh được thừa nhận là nhà văn hóa kiệt xuất bởi vì Người chính là hiện thân của văn hóa hòa bình

Trong tranh luận, trong ứng xử, bao giờ Hồ Chí Minh cũng dựa trên cơ sở cái chung, trên những nguyên tắc đồng nhất về nguyên lí Người cũng khéo léo hướng con người tới cái chung, cái tương đồng dễ chấp nhận nhất Người cũng thể hiện sự

am hiểu, tầm văn hóa của mình khi luôn đề cao và tôn trọng những giá trị tốt đẹp của con người, của nhân loại văn minh

Trong những hành động của Hồ Chí Minh, hơn hết thảy, người ta cảm nhận

được ở Người một trái tim nồng ấm, tinh tế, một sự cảm hóa, khoan dung, đại lượng

Văn hóa hòa bình Hồ Chí Minh không phải là sách lược, càng không phải là một “thủ đoạn chính trị”, mà nhất quán, chân thànhĐối với Hồ Chí Minh, sống trong một môi trường hòa bình là một cuộc cách mạng - cuộc cách mạng thuyết phục, cảm hóa trái tim, khối óc của con người bằng tấm lòng vị tha, cao thượng, mà rất đỗi chân thành Đó cũng là mục đích mà cách mạng Việt Nam hướng đến

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG QUẢNG BÁ VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH TRONG CHIẾN LƯỢC NGOẠI GIAO VĂN HÓA VIỆT NAM TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2017

3.1 NGOẠI GIAO VĂN HÓA VIỆT NAM TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2011

3.1.1 Bối cảnh lịch sử đầu thế kỉ XXI

* Bối cảnh trong nước

*Bối cảnh quốc tế

Bối cảnh trong nước, quốc tế đã đem lại cho Việt Nam những thời cơ và thách thức trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước Để tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức, tất nhiên không thể không nói đến vai trò của những chính sách ngoại giao phù hợp, trong đó, ngoại giao văn hóa là một trong những ưu tiên hàng đầu trong thời đại ngày nay

3.1.2 Ý nghĩa của việc đẩy mạnh ngoại giao văn hóa

NGVH là một trong ba nhiệm vụ của ngoại giao Việt Nam thời kỳ hội nhập (bao gồm ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa) Với tính mềm dẻo và linh hoạt, NGVH có vai trò bổ trợ rất hữu hiệu cho các trụ cột khác, tạo thành một chỉnh thể chính sách đối ngoại hoàn chỉnh trong thời kỳ đổi mới

Trong môi trường quốc tế cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, các nước (nhất là các nước nhỏ và đang phát triển) biết sử dụng NGVH sẽ thu hút được sự quan tâm, chú ý của cộng đồng quốc tế, trở thành một trong những tiêu điểm của mạng lưới quan hệ toàn cầu Từ đó, vị thế và tiếng nói của họ cũng sẽ trở nên có trọng lượng trên trường quốc tế

Để phát triển đất nước, Việt Nam cần phải nỗ lực không ngừng, đồng thời tranh thủ tất cả các nguồn lực, tranh thủ tất cả sự giúp đỡ, ủng hộ Trong những nguồn lực đó, không thể không nói đến vai trò của NGVH

Ngoại giao văn hóa là con đường hai chiều đang trở nên rộng mở và thông suốt trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang phát triển mạnh mẽ, mở ra cơ hội chưa từng có để các nước tranh thủ quảng bá văn hóa, đất nước, con người, đồng thời tiếp thu những tinh hoa văn hóa từ nước ngoài vào trong nước một cách dễ dàng hơn trước

3.2 CHIẾN LƢỢC NGOẠI GIAO VĂN HÓA VIỆT NAM

3.2.1 Mục tiêu và quan điểm phát triển Chiến lƣợc ngoại giao văn hóa Việt Nam

Ngày 14/02/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 208/QĐ- TTg về: “Chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2020” với quan điểm:

Ngoại giao văn hóa cùng với ngoại giao kinh tế và ngoại giao chính trị là ba trụ cột của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại Việt Nam Ba trụ cột này gắn bó, tác động lẫn nhau, góp phần thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Ngoại giao chính trị có vai trò định hướng, ngoại giao kinh tế là nền tảng vật chất và ngoại giao văn hóa là nền tảng tinh thần của hoạt động đối ngoại

Từ quan điểm trên, Chiến lược NGVH Việt Nam đến năm 2020 đã xác xác định mục tiêu:

Đẩy mạnh hoạt động ngoại giao văn hóa nhằm làm cho thế giới hiểu biết hơn về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam, tăng cường xây dựng lòng tin với các quốc gia trên thế giới, đưa quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững, qua đó nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế, tạo điều kiện hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội Các hoạt động ngoại giao văn hóa cũng góp phần tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại, làm phong phú và sâu sắc thêm những giá trị văn hóa truyền thống của đất nước [128; tr.5]

Quan điểm và mục tiêu của Chiến lược NGVH Việt Nam là cơ sở pháp lí quan trọng để NGVH đi đúng hướng và hoạt động có hiệu quả

3.2.2 Những nhiệm vụ cơ bản Chiến lƣợc ngoại giao văn hóa Việt Nam những năm đầu thế kỉ XXI

Trong bối cảnh đất nước chịu tác động sâu sắc của khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu, chiến lược NGVH cần được triển khai một cách chủ động và sáng tạo, có trọng tâm, trọng điểm, gắn kết chặt chẽ với ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế, phối hợp nhịp nhàng với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, góp phần tạo dựng một nền tảng vững chãi cho nền ngoại giao toàn diện Việt Nam

NGVH là chất xúc tác cho sự phối hợp thường xuyên hơn, chặt chẽ hơn giữa

Bộ, Ngành và địa phương Đây là điều kiện hết sức cần thiết để bảo đảm tính hiệu quả cũng như bền vững lâu dài của các hoạt động trong chiến lược NGVH