ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG, HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi DANH MỤC HÌNH vii DANH MỤC CÁC BẢNG viii PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục đích, yêu cầu của đề tài 2 2.1. Mục đích. 2 2.2. Yêu cầu 3 3. Bố cục của báo cáo 3 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4 1.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 4 1.1.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. 4 1.1.2. Giá đất và định giá, định giá đất, bất động sản và một số khái niệm khác 4 1.1.3. Đặc điểm của quá trình bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất 5 1.1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 7 1.2. Một số quy định liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. 10 1.2.1. Chính sách bồi thường 10 1.2.2. Chính sách hỗ trợ 15 1.2.3. Chính sách tái định cư 17 1.3. Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 18 1.4. Cơ sở thực tiễn 19 1.4.1. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 19 1.4.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam qua các thời kỳ. 22 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 27 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu 27 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu 27 2.2. Nội dung nghiên cứu 27 2.3. Phương pháp nghiên cứu 28 2.3.1. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu, tài liệu 28 2.3.2. Phương pháp điều tra nông hộ 28 2.3.3. Phương pháp phân tích, thống kê và so sánh 28 2.3.4. Phương pháp đánh giá 28 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 29 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Xuân Thắng, tỉnh Thanh Hóa. 29 3.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên. 29 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội trên địa bàn xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. 31 3.1.3. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tác động đến công tác GPMB thực hiện các dự án trên địa bàn xã Xuân Thắng. 37 3.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn Xã Xuân Thắng. 38 3.2.1. Tình hình quản lý đất đai tại địa bàn xã Xuân Thắng. 38 3.2.2. Đánh giá những kết quả đã đạt được, tồn tại cần khắc phục trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. 42 3.2.3. Hiện trạng sử dụng đất xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. 43 3.3. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn xã Xuân Thắng. 47 3.3.1. Quy trình tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. 47 3.3.2 Trách nhiệm của các ngành, UBND các cấp 49 3.4 Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 03 dự án nghiên cứu. 50 3.4.1. Khát quát về các dự án nghiên cứu. 50 3.4.2. Đối tượng và điều kiện được bồi thường về đất tại xã Xuân Thắng 58 3.4.3. Bồi thường về đất 59 3.4.4. Bồi thường về tài sản, cây cối hoa màu 63 3.4.5. Chính sách hỗ trợ. 68 3.4.6. Điều tra, đánh giá việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn nghiên cứu thông qua ý kiến của người dân. 71 3.4.7. Đánh giá chung về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của 3 dự án trên địa bàn xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. 73 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 78 1. Kết luận 78 2. Kiến nghị 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO 81 PHỤ LỤC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI



VĂN THỊ HƯƠNG

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG,

HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG,

HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

HÀ NỘI - 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI



VĂN THỊ HƯƠNG

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG,

HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG,

HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan

Tôi đã thực hiện đề tài tốt nghiệp đúng theo đề cương tốt nghiệp được KhoaQuản lý đất đai và phòng Đào tạo trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nộiphê duyệt quyết định

Các bước thực hiện, tính toán áp dụng theo các tài liệu chính thống, được công

bố rộng rãi

Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trìnhbày trong đồ án là trung thực, khách quan, nghiêm túc và chưa được công bố trongluận văn, báo cáo nghiên cứu khoa học khác

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện đồ án đã được cám

ơn, các thông tin trích dẫn trong đồ án này đều được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2017

Sinh viênVăn Thị Hương

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và chỉ bảo nhiệttình của các Thầy, Cô giáo ngành Quản lý đất đai của trường đại học tài nguyên vàmôi trường Hà Nội, các thầy, cô đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành đề tài tốt nghiệpnày

Trước hết tôi xin nói lời cảm ơn chân thành nhất tới:

Cô giáo Trần Thị Thu Hoài đã giúp đỡ tận tình và trực tiếp hướng dẫn tôitrong suốt thời gian tôi thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn sự dạy dỗ, chỉ bảo ân cần của các Thầy, Cô giáongành Quản Lý Đất Đai - Trường đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội trongsuốt thời gian học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn UBND xã Xuân Thắng, đơn vị đã trực tiếp giúp đỡtôi trong thời gian thực tập đề tài tại địa bàn

Tự đáy lòng mình, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó

Tôi xin kính chúc các Thầy, Cô giáo luôn mạnh khoẻ - hạnh phúc

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2017

Sinh viênVăn Thị Hương

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN I LỜI CẢM ƠN II MỤC LỤC III DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT V DANH MỤC HÌNH V DANH MỤC CÁC BẢNG VII

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1.2 GIÁ ĐẤT VÀ ĐỊNH GIÁ, ĐỊNH GIÁ ĐẤT, BẤT ĐỘNG SẢN VÀ MỘT SỐ KHÁI NIỆM KHÁC 4

1.1.3 ĐẶC ĐIỂM CỦA QUÁ TRÌNH BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 5

1.1.4 MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 7

1.2 MỘT SỐ QUY ĐỊNH LIÊN QUAN ĐẾN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 10

1.2.1 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG 10

1.2.2 CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ 15

1.2.3 CHÍNH SÁCH TÁI ĐỊNH CƯ 17

1.3 C Ơ SỞ PHÁP LÝ CỦA CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG , HỖ TRỢ , TÁI ĐỊNH CƯ KHI N HÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

18 1.4 CƠ SỞ THỰC TIỄN 19

1.4.1 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM 19

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

2.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 27

2.1.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 27

2.1.2 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 27

2.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 27

2.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

2.3.1 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA, THU THẬP SỐ LIỆU, TÀI LIỆU 28

2.3.4 PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ 28

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

3.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI HUYỆN XUÂN THẮNG, TỈNH THANH HÓA 29

3.1.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN 29

3.1.2 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG, HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA 31

3.2 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG 38

3.2.1 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI TẠI ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG 38

3.2.2 ĐÁNH GIÁ NHỮNG KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC, TỒN TẠI CẦN KHẮC PHỤC TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI 42

3.2.3 HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT XÃ XUÂN THẮNG, HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA 43

3.3 TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG 47

3.3.1 QUY TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI THU HỒI ĐẤT 47

3.3.2 TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC NGÀNH, UBND CÁC CẤP 49

3.4 TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TẠI 03 DỰ ÁN NGHIÊN CỨU 50

3.4.1 KHÁT QUÁT VỀ CÁC DỰ ÁN NGHIÊN CỨU 50

3.4.2 ĐỐI TƯỢNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐƯỢC BỒI THƯỜNG VỀ ĐẤT TẠI XÃ XUÂN THẮNG 58

3.4.3 BỒI THƯỜNG VỀ ĐẤT 59

3.4.4 BỒI THƯỜNG VỀ TÀI SẢN, CÂY CỐI HOA MÀU 63

3.4.5 Chính sách hỗ trợ 68

3.4.6 ĐIỀU TRA, ĐÁNH GIÁ VIỆC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU THÔNG QUA Ý KIẾN CỦA NGƯỜI DÂN 71

3.4.7 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA 3 DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN XÃ XUÂN THẮNG, HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA 73

KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 78

1 KẾT LUẬN 78

2 KIẾN NGHỊ 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu Định nghĩa chữ viết tắt

CNH-HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

Dự án 1 Công trình giao thông từ quốc lộ 47 đến đường Hồ Chí

Minh (tuyến đường nội bộ số 15)

Dự án 2 Đầu tư xây dựng tuyến đường giao thông trục chính Khu

công nghiệp Lam Sơn- Sao Vàng, huyện Thọ Xuân, tỉnhThanh Hóa (tuyến số 12, qua địa phận xã Xuân Thắng)

Dự án 3 Công trình: đường giao thông từ quốc lộ 47 đến đường Hồ

Chí Minh (đường nội bộ tuyến số 17)

DANH MỤC CÁC BẢNG

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đối với nước ta một nước đi lên từ nền nông nghiệp Đất đai gắn liền với sảnxuất và đời sống nhân dân, là tư liệu sản xuất không thể thay thế được Đất đai là tàinguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản

lý theo quy hoạch và pháp luật, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trườngsống

Đất đai là nguồn tài chính tiềm năng, nguồn tư liệu cơ bản để phát triển kinh

tế đất nước, nguồn thu cho ngân sách Nhà nước Đất đai được coi là một loại bấtđộng sản, là một hàng hoá đặc biệt, vì những tính chất của nó như cố định về vị trí,giới hạn về không gian, vô hạn về thời gian sử dụng và trong quá trình sử dụng nếu

sử dụng đất đai một cách hợp lý thì giá trị của đất không những mất đi mà còn tănglên

Sử dụng đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế- xã hội, xây dựng cáckhu công nghiệp, khu kinh tế là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triểncông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Để có mặt bằng để xây dựng, Nhà nướcphải thu hồi đất của nhân dân và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chocác hộ dân có đất bị thu hồi Vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trở thành điềukiện tiên quyết để thực hiện dự án phát triển, nếu không được xử lý tốt thì sẽ trởthành vật cản của sự phát triển kinh tế - xã hội, bởi vậy đòi hỏi phải có sự quan tâmđúng mức và giải quyết triệt để

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong những năm vừa qua do thực hiện công tácbồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất chưa tốt, người dân khiếu nại, tố cáovới số đông, gây mất ổn định xã hội, việc giải quyết, khắc phục kéo dài, mất nhiềuthời gian

Xuân Thắng là một xã chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, thực hiện chủ trươngcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cùng với quá trình đô thị hóa chung củatỉnh, huyện, và là một xã có quỹ đất đai tương đối lớn Vì vậy, xã đã tiếp nhận một

số dự án lớn, nhỏ đang được triển khai đồng loạt

Các dự án này đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế xã theo hướng pháttriển công nghiệp, quy hoạch phát triển KT-XH của huyện Thọ Xuân và đóng gópvào sự phát triển của tỉnh Thanh Hóa

Kết quả thực hiện Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014, về việc bồithường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà Nước thu hồi đất; NĐ 43/2014/NĐ-CP quy địnhchi tiết một số điều của luật đất đai và thay thế Nghị định 84/NĐ-CP ngày25/5/2007 (Quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thuhồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai); Thông tư 37/2014/TT-BTNMT bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Công tác thu hồiđất đã có nhiều tiến bộ hơn, đáp ứng được yêu cầu của Nhà nước và phù hợp vớinguyện vọng của nhân dân, khắc phục được nhiều tồn tại, vướng mắc trước đây.Mặc dù các quy định của pháp luật về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đãtừng bước được hoàn thiện, ngày càng rõ ràng, cụ thể về nguyên tắc, điều kiện, đơngiá thực hiện bồi thường, các khoản hỗ trợ về đất đai và tài sản nhằm giải quyết hàihòa lợi ích của Nhà nước, của người bị thu hồi đất và của nhà đầu tư Việc bồithường một giá trị lớn hơn giá trị mà người sử dụng đất nhận được từ đất có thểđược coi là đã phù hợp Tuy nhiên, lý thuyết về đất đai, do đất đai có những đặctrưng riêng và một trong những đặc trưng đó chính là sự ngày càng khan hiếm, điềunày tương ứng với giá đất luôn luôn có xu hướng tăng ngay cả khi nó không được

sử dụng, vì vậy người sử dụng đất luôn có xu hướng yêu cầu giá bồi thường về đấtcao hơn nhiều lần so với thực tế

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, đồng thời được sự nhất trí của TrườngĐại học Tài Nguyên & Môi Trường Hà Nội và sự phân công của Khoa Quản Lý ĐấtĐai, cùng sự hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn, em tiến hành thực hiện nghiên

cứu đề tài: “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

trên địa bàn xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa”

2 Mục đích, yêu cầu của đề tài

- Nắm vững pháp luật đất đai, chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khiNhà nước thu hồi đất và các văn bản có liên quan.

- Tiếp cận công việc thực tế để nắm rõ quy trình, trình tự thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ, tái định cư

- Nguồn số liệu, tài liệu điều tra thu thập có độ tin cậy, chính xác, trung thực,khách quan và phản ánh đúng quá trình thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ,tái định cư qua một số dự án được thực hiện trên địa bàn nghiên cứu

- Đề ra các giải pháp và kiến nghị phải phù hợp thực tế của địa phương

3 Bố cục của báo cáo

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, Báo cáo gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Đối tượng, phạm vị, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

(Quy định tại điều 3, LĐĐ2013)

- “Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất

của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sửdụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”

- “Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối vớidiện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất”

- “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đấtthu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển”

- Tái định cư (TĐC) là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây đểsinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏikhi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển

- Tái định cư được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản;

di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thunhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹcác tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sựphát triển chung

Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất thì người sử dụng đất được bố tríTĐC bằng một trong các hình thức sau: (điều 79, LĐĐ 2013)

- Bồi thường bằng giao đất ở mới

- Bồi thường bằng tiền

- Bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở

Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọngtrong chính sách giải phóng mặt bằng

1.1.2 Giá đất và định giá, định giá đất, bất động sản và một số khái niệm khác

- “Giá đất là giá trị của quyền sử dụng đất tính trên một đơn vị diện tích đất”(Theo khoản 19, Điều 3, LĐĐ 2013)

- “Giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối vớimột diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định” (Khoản 20, điều 3,LĐĐ 2013)

- “Định giá” có thể được hiểu là việc đánh giá giá trị của tài sản phù hợp vớithị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định

- “Định giá đất” là sự ước tính về giá trị của đất bằng hình thái tiền tệ cho mộtmục đích sử dụng đã được xác định, tại một thời điểm xác định Đất đai là một tàisản đặc biệt Giá đất ngoài các yếu tố về không gian, thời gian, kinh tế, pháp lý, nócòn bị tác động bởi các yếu tố tâm lý, xã hội

Vì vậy, định giá đất chỉ có thể là sự ước tính về mặt giá trị mà không thể tính đúng,tính đủ như định giá các tài sản thông thường

- “Định giá bất động sản” là hoạt động tư vấn, xác định giá của một bất độngsản cụ thể tại một thời điểm xác định

- “Nhà nước giao đất là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất để traoquyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất” (Khoản 7, Điều 3, LĐĐ2013)

- “Nhà nước cho thuê đất là việc Nhà nước quyết định trao quyền sử dụng đấtcho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất thông qua hợp đồng cho thuê quyền sử dụngđất” (Khoản 8, Điều 3, LĐĐ 2013)

- “Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất là việc Nhà nước trao quyền sửdụng đất cho người đang sử dụng đất ổn định mà không có nguồn gốc được Nhànước giao đất, cho thuê đất thông qua việc cấp giấy chừng nhận quyền sử dụng đất,quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu đối với thửa đất xácđịnh” (Khoản 9, Điều 3, LĐĐ 2013)

1.1.3 Đặc điểm của quá trình bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang tính đadạng và phức tạp Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trựctiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội

- Tính đa dạng thể hiện: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác

nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau

+ Khu vực nội thành, mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tàisản trên đất lớn;

+ Khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phứctạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại,buôn bán nhỏ;

+ Khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuấtnông nghiệp Do đó mỗi khu vực bồi thường có những đặc trưng riêng và được tiếnhành với những giải pháp riêng phù hợp với nhũng đặc điểm riêng của từng khu vực

và từng dự án cụ thể

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong

đời sống kinh tế, xã hội đối với mọi người dân Đối với khu vực nông thôn, dân cưchủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sảnxuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổinghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất để sản xuất.Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyêntruyền, vận động dân cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất khó khăn vàviệc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư saunày

Đối với đất ở lại càng phức tạp hơn do những nguyên nhân sau:

+ Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt củangười dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở

+ Nguồn gốc sử dụng đất khác nhau qua nhiều thời kỳ với chế độ quản lý khácnhau, cơ chế chính sách không đồng bộ dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất đai xâynhà trái phép diễn ra thường xuyên

+ Thiếu quỹ đất do xây dựng khu tái định cư cũng như chất lượng khu tái định

cư thấp chưa đảm bảo được yêu cầu của người dân

+ Dân cư một số vùng sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống bám vàocác trục đường giao thông của khu dân cư làm kế sinh nhai nay chuyển đến ở khuvực mới thì điều kiện kiếm sống bị thay đổi nên họ không muốn di chuyển

 Mỗi dự án khác nhau thì tính phức tạp của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư cũng khác nhau.

1.1.4 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1.1.4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội

- Điều kiện tự nhiên: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhauvới điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau Khu vực nội thành, mật độdân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô,mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất

đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ; khu vựcngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp Do đóviệc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có những đặc trưng riêng và đượctiến hành với những giải pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng của mỗi khuvực và từng dự án cụ thể

- Xã hội (phong tục, tập quán, văn hóa, trình độ dân trí): Thu hồi đất đã khiếncho người dân phải di chuyển chỗ ở, đồng nghĩa với việc thay các đặc tính, cáchthức canh tác và phương thức sản xuất, thậm chí cả các vấn đề về tâm linh, tôn giáo,tín ngưỡng của từng đồng bào dân tộc Hiện nay, chính sách xã hội đối với các khuvực bị thu hồi đất luôn luôn là vấn đề then chốt, có tính chất quyết định tới sự thànhcông của dự án

1.1.4.2 Yếu tố cơ bản trong quản lý nhà nước về đất đai.

a Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và

tổ chức thực hiện các văn bản đó.

Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát triển củanền kinh tế - xã hội Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về đất đai đòi hỏicác văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực đất đai này phải mang tính ổn định cao

được Chính phủ không ngừng hoàn thiện, sửa đổi nhằm giải quyết các vướngmắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp với yêu cầu thực tế triểnkhai.

Với những đổi mới về pháp luật đất đai, thời gian qua công tác bồi thường, hỗtrợ, tái định cư đã đạt những kết quả đáng khích lệ, đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu

về mặt bằng cho việc phát triển các dự án đầu tư Tuy nhiên bên cạnh đó, do tínhchưa ổn định, chưa thống nhất của pháp luật đất đai qua các thời kỳ mà công tácnày đã gặp khá nhiều khó khăn và cản trở

b Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Bất kỳ một phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nào đều dựa trên mộtquy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nhằm đạt được các yêu cầu là phương án cóhiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động tớichính sách bồi thường đất đai trên hai khía cạnh:

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọng nhất

để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, mà theo quyđịnh của Luật đất đai, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi có quyếtđịnh thu hồi đất đó của người đang sử dụng;

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những nhân tố ảnh hưởng tớigiá chuyển nhượng quyền sử dụng đất, từ đó tác động tới giá đất tính bồi thường

c Yếu tố giao đất, cho thuê đất

Nhiệm vụ giao đất, cho thuê đất có tác động rất lớn đến công tác bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư Nguyên tắc giao đất, cho thuê đất, phải căn cứ vào quy hoạch, kếhoạch là điều kiện bắt buộc, nhưng nhiều địa phương chưa thực hiện tốt nguyên tắcnày; hạn mức đất được giao và nghĩa vụ đóng thuế đất quy định không rõ ràng, tìnhtrạng quản lý đất đai thiếu chặt chẽ dẫn đến khó khăn cho công tác bồi thường, hỗ

để thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đồng thời nó phản ánhhiện trạng sử dụng đất của khu vực dự án.

e Công tác đăng ký đất đai và cấp giấy CNQSDĐ, QSH nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

Trong công tác bồi thường, hỗ trợ,tái định cư thì GCNQSDĐ là căn cứ để xácđịnh đối tượng được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường Hiện nay,công tác đăng ký đất đai ở nước ta vẫn còn yếu kém, đặc biệt công tác đăng kýbiến động về sử dụng đất; việc cấp GCNQSDĐ vẫn chưa hoàn tất Chính vì vậy màcông tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã gặp rất nhiều khó khăn Làm tốt côngtác đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ thì công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽthuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn

1.1.4.3 Yếu tố giá đất và định giá đất.

- Giá đất để tính bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất do UBND tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương quyết định trên cơ sở khung giá đất do Chính phủban hành kèm theo Nghị định số 104/2014/NĐ-CP quy định khung giá đất

- Theo quy định tại điều 112, Luật đất đai năm 2013 nguyên tắc định giá đất

là phải sát với giá thị trường trong điều kiện bình thường Tuy nhiên, tình hình phổbiến hiện nay là giá đất do các địa phương quy định và công bố đều không theođúng nguyên tắc đó, dẫn tới nhiều trường hợp ách tắc về bồi thường đất đai và phátsinh khiếu kiện

- Giá đất được hình thành trong các trường hợp sau:

+ Do UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ban hành và công khaivào ngày 01 tháng 01 hàng năm

+ Do đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất

+ Do người sử dụng đất thỏa thuận về giá đất với những người có liên quankhi thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất,góp vốn bằng quyền sử dụng đất

- Khi định giá đất người định giá đất phải căn cứ vào mục đích sử dụng đất tạithời điểm định giá để áp dụng phương pháp định giá đất cho phù hợp Hiện nay,việc định giá đất chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống như phương pháp sosánh và thu nhập

Tóm lại, công tác định giá đất để bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không được làm tốt thìcông tác thu hồi đất sẽ gặp khó khăn, công tác giải phóng mặt bằng sẽ chậm tiến độ.

1.1.4.4 Thị trường bất động sản

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế nước ta, thị trường bất động sản ngàycàng được hình thành và phát triển Ngày nay thị trường bất động sản đã trở thànhmột bộ phận không thể thiếu trong hệ thống các loại thị trường của nền kinh tế quốcdân, nó có những đóng góp vào ổn định xã hội và thúc đẩy nền kinh tế đất nướctrong thời gian qua và trong tương lai

Giá cả của Bất động sản được hình thành trên thị trường và nó sẽ tác động tớigiá đất tính bồi thường

1.2 Một số quy định liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

1.2.1 Chính sách bồi thường

1.2.1.1 Nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

* Nguyên tắc bồi thường về đất: (Theo điều 74, Luật đất đai 2013)

- Người sử dụng đất đảm bảo các điều kiện về loại đất mà mình đang sử dụng,

về chứng nhận quyền đối với đất đó Nếu không đảm bảo các điều kiện theo phápluật quy định thì người sử dụng đất không được bồi thường Theo đó chỉ bồi thường

về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế

- xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng Còn thu hồi đất trong những trường hợp cònlại sẽ không được bồi thường Điều kiện để người sử dụng đất được bồi thường quyđịnh của thể trong Điều 75 Luật đất đai 2013:

- Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụngvới loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiềntheo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tạithời điểm quyết định thu hồi đất

- Việc thu hồi đất phải được tiến hành dân chủ, minh bạch, công khai, kịp thời

và đúng pháp luật

* Nguyên tắc bồi thường về tài sản trên đất: (điều 88, điều 92 Luật đất đai 2013)

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bịthiệt hại về tài sản thì được bồi thường

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Namđịnh cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất,kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại.

- Tài sản gắn liền với đất được tạo lập trái quy định của pháp luật hoặc tạo lập

từ sau khi có thông báo thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì khôngđược bồi thường

- Công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và công trình xây dựng kháckhông còn sử dụng thì không được bồi thường

1.2.1.2 Đối tượng và điều kiện được bồi thường

* Đối tuợng áp dụng:

- Hộ gia đình, cá nhân được bồi thường về đất là cá nhân, hộ gia đình sử dụngđất hợp pháp thể hiện qua giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc người có đủđiều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều

99, 100, 101 Luật Đất đai 2013

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bịthiệt hại về tài sản thì được bồi thường

* Điều kiện được bồi thường:

•Điều kiện bồi thường về đất (Điều 75, Luật đất đai 2013)

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuêđất hàng năm, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứngnhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theoquy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều

77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sởhữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhậnhoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận mà chưa được cấp

- Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất mà khôngphải là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện

để được cấp Giấy chứng nhận mà chưa được cấp

- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sửdụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyểnnhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất,

khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấpGiấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liềnvới đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

- Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiềnthuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhậnchuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận chuyểnnhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có Giấy chứng nhậnhoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sởhữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưađược cấp

•Điều kiện bồi thường về tài sản trên đất (điều 89, 90 Luật đất đai 2013)

- Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt gắn liền với đất của hộ gia đình,

cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi Nhà nước thu hồi đất phải tháo

dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theoquy định của pháp luật thì chủ sở hữu nhà ở, công trình đó được bồi thường bằnggiá trị xây dựng mới của nhà ở, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.Trường hợp phần còn lại của nhà ở, công trình vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹthuật theo quy định của pháp luật thì bồi thường theo thiệt hại thực tế

- Đối với nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồiđất mà bị tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn

kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì được bồi thường thiệt hại theo quy định củaChính phủ

- Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội gắn liền với đất đang sửthì được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuậttương đương theo quy định của pháp luật chuyên ngành

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với cây trồng thì việc bồithường phù hợp với từng loại cây trồng

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với vật nuôi là thủy sản thìđược bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển gây ra; mức bồi thường

cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển tài sản thì được Nhà nước bồithường chi phí để tháo dỡ, di chuyển, lắp đặt; trường hợp phải di chuyển hệ thốngmáy móc, dây chuyền sản xuất còn được bồi thường đối với thiệt hại khi tháo dỡ,vận chuyển, lắp đặt.

1.2.1.3 Bồi thường về đất

* Bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở (điều 79, LĐĐ 2013)

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nướcngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam mà có đủ điềukiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này khi Nhà nước thu hồi đấtthì được bồi thường như sau:

Trường hợp không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thịtrấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở; trường hợpkhông có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nước bồi thường bằngtiền

Trường hợp còn đất ở, nhà ở trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thuhồi thì được bồi thường bằng tiền Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thìđược xem xét để bồi thường bằng đất ở

- Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất gắn liền với nhà ở phải dichuyển chỗ ở mà không đủ điều kiện được bồi thường về đất ở, nếu không có chỗ ởnào khác thì được Nhà nước bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở hoặc giao đất ở cóthu tiền sử dụng đất

- Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốnđầu tư nước ngoài đang sử dụng đất để thực hiện dự án xây dựng nhà ở khi Nhànước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 củaLuật này thì được bồi thường về đất

* Bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân (Điều 77, LĐĐ 2013)

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đấtthì được bồi thường về đất Diện tích đất nông nghiệp được bồi thường bao gồmdiện tích trong hạn mức theo quy định tại Điều 129, Điều 130 của Luật này và diệntích đất do được nhận thừa kế Đối với diện tích đất nông nghiệp vượt hạn mức quy

định tại Điều 129 của Luật này thì không được bồi thường về đất nhưng được bồithường chi phí đầu tư vào đất còn lại Đối với diện tích đất nông nghiệp do nhậnchuyển quyền sử dụng đất vượt hạn mức trước ngày Luật này có hiệu lực thi hànhthì việc bồi thường, hỗ trợ được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

- Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 màngười sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưngkhông có Giấy chứng nhận hoặc không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quyđịnh của Luật này thì được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng,diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp quy địnhtại Điều 129 của Luật này

1.2.1.4 Bồi thường về tài sản gắn liền với đất

* Bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng trên đất khi Nhà nước thu hồi đất (Điều 89, LĐĐ 2013)

- Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt gắn liền với đất của hộ gia đình,

cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi Nhà nước thu hồi đất phải tháo

dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theoquy định của pháp luật thì chủ sở hữu nhà ở, công trình đó được bồi thường bằnggiá trị xây dựng mới của nhà ở, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.Trường hợp phần còn lại của nhà ở, công trình vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuậttheo quy định của pháp luật thì bồi thường theo thiệt hại thực tế

- Đối với nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất không thuộc trườnghợp quy định tại khoản 1 Điều 89, khi Nhà nước thu hồi đất mà bị tháo dỡ toàn bộhoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy địnhcủa pháp luật thì được bồi thường thiệt hại theo quy định của Chính phủ

- Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội gắn liền với đất đang sửdụng không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì mức bồithường tính bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tươngđương theo quy định của pháp luật chuyên ngành

* Bồi thường thiệt hại đối với cây trồng, vật nuôi (Điều 90, LĐĐ 2013)

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với cây trồng thì việc bồithường thực hiện theo quy định sau đây:

Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của

vụ thu hoạch Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của vụcao nhất trong 03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương và giá trungbình tại thời điểm thu hồi đất;

Đối với cây lâu năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị hiện có của vườncây theo giá ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất mà không bao gồm giá trị quyền

sử dụng đất;

Đối với cây trồng chưa thu hoạch nhưng có thể di chuyển đến địa điểm khácthì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế do phải di chuyển, phảitrồng lại;

Đối với cây rừng trồng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, cây rừng tự nhiêngiao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trồng, quản lý, chăm sóc, bảo vệ thì bồithường theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây; tiền bồi thường được phân chiacho người quản lý, chăm sóc, bảo vệ theo quy định của pháp luật về bảo vệ và pháttriển rừng

- Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với vật nuôi là thủy sản thìviệc bồi thường thực hiện theo quy định sau đây:

Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thuhoạch thì không phải bồi thường;

Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳ thuhoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm; trường hợp cóthể di chuyển được thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyểngây ra; mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

1.2.2 Chính sách hỗ trợ

1.2.2.1 Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất

Quy định cụ thể tại Điều 19, Nghị Định 47/2014/NĐ-CP

- Việc hỗ trợ ổn định đời sống cho các đối tượng thực hiện theo quy định sau:+ Thu hồi từ 30% đến 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được

hỗ trợ trong thời gian 6 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở và trong thời gian 12

tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địa bàn có điềukiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khănthì thời gian hỗ trợ tối đa là 24 tháng.

Thu hồi trên 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợtrong thời gian 12 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở và trong thời gian 24 thángnếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiệnkinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thìthời gian hỗ trợ tối đa là 36 tháng;

- Việc hỗ trợ ổn định sản xuất thực hiện theo quy định sau:

+ Hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ ổn định sản xuất, bao gồm: Hỗ trợ giốngcây trồng, giống vật nuôi cho sản xuất nông nghiệp, các dịch vụ khuyến nông,khuyến lâm, dịch vụ bảo vệ thực vật, thú y, kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi và kỹthuật nghiệp vụ đối với sản xuất, kinh doanh dịch vụ công thương nghiệp;

+ Đối với tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì được hỗ trợ ổn định sản xuất bằng tiền với mứccao nhất bằng 30% một năm thu nhập sau thuế, theo mức thu nhập bình quân của 03năm liền kề trước đó

1.2.2.2 Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp

Nhà nước thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở.

Quy định cụ thể tại Điều 21, Nghị Định 47/2014/NĐ-CP

- Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ

mà phải di chuyển chỗ ở thì được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việclàm

- Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngànhliên quan trình Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ chế, chính sách giải quyết việclàm và đào tạo nghề cho các nhân khẩu trong độ tuổi lao động hiện có của hộ giađình, cá nhân có đất thu hồi

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ chính sách giải quyết việc làm và đào tạonghề đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định và điều kiện thực tế tại địa phương

quy định mức hỗ trợ cụ thể cho phù hợp đối với từng loại hộ gia đình, cá nhân cóđất thu hồi.

1.2.2.3 Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp

Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp

Quy định cụ thể tại Điều 20, Nghị Định 47/2014/NĐ-CP

- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đấtnông nghiệp mà được bồi thường bằng tiền thì ngoài việc được bồi thường bằngtiền đối với diện tích đất nông nghiệp thu hồi còn được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổinghề và tìm kiếm việc làm theo quy định sau đây:

+ Hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảnggiá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi; diện tíchđược hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương;

+ Mức hỗ trợ cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định căn cứ điều kiệnthực tế của địa phương

1.2.2.4 Hỗ trợ khi thu hồi đất công ích của xã, phường, thị trấn

Quy định cụ thể tại Điều 24, Nghị Định 47/2014/NĐ-CP

Trường hợp đất thu hồi thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn thìđược hỗ trợ; mức hỗ trợ cao nhất có thể bằng mức bồi thường; mức hỗ trợ cụ thể do

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định; tiền hỗ trợ được nộp vào ngân sách nhà nước vàđược đưa vào dự toán ngân sách hàng năm của xã, phường, thị trấn; tiền hỗ trợ chỉđược sử dụng để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng, sử dụng vào mục đíchcông ích của xã, phường, thị trấn

1.2.3 Chính sách tái định cư

1.2.3.1 Lập và thực hiện dự án tái định cư

- Việc lập dự án tái định cư, lựa chọn chủ đầu tư thực hiện theo quy định củapháp luật về phát triển và quản lý nhà ở tái định cư và phải dảm bảo các quy định

theo khoản 2 và 3 Điều 69, LĐĐ 2013.

- Khu tái định cư được lập cho một hoặc nhiều dự án; nhà ở, đất ở trong khutái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà, nhiều mức diện tích khác nhau phù hợpvới khả năng bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư

1.2.3.2 Suất tái định cư tối thiểu

Quy định cụ thể tại khoản 4 Điều 86, Luật đất đai 2013

- Suất tái định cư tối thiểu được quy định bằng đất ở, nhà ở thì diện tích đất ở

tái định cư không nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa ở địa phương vàdiện tích nhà ở tái định cư không nhỏ hơn diện tích căn hộ tối thiểu theo quy địnhcủa pháp luật về nhà ở

- Suất tái định cư tối thiểu được quy định bằng nhà ở thì diện tích nhà ở tái định

cư không nhỏ hơn diện tích căn hộ tối thiểu theo quy định của pháp luật về nhà ở

- Suất tái định cư tối thiểu được quy định bằng tiền thì khoản tiền cho suất táiđịnh cư tối thiểu tương đương với giá trị một suất tái định cư tối thiểu bằng đất ở,nhà ở tại nơi bố trí tái định cư

- Căn cứ vào tình hình cụ thể của địa phương, UBND cấp tỉnh quy định suấttái định cư tối thiểu bằng đất ở nhà ở, bằng nhà ở, bằng tiền

1.3 Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Luật Đất đai 2013 ngày 29/11/2013, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07năm 2014

- Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính Phủ quy định về việcsửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành pháp luật

- Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chitiết một số điều của Luật đất Đai

- Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quyđịnh về giá đất (sau đây gọi là Nghị định 44/2014/NĐ-CP)

định về thu tiền sử dụng đất;

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ vềbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (sau đây gọi là Nghị định47/2014/NĐ-CP)

- Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 của chính phủ quy định vềkhung giá đất

- Thông tư 02/2015/TT-BTNMT ngày 27/01/2015 quy định chi tiết một số

điều của nghị định số 43/2014/NĐ-CP và nghị định số 44/2015/NĐ-CP ngày15/05/2014 của Chính Phủ.

- Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môitrường Quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tàisản khác gắn liền với đất;

- Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT ngày 02 tháng 6 năm 2014 của Bộ trưởng

Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kếhoạch sử dụng đất;

- Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02 tháng 6 năm 2014 của Bộ trưởng

Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mụcđích sử dụng đất, thu hồi đất;

- Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2014 của Bộ trưởng

Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng,

điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất;

- Thông tư 37/2014/TT-BTNMT quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất - Thông tư số 76/2014/TT-BTC ngày 16 tháng 6năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính Hướng dẫn một số điều của Nghị định số45/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014

- Thông tư 74/2015/TT-BTC ngày 15/05/2015 Hướng dẫn việc lập dự toán, sửdụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 76/2014/TT-BTC ngày 16 tháng 6 năm 2014 của Bộ trưởng BộTài Chính Hướng dẫn một số điều của Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng

- Trường hợp thu hồi đất: Phạm vi đất bị thu hồi phục vụ cho lợi ích công

gồm: đất phục vụ cho quân sự - quốc phòng; các cơ quan nhà nước và các cơ quannghiên cứu sự nghiệp; công trình giao thông, năng lượng; kết cấu hạ tầng công

cộng; công trình công ích và phúc lợi xã hội, công trình trọng điểm quốc gia, bảo vệmôi trường sinh thái và phục vụ cho các lợi ích công cộng khác theo quy định củapháp luật.

- Trình tự, thủ tục thu hồi đất (gồm 4 bước):

Bước 1: Khảo sát về các điều kiện thu hồi đất (dân số nông nghiệp, đất canhtác trên thu nhập đầu người, tổng sản lượng hàng năm, diện tích đất, loại đất và vấn

đề sở hữu của khu vực bị ảnh hưởng);

Bước 2: Xây dựng dự thảo kế hoạch thu hồi đất;

Bước 3: Cơ quan quản lý đất đai báo cáo với chính quyền địa phương, trình kếhoạch thu hồi đất và các tài liệu khác lên cấp cao hơn để kiểm tra, phê duyệt;

Bước 4: Thông báo, công bố dự án sau khi dự án được phê duyệt Việc công

bố phải được thực hiện kịp thời, cụ thể về kế hoạch thu hồi và bồi thường Chínhquyền địa phương có trách nhiệm thông báo và giải thích các vấn đề có liên quan.Sau ngày thông báo, các tài sản trong khu vực dự án sẽ không được cải tạo, mở rộng

- Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất: Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh,

thành phố trực thuộc Trung ương mới có thẩm quyền thu hồi đất Công tác quản lýgiải phóng mặt bằng được giao cho Cục Quản lý tài nguyên đất đai tại các địaphương thực hiện

- Nguyên tắc bồi thường: phải bảo đảm cho người bị thu hồi đất có chỗ ở bằng

hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Bồi thường khi thu hồi đất không căn cứ giá thịtrường, mà phụ thuộc vào mục đích sử dụng ban đầu của khu đất bị thu hồi

1.4.1.2 Hàn Quốc.

Luật đất đai của Hàn Quốc được xác lập trên cơ sở Luật quy hoạch đô thị chotừng đo thị và Luật quản lý sử dụng quốc thổ bao gồm tất cả các đô thị, Nhà nướcchỉ định năm khu vực sử dụng để cân bằng sự phát triển đồng bộ

- Trường hợp thu hồi đất: thu hồi đất để phục vụ mục đích quốc phòng - an

ninh; dự án đường sắt, đường bộ, sân bay, đập nước thủy điện, thủy lợi; dự án xâydựng trụ sở cơ quan nhà nước, nhà máy điện, viện nghiên cứu; dự án xây dựngtrường học, thư viện, bảo tàng; dự án xây dựng nhà, xây dựng cơ sở hạ tầng trongkhu đô thị mới, khu nhà ở để cho thuê hoặc chuyển nhượng

- Trình tự, thủ tục thu hồi đất: việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được

thực hiện theo phương thức tham vấn và cưỡng chế

- Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất: Tổ chức Nhà ở Quốc gia (một tổ chức

xã hội đứng ra bảo đảm trách nhiệm cung cấp nhà ở tại đô thị, hoạt động như mộtnhà đầu tư độc lập) được phép thu hồi đất theo quy hoạch để thực hiện các dự ánxây nhà ở

- Nguyên tắc bồi thường: (4 nguyên tắc)

Thứ nhất, việc bồi thường do chủ dự án thực hiện

Thứ hai, chủ đầu tư phải thực hiện bồi thường đầy đủ cho chủ đất và cá nhân

liên quan trước khi tiến hành xây dựng các công trình công cộng

Thứ ba, thực hiện bồi thường cho chủ đất phải bằng tiền mặt, sau đó mới bằng

đất hoặc nhà ở xã hội

Thứ tư, thực hiện bồi thường áp dụng cho từng cá nhân

1.4.1.3 Singapo.

- Trường hợp thu hồi đất: việc thu hồi đất chỉ được thực hiện để sử dụng vào

mục đích công cộng như: phát triển cơ sở hạ tầng; xây dựng công trình phúc lợi xãhội; chỉnh trang đô thị

- Về mức bồi thường thiệt hại: được xác định căn cứ vào giá trị thực tế bất

động sản của chủ sở hữu; các chi phí tháo dỡ, di chuyển chỗ ở hợp lý; chi phí muanguyên liệu xây dựng nhà ở mới; thuế nhà ở mới Trường hợp người bị thu hồi đấtkhông tán thành với phương án bồi thường thiệt hại do nhà nước xác định, họ cóquyền thuê một tổ chức định giá tư nhân để tiến hành định giá lại các chi phí thiệthại Nhà nước trả tiền thuê định giá lại

- Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất: Nhà nước đứng ra thu hồi đất rồi giao

hoặc cho các công ty, nhà đầu tư thuê đất Công tác thu hồi đất phải được sự chophép bởi Chính phủ và các thành viên trong Nội các Chính phủ, sau khi đã thảoluận và tham khảo ý kiến cộng đồng

- Nguyên tắc bồi thường:

Thứ nhất, Thu hồi đất bắt buộc để sử dụng đất vào mục đích công cộng;

Thứ hai, Hạn chế việc thu hồi đất thuộc sở hữu tư nhân (chỉ thu hồi trong các

trường hợp cần thiết);

Thứ ba, Việc thu hồi đất phải được sự đồng ý của Chính phủ, sau khi đã thảo

luận và tham khảo ý kiến của cộng đồng;

Thứ tư, Việc thu hồi đất được thực hiện theo quy trình chặt chẽ do pháp luậtquy định Nhà nước thông báo cho người bị thu hồi đất biết trước từ 2 đến 3 nămtrước khi ra quyết định thu hồi đất Trường hợp người bị thu hồi đất không thựchiện quyết định thu hồi đất sẽ bị nhà nước áp dụng các biện pháp cưỡng chế hoặc bịphạt theo Luật xâm chiếm đất công

1.4.1.4 Bài học kinh nghiệm trên thế giới rút ra cho Việt Nam.

Từ việc tìm hiểu các chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đấtcủa các nước trên thế giới để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam:

- Nâng cao năng lực thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư của các banngành ở các địa phương và các đơn vị tư vấn, cũng như tinh thần trách nhiệm, sựtuân thủ trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, của cán bộ thực hiện việckiểm kê, kiểm đến lập phương án đền bù

- Xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý cũng như tuyên truyền vận động vànêu cao tính tiên phong gương mẫu trong việc Nhà nước trưng dụng đất đai, người

có quyền sử dụng đất tự nguyện thực hiện việc hiến, tặng cho Nhà nước đất đai đểxây dựng công trình công cộng mang lại lợi ích cộng đồng

- Đảm bảo quyền lợi của người có đất bị thu hồi

- Đảm bảo tính thống nhất, nhất quán trong chính sách bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư, tránh tình trạng mỗi địa phương, mỗi dự án, công trình có mức bồi thường

và hỗ trợ khác nhau Khẩn trương hoàn thiện các quy định của pháp luật, theohướng dựa trên cơ sở thị trường để giải quyết vấn đề bồi thường cho người bị thuhồi đất

1.4.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam qua các thời kỳ.

1.4.2.1 Thời kỳ trước 1987

* Hiến pháp 1946:

Sau cuộc cách mạng tháng Tám thành công năm 1945, Nhà nước ban hànhHiến pháp 1946 Đến năm 1953 Luật cải cách ruộng đất được ban hành Mục tiêucủa cuộc cải cách là: Thủ tiêu quyền chiếm hữu ruộng đất của thực dân Pháp và đế

quốc xâm lược ở Việt Nam, xóa bỏ chế độ phong kiến, chiếm hữu ruộng đất củagiai cấp địa chủ, thực hiện chế độ ruộng đất của nông dân Nhà nước thành lập cácnông trường quốc doanh, các trạm trại nông nghiệp - hình thức sở hữu tập thể.

1.3.2.2 Thời kỳ 1987 đến 1993.

* Luật đất đai 1987:

Quy định về việc bồi thường cũng cơ bản dựa trên những điều quy định tạiHiến pháp 1980

* Quyết định số 186/HĐBT ngày 31/05/1990 do Hội đồng bộ trưởng ban hành

Quy định về việc đền bù thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng khi bị chuyểnmục đích sử dụng vào mục đích khác thì phải bồi thường Căn cứ để tính bồi thường

là diện tích, chất lượng và vị trí đất UBND tỉnh, thành phố quy định mức bồithường thiệt hại của mình sát với giát thực tế ở địa phương nhưng không thấp hơnhoặc cao hơn khung giá định mức.Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất nôngnghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đích khác thì phải bồi thường về đất nôngnghiệp, đất có rừng cho Nhà nước Khoản tiền này nộp vào ngân sách Nhà nước và

sử dụng vào việc khai hoang, phục hóa, trồng rừng, cải tạo đất nông nghiệp, ổn địnhcuộc sống, định canh định cư cho vùng bị lấy đất

Mức bồi thường phân biệt theo thời hạn sử dụng đất hay tạm thời quy địnhviệc miễn giảm tiền bồi thường đối với việc sử dụng đất để xây dựng hệ thống giaothông, thủy lợi…

1.4.2.3 Thời kỳ 1993 đến 2003.

* Hiến pháp 1992: (thay thế Hiến pháp 1980)

- Điều 23 quy định: “Tài sản hợp pháp của cá nhân tổ chức không bị quốc hữuhóa.Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng,an ninh và vì lợi ích quốc

gia Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của cá nhân, tổ chứctheo thời giá thị trường Thể thức trưng mua,trưng dụng do Luật quy định”.

Nhà nước trong việc thu hồi đất đai cho mục đích an ninh, quốc phòng và các lợi ích quốc gia.

* Luật đất đai 1993: (15/10/1993) thay thế luật đất đai năm 1987.

Quy định về các loại đất sử dụng, các nguyên tắc sử dụng từng loại đất, quyền

và nghĩa vụ của người sử dụng đất và công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụngđất và quyền sở hữu nhà

Trong suốt thời gian này, Nhà nước ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 quy định khung giá các loại đất

- Nghị định 89/CP ngày 17/8/1994 quy định về việc thu tiền sử dụng đất và lệphí địa chính

- Nghị định 91/CP ngày 17/8/1994 ban hành điều lệ quản lý quy hoạch đô thị

- Nghị định 45/CP ngày 3/8/1996 đưa ra tiêu chuẩn hợp pháp về sở hữu nhà ở

và quyền sử dụng đất ở đô thị

* Nghị định 90/CP: (17/09/1994)

Quy định cụ thể các chính sách và phân biệt chủ thể sử dụng đất, cơ sở pháp lý

để xem xét tính hợp pháp của thửa đất để lập kế hoạch bồi thường GPMB theo quyđịnh khi Nhà nước thu hồi đất

1.4.2.4 Thời kỳ 2003 đến 2013

* Luật đất đai 2003

Ngày 26/11/2003 tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa IX trên cơ sở Nghị quyết vềviệc tiếp tục đổi mới chính sách pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước của Hội nghị lần thứ 7 Trung ương Đảng khóa IX.Xuất phát từ yêucầu đổi mới đó Luật Đất Đai 2003 đã được ban hành có phạm vi điều chỉnh baoquát với rất nhiều nội dung mới, trong đó tập trung vào các vấn đề trong quản lý và

sử dụng đất đai

Sau khi Luật Đất Đai 2003 được ban hành,để đáp ứng thực tiễn Nhà nước đãban hành nhiều văn bản dưới luật như Nghị định, thông tư cụ thể hóa các điều luật

về giá đất, bồi thường, hỗ trợ thu hồi đất, bao gồm:

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính Phủ v/v sửa đổi bổsung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương phápxác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính Phủ quy định vềbồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 116/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ tài chính về hướng dẫnthực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính Phủ quy định

về bồi thường , hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ quy định bổsung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủtục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại

về đất đai

- Thông tư số 06/TT-BTNMT ngày 15/6/2007 của Bộ Tài Nguyên và Môitrường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày25/05/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất,thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhànước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Chỉ thị số 11/2006/CT-CP ngày 27/2/2006 của Chính phủ về giải pháp hỗ trợdạy nghề và việc làm cho lao động vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất nôngnghiệp

* Nghị định số 197/2004/NĐ-CP:

Quy định điều kiện được bồi thường về đất đai của các đối tượng được bồithường.Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng tại thờiđiểm có quyết định thu hồi đất do UBND cấp tỉnh công bố theo quy định của Chínhphủ, không bồi thường theo giá đất sẽ được chuyển mục đích sử dụng

1.4.2.5 Thời kỳ khi có Luật đất đai 2013 đến nay

* Luật đất đai 2013:

Ngày 29/11/2013 tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIII, ban hành Luật đất đai

2013, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2014

Về vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được quyđịnh khá rõ và chi tiết trong Luật này: Quy định về giá đất bồi thường không ápdụng theo bảng giá đất mà áp dụng theo giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh ban hànhtại thời điểm có quyết định thu hồi đất; Quy định cụ thể các chính sách bồi thường,

hỗ trợ di chuyển, ổn định đời sống sản xuất…

Hiện nay, Nhà nước rất quan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư

Vì vậy, trong thời gian qua đã ban hành rất nhiều văn bản pháp luật để tháo gỡnhững khó khăn, vướng mắc trong giải quyết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

* Nghị định số 47/2014/NĐ-CP:

Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ vềbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đã quy định chi tiết, cụ thểnhiều điểm mới mà trước đây chưa thể hiện Nghị định đã đưa ra các tình huống cụthể, linh hoạt và phù hợp với thực tiễn hơn

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG

PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu về thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhànước thu hồi đất để thực hiện các dự án trên địa bàn xã Xuân Thắng, huyện ThọXuân Tỉnh Thanh Hóa

- Dự án 1: Công trình giao thông từ quốc lộ 47 đến đường Hồ Chí Minh (tuyếnđường nội bộ số 15)

- Dự án 2: Đầu tư xây dựng tuyến đường giao thông trục chính Khu côngnghiệp Lam Sơn- Sao Vàng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa (tuyến số 12, qua địaphận xã Xuân Thắng)

- Dự án 3: Công trình: đường giao thông từ quốc lộ 47 đến đường Hồ ChíMinh (đường nội bộ tuyến số 17)

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: tiến hành trên địa bàn xã Xuân Thắng, huyện ThọXuân, Tỉnh Thanh Hóa

- Phạm vi thời gian: quá trình thực hiện dự án

2.2 Nội dung nghiên cứu

- Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội địa bàn xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, Tỉnh Thanh Hóa.

- Tình hình quản lý sử dụng đất tại xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, Tỉnh Thanh Hóa.

- Thực trạng triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với người dân bị thu hồi đất

- Đánh giá chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi để thực hiện các dự án trên địa bàn xã Xuân Thắng.

- Đề xuất một số giải pháp có tính thực tiễn, nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn xã.

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu, tài liệu

Thu thập tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội, số liệu quản lýnhà nước về đất đai và các văn bản có liên quan

2.3.2 Phương pháp điều tra nông hộ

- Điều tra, thu thập ý kiến của 50 hộ gia đình cá nhân có đất nằm trong diện bịthu hồi và 3 cán bộ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của 3 dự ántrên

- Việc điều tra các hộ gia đình được thực hiện đối với trường hợp bị thu hồi đất

ở, đất sản xuất nông nghiệp và bị thiệt hại về nhà cửa, cây lâu năm, hoa màu trênđất

2.3.3 Phương pháp phân tích, thống kê và so sánh

- Dùng phần mềm Excel để tổng hợp số liệu, phân tích và xử lý số liệu để từ

đó đánh giá các kết quả đã thu thập được

- Phương pháp thống kê: Tổng hợp số liệu theo các mục đích cụ thể;

- Phương pháp so sánh: Dùng để so sánh các số liệu thu thập được, từ đó thấyđược sự giống nhau và khác nhau trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng ởcác dự án

2.3.4 Phương pháp đánh giá

Từ nguồn dữ liệu thu thập được, tiến hành phân tích và đánh giá dữ liệu, tìm ranhững mặt tích cực và những vấn đề còn tồn tại của việc thực hiện bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư tại xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, Tỉnh Thanh Hóa.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Thị trấn Sao Vàng

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Xuân Thắng, tỉnh Thanh Hóa.

3.1.1 Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên.

3.1.1.1 Vị trí địa lý

Xuân Thắng là xã miền núi của huyện Thọ Xuân cách trung tâm huyện 9 km

về phía Tây Xã có đường Quốc lộ 47 và tỉnh lộ 514 chạy qua Vị trí cụ thể như sau:

- Phía Bắc giáp thị trấn Sao Vàng

- Phía Nam giáp huyện Triệu Sơn

- Phía Đông giáp Xuân Sơn

- Phía Tây giáp Xuân PhúToạ độ địa lý: 19o51’45’’B105o27’42’’Đ

Hình 3.1: Sơ đồ vị trí của xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

3.1.1.2 Địa hình, địa mạo

Xuân Thắng là một xã miền núi được chia làm 2 vùng rõ rệt:

+ Vùng núi có độ dốc > 250 (cấp 4) phần diện tích này chủ yếu trồng cây lâmnghiệp

+ Vùng đồng bằng nằm ở phía Đông Bắc, chủ yếu trồng cây lúa, xây dựngcác công trình phúc lợi, giao thông và dân cư

Thị trấn Sao Vàng

Huyện Triệu Sơn

Xã Xuân Sơn

Xã Xuân Phú

3.1.1.3 Khí hậu

* Nhiệt độ không khí

Tổng nhiệt độ năm là 81000C - 83000C, biên độ nhiệt độ năm 240C - 270C,biên độ năm 50C-70C Nhiệt độ trung bình tháng 1 là 16,50C - 170C Nhiệt độ thấpnhất tuyệt đối chưa dưới 40C Nhiệt độ trung bình tháng 7 là 28,50C - 390C Nhiệt độcao nhất tuyệt đối chưa quá 41,50C

Chịu ảnh hưởng của 2 hướng gió chính: gió Đông Bắc và gió Đông Nam, tốc

độ gió: trung bình năm 2,0 – 2,5 m/s

Gió mùa Đông Bắc: từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, mang theo mưa phùn,nhiệt độ thấp, gió rét ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống

Gió mùa Đông Nam: từ tháng 4 đến tháng 10 mang theo nhiều hơi nước vàthường xuyên có mưa Thời kì này thường xuất hiện có bão kèm theo, mưa lớn

Gió Tây Nam: vào tháng 5 đến tháng 7, khô nóng ảnh hưởng đến các loại câytrồng trong nông nghiệp

* Độ ẩm không khí

Theo số liệu quan trắc Đài khí thượng thủy văn Thanh Hóa, Xuân Thắng có

độ ẩm không khí trung bình 84-86%, tháng 2 đến tháng 3 có độ ẩm cao nhất là 90%,tạo điều kiện cho nhiều dịch bệnh phát triển ở người, gia súc và các loại cây trồng Tháng 4 và tháng 5 độ ẩm không khí thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năngphơi màu và thụ phấn cho cây trồng nhất là cây lúa, do đó làm cho năng suất thấp,chất lượng kém

3.1.1.4 Thuỷ văn

Sông nhà Lê, và suối Chuỗi chảy qua địa phận của xã là nguồn nước cung cấp

và dự trữ nước tưới trực tiếp cho toàn bộ hệ thống cây trồng trên các cánh đồng của

xã, ngoài ra còn có các ao hồ, đầm mương máng là nguồn dự trữ nước cho sản xuất

nông nghiệp và kết hợp nuôi trồng thủy sản mang lại lợi ích kinh tế cho người dân,đồng thời cải thiện môi trường sinh thái, nguồn nức tưới còn được cung cấp bởi hệthống thủy nông, lượng nước đủ cung cấp cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp.

3.1.1.5 Các nguồn tài nguyên

*

Tài nguyên đất

Đất đai của xã gồm có 2 loại chính sau:

+ Đất đồi núi là lọai đỏ vàng, hiện tại loại đất này đang được khai thác đểtrồng lúa, cây ăn quả và cây lâm nghiệp

+ Đất bằng do quá trình canh tác đã biến đổi có nhiều đặc tính tốt Phần lớndiện tích đất thịt và thịt nhẹ nhiều dinh dưỡng, chủ yếu trồng lúa

*

Tài nguyên nước

Bao gồm 2 loại đó là nguồn nước mặt và nguồn nước ngầm:

- Nguồn nước mặt tương đối dồi dào có sông Nhà Lê và suối Chuỗi là nguồnnước phục vụ cho trồng trọt và cải thiện môi trường sinh thái

- Nguồn nước ngầm ở độ sâu khoảng 5 - 7 m chất lượng nước sạch, đảm bảo

vệ sinh và hiện đang được khai thác để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt hàng ngày

3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội trên địa bàn xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

3.1.2.1 Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Trong giai đoạn 2010 – 2016 xã Xuân Thắng đã có bước phát triển đáng ghinhận Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm là 12 % Thu nhập bình quân đầungười năm 2016 đạt 10,3 triệu đồng/người/năm Tổng giá trị sản xuất nông lâmnghiệp, thủy sản đạt 31,592 tỷ đồng chiếm 54 % Thương mại, dịch vụ doanh thuđạt 14,041 tỷ đồng chiếm 24%, công nghiệp, xây dựng doanh thu đạt 12,871 tỷchiếm 22% Hiện nay, trên địa bàn xã có 9 máy cày bừa dịch vụ, 15 máy xay xát góp phần tăng năng suất lao động cho địa phương