Như chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động vui chơi. Phương châm “ Học mà chơi, chơi mà học ” luôn được quán triệt trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ mẫu giáo ở trường mầm non .... Bản thân tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một việc làm hết sức cần thiết và rất có ý nghĩa. Các trò chơi dân gian không chỉ nhiều về số lượng mà còn phong phú về thể loại, việc kết hợp trò chơi dân gian trong các hoạt động học có chủ đích tại trường mầm non mang ý nghĩa to lớn trong việc rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rèn luyện trí tuệ, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạt động nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn. Ở Trường Mầm non ... mà tôi đang công tác đa số trẻ còn yếu về các trò chơi dân gian, mặc dù đã được giáo viên nhiệt tình giúp đỡ nhưng kết quả vẫn chưa cao. Thực tế tại các lớp, giáo viên cũng đã đưa ra một số trò chơi dân gian song số lượng vẫn còn ít và thường sử dụng một số trò chơi quen thuộc, vì vậy trẻ nhàm chán, không hứng thú khi chơi. Đa số các em thích chơi tự do hơn những trò chơi dân gian. Ở đây là vùng dân tộc thiểu số vì vậy mà chưa phát triển ngôn ngữ và trí tuệ của các cháu còn hạn chế. Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém, trẻ dễ dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chán, nhanh bỏ cuộc, không hứng thú chơi. Vậy phải làm thế nào để tổ chức được các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ ? Là một giáo viên mầm non, tôi luôn trăn trở và tìm các biện pháp để tổ chức các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất. Sau đây tôi xin trình bày sáng kiến kinh nghiệm của mình với đề tài: Một số biện pháp để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi tại trường Mầm non ... – Xã ... .
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động vui chơi Phương châm “ Học mà chơi, chơi mà học ” luôn được quán triệt trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ mẫu giáo ở trường mầm non Bản thân tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một việc làm hết sức cần thiết và rất có ý nghĩa Các trò chơi dân gian không chỉ nhiều về số lượng mà còn phong phú về thể loại, việc kết hợp trò chơi dân gian trong các hoạt động học có chủ đích tại trường mầm non mang ý nghĩa to lớn trong việc rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rèn luyện trí tuệ, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạt động nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn
Ở Trường Mầm non mà tôi đang công tác đa số trẻ còn yếu về các trò chơi dân gian, mặc dù đã được giáo viên nhiệt tình giúp đỡ nhưng kết quả vẫn chưa cao Thực tế tại các lớp, giáo viên cũng đã đưa ra một số trò chơi dân gian song
số lượng vẫn còn ít và thường sử dụng một số trò chơi quen thuộc, vì vậy trẻ nhàm chán, không hứng thú khi chơi Đa số các em thích chơi tự do hơn những trò chơi dân gian Ở đây là vùng dân tộc thiểu số vì vậy mà chưa phát triển ngôn ngữ và trí tuệ của các cháu còn hạn chế Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém, trẻ dễ dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chán, nhanh bỏ cuộc, không hứng thú chơi Vậy phải làm thế nào để tổ chức được các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ ?
Là một giáo viên mầm non, tôi luôn trăn trở và tìm các biện pháp để tổ chức các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất Sau đây tôi xin trình bày sáng kiến kinh nghiệm của mình với đề tài: " Một số biện pháp để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non – Xã "
2 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu.
* Mục đích:
Trang 2Từ thực tế đề tài này hướng cho trẻ chơi tốt trò chơi dân gian.
* Nhiệm vụ:
Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài
Nghiên cứu một số biện pháp để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo giúp giáo viên thực hiện các nội dung một cách linh hoạt, sáng tạo, nhạy bén, không trùng lặp, không quá tải và bằng các hình thức, các biện pháp giáo viên có thể tổ chức các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất
Nghiên cứu để giúp cho giáo viên có những kinh nghiệm trong việc tổ chức cho trẻ chơi tốt trò chơi dân gian và giúp trẻ hình thành và phát triển toàn diện về mọi mặt: Đức – Trí – Thể - Mỹ
3 Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu Một số biện pháp để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại Trường Mầm non – Xã
4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm
Được tiến hành thực hiện đề tài này là trẻ Mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi , Trường MN – Xã nơi tôi đang công tác
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu ( phân tích, tổng hợp tài liệu trên internet, sách báo có liên quan đến đề tài)
- Phương pháp quan sát, điều tra, khảo sát
- Phương pháp thực hành, theo dõi
- Phương pháp điều tra thực trạng học sinh
Trang 36 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
a Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi tiến hành thực hiện đề tài này là trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại Trường
MN - Xã nơi tôi công tác
b Kế hoạch nghiên cứu:
Nghiên cứu từng dạng tài liệu bổ trợ để thực hiện đề tài
+Từ tháng 11 đến tháng 12 năm 2016 nghiên cứu tài liệu
+Từ tháng 1 đến tháng 02 năm 2017 thu thập dữ liệu
+Viết ban thảo vào đầu tháng 3 - 4 năm 2017 hoàn thành đề tài
NỘI DUNG Chương 1 Cơ sở lí luận:
Trò chơi dân gian là vốn quý của dân tộc đã gắn liền với đời sống lao động và các cuộc hội hè ,đình đám của nhân dân Đặc biệt đối với trẻ em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị bổ ích Ngày nay, Ở thành thị các em được sống ở một xã hội công nghiệp hóa – hiện đại hóa, chỉ quen với máy móc, công nghệ thông tin
và không có khoảng thời gian chơi cũng là thiệt thòi Thế nhưng nơi mà tôi công tác lại khác , nơi đây cuộc sống nghèo khổ, thiếu thốn, khác xa với thành thị phồn hoa, trẻ ở đây thiếu thốn về mọi mặt, không có thông tin đại chúng, không
có máy móc công nghệ thông tin và hơn nữa không có thời gian cho chúng chơi
mà chúng phải đi làm nương, làm rẫy Vì vậy việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ ở đây là một điều rất cần thiết, bằng những thời gian hiếm hoi ở trường tôi muốn cho các cháu được chơi hết mình, được cùng với các bạn hòa mình vào các trò chơi dân gian mà nếu ở nhà chắc sẽ không được chơi Hướng đến mục
Trang 4tiêu “ Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực” đưa trò chơi dân gian vào nhà trường là điều hết sức cần thiết
Đối với trường mầm non cũng như bản thân là một giáo viên trực tiếp đứng lớp tôi nhận thấy việc đưa những làn điệu dân ca và những trò chơi dân gian đến với trẻ là rất quan trọng nhưng trong thực tế việc tổ chức các trò chơi dân gian và dạy hát các làn điệu dân ca địa phương ở trường mầm non còn nhiều hạn chế chưa có những hình thức hấp dẫn thu hút trẻ, chưa có các chuyên đề đi sâu nghiên cứu việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo như thế nào Với những suy nghĩ trên tôi đã quyết định nghiên cứu và tìm ra một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non
Chương 2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
Trường Mầm non thuộc xã có 7 điểm trường trong đó 6 điểm trường
lẽ, thuộc khu vực khó khăn Năm học này tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo Lớn 5- 6 tuổi tại Trường Mầm non gồm: 13 cháu trong đó tất cả đều là học sinh thiểu số ở tại thôn bản, với đặc thù như vậy cũng có một số thuận lợi và khó khăn như sau:
2.1: Thuận lợi:
Được sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn và nhà trường của phòng giáo dục, được chuyên môn tạo điều kiện tổ chức tham gia sinh hoạt chuyên đề tại trường
Giáo viên được cung cấp đủ về tài liệu tham khảo sách hướng dẫn tổ chức trò chơi, trang bị đầy đủ về đồ dùng đồ chơi cho cô và trẻ
Bản thân tôi đã có một tuổi thơ sống ở vùng nông thôn nghèo Chính vì vậy, những trò chơi dân gian của trẻ con đã gắn bó với tôi trong suốt một thời gian dài
Trang 5Tôi rất thích các trò chơi dân gian Việt Nam và sưu tầm được rất nhiều trò chơi dân gian thú vị và đặc sắc, phù hợp với trẻ mẫu giáo
Được đào tạo chính quy và trải qua 2 năm kinh nghiệm thực tế ở trường mầm non
2.2: Khó khăn:
Vì là vùng dân tộc thiểu số nên khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế
Trẻ còn hạn chế về quan sát, ghi nhớ và chú ý, chưa có tính kỷ luật trong khi tham gia chơi; ngoài ra khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú nữa
Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn
ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động mà thôi
Đa số trẻ kĩ năng về chơi trò chơi còn sơ sài, chậm, chưa tập trung Nhiều cháu còn chưa có thói quen nề nếp với lớp học , chưa tích cực trong khi cô tổ chức hoạt động chơi trò chơi dân gian như: Các hoạt động còn vụng về Vật liệu còn hạn chế Các buổi hoạt động ngoại khóa- dã ngoại quá ít Đặc biệt là trẻ còn hoạt động độc lập chưa biết giúp đỡ nhau
Một số điểm trường lẽ như: Ba Lin- Kỳ Nơi, A Sau chưa có địa điểm sân bãi rộng rãi, an toàn để tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ
Giáo viên mới ra trường kinh nghiệm còn non trẻ nên khi tổ chức các hoạt động cho trẻ chưa linh hoạt và sáng tạo
Có những trò chơi vô cùng đơn giản nhưng cũng có những trò chơi phức tạp, đòi hỏi người chơi phải tư duy trong quá trình chơi
Trang 6Trong lớp còn một số trẻ rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và không thích tham gia vào các hoạt động tập thể
Các bậc cha mẹ chưa thường xuyên quan tâm đến việc cho con mình chơi những trò chơi gì, nên chưa thường xuyên phối hợp với giáo viên trong việc thực hiện tốt các nội dung giáo dục ở lớp cũng như ở nhà
Mặc dù có rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ nhưng với sự cố gắng kiên trì của bản thân và sự quan tâm của ban giám hiệu Nhà trường đã giúp tôi vượt qua khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ và tìm ra biện pháp, hình thức tổ chức sáng tạo mang lại những bài học kinh nghiệm tiến
bộ cho bản thân và cho đồng nghiệp cùng thực hiện Từ đó tôi đã tìm ra giải pháp để giúp giáo viên tổ chức tốt trò chơi dân gian một cách tốt hơn
Chương 3 Các biện pháp và kết quả thực hiện
3.1: Các biện pháp tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi tại trường mầm non
3.1.1 Với cách làm cũ:
Trước đây mặc dù đã có cố gắng tổ chức rất nhiều trò chơi dân gian để phục vụ cho hoạt động học và chơi của trẻ nhưng vẫn chưa đủ để đáp ứng với yêu cầu của chương trình Trước kia ta hướng dẫn, tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian còn máy móc, cô làm mẫu, hướng dẫn cho trẻ bó hẹp theo khuôn khổ, trẻ chơi chưa có sáng tạo, còn thụ động, chưa gây được hứng thú cho trẻ
3.1.2 Với cách làm mới:
Với cách làm mới hiện nay thì chỉ với một trò chơi thôi đã có vô vàn các hình thức, phương pháp sáng tạo khác nhau Trẻ được phát triển nhanh, nâng cao cả về kĩ năng chơi và kĩ năng hoạt động nhóm, hoạt động tập thể, mang tính sáng tạo Không những thế còn hình thành và phát triển được toàn diện cho trẻ
Trang 7Trẻ mạnh dạn, tự tin hơn, linh hoạt, khéo léo, hứng thú hơn trong các trò chơi Bắt nhịp cùng các phương pháp đổi mới này và từ những thuận lợi và khó khăn trên, tôi đã đề ra một số giải pháp cụ thể như sau:
* Xây dựng kế hoạch giáo dục
Để thực hiện tốt việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ tại lớp mình việc đầu tiên khi thực hiện đề tài tôi đã dựa trên tình hình thực tế của nhóm lớp khả năng nhận thức của trẻ trong lớp để lồng ghép các trò chơi dân gian khi thực hiện xây dựng kế hoạch bao gồm kế hoạch chuyên đề, kế hoach chủ nhiệm nhóm lớp, kế hoach giáo dục hàng ngày Vì ở đây toàn là trẻ dân tộc thiểu số, khả năng phát triển tiếng việt nói chung và phát triển ngôn ngữ nói riêng còn nhiều hạn hẹp vì vậy tôi lựa chọn những trò chơi đơn giản ; những bài đồng dao ngắn gọn dễ thuộc, dễ nhớ cho trẻ chơi vào những chủ đề đầu năm học , những trò chơi khó, bài đồng dao dài khó thuộc vào những chủ đề cuối năm
Ví dụ: + Chủ đề Trường mầm non trò chơi: Oản tù tì, Tập tầm vông…
+ Chủ đề Bản thân trò chơi: Kéo cưa lừa xẻ, lộn cầu vồng…
Đối với kế hoạch tháng giáo viên cần xây dựng kế hoạch ngắn gọn xác định nhiệm vụ cần trợ giúp để trẻ chơi tốt các trò chơi dân gian, phát triển trò chơi từ dễ đến khó, nội dung chơi kỹ năng chơi, khả năng phối hợp và phát triển tính tự lực sáng tạo của trẻ khi chơi cùng cô và các bạn
Ví dụ: Chủ đề thế giới động vật trò chơi: Dải rế, dung dăng dung dẻ…
Đối với kế hoạch tuần thiết kế việc tổ chức chơi hàng ngày cho trẻ xen kẽ vào các hoạt động trong ngày, các buổi chơi tự do chơi chuyển tiết, chơi ở hoạt động ngoài trời, trong giờ đón trả trẻ Giáo viên cần lên kế hoạch cụ thể về tên trò chơi cách chơi luật chơi, đồ dùng trong khi chơi để dễ dàng thực hiện trong các hoạt động hàng ngày của trẻ
Trang 8Ví dụ: Trong giờ hoạt động ngoài trời cho trẻ chơi : Bịt mắt bắt dê;
* Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của trẻ.
Tôi luôn cân nhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu
Bên cạnh đó, trong trường mầm non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độ tuổi Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi Cụ thể như sau:
- Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé ( từ 2 đến 4 tuổi ): khả năng chú
ý có chủ định còn kém, nhận thức còn đơn giản Vì vậy trẻ chỉ có thể chơi được các trò chơi đơn giản như: " Lộn cầu vồng"; " Chi chi chành chành", " Tập tầm vông", " Nu na nu nống", " Dung dăng dung dẻ"
- Với trẻ mẫu giáo nhỡ và lớn ( từ 4 đến 6 tuổi ): khả năng chú ý có chủ định và nhận thức của trẻ đã cao hơn rất nhiều so với lứa tuổi trước Vì thế, trẻ
có thể chơi được các trò chơi dài hơn và khó hơn như: “ Bịt mắt bắt dê”; “ Cướp cờ”, “ Rồng rắn lên mây”,
Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ Mẫu giáo lớn, tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:
+ Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp
+ Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm
+ Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ
+ Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ
+ Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp
Từ những tiêu chí trên, tôi đã lựa chọn các trò chơi sau cho trẻ lớp Mấu giáo
Trang 9lớn: " Thả đỉa ba ba", " Ô ăn quan", " Chuyền thẻ", " Hát chuyền sỏi", " Trốn tìm", " Đếm sao", " Kéo co", " Rồng rắn lên mây", "Chồng đống chồng đe",
* Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời ca, địa điểm trước khi tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian.
- Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian:
Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được
Ví dụ như trò chơi: " Bịt mắt bắt dê" cũng không thể được tổ chức nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt
Trò chơi: “ Bịt mắt bắt dê”
Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáo viên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi
Trang 10- Dạy trẻ đọc thuộc lời ca; lời đồng dao có trong trò chơi:
Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi trẻ thường vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời đồng dao nào đó Mặc dù không phải bài đồng dao nào cũng có ý nghĩa, song bài nào cũng phù hợp với tư duy hồn nhiên của trẻ
Ví dụ như: chơi " Chi chi chành chành", trẻ đọc :
" Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa đứt cương
Tam vương ngũ đế "
Bài đồng dao dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành
Hay như chơi " Rải ranh" trẻ hát : " Rải ranh
Bẻ cành
Hái ngọn
Chọn đôi"
Cùng với lời hát trong trẻo là bàn tay rải những viên sỏi một cách khéo léo, tung viên cái lên, nhặt một hoặc hai viên con dưới đất, rồi lại giơ tay đỡ viên cái vừa rơi xuống
Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều, hoạt động ngoài trời Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho
Trang 11trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú
và tích cực tham gia chơi
- Chuẩn bị địa điểm để tổ chức trò chơi:
Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau Có những trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham gia chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như: " Kéo co", " Rồng rắn lên mây”…
Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như " Chi chi chành chành", " Tập tầm vông", "Rải ranh", " Chuyền thẻ", " Ô ăn quan"
Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi
* Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động.
Giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động
- Với HĐ ngoài trời: tận dụng không gian rộng và thoáng, giáo viên nên
tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như: "Rồng rắn lên mây", "Bịt mắt bắt dê", " Nhảy dây", "Nhảy lò cò", " Thả đỉa ba ba"
- Với hoạt động góc: nên tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: " Ô ăn quan", "Chơi chuyền",
- Với hoạt động chung và hoạt động chiều ( chủ yếu diễn ra trong phòng nhóm ) nên tổ chức cho trẻ các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ như: "Tập tầm vông", "Rải ranh", "Vấn đáp", "Đếm sao", " Đọc câu"