Đêà tài này được Hội đồng khoa học Sở Giáo dục và Đào tạo Kon Tum công nhận và xếp loại Tốt. Công tác quản lý ở tổ chuyên môn nhiều bất cập, hạn chế đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình đổi mới quản lý giáo dục, có nhiều yếu tố tác động đến công tác quản lý giáo dục ở cơ sở: như về mặt chủ quan, kỹ năng quản lý chuyên môn còn yếu, kỹ năng tin học, công tác lưu trữ chưa đáp ứng được yêu cầu; về yếu tố khách quan, có rất nhiều công việc cho một tổ trưởng chuyên môn; chưa được trang bị, bồi dưỡng đúng mức về công tác quản lý, nên các tổ trưởng chuyên môn làm việc theo cảm tính, thiếu các công cụ hỗ trợ trong quản lý, lưu trữ. Nhằm góp phần khắc phục những hạn chế trên, thúc đẩy quá trình đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục ở địa phương chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm giúp cho các tổ trưởng chuyên môn trường THCS Lương Thế Vinh nâng cao hiệu quả công tác quản lý chuyên môn.
Trang 1PHÕNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN ĐĂK TÔ
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG
“Nâng cao chất lượng các báo cáo của tổ trưởng chuyên môn
trường Trung học cơ sở Lương Thế Vinh bằng cách sử dụng Tiện ích excel trong quản lý chuyên môn”
(Đề tài quản lý giáo dục)
Người nghiên cứu: Hồ Quốc Tuấn
Đơn vị: Trường THCS Lương Thế Vinh
-Tháng 3 năm 2015 -
Trang 2MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ TỰ VIẾT TẮT 2
1 TÓM TẮT ĐỀ TÀI 3
2 GIỚI THIỆU: 6
2.1 Hiện trạng và nguyên nhân: 6
2.1.1 Hiện trạng 6
2.1.2 Nguyên nhân 7
2.2 Giải pháp 7
2.3 Một số nghiên cứu liên quan đến đề tài: 7
2.4 Vấn đề nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu: 8
2.4.1 Vấn đề nghiên cứu: 8
2.4.2 Giả thuyết nghiên cứu 8
3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8
3.1 Khách thể nghiên cứu 8
3.2 Thiết kế nghiên cứu 9
3.3 Qui trình nghiên cứu 10
3.4 Đo lường và thu thập dữ liệu 11
4 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ 12
5 BÀN LUẬN 14
6 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 15
6.1 Kết luận 15
6.2 Khuyến nghị 16
7 TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
8 PHỤ LỤC 18
8.1 Phụ lục 1 18
8.2 Phụ lục 2 19
8.3 Phụ lục 3 20
8.4 Phụ lục 4 21
8.5 Phụ lục 5 22
8.6 Phụ lục 6 23
Trang 3
DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ TỰ VIẾT TẮT
Trang 4“Nâng cao chất lượng các báo cáo của các tổ trưởng chuyên môn trường Trung học cơ sở Lương Thế Vinh bằng cách sử dụng Tiện ích excel trong quản lý chuyên môn”
Hồ Quốc Tuấn – Trường THCS Lương Thế Vinh
sự phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có những hạn chế, bất cập Cơ cấu giáo viên đang còn mất cân đối giữa các môn học, bậc học, các vùng, miền Chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp ứng yêu cầu
“Tình hình trên đòi hỏi phải tăng cường xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục một cách toàn diện Đây là nhiệm vụ vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài, nhằm thực hiện thành công Chiến
lược phát triển giáo dục và chấn hưng đất nước Mục tiêu là xây dựng đội ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ
về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”- Chỉ thị 40-CT/TW
Trang 5Với sự phát triển như vũ bão của nền kinh tế tri thức thế giới, giáo dục Việt Nam có nhiều thay đổi nhằm bắt kịp sự phát triển của giáo dục thế giới, trong đó đào tạo, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ CBQL, nhà giáo là yếu tố then chốt trong công tác đổi mới phương pháp giáo dục Một nhiệm vụ quan trọng trong công tác bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo là nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ trưởng chuyên môn
Trên cơ sở các nghiên cứu công tác quản lý của tổ chuyên môn, nhằm khắc phục các hạn chế, yếu tố chủ quan trong công tác quản lý chuyên môn của các tổ trưởng chuyên môn trường THCS Lương Thế Vinh, chúng tôi tiến hành nghiên cứu hiệu quả tác động đến chất lượng các báo cáo chuyên môn bằng cách
sử dụng tiện ích excel trong quản lý chuyên môn cho các tổ trưởng trường THCS Lương Thế Vinh, năm học 2014-2015
Nghiên cứu được tiến hành trên đối tượng là các tổ trưởng chuyên môn trường THCS Lương Thế Vinh Thời gian tiến hành nghiên cứu, tác động bắt đầu từ tháng 9 năm 2014 đến khi tổng kết công tác vào 28 tháng 2 năm 2015 Kết quả chứng minh rằng, qua thời gian triển khai sử dụng tiện ích Excel trong quản lý chuyên môn thì các tổ trưởng chuyên môn đã nâng cao chất lượng các báo cáo hàng tháng, không còn sai sót trong thống kê, tổng hợp, đồng thời nộp các báo cáo chuyên môn đúng thời gian Với kết quả nghiên cứu này có thể khẳng định việc sử dụng tiện ích Excel trong quản lý chuyên môn sẽ nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý của tổ trưởng chuyên môn
Trang 6dựng tiện ích quản lý chuyên môn trên phần mềm Excel Khi đưa vào thí điểm tại các tổ chuyên môn ở trường THCS Nguyễn Du từ năm học 2010-2011, 2011-
2012, 2012-2013, 2013-2014 và một số trường: THCS Đăk Ruồng (Kon Rẫy); THCS Bờ Y (Ngọc Hồi) và qua kiểm chứng tại các tổ chuyên môn đã mang lại những hiệu quả nhất định: Báo cáo chuyên môn hàng tháng đầy đủ, chính xác, kịp thời; kỹ năng sử dụng máy vi tính của các tổ trưởng chuyên môn được nâng lên rõ rệt
Các nghiên cứu trước đây cũng đã chỉ ra rằng việc lưu trữ, báo cáo chuyên môn của các tổ chuyên môn cũng còn nhiều bất cập, không có hệ thống nên việc chuẩn bị các minh chứng phục vụ công tác kiểm tra, kiểm định của các cấp mất nhiều thời gian, các biểu mẫu báo cáo thiếu sự thống nhất, còn nhiều sai sót trong thống kê, tổng hợp; việc xếp loại, đánh giá giáo viên hàng năm còn mang yếu tố chủ quan , nghiên cứu này được thực hiện nhằm trang bị cho cán
bộ quản lý cơ sở (PHT, TTCM) công cụ làm việc khoa học góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý chuyên môn
2.1.2 Nguyên nhân
Công tác quản lý ở tổ chuyên môn nhiều bất cập, hạn chế đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình đổi mới quản lý giáo dục, có nhiều yếu tố tác động đến công tác quản lý giáo dục ở cơ sở: như về mặt chủ quan, kỹ năng quản lý chuyên môn còn yếu, kỹ năng tin học, công tác lưu trữ chưa đáp ứng được yêu cầu; về yếu tố khách quan, có rất nhiều công việc cho một tổ trưởng chuyên môn; chưa được trang bị, bồi dưỡng đúng mức về công tác quản lý, nên các tổ trưởng chuyên môn làm việc theo cảm tính, thiếu các công cụ hỗ trợ trong quản lý, lưu trữ Nhằm góp phần khắc phục những hạn chế trên, thúc đẩy quá trình đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục ở địa phương chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm giúp cho các tổ trưởng chuyên môn trường THCS Lương Thế Vinh nâng cao hiệu quả công tác quản lý chuyên môn
2.2 Giải pháp
Để đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp quản lý cũng như trang bị cho các tổ trưởng chuyên môn công cụ hỗ trợ trong việc quản lý tổ chuyên môn ở
Trang 7trường THCS, chúng tôi tiến hành trang bị, bồi dưỡng, tư vấn, hỗ trợ cho các tổ trưởng chuyên môn năm học 2014-2015 trong việc sử dụng tiện ích excel để quản lý chuyên môn
2.3 Một số nghiên cứu liên quan đến đề tài
Việc áp dụng tiến bộ khoa học, CNTT vào quản lý giáo dục nói chung và quản lý chuyên môn nói riêng là xu thế tất yếu trên thế giới
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều phần mềm thương mại phục vụ công tác quản lý từ nhà trường cho đến giáo viên, tuy nhiên công việc quản lý chuyên môn luôn có sự thay đổi và đòi hỏi phải phù hợp với tình hình thực tế của đơn
vị, hơn nữa, những phần mềm này đòi hỏi người tổ trưởng chuyên môn, cán bộ quản lý phải biết cài đặt, đòi hỏi cấu hình máy tính phù hợp dẫn đến đơn vị phải tốn kinh phí để mua bản quyền, phí duy trì, tổ chức tập huấn
Ở Việt Nam, Dự án Hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục (Dự án SREM) đã cung cấp cho các cơ sở giáo dục phần mềm quản lý V.EMIS, tuy nhiên modul quản lý chuyên môn của phần mềm này không sử dụng được và cũng không dùng cho các tổ trưởng chuyên môn
2.4 Vấn đề nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
2.4.1 Vấn đề nghiên cứu
Trong nghiên cứu này, chúng tôi tìm câu trả lời cho vấn đề sau đây:
Việc sử dụng Tiện ích excel có giúp các tổ trưởng chuyên môn báo cáo
chính xác, kịp thời không?
2.4.2 Giả thuyết nghiên cứu
Việc sử dụng Tiện ích excel sẽ giúp các tổ trưởng chuyên môn báo cáo
chuyên môn chính xác, kịp thời
3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Khách thể nghiên cứu
cơ sở Lương Thế Vinh, huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum
Trang 8Đặc điểm đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THCS Lương Thế Vinh được mô tả chi tiết trong bảng sau:
Bảng 1 Đặc điểm đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THCS Lương Thế Vinh
Tổng
Trình độ chuyên môn
Trình độ
Số năm làm tổ trưởng chuyên môn
ĐHSP CĐSP Tin A Khác
Dưới
30 tuổi
Từ 30 đến 40 tuổi
Từ 41 đến 50 tuổi
Trên
50 tuổi
Dưới
1 năm
Từ 1 đến 5 năm
Từ 6 đến 10 năm
Số tổ trưởng chuyên môn của trường là 06 (04 nam, 02 nữ), ở độ tuổi từ
36 đến 45, đều có trình độ chuyên môn ĐHSP, tin học A; một số tổ trưởng chuyên môn cũng có kinh nghiệm trong công tác quản lý ở tổ chuyên môn
3.2 Thiết kế nghiên cứu
Thiết kế đa cơ sở AB
Chúng tôi chọn các giai đoạn cơ sở khác nhau để tăng độ giá trị của dữ liệu bằng việc kiểm soát nguy cơ tiềm ẩn đối với độ giá trị của dữ liệu, do một yếu tố bên ngoài có thể gây ảnh hưởng tới biến số phụ thuộc này Trong trường hợp này, nguy cơ tiềm ẩn đề cập tới những yếu tố khác cũng đã có thể thay đổi hành vi của đối tượng mà chúng ta nghiên cứu Vì các tổ trưởng chuyên môn thuộc cùng một đơn vị nên về mặt lôgíc, những gì xảy ra trong việc quản lý làm thay đổi kết quả của tổ chuyên môn này thì cũng sẽ thay đổi kết quả của tổ chuyên môn khác
3.3 Qui trình nghiên cứu
Trên cơ sở đội ngũ giáo viên của trường THCS Lương Thế Vinh được
biên chế thành 6 tổ chuyên môn, mỗi tổ có 01 tổ trưởng, không có tổ phó; trong
số các tổ trưởng chuyên môn có 01 tổ trưởng có kinh nghiệm làm tổ trưởng chuyên môn nhiều năm (làm tổ trưởng chuyên môn tại trường 08 năm); 02 tổ trưởng có 03 năm làm tổ trưởng chuyên môn, còn lại 02 tổ trưởng chuyên môn
Trang 9mới bổ nhiệm trong năm học 2014-2015, tôi thực hiện qui trình nghiên cứu theo thiết kế đa cơ sở AB với các nhóm: nhóm I (gồm 03 tổ: Lí – Hóa – Sinh, Văn –
Sử, ATM), nhóm II (gồm 02 tổ: Toán - Tin, Tiếng Anh, Địa - GDCD), nhóm III (tổ: Địa - GDCD) Các tổ chuyên môn trong cùng một nhóm chúng tôi sắp xếp theo thời gian của các giai đoạn cơ sở (A) và giai đoạn tác động (B) trùng nhau (việc lựa chọn các tổ chuyên môn để xếp vào cùng một nhóm không có ý nghĩa đối với độ tin cậy, độ giá trị của dữ liệu mà để thuận lợi cho việc sắp xếp thời gian cho các giai đoạn nghiên cứu)
Sau khi chia theo nhóm, tôi nghiên cứu tiến hành giải pháp tác động theo
Giai đoạn
cơ sở (A)
Không tác động, chỉ theo dõi, thống kê, phân tích kết quả của các tổ về mức độ chính xác, tỷ lệ kịp thời trong báo cáo hàng tháng
Từ tháng
tháng 10/2014
Từ tháng
9 đến tháng 11/2014
Tháng 12/2014
Giai đoạn
nghiên cứu,
tác động (B)
Tác động bằng giải pháp sử dụng tiện ích quản lý chuyên môn hàng tháng, người hướng dẫn cung cấp phần mềm, đồng thời hướng dẫn,
hỗ trợ các tổ trưởng trong việc sử dụng, giải đáp thắc mắc Sử dụng phương pháp thống kê, phân tích kết quả
Từ tháng 11/2014 đến tháng 02/2015
Từ tháng 12/2014 đến tháng 02/2015
Từ tháng 01/2015 đến tháng 02/2015
Trang 10báo cáo chuyên môn của các
từ tháng 11/2014 đến tháng 02/2015, người nghiên cứu tác động bằng giải pháp
sử dụng Tiện ích excel trong quản lý chuyên môn hàng tháng; cả hai giai đoạn đều thống kê, phân tích kết quả của các tổ về mức độ chính xác, tỷ lệ kịp thời trong báo cáo hàng tháng Đối với tổ Toán, Tiếng Anh (nhóm II): giai đoạn cơ
sở dài hơn (từ tháng 9/2014 đến tháng 11/2014) và giai đoạn tác động ít hơn (từ tháng 12/2014 đến tháng 02/2015) Tổ Địa – GDCD (nhóm III): giai đoạn cơ sở ngắn và sau các nhóm I, II (tháng 12/2014) và giai đoạn tác động ít hơn (từ tháng 01/2015 đến tháng 02/2015)
Trong giai đoạn cơ sở của cả 3 nhóm, người nghiên cứu không tác động các giải pháp nào đến đối tượng nghiên cứu; giai đoạn tác động người nghiên cứu hướng dẫn các tổ trưởng chuyên môn sử dụng tiện ích theo dõi chuyên môn
để hỗ trợ công tác báo cáo kết quản hoạt động chuyên môn hảng tháng (trong giai đoạn này, người nghiên cứu cung cấp tiện ích theo dõi chuyên môn được
xây dựng bởi các hàm f(x) của phần mềm excel)
3.4 Đo lường và thu thập dữ liệu
3.4.1 Đo lường
Công cụ đo lường chất lượng các báo cáo là tỷ lệ chất lượng các báo cáo
và mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
Trang 11Chúng tôi xây dựng công thức đo lường chất lượng các báo cáo chuyên môn như sau:
Chất lượng các báo cáo của tổ chuyên môn:
(Tổng số điểm/mục – số điểm/mục sai)
Tỷ lệ chất lượng các báo cáo (%) = × 100% Tổng số điểm/mục
Tổng số điểm/ mục = Số giáo viên trong tổ × 5
(Tổng số điểm/mục hàng tháng được người nghiên cứu quy ước để thuận lợi cho quá trình thống kê, phân tích dữ liệu, gồm các nội dung sau:
Thống kê xếp loại về giờ dạy của giáo viên: 1 Thống kê xếp loại về thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên: 1 Tổng hợp các mặt thi đua hàng tháng: 3)
Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn của các tổ trưởng chuyên môn:
T – (N – N 0 )
M = ×100%
T (Ghi chú cho các đại lượng:
M(%): Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
T: Tổng số ngày của tháng N: Ngày nộp báo cáo của tổ trưởng chuyên môn
N 0 : Ngày qui định nộp báo cáo)
3.4.2 Thu thập dữ liệu:
Hàng tháng các tổ trưởng chuyên môn sẽ báo cáo bằng văn bản về PHT phụ trách chuyên môn gồm các nội dung: Thống kê giờ dạy của các giáo viên trong tổ, thống kê kết quả kiểm tra hồ sơ và thực hiện quy chế chuyên môn, tổng hợp các mặt công tác chuyên môn của tổ vào ngày 22 hàng tháng Riêng tháng 2/2015 được quy định nộp vào ngày 15 (do thời gian còn lại của tháng 2/2015 được bố trí nghỉ tết Âm lịch Ất Mùi)
Trang 12Trên cơ sở các báo cáo này, người nghiên cứu sẽ thu thập các dữ liệu, thống kê, phân tích bằng các công cụ đo lường đã xây dựng
4 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ
Mức độ đáp ứng thời gian nộp báo cáo (mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn) và độ chính xác trong các báo cáo chuyên môn được biểu thị dưới dạng các đường đồ thị các tổ chuyên môn trong giai đoạn cơ sở (A) và giai đoạn có tác động (B) Nếu chất lượng các báo cáo (tỷ lệ chính xác của các báo cáo chuyên môn) nâng lên, chúng ta sẽ thấy đường đồ thị ở giai đoạn có tác động cao hơn đường đồ thị ở giai đoạn cơ sở Trường hợp này đúng là như vậy Chúng ta cũng thấy rằng không có phép kiểm chứng nào được sử dụng để kiểm tra kết quả Chúng ta chỉ cần quan sát đường đồ thị để rút ra kết quả
Biểu đồ: Kết quả tổng hợp về tỷ lệ chất lượng các báo cáo
và mức độ nộp báo cáo chuyên môn đúng thời hạn
Tháng 11/2014
Tháng 12/2014
Tháng 01/2015
Tháng 02/2015
Tỷ lệ chính xác của báo cáo
Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
Hình 2 Tổ Văn – Sử
Trang 13Tháng 11/2014
Tháng 12/2014
Tháng 01/2015
Tháng 02/2015
Tỷ lệ chính xác của báo cáo
Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
Hình 3 Tổ ATM (Âm nhạc- Thể dục – Mĩ thuật)
Tháng 11/2014
Tháng 12/2014
Tháng 01/2015
Tháng 02/2015
Tỷ lệ chính xác của báo cáo
Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
Tháng 11/2014
Tháng 12/2014
Tháng 01/2015
Tháng 02/2015
Tỷ lệ chính xác của báo cáo Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
Trang 14Tháng 11/2014
Tháng 12/2014
Tháng 01/2015
Tháng 02/2015
Tỷ lệ chính xác của báo cáo
Mức độ nộp báo cáo đúng thời hạn
Quan sát đường đồ thị cho thấy các báo cáo của tổ chuyên môn đã có thay đổi về chất lượng (độ chính xác của báo cáo) và nộp báo cáo đúng thời gian Tất
cả các tổ trưởng chuyên môn đều đã nộp báo cáo đúng thời hạn với độ chính xác cao hơn trong giai đoạn có tác động (B) so với giai đoạn cơ sở (A)
Chúng ta hãy nhìn vào đường đồ thị biểu thị chất lượng các báo cáo và mức độ đúng thời gian của nhóm I (gồm 03 tổ: Lí – Hóa – Sinh, Văn – Sử, ATM) Giai đoạn cơ sở kéo dài 2 tháng, có nhiều sai sót trong việc thống kê, tổng hợp, độ chính xác của các báo cáo còn thấp (trung bình đạt khoảng 87-95%) Hơn nữa, thời gian nộp báo cáo còn trễ so với quy định (trễ từ 2-4 ngày)