KHAI THÁC MỘT SỐ TRANG WEB HOÁ HỌC GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

KHAI THÁC MỘT SỐ TRANG WEB HOÁ HỌC GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ThS.. Đỗ Hoài Đức Khoa Tự Nhiên - Trường CĐS

KHAI THÁC MỘT SỐ TRANG WEB HOÁ HỌC GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGHIÊN CỨU

KHOA HỌC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

ThS Đỗ Hoài Đức

Khoa Tự Nhiên - Trường CĐSPHà Nội

Trong bài báo này, chúng tôi sẽ giới thiệu cách khai thác cũng như các nội dung

chính của 4 trang web : Hoá học đại cương trên mạng ( General Chemistry Online) của Trường Đại học Frostburg- Hoa Kì, Thư viện thí nghiệm hoá học ( Live Chem – Online Reaction Video Library) của Đại học Oxford- Vương Quốc Anh, Tạp chí hoá học phân tích Nhật Bản (Analytical Sciences) của Hội Hoá học Phân tích Nhật Bản ( The Japan Society for Analytical Chemistry), Tìm kiếm và đánh giá thông tin trên Internet

(Locating and Evaluating Information on the Internet ) của Giáo sư Tom O'Haver – Trường Đại học Maryland- Hoa Kì Nếu hai trang Web đầu tiên góp phần đổi mới phương pháp dạy và học hoá học thì hai trang Web cuối hữu ích đối với các giảng viên hoá học trên con đưòng nghiên cứu khoa học của mình

1 Hoá học đại cương trên mạng ( General Chemistry Online-GCO) (1)

1.1 Giới thiệu chung:

Scientific American đã bình chọn GCO là trang Web xuất sắc về lĩnh vực hoá học trong năm 2004 (2) Trước đó, vào năm 2001,Eisehower National Clearinghouse đã lựa chọn GCO là một trong số các trang Web hữu ích cho các nhà sư phạm hoá học (3)

Hơn thế, Hiệp Hội Hoá Học Hoa Kì- American Chemical Society, cũng đã khuyến nghị rằng, hãy bắt đầu tìm kiếm thông tin về hoá học tại GCO (4) Đây là công trình nổi tiếng của Giáo sư Frederick A Senese, Khoa Hoá học, Trường Đại học Frostburg, Hoa Kì (Frostburg State University) Dưới đây, chúng tôi sẽ đề cập tới những ứng dụng cơ bản của trang Web

1.2 Vài ứng dụng cụ thể:

1.2.1 Thư viện các hợp chất thường gặp (Common Compound Library):

Thư viện lưu trữ hơn 800 hợp chất phổ biến liên quan đến tên, công thức, cấu trúc

và tính chất Có nhiều cách tìm kiếm khác nhau, tuy nhiên, đơn giản nhất là bằng công thức hoá học

Thư viện các hợp chất thường gặp rất hữu ích cho việc học tập và giảng dạy hoá học ở trình độ cao đẳng và đại học Đặc biệt, thư viện được thiết kế để tích hợp với công

Ngoài ra, từ thư viện nói trên, còn có đường dẫn tới những trang Web đáng tin cậy khác, cho biết thêm nhiều thông tin liên quan đến hợp chất đang xét Ví dụ, đường dẫn vào Webbook

1.2.2 Tóm tắt quan trọng ( Companion Notes)

Ở đây, kiến thức hoá học được tóm tắt theo những mục nhỏ, rất cô đọng và dễ dàng trong việc ôn tập kiến thức cơ bản trong hoá học đại cương

1.2.3 Lưu trữ các slide ( Slide Index )

Là nguồn tham khảo hữu ích khi các giảng viên dự định soạn bài giảng bằng powerpoint

Đồng thời, đây cũng là nơi tóm lược những kiến thức quan trọng cho sinh viên sau mỗi nội dung kiến thức

1.2.4 Hộp công cụ ( Toolbox)

Hộp công cụ bao gồm : bảng hệ thống tuần hoàn (Popup Periodic Table), công cụ

vẽ đồ thị ( Graphpad), máy tính chuyên dụng cho các định luật liên quan đến chất khí ( Gas Law Canculator), máy tính chuyên dụng để tính áp suất hơi bão hoà, độ hoà tan của oxi ( Water Vapor Pressure/ Oxygen Solubility Canculator ), máy tính chuyên dụng

để xác định các tính chất của nước

Popup PeriodicTable dễ dàng cài đặt và dùng được offline Trong khi đó, Graphpad

là công cụ để sử lí số liệu bằng đồ thị Đồ thị sau khi xây dựng, được lưu trữ ở dạng GIF file Bởi vậy, Graphpad là công cụ hữu ích trong nhiều bài thí nghiệm hoá học

1.2.5 Ngoài các nội dung chính nêu trên, còn có các phần khác cũng rất bổ ích như phần trả lời của tác giả thông qua phần Just ask Antoine, hay phần hướng dẫn tự

ôn tập theo các chủ đề trong phần Tutorial Index

2 Thư viện thí nghiệm hoá học ( Live Chem – Online Reaction Video Library) (5)

2.1 Giới thiệu chung :

Thư viện thí nghiệm hoá học này có bản quyền thuộc Trường Đại học Oxford, Vương quốc Anh Khi dạy và học các học phần Hoá đại cương, Vô cơ, Phân tích, nó thực sự tiện lợi Một trong các cách tốt nhất để học hoá học là bằng thực nghiệm Tuy nhiên, nhiều thí nghiệm hoá học tốn thời gian, tiền bạc, hoặc còn độc hại nữa Chương trình này sẽ giải quyết phần nào khó khăn trên Thay vì phải học thuộc hoặc học chay

2

nhiều tính chất hoá học, sinh viên có thể tự mình làm nhiều thí nghiệm ở mọi lúc, mọi nơi khi có máy tính kết nối Internet

2.2 Cách sử dụng

2.2.1 Chọn hoá chất ở trên bằng cách kích chuột vào hoá chất cần lấy để làm thí nghiệm 2.2.2 Tương tự, kích chuột để lấy hoá chất phản ứng ở dưới

2.2.3 Kích chuột vào nút play movie để thực hiện phản ứng

2.2.4 Muốn quan sát lại hiện tượng của phản ứng, không cần phải thực hiện lại

các bước nói trên Muốn tiến hành một thí nghiệm khác, kích chuột vào nút reset.

2.3 Vài ứng dụng cụ thể

2.3.1 Nghiên cứu sự chuyển dịch cân bằng hoá học trong học phần thí nghiệm hoá đại cương (6)

CrO42- + 2 H+ = Cr2O72- + H2O

2.3.2 Sự phụ thuộc của thế theo nồng độ, trong học phần hoá học phân tích I (7)

được dẫn chứng bằng hai thí nghiệm giữa dung dịch KMnO4 lần lượt với dung dịch HCl đặc và loãng

3 Tạp chí hoá học phân tích Nhật Bản (Analytical Sciences) (8)

Đây là tạp chí hoá học phân tích quốc tế, xuất bản hàng tháng của Hội Hoá học Phân tích Nhật Bản ( The Japan Society for Analytical Chemistry) Tạp chí nổi tiếng này công bố các phát minh mới nhất của các nhà hoá học trong lĩnh vực phân tích liên quan đến mọi khía cạnh của lí thuyết cũng như thực nghiệm , bao gồm cả nghiên cứu cơ bản

và ứng dụng, vô cơ và phân tích Hơn nữa, tại đây cũng cung cấp các bài báo nghiên cứu cấu trúc bằng phương pháp X-ray ( X-ray Structure Analysis Online) Tạp chí hoá học phân tích Nhật Bản là một tạp chí quốc tế danh tiếng, nhưng cho phép truy cập miễn phí Bởi vậy, đây thực sự là địa chỉ quan trọng cho những ai đang làm nghiên cứu sinh, học viên cao học hoá học, người hướng dẫn… trong các chuyên ngành hoá vô cơ, hoặc phân tích

Một điểm đáng chú ý, trong trang web này cũng có hệ thống tìm kiếm theo nhiều dạng khác nhau, thuận lợi cho việc thu thập tài liệu tham khảo theo các chuyên môn hẹp của hoá học

4 Tìm kiếm và đánh giá thông tin trên Internet (Locating and Evaluating

Tìm kiếm và đánh giá thông tin trên Internet là công trình của Giáo sư Tom O'Haver (to2@umail.umd.edu) và vợ Mary O'Haver (mohaver@umd5.umd.edu) thuộc Trường Đại học Maryland- Hoa Kì Tom O'Haver được phong là Giáo sư vĩnh viễn ( Professor Emeritus) (10), một chức danh cao quí trong lĩnh vực giáo dục của Hoa Kì-quốc gia xuất khẩu giáo dục đứng đầu thế giới Trong công trình này Giáo sư đã hưóng dẫn các công cụ tìm kiếm thông tin có hiệu quả, phương pháp để đánh giá xem thông tin vừa tìm được có đáng tin cậy hay không Điều này là vô cùng quan trọng đối với người

sử dụng Internet, nhất là những người làm công việc nghiên cứu khoa học, bởi vì không phải mọi thông tin trên mạng đều chính xác, đáng tin cậy

KẾT LUẬN

Đã có nhiều thảo luận, kiến nghị về đổi mới phương pháp dạy- học cũng như nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học trong các trường CĐSP Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông là một hướng được nhiều người quan tâm Trên đây, chúng tôi đã giới thiệu cách khai thác cũng như những nội dung chính của bốn trang Web, với mong muốn đóng góp một phần nhỏ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập hoá học cũng như nghiên cứu khoa học tại các trường CĐSP

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/index.shtml

http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa004&articleID=00085684-2613-115C-A61383414B7F0000

6 Hà Thị Ngọc Loan: Thực hành hoá học đại cương, NXBGD 2001, trang 74

7 Nguyễn Tinh Dung: Hoá học phân tích, Cân bằng ion trong dung dịch, NXB ĐHSP 2005 , trang 159-162

4