Nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi và sử dụng chế phẩm lactovet trong phòng hội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trại đạt thúy,

Xuất phát từ thực tế sản xuất và được sự hướng dẫn của thầy cô tôi tiến hành đề tài nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi và sử d

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRONG PHÒNG HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY

Ở LỢN CON NUÔI TẠI TRẠI ĐẠT THÚY PHƯỜNG LƯƠNG SƠN, TP SÔNG

CÔNG, THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính qui Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi thú y Khóa học :2012 - 2017 Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Đức Hùng

Thái Nguyên 2016

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRONG PHÒNG HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY

Ở LỢN CON NUÔI TẠI TRẠI ĐẠT THÚY PHƯỜNG LƯƠNG SƠN, TP SÔNG

CÔNG, THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính qui Chuyên ngành : Thú y Lớp : K44 - TY Khoa : Chăn nuôi thú y Khóa học :2012 - 2017 Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Đức Hùng

Thái Nguyên 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập, rèn luyện dưới mái trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cũng như khi thực tập tốt nghiệp , em nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô trong khoa Chăn nuôi thú y Qua đây em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới:

Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa cùng toàn thể các thầy giáo, cô giáo trong khoa Chăn nuôi Thú y

Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Nguyễn Đức Hùng đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thành đề tài này

Đồng thời cho em gửi lời cám ơn tới các cán bộ công nhân viên chức tại Công

ty Thuốc Thú y Marphavet đã tạo điều kiện và giúp đỡ em hoàn thành tốt quá trình học tập và thực tập

Một lần nữa em xin được gửi tới các thầy giáo, cô giáo và toàn thể bạn bè đồng nghiệp lời cảm ơn sâu sắc, lời chúc sức khỏe cùng những điều tốt đẹp

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái nguyên , tháng 12 năm 2016

Sinh viên

Nguyễn Ngọc Định

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tiêu chuẩn cơ sở của sản phẩm Lactovet trong 1kg thành phẩm 18

Bảng 3.1 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 25

Bảng 4.1 Kết quả công tác phục vụ sản xuất 32

Bảng 4.2 Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy 33

Bảng 4.3 Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo tuổi 33

Bảng 4.4 Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo tính biệt 36

Bảng 4.5 Ảnh hưởng của Lactovet đến tỷ lệ lợn con thí nghiệm mắc hội chứng tiêu chảy 37

Bảng 4.6 Ảnh hưởng của Lactovet đến hiệu lực điều trị hội chứng tiêu chảy của thuốc Ampi-coli 10% 37

Bảng 4.7 Sinh trưởng tích lũy của lợn thí nghiệm (kg/con) 38

Bảng 4.8 Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng (kg TĂ/kg tăng KL) 40

Bảng 4.9 Chi phí thức ăn và thuốc thú y/kg lợn giống lúc 60 ngày tuổi 41

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Sơ đồ quy trình chế tạo chế phẩm Lactovet 19 Hình 4.1 Tỷ lệ mắc bệnh theo tuần tuổi 34

DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

ĐC : Đối chứng

KPCS : Khẩu phần cơ sở LMLM : Lở mồm long móng

TN : Thí nghiệm

MỤC LỤC

PHầN 1:MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2

1.3.1 Ý nghĩa khoa học 2

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 2

PHầN 2:TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 3

2.1.1 Đặc điểm của lợn con 3

2.1.1.1 Đặc điểm sinh trưởng và phát dục 4

2.1.1.2 Đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa 4

2.1.1.3 Đặc điểm về cơ năng điều tiết thân nhiệt 5

2.1.1.4 Đặc điểm về khả năng miễn dịch 5

2.1.2 Hội chứng tiêu chảy ở lợn con 6

2.1.2.1.Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy 6

2.1.2.2 Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy 7

2.1.2.3 Cơ chế sinh hội chứng tiêu chảy 9

2.1.2.4 Triệu chứng 10

2.1.2.5 Bệnh tích 10

2.1.3 Phòng và điều trị hội chứng tiêu chảy 11

2.1.3.1.Các biện pháp phòng bệnh 11

2.1.3.2 Điều trị bệnh 13

2.1.4 Một số bệnh tiêu chảy thường gặp ở lợn con 14

2.1.4.1 Bệnh phân trắng 14

2.1.4.2 Bệnh phù đầu, mặt (Bệnh E Coli dung huyết) 15

2.1.4.3 Bệnh phó thương hàn 15

2.1.4.4 Bệnh viêm ruột 16

2.1.4.5 Bệnh ỉa chảy do Rotavirus 17

2.1.5 Giới thiệu chế phẩm Lactovet dùng trong nghiên cứu 18

2.1.5.1 Nguồn gốc và thành phần 18

2.1.5.2 Công dụng 20

2.1.5.3 Liều lượng và cách dùng 20

2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 20

2.2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 21

2.2.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 22

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 24

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 24

3.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 24

3.2 Nội dung nghiên cứu 24

3.3 Phương pháp nghiên cứu 24

3.3.1 Phương pháp xác định tình hình mắc hội chứng tiêu chảy của lợn con 24

3.3.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm 24

3.4 Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 26

3.5 Phương pháp xử lý số liệu 26

PHầN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 27

4.1 Công tác phục vụ sản xuất 27

4.1.1 Công tác chăn nuôi 27

4.1.1.1 Công tác chăm sóc nuôi dưỡng 27

4.1.1.2 Phát hiện lợn nái động dục 28

4.1.1.3 Thụ tinh nhân tạo cho lợn nái 29

4.1.2 Công tác thú y 29

4.1.2.1 Công tác vệ sinh 29

4.1.2.2 Công tác phòng bệnh bằng vắc xin 30

4.1.3 Công tác khác 31

4.2 Kết quả theo dõi tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60

ngày tuổi 33

4.2.1 Kết quả về tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo đàn và theo cá thể 33

4.2.3 Tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo tính biệt 36

4.3.1 Ảnh hưởng của Lactovet đến tình hình mắc hội chứng tiêu chảy của lợn thí nghiệm 37

4.3.2 Ảnh hưởng của Latovet trong sử dụng thuốc điều trị hội chứng tiêu chảy 37

4.3.4 Ảnh hưởng của Latovet đến chuyển hóa thức ăn của lợn thí nghiệm 40

PHầN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 43

5.1 Kết luận 43

5.2 Kiến nghị 43

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghiệp Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người Chủ trương hiện nay của nhà nước là phát triển ngành chăn nuôi thành ngành sản xuất hàng hóa thực sự nhằm tạo ra sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và một phần cho xuất khẩu

Nói đến ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí quan trọng và có ý nghĩa thiết thực của

nó đối với đời sống kinh tế xã hội của nhân dân Chăn nuôi lợn đã góp phần giải quyết công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập và là cơ hội làm giàu cho nông dân

Theo thống kê của tổ chức lương thực thế giới (FAO), Việt Nam là nước nuôi nhiều lợn, đứng hàng thứ 7 thế giới, hàng thứ 2 châu Á và ở vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Á Năm 2015 nước ta có hơn 27 triệu đầu lợn, bình quân tốc độ tăng trưởng hàng năm là 3,9%, đảm bảo cung cấp 80% sản phẩm thịt cho thị trường nội địa và một phần cho xuất khẩu Kế hoạch đến năm 2020, tỷ lệ lợn ngoại và lợn lai chiếm 75% trong cơ cấu đàn lợn, giá trị sản xuất ngành chăn nuôi giai đoạn 2016 –

2020 tăng bình quân 4,5% tỷ trọng ngành chăn nuôi trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 28%

Tuy nhiên, để chăn nuôi lợn có hiệu quả, vấn đề vệ sinh phòng bệnh cần được đặc biệt quan tâm Bởi dịch bệnh là nguyên nhân chủ yếu làm ảnh hưởng đến chi phí chăn nuôi và giá thành sản phẩm Trong đó hội chứng tiêu chảy ở lợn con là một bệnh thường xuyên xảy ra trong nhiều trại lợn giống và các hộ gia đình nuôi lợn nái ở nước ta

Xuất phát từ thực tế sản xuất và được sự hướng dẫn của thầy cô tôi tiến hành đề tài

nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi và sử dụng chế phẩm Lactovet trong phòng hội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trại Đạt Thúy, Phường Lương Sơn, Tp Sông Công, Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn theo: lứa tuổi, tính biệt và qua các tháng khác nhau

- Xác định hiệu quả phòng bệnh tiêu chảy của chế phẩm Lactovet

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Đặc điểm của lợn con

Khi mới sinh ra, cơ thể lợn con phát triển để dần hoàn chỉnh về cấu tạo, chức năng hệ tiêu hóa và miễn dịch Lợn con trước một tháng tuổi không có HCl tự do trong dịch vị vì lúc này lượng axit tiết ra và nhanh chóng liên kết với dịch nhầy Đây là điều kiện để vi sinh vật phát triển gây bệnh dạ dày - ruột ở lợn con Hơn nữa

vì thiếu axit HCl nên men pepsinogen tiết ra không trở thành pepsin hoạt động được, gây rối loạn tiêu hóa sữa, sữa bị kết tủa dưới dạng casein gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy màu phân trắng (màu của casein chưa được tiêu hóa)

Mặt khác, khi mới sinh vỏ não và các trung tâm điều tiết thân nhiệt chưa hoàn chỉnh Hơn nữa, lượng mỡ dưới da của lợn con mới sinh chỉ có khoảng 1% Lúc khí hậu thay đổi lợn con mất cân bằng giữa hai quá trình sản nhiệt và thải nhiệt Đặc điểm này đã lý giải tại sao bệnh lại hay xảy ra hàng loạt ồ ạt khi thời tiết thay đổi thất thường

Theo Cù Xuân Dần và cs (1996) [1], lượng sữa mẹ từ khi đẻ tăng đến ngày thứ

15 là cao nhất, đến sau ngày thứ 21 lượng sữa giảm dần trong khi nhu cầu về sữa

mẹ của lợn con tăng lên Do đó nếu ở giai đoạn này lợn mẹ thiếu chất dinh dưỡng thì lợn con lại càng thiếu sữa, cơ thể lợn con trở nên suy nhược, giảm sức đề kháng, lợn dễ bị stress

Một trong các nguyên nhân quan trọng nhất gây bệnh đường tiêu hóa là do thiếu sắt Khi còn là bào thai lượng sắt cần thiết được mẹ cung cấp Khi ra ngoài môi trường sống, sữa mẹ chỉ cung cấp được 1/6 lượng sắt mà cơ thể lợn con yêu cầu Khi cơ thể sơ sinh cần tới 40 - 50 mg sắt/ngày, nhưng chúng chỉ nhận được 1mg/ngày thông qua sữa mẹ Vì vậy, cần bổ sung thêm ít nhất là 200 – 250 mg/con

để lợn tránh thiếu máu Sữa mẹ không chỉ thiếu sắt mà còn thiếu cả Coban, vitamin B12 mà những chất này tham gia vào quá trình tạo máu, tổng hợp và hoạt hóa một

số enzym Do đó lợn con dễ sinh bần huyết, cơ thể suy yếu, sức đề kháng giảm, lợn con dễ mắc bệnh phân trắng

2.1.1.1 Đặc điểm sinh trưởng và phát dục

Lợn con có nhu cầu dinh dưỡng rất cao Axit amin là nguyên liệu chủ yếu cho

sự sinh trưởng và phát triển của lợn con Tốc độ sinh trưởng của gia súc non rất nhanh, trong vòng 10 đến 14 ngày, khối lượng cơ thể tăng gấp 1,3 lần; sau 2 tháng tuổi khối lượng lợn con có thể tăng 14 đến 15 lần so với sơ sinh Nếu sữa

mẹ không bảo đảm đủ chất lượng, trong khẩu phần ăn thiếu đạm, sự sinh trưởng của cơ thể sẽ bị chậm hoặc ngừng lại, khả năng chống đỡ bệnh tật rất kém nên cơ thể dễ bị nhiễm bệnh

2.1.1.2 Đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa

Lợn con mới sinh ra sống nhờ vào sữa mẹ, sau khi cai sữa cơ thể lợn trải qua một quá trình thay đổi không ngừng về hình thái, cấu tạo và sinh lý của ống tiêu hóa

để thích ứng với điều kiện mới Sau khi sinh ra, chức năng tiêu hóa của dạ dày lợn con còn hạn chế, dễ gây rối loạn trao đổi chất mà hậu quả là rối loạn tiêu hóa, gây tiêu chảy, còi cọc, thiếu máu và chậm lớn Lợn con trước 1 tháng tuổi có hàm lượng HCl tự do trong dạ dày rất ít, giai đoạn này gọi là giai đoạn thích ứng cần thiết tự nhiên giúp cơ thể thẩm thấu được các kháng thể miễn dịch trong sữa đầu của lợn

mẹ Dịch vị không có hoạt tính phân giải protein mà chỉ có hoạt tính làm vón sữa đầu, albumin và globulin được chuyển xuống ruột và vào máu

Tuy nhiên, lợn con trên 14 - 16 ngày tuổi tình trạng thiếu HCl ở dạ dày không còn là sự cần thiết cho sinh lý bình thường nữa (Đào Trọng Đạt và cs, 1986) [6] Vì vậy, việc tập cho lợn con ăn sớm đã rút ngắn được giai đoạn thiếu HCl, giúp hoạt hóa hoạt động tiết dịch, tạo khả năng xây dựng nhanh chóng các đáp ứng miễn dịch của cơ thể

Sau 20 ngày lượng sữa mẹ giảm dần trong khi nhu cầu của lợn con tăng lên

Vì vậy, lợn con rất dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng Để khắc phục tình trạng này cần tập cho lợn ăn sớm để bổ sung thêm chất dinh dưỡng, có tác dụng kích thích tiết

dịch, tăng hàm lượng HCl và men tiêu hóa: Sự phát triển của dạ dày và ruột để đáp ứng kịp thời với chế độ sau cai sữa

2.1.1.3 Đặc điểm về cơ năng điều tiết thân nhiệt

Lợn con sơ sinh cơ năng điều tiết chưa ổn định do:

+ Lớp mỡ dưới da mỏng, lượng glycogen dự trữ thấp nên không có khả năng chống rét

+ Hệ thần kinh điều tiết chưa hoàn chỉnh do não chưa phát triển

+ Diện tích bề mặt cơ thể chênh lệch cao so với khối lượng, nên lợn con dễ bị mất nhiệt

Khả năng điều tiết thân nhiệt của lợn con phụ thuộc vào môi trường: Nếu nhiệt

độ môi trường thấp thì thân nhiệt hạ nhanh; tuổi lợn con càng ít, tốc độ hạ thân nhiệt càng nhiều (khối lượng không ảnh hưởng nhiều đến khả năng điều tiết thân nhiệt) Sau 3 tuần tuổi cơ năng điều tiết thân nhiệt lợn con tương đối hoàn chỉnh

2.1.1.4 Đặc điểm về khả năng miễn dịch

Khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể là khả năng phản ứng của cơ thể đối với các chất lạ khi xâm nhập vào cơ thể Các chất lạ có thể là mầm bệnh, các mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể gia súc non tương đối dễ do các cơ quan bảo vệ cơ thể phát triển chưa hoàn chỉnh Trong hệ thống tiêu hóa của lợn con lượng enzym tiêu hóa và lượng HCl tiết ra chưa đủ để đáp ứng cho quá trình tiêu hóa, gây rối loạn

trao đổi chất, tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng kém Do vậy, các mầm bệnh như E

coli, Salmonella… dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa và gây bệnh

Ở lợn con, các yếu tố miễn dịch như bổ thể, profecdin và lysozyme được tổng hợp còn ít, khả năng thực bào kém Vì vậy, việc cho lợn con bú sữa đầu là rất cần thiết do trong sữa đầu có rất nhiều globulin miễn dịch, bảo vệ cơ thể lợn con chống lại mầm bệnh Hai giờ sau khi đẻ, lợn con phải được bú sữa đầu để hấp thu được nhiều globulin từ sữa đầu vào máu trong thời gian 24 - 36 giờ, nhờ đó có đủ kháng thể trong 5 tuần đầu tiên

Tuy nhiên, còn một yếu tố quan trọng nữa là sự phát triển của hệ vi sinh vật trong đường ruột gia súc non có những đặc thù riêng Việc cân bằng khu hệ vi sinh

vật có lợi trong đường ruột nhằm khắc phục, hạn chế sự loạn khuẩn trong quá trình phát triển và trưởng thành của cơ thể lợn con là rất quan trọng Sử dụng chế phẩm sinh học để phòng và điều trị tiêu chảy cho lợn con là rất cần thiết

2.1.2 Hội chứng tiêu chảy ở lợn con

2.1.2.1.Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy

Tiêu chảy là thuật ngữ để chỉ hiện tượng đại tiện phân lỏng, được mô tả phân lỏng, nhiều nước hoặc có máu và mủ

Tiêu chảy là biểu hiện lâm sàng của quá trình bệnh lý ở đường tiêu hóa, là hiện tượng con vật đi ỉa nhanh, nhiều lần trong ngày, phân có nhiều nước do rối loạn chức năng tiêu hóa, ruột tăng cường co bóp và tiết dịch (Phạm Ngọc Thạch, 1996) [19] Hoặc chỉ phản ánh đơn thuần sự thay đổi tạm thời của phân gia súc bình thường khi gia súc đang thích ứng với những thay đổi trong khẩu phần ăn Tiêu chảy xảy ra ở nhiều bệnh và bản thân nó không phải là bệnh đặc thù (Archie H, 2000) [28]

Tuỳ theo đặc điểm, tính chất, diễn biến bệnh, hoặc loài gia súc, hoặc nguyên nhân chính gây bệnh mà hội chứng tiêu chảy được gọi bằng tên khác nhau Bệnh xảy ra đối với gia lợn con theo mẹ, gọi là bệnh lợn con ỉa phân trắng; đối với bê nghé non gọi là bệnh ỉa phân trắng,… còn ở gia súc sau cai sữa là chứng khó tiêu, chứng rối loạn tiêu hoá, hoặc hội chứng rối loạn tiêu hoá Nếu xét về nguyên nhân

chính gây bệnh thì có các tên gọi như bệnh Colibacillosisdo vi khuẩn E coli gây ra, bệnh Phó thương hàn lợn do vi khuẩn Samonella cholerae suis gây ra, bệnh viêm dạ dày ruột truyền nhiễm (TGE) do Coronavirus gây ra …

Thực chất tiêu chảy là một phản ứng tự vệ của cơ thể, nhưng khi cơ thể tiêu chảy nhiều lần trong ngày (5 đến 6 lần trở lên) và nước trong phân từ 75% trở lên gọi là hiện tượng tiêu chảy Tiêu chảy do nhiều nguyên nhân gây ra đồng thời nên gọi là hội chứng tiêu chảy Cho dù do bất cứ nguyên nhân nào dẫn đến tiêu chảy thì hậu quả nghiêm trọng là mất nước, mất chất điện giải và kiệt sức, những gia súc khỏi thường bị còi cọc, thiếu máu, chậm lớn Đặc biệt khi gia súc bị tiêu chảy nặng

kèm hiện tượng viêm nhiễm, tổn thương thực thể đường tiêu hóa dẫn đến gia súc có thể chết với tỷ lệ cao, gây thiệt hại lớn về kinh tế

2.1.2.2 Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy

Xảy ra do nhiều nguyên nhân:

* Do vi khuẩn

Khi nghiên cứu về nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy, nhiều tác giả đã kết luận rằng trong bất cứ trường hợp nào của bệnh cũng có vai trò tác động của vi khuẩn Nhiều tác giả khi nghiên cứu về bệnh tiêu chảy đã chứng minh rằng khi gặp những điều kiện thuận lợi, những vi khuẩn thường gặp ở đường tiêu hóa sẽ tăng độc lực, phát triển với số lượng lớn và trở thành vi khuẩn có hại và gây bệnh Trịnh Văn Thịnh (1985) [23], cho rằng một số tác nhân nào đó, trạng thái cân bằng của hệ sinh vật đường tiêu hóa bị phá vỡ, tất cả hoặc chỉ một loại nào đó sinh sản lên quá nhiều

sẽ gây nên hiện tượng loạn khuẩn

Loạn khuẩn đường ruột là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh ở đường tiêu hóa, đặc biệt là ỉa chảy Đào Trọng Đạt và cs (1996) [7] cho biết, khi sức đề kháng giảm E.coli thường xuyên cư trú trong đường ruột của lợn thừa cơ sinh sản rất nhanh và gây nên sự mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, gây tiêu chảy

* Do virus:

Ngoài sự góp mặt của vi khuẩn, người ta cũng chứng minh được rằng virus là nguyên nhân gây ra tiêu chảy ở lợn Nhiều tác giả đã nghiên cứu và kết luận một số

virus như Rotavirus, Parvovirus, Adenovirus, có vai trò nhất định gây tiêu chảy ở

lợn Sự xuất hiện của virus gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, suy giảm sức

đề kháng của cơ thể và gây ỉa chảy thể cấp tính Theo Begerland (1980) [29], trong

số những mầm bệnh thường gặp ở lợn trước và sau cai sữa bị tiêu chảy có rất nhiều

loại virus: 20% lợn bệnh phân lập được Rotavirus, 11,2% lợn bệnh có virus viêm dạ dày - ruột truyền nhiễm, 2% có Enterovirus

* Do ký sinh trùng

Ký sinh trùng trong đường tiêu hóa là một trong những nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy Ký sinh trùng ngoài việc cướp đi dinh dưỡng của vật chủ, tiết độc

tố đầu độc vật chủ, chúng còn gây tác động cơ giới làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa và là cơ hội khởi đầu cho quá trình nhiễm trùng Có nhiều loại ký sinh trùng đường ruột tác động gây ra hội chứng tiêu chảy như sán lá ruột lợn, giun đũa lợn Theo Phan Lục, Phạm Văn Khuê (1996) [12] sán lá ruột lợn và giun đầu đũa lợn ký sinh trùng đường tiêu hóa, chúng làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa gây viêm ruột ỉa chảy

* Do các nguyên nhân khác

- Do thời tiết, khí hậu

Ngoại cảnh là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức kháng của cơ thể gia súc Khi điều kiện thời tiết khí hậu thay đổi đột ngột: nóng quá, lạnh quá, mưa, gió, độ ẩm không khí cao đều là yếu tố tác động trực tiếp đến lợn, đặc biệt là lợn con theo mẹ Theo Đoàn Thị Kim Dung (2004) [2], các yếu tố nóng, lạnh, mưa, nắng thay đổi bất thường của điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến cơ thể lợn, nhất là cơ thể lợn con chưa phát triển hoàn chỉnh, vì các phản ứng thích nghi của cơ thể lợn con còn yếu

Theo Niconki V(1986) [31], Hồ Văn Nam và cs (1997) [13], khi gia súc bị lạnh, ẩm kéo dài sẽ làm giảm phản ứng miễn dịch, giảm tác động thực bào, do đó gia súc dễ bị vi khuẩn cường độc gây bệnh

- Do kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng

Chăm sóc nuôi dưỡng có vai trò vô cùng quan trọng trong chăn nuôi Việc thực hiện đúng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng trong chăn nuôi sẽ giúp nâng cao sức đề kháng và khả năng sinh trưởng của con vật Thức ăn bị nhiễm độc tố nấm mốc cũng là nguyên nhân gây ra tiêu chảy Khẩu phần thức ăn của lợn thiếu khoáng

và các vitamin cũng là nguyên nhân làm lợn con dễ mắc bệnh Vitamin là yếu tố không thể thiếu được với cơ thể động vật, nó đảm bảo quá trình chuyển hóa trong

cơ thể diễn ra bình thường

Thức ăn kém chất lượng, ôi thiu cũng là nguyên nhân làm cho lợn con bị tiêu chảy Phương thức chăm sóc nuôi dưỡng tốt, khẩu phần ăn hợp lý sẽ hạn chế bệnh viêm ruột cho lợn con

Thức ăn thiếu đạm, tỷ lệ protit và axit amin không cân đối dẫn đến quá trình hấp thu chất dinh dưỡng không tốt Cơ thể lợn thiếu dinh dưỡng, hàm lượng albumin huyết thanh giảm và kéo theo hàm lượng globulin huyết thanh cũng giảm

Hệ quả là khả năng miễn dịch của cơ thể giảm rõ rệt, tạo điều kiện cho các vi khuẩn phát triển gây bệnh Nếu khẩu phần thức ăn của lợn thiếu khoáng và vitamin cũng là nguyên nhân làm lợn con dễ mắc bệnh Chất khoáng góp phần tạo tế bào, điều hòa thức ăn đạm và chất béo Lợn con thiếu khoáng dễ dẫn đến bị còi xương, cơ thể suy nhược, sức đề kháng giảm tạo điều kiện cho vi khuẩn đường ruột tăng độc lực và gây bệnh

Vitamin là yếu tố không thể thiếu được với mọi cơ thể động vật, nó đảm bảo cho quá trình chuyển hóa trong cơ thể diễn ra bình thường Thiếu một vitamin sẽ làm cho lợn còi cọc, sinh trưởng kém, dễ mắc bệnh đường tiêu hóa

- Do stress

Sự thay đổi yếu tố khí hậu thời tiết, mật độ chuồng nuôi, vận chuyển đi xa đều là các tác nhân gây stress quan trọng trong chăn nuôi dẫn đến hậu quả giảm sút sức khỏe vật nuôi và bệnh tật trong đó có tiêu chảy (Trích theo Đoàn Kim Dung, 2004 [2] ) Theo Sử An Ninh và cs (1981) [14] Bệnh tiêu chảy lợn con có liên quan đến trạng thái stress Hầu hết lợn con bị tiêu chảy có hàm lượng cholesterrol trong huyết thanh giảm thấp

2.1.2.3 Cơ chế sinh hội chứng tiêu chảy

Khi tác động của từng nguyên nhân khác nhau thì quá trình sinh bệnh khác nhau Tuy nhiên, cơ thể chịu một quá trình sinh bệnh cũng có những nét đặc trưng Theo Tạ Thị Vịnh (1996) [26], trong mọi trường hợp, tiêu chảy là phản ứng tự vệ của cơ thể nhằm loại thải các chất độc ra khỏi đường tiêu hóa mà đặc điểm nhu động ruột mạnh, làm tăng tiết dịch và các chất điện giải, đồng thời làm giảm hấp thu các chất

Theo Nguyễn Vĩnh Phước và cs (1982) [15], khi sức đề kháng của cơ thể suy giảm, khả năng tiêu hóa thức ăn kém làm thức ăn tích đọng lại nhiều trong ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn thối rữa phát triển Đặc biệt quá trình lên men tạo ra nhiều

sản phẩm độc (CH2, H2S, SO2), các chất này kích thích làm tăng tính thấm của thành mạch, nước trong lòng mạch rút vào trong ruột làm thức ăn nhão ra, đồng thời nhu động ruột tăng lên để đẩy thức ăn ra ngoài gây hiện tượng ỉa chảy Sự rối loạn vận chuyển nước và các chất điện giải ở ruột non gây nên tiêu chảy do 2 cơ chế: tiêu chảy xuất tiết và tiêu chảy thẩm thấu

2.1.2.4 Triệu chứng

Lợn con mắc bệnh lúc đầu vẫn bú và chạy bình thường Sau đó con vật ít bú hoặc bỏ bú, gầy tóp nhanh, lông xù, đuôi rũ, da nhăn nheo nhợt nhạt, hai chân sau đứng co dúm lại và run rẩy, đuôi và khoeo dính đầy phân, khi con vật đi ỉa rặn nhiều, lưng uốn cong, bụng thóp lại, thể trạng đờ đẫn, nằm nhiều hơn đi lại

- Thể quá cấp tính: Con vật chết nhanh, thường sau 2 - 12 giờ kể từ khi bỏ bú, lợn bỏ bú hoàn toàn đi xiêu vẹo, loạng choạng, thích nằm bẹp một chỗ, mõm tím tái, thở thể bụng khó khăn, phân lỏng màu trắng lầy nhầy, mùi tanh thối Lợn nằm

co giật, bốn chân bơi trong không khí rồi chết

- Thể cấp tính: Con vật chết chậm hơn 2 - 4 ngày kể từ khi bỏ bú, con vật ỉa chảy, mất dinh dưỡng, nước, khoáng, yếu rồi chết dần

- Thế mãn tính: Thường thấy ở lợn tập ăn đến cai sữa Lợn ỉa chảy liên miên, phân lúc nước lúc sền sệt, mùi rất khó chịu, đít dính phân, bẩn, con vật gầy sụt, xù lông, nếu không chết thì cũng còi cọc

2.1.2.5 Bệnh tích

- Thể cấp tính: Niêm mạc dạ dày phủ đầy dịch nhầy, xung huyết và xuất huyết

rõ Niêm mạc ruột bị tổn thương mạnh, có vùng hoại tử Hạch lâm ba chuyển từ màu hồng sang màu đỏ sẫm Gan nhão, dễ vỡ, đôi khi có xuất huyết Túi mật sưng, màu mật biến đổi

- Thể mãn tính: Đặc trưng là tăng sinh tế bào Trong khi tế bào tăng sinh có các đại thực bào với các hạt nhân màu trắng sáng Đó là sản phẩm biểu bì võng mô, chúng

có khả năng thực bào Ở đó có hiện tượng hoại tử và nhiều vi khuẩn Salmonella

Hiện tượng này tạo nên u xơ gan, lách sưng to và đỏ xám hoặc đỏ sẫm, đôi khi có màu đen, rìa lách cong Niêm mạc ruột bị tổn thương, có vết loét Thận không có

biến đổi đặc trưng, phổi viêm đôi khi có ổ mủ Tim sưng, hơi nhão, xoang bao tim chứa đầy nước vàng, cơ tim xuất huyết

2.1.2.6 Một số đặc điểm dịch tễ của bệnh

Hội chứng tiêu chảy ở gia súc do nhiều nguyên nhân gây ra Chính vì vậy, sự xuất hiện của bệnh phụ thuộc vào sự xuất hiện của các nguyên nhân và sự tương tác giữa nguyên nhân và cơ thể gia súc Các yếu tố như tuổi của gia súc, mùa vụ, thức

ăn, chuồng trại, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng đều có ảnh hưởng đến hội chứng tiêu chảy ở gia súc

Ở lợn, hội chứng tiêu chảy có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi Archie.H (2000)[28] cho rằng khi hội chứng tiêu chảy xảy ra thường gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi Bệnh thường xuất hiện ở 3 giai đoạn phát triển của lợn:

- Giai đoạn sơ sinh: 1-4 ngày tuổi

- Giai đoạn lợn con theo mẹ: 5-21 ngày tuổi

- Giai đoạn lợn sau cai sữa: >21 ngày tuổi

Theo Trần Đức Hạnh (2013) [9] kết luận: Lợn con ở một số tỉnh phía Bắc mắc tiêu chảy và chết với tỷ lệ trung bình là 30,32% và 5,12%, tỷ lệ mắc tiêu chảy và chết giảm dần theo lứa tuổi, cao nhất ở lợn giai đoạn từ 21 – 40 ngày (30,97% và 4,93%) và giảm ở giai đoạn từ 41 – 60 ngày (30,27% và 4,75%)

Theo Nguyễn Chí Dũng (2013) [3] kết luận: Tháng có nhiệt độ thấp và độ ẩm cao (tháng 12, tháng 1, tháng 2) tỷ lệ mắc tiêu chảy cao (26,98% đến 38,18%)

2.1.3 Phòng và điều trị hội chứng tiêu chảy

2.1.3.1.Các biện pháp phòng bệnh

Hội chứng tiêu chảy ở gia súc nói chung và lợn nói riêng do rất nhiều nguyên nhân Để phòng chống tiêu chảy phải thực hiện đồng bộ các biện pháp, tác động đến nhiều khâu, nhiều yếu tố như: tác động vào môi trường, đối tượng lợn con và lợn

mẹ dựa trên nguyên tắc 3 nên, 3 chống: Nên cho lợn bú sữa đầu, nên chăm sóc lợn

mẹ trước khi sinh, nên tập ăn sớm cho lợn con; chống ẩm, chống bẩn, chống lạnh

*Vệ sinh phòng bệnh

Trong chăn nuôi khâu vệ sinh phòng bệnh là hết sức quan trọng và cần thiết

Vệ sinh phòng bệnh tạo ra môi trường tốt, làm tăng sức đề kháng không đặc hiệu nhằm ngăn ngừa mầm bệnh lây lan Thực hiện nghiêm ngặt các khâu như: Vệ sinh, sát trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi cách ly động vật mới nhập, động vật ốm luôn là những biện pháp cần thiết trong khâu vệ sinh phòng bệnh

Nhiều tác giả nhấn mạnh đảm bảo về chế độ ăn uống tốt cho lợn con, tập cho lợn con vận động, chống nóng, chống ẩm và chống lạnh cho lợn con (Đào Trọng Đạt, 1966) [5], dùng lò sưởi để chống lạnh cho lợn con giai đoạn bú sữa, kết quả đã làm giảm tỷ lệ lợn con phân trắng

Như vậy, việc đảm bảo tốt kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng như thức ăn đảm bảo chất lượng, tập cho lợn con ăn sớm, đảm bảo tốt vệ sinh chuồng nuôi, vệ sinh tiểu khí hậu chuồng nuôi là rất quan trọng nhằm hạn chế tỷ lệ lợn con theo mẹ mắc hội chứng tiêu chảy

* Phòng bệnh bằng vaccine

Ở lợn con giai đoạn bú sữa thường có triệu chứng thiếu sắt, do đó lợn con thường bị rối loạn tiêu hóa và ỉa chảy Hiện nay các công ty thuốc đã sản xuất ra các chế phẩm như: Dextram-Fe, ferrumm 10% + B12 để bổ sung cho lợn con, phòng thiếu máu, suy dinh dưỡng, các bệnh đường ruột, tăng sức đề kháng cho lợn con Việc tiêm phòng vắc xin là biện pháp có hiệu quả cao để phòng hội chứng tiêu chảy cho lợn con tạo miễn dịch chủ động cho chúng

* Phòng bệnh bằng chế phẩm sinh học

Chế phẩm sinh học là môi trường nuôi cấy một loại vi sinh vật có lợi nào đó

khi đưa vào cơ thể có tác dụng bổ sung các vi sinh vật hữu ích, giúp duy trì và lập

lại trạng thái cân bằng của hệ vi sinh vật trong đường tiêu hóa

Các chế phẩm sinh học, trong đó có chế phẩm probiotic đã được nghiên cứu và

sử dụng khá phổ biến ở nhiều nước trên thế giới Những nghiên cứu hệ vi sinh vật đường ruột, sử dụng probiotic trong phòng trị bệnh cho người và gia súc, phục vụ phát

triển chăn nuôi ở nước ta mới thực sự phát triển từ những năm 80 của thế kỷ trước

Ở nước ta, từ năm 1976, Nguyễn Như Viên đã sản xuất thành công chế phẩm

Bacillus Subtilis bằng cách cấy vi khuẩn Bacillus vào môi trường đậu tương, nước

cám gạo, thậm chí cả nước râu ngô để được chế phẩm sinh học mà theo tác giả

trong đó có hàm lượng vi khuẩn Bacillus Subtilis đủ hạn chế được các vi khuẩn

gram âm và gram dương gây bệnh Các chế phẩm này không những phòng bệnh mà còn chữa được bệnh viêm ruột ở gia súc non và những trường hợp ỉa chảy viêm ruột

ở lứa tuổi lớn hơn

Trần Thị Hạnh và cs (2004) [11] đã chế tạo sinh phẩm E coli – sữa và C.perfringens - toxoid dùng phòng tiêu chảy cho lợn con đã có tác dụng rõ rệt trong

việc giảm tỷ lệ mắc bệnh phân trắng do E coli và C perfringens

Nguyễn Thị Thanh Hà và Bùi Thị Tho (2009) [8] đã nghiên cứu ứng dụng cao mật bò 20% trong phòng và trị tiêu chảy cho lợn con từ 1-21 ngày tuổi, làm giảm tới 31,4% tỷ lệ lợn mắc bệnh

Bạch Quốc Thắng và cs (2011) [21] đã nghiên cứu sản xuất chế phẩm E Lac

để phòng hội chứng tiêu chảy cho lợn con theo mẹ, tạo sự cân bằng vi sinh vật đường ruột theo hướng có lợi: Các vi khuẩn có lợi probiotic tăng, các vi khuẩn gây

bệnh E coli, S typhimurium và C perfringens giảm

Ngoài ra, nhiều tác giả đã dụng biện pháp đưa kháng sinh vào thức ăn, nước uống hàng ngày của lợn để phòng tiêu chảy và đã cho các kết quả rất khả quan Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh đã để lại nhiều hậu quả không tốt như gây tồn dư kháng sinh trong thực phẩm, làm tăng số lượng vi khuẩn kháng thuốc… nên hiện nay đa số các nước đã cấm sử dụng biện pháp này hoặc chỉ áp dụng trong điều kiện nhất định và phải tuân thủ quy định về thời gian ngừng thuốc trước khi giết mổ

2.1.3.2 Điều trị bệnh

* Điều trị nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chủ yếu trong hội chứng tiêu chảy của lợn là do một số vi khuẩn gây bệnh đường ruột, bao gồm vi khuẩn hiếu khí, yếm khí tuỳ tiện hoặc yếm khí bắt

buộc Những vi khuẩn thường gặp là E coli, Salmonella spp., Cl.perfringens,

Shigella spp., Klebsiella spp., Streptococcus Dùng thuốc kháng sinh có tác dụng

cao với các vi khuẩn như E coli và Salmonella spp gây ra hội chứng tiêu chảy ở

lợn con Tuy nhiên, tình trạng kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn gây bệnh ở vật nuôi ngày càng gia tăng Vì vậy, việc kiểm tra tính mẫn cảm của vi khuẩn gây bệnh với kháng sinh để lựa chọn loại kháng sinh thích hợp là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh (Radostits và cs, 1994) [32]

* Điều trị triệu chứng tiêu chảy

Lợn bị tiêu chảy do E Coli khi điều trị, ngoài việc dùng kháng sinh sớm từ

đầu nên dùng kết hợp một số thuốc hay hóa dược có tác dụng ức chế sự sản sinh và ảnh hưởng của độc tố đường ruột enterotoxin do vi khuẩn phóng thích ra Kết hợp

sử dụng dung dịch các chất điện giải như dung dịch đường glucose, muối natri, kali cung cấp, bổ sung lượng nước và các chất điện giải bị mất trong khi tiêu chảy Trong điều trị cần thực hiện tốt chế độ ăn uống, chống nhiễm khuẩn và điều trị hiện tượng mất nước, chất điện giải Trong đó, bổ sung nước và chất điện giải có vai trò quan trọng vì có tới 80% bệnh súc chết do bệnh lý này (Nguyễn Văn Tâm, Cù Hữu Phú (2006) [19]

2.1.4 Một số bệnh tiêu chảy thường gặp ở lợn con

2.1.4.1 Bệnh phân trắng

a) Nguyên nhân

- Do nhiễm khuẩn đường tiêu hóa từ môi trường chăn nuôi (có thể do E.coli)

- Do điều kiện thời tiết thay đổi đột ngột (nhiệt độ cao quá hoặc giảm đột ngột khiến lợn bị nhiễm lạnh), các chất thải chăn nuôi khiến môi trường và nền chuồng

ẩm ướt, có mùi hôi nồng ( khí NH3, H2S)

- Do thức ăn nước uống cho lợn mẹ không đảm bảo vệ sinh đặc biệt trong quá trình bảo quản thức ăn không tốt làm cho thức ăn bị nấm mốc sinh độc tố Aflatoxin hoặc đôi khi thay đổi đột ngột loại thức ăn của lợn mẹ

Bệnh mắc ở lợn con từ 2-3 giờ sau khi sinh ra đến 21 ngày tuổi

b) Triệu chứng

Lợn kém bú, rồi bỏ hẳn, ủ rũ, đi đứng siêu vẹo Lợn đi ỉa, da khô nhăn nheo, đầu to bụng hóp, lợn gầy sút rất nhanh, hậu môn thường dính bết phân Niêm mạc mắt nhợt nhạt,

4 chân lạnh, thở nhanh Lợn rặn rất nhiều khi ỉa Màu phân lúc đầu trắng sữa sau đó chuyển sang trắng đục, có mùi tanh, khắm đặc trưng Phân dính nhiều vào đít, vào khoeo

2.1.4.2 Bệnh phù đầu, mặt (Bệnh E Coli dung huyết)

a) Nguyên nhân

- Bệnh phù mặt heo con do các chủng E.coli O138 O139 O141 K81 K82 K85 gây ra

Các E.coli này có đặc điểm gây dung huyết khi cấy trên thạch máu Các chủng

E.coli gây bệnh phù đầu sản sinh một chất có hoạt tính sinh học làm tổn thương

thành mạch quản gọi là EDP kém chịu nhiệt, dễ bị kết tủa bởi axit hoặc amonium sulphate, dễ hòa tan trong dung dịch kiềm

- Vi khuẩn E.coli dung huyết gây bệnh phù đầu thường xuyên có mặt trong

đường ruột heo với một số lượng rất nhỏ Khi xuất hiện các yếu tố bất lợi với sức đề

kháng cơ thể heo như cai sữa, thay đổi thời tiết hoặc thức ăn, quần thể E.coli gây

bệnh sẽ phát triển nhanh đến mức tạo ra một lượng lớn EDP đủ gây tổn thương thành mạch quản dẫn đến phát sinh bệnh này

b) Triệu chứng

Thường xảy ra một cách đột ngột với các triệu chứng ban đầu là bỏ ăn và rất khát nước, sau đó xuất hiện các triệu chứng thần kinh Dấu hiệu thần kinh đặc trưng của bệnh là lúc đầu không phối hợp được hoạt động, run rẩy, nằm đạp chân kiểu bơi chèo hoặc chạy quanh, liệt hoặc nằm úp trên 4 chân Đa số lợn con sẽ chết trong vòng 24 giờ sau khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh Kiểm tra kỹ, thấy phù ở mí mắt và xung huyết kết mạc mắt Hiện tượng phù tổ chức liên kết có thể lan rộng khắp mặt và có thể dẫn đến triệu chứng điển hình phù đầu

Ngoài ra còn thấy khó thở, táo bón hoặc tiêu chảy trước khi xuất hiện triệu chứng thần kinh Đa số không thấy thân nhiệt tăng cao

2.1.4.3 Bệnh phó thương hàn

a) Nguyên nhân

- Do vi khuẩn Salmonella chloleraesuis và Salmonella typhisuis gây nên

Sự lây nhiễm chủ yếu qua đường tiêu hoá, khi sử dụng thức ăn, nước uống đã

nhiễm vi trùng

- Do lây từ lợn mẹ sang lợn con Lợn mẹ, lợn con mang trùng nhưng chưa phát bệnh Khi gặp các điều kiện bất lợi cho cơ thể như thời tiết thay đổi, sức đề kháng

cơ thể giảm, kế phát bệnh, ký sinh trùng, bệnh truyền nhiễm hoặc do lợn mẹ trước đây đã bị bệnh phó thương hàn đã điều trị khỏi, nhưng mầm bệnh vẫn còn trong cơ thể khi có thai truyền bệnh cho lợn con

Trường hợp mãn tính con vật ỉa chảy, xen kẽ đi táo, thường phân lỏng vàng và rất thối, đi tháo kéo theo niêm mạc (nếu có con chết, mổ khám để phân biệt với bệnh dịch tả) Ở lợn nái thường bị xẩy thai khoảng 1 tháng trước khi đẻ hoặc lợn con chết khi sinh, sót nhau, viêm tử cung

2.1.4.4 Bệnh viêm ruột

a) Nguyên nhân

Do vi khuẩn Clostridium perfringens (type C) gây ra Bệnh chủ yếu lây qua

đường tiêu hoá như: thức ăn, nước uống bị nhiễm khuẩn, sữa mẹ Bình thường

Clostridium perfringens hiện diện ở các cơ quan tiêu hoá của tất cả các lợn con

trước khi cai sữa Nếu chăm sóc nuôi dưỡng không tốt, yếu tố ngoại cảnh xấu, sức

đề kháng của lợn con yếu vì thể lợn con dễ phát bệnh

b) Triệu chứng

- Thể cực cấp tính: Xảy ra rất nhanh trong vòng 8 giờ đầu tiên sau khi sinh, lợn con trở nên yếu ớt dần dần rồi chết và heo con cũng dễ bị mẹ đè Lợn thường không biểu hiện triệu chứng gì bên ngoài, có khi thấy tiêu chảy ra máu

- Thể cấp tính: Thường thấy trên lợn con khoảng 2 – 5 ngày tuổi Dấu hiệu đầu tiên là chết bất thình lình và kèm theo tiêu chảy ra máu, bệnh xảy ra rất nhanh, lợn chết nhanh sau khi tiêu chảy ra máu

- Thể bán cấp tính: Lợn con đi ỉa phân thường có màu nâu đỏ có chứa những mảng hoại tử, lợn con trở nên yếu dần rồi chết sau 2 – 3 ngày mắc bệnh

2.1.4.5 Bệnh ỉa chảy do Rotavirus

a) Nguyên nhân

Việc nhiễm Rotavirus rất dễ dàng ở ruột và hậu quả là lớp nhu mô ruột non bị

phá hủy, phần tổn thương nghiêm trọng nhất ở một phần ba giữa của ruột Ruột bị mất lớp biểu mô lông nhung gây teo niêm mạc ruột, kém hấp thu, tiêu chảy

Bốn nhóm kháng nguyên (A, B, C, E) của Rotavirus được tìm thấy ở

lợn Chúng có thể dễ dàng lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, nái khỏe mạnh mang trùng thải qua phân trong thời gian sau sinh, từ đó phơi nhiễm cho bầy lợn con

b) Triệu chứng

Nếu lợn sơ sinh không nhận được sự bảo vệ từ kháng thể của mẹ truyền cho con thông qua sữa non, lợn con có khả năng dễ phát bệnh trong 12 - 48 giờ Mỗi con nái có một lượng kháng thể khác nhau trong sữa non và sữa, dẫn đến mức độ bảo vệ thụ động cho lợn con bú cũng khác nhau ( bảo vệ chủ động là biện pháp tiêm vaccine) Tiêu chảy thường bắt đầu ở lợn 5 ngày đến 3 tuần tuổi hoặc ngay sau khi cai sữa, nhiều nhất ở 3 tuần tuổi

* Ở lợn sơ sinh

- Phân của lợn con sơ sinh thường có màu vàng hoặc màu xám và nhão trong giai đoạn đầu nhưng sau vài giờ hoặc vài ngày phân đặc như kem rồi keo quánh trước khi trở lại bình thường Tiêu chảy kéo dài 2-5 ngày Lợn bệnh trở nên hốc hác

và lông xù xì do mất nước, nhưng tỉ lệ tử vong thường là thấp Nếu có kế phát mầm

bệnh khác (như E coli, cầu trùng, viêm ruột hoại tử ) tỉ lệ chết sẽ gia tăng

- Mắt trũng

- Vùng da quanh hậu môn ướt

* Ở lợn con sau cai sữa:

Tiêu chảy phân lỏng có chứa thức ăn khó tiêu hóa Lợn bỏ ăn, không hấp thu được thức ăn nên hốc hác, còi cọc, rất dễ nhiễm bệnh viêm phổi và các bệnh khác

2.1.5 Giới thiệu chế phẩm Lactovet dùng trong nghiên cứu

2.1.5.1 Nguồn gốc và thành phần

a) Nguồn gốc

Chế phẩm Lactovet là một chế phẩm vi sinh

được sản xuất bởi Công ty cổ phần thuốc thú y

Marphavet, là sản phẩm được tổng hợp lên bởi

chủng vi khuẩn Lactobacillus plantarum LT 4 và

một số chất phụ gia

Bảng 2.1: Tiêu chuẩn cơ sở của sản phẩm Lactovet trong 1kg thành phẩm

Không có kháng sinh và hóa chất độc hại

Quy trình chế tạo Lactovet : Từ chủng Lactobacillus plantarum TL 4 (trình tự gen mã hóa ARNr 16S của chủng L TL4 được đăng ký tại ngân hàng gen thế giới với mã số truy cập là JQ937330) có khả năng sinh acid lactic cao được phân lập, tuyển chọn tại khu vực thành phố Thái Nguyên Tiến hành tối ưu hóa và nhân sinh khối tế bào trên thiết bị lên men sục khí Infors của Thụy Sỹ Từ sinh khối tế bào thu được tiến hành bổ sung thêm các chất phụ gia tạo chế phẩm sinh học (probiotic) có tên thương mại là chế phẩm Lactovet

-Chống chịu trong

muối mật

- Sinh axit lactic cao

- Chống chịu môi trường

pH kiềm, axit môi

- Bệnh đường tiêu hóa - Tăng trưởng của vật nuôi

- Nồng độ khí thải - - Thời gian bảo quản

(NH3,H2S)

Hình 1.1 Sơ đồ quy trình chế tạo chế phẩm Lactovet

PHÂN LẬP, TUYỂN CHỌN CÁC CHỦNG LACTOBACILLUS

SPP Mẫu đặc trƣng

Chế phẩm sinh học Lactovet