MỤC LỤC 1.Phân tích tình hình 1 2.Phân tích đối tượng 1 3.Mục tiêu 2 4.Kế hoạch nội dung chương trình, nội dung bài giảng 3 4.1.Kế hoạch tổ chức tập huấn 3 4.2.Nội dung chương trình tập huấn 3 4.3.Nội dung bài giảng 4 5.Kinh phí 4 5.1.Nguồn kinh phí 4 5.2.Cơ sở lập dự đoán kinh phí 4 5.3.Tổng kinh phí thực hiện 5 PHỤ LỤC 6 Phụ lục 1. Dự toán kinh phí 6 Phụ lục 2. Nội dung chuyên đề 8
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG -*** -
BÁO CÁO THỰC TẬP TRUYỀN THÔNG MÔI TRƯỜNG
Sinh viên thực hiện : Trần Thị Hoàn
Giảng viên hướng dẫn : ThS Bùi Thị Thu Trang
HÀ NỘI 2017
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG -*** -
ĐỀ CƯƠNG
NÂNG CAO NHẬN THỨC VÀ HƯỚNG DẪN CHO NGƯỜI DÂN VỀ VIỆC XỬ LÝ CHẤT THẢI TRONG CHĂN NUÔI TẠI HUYỆN ANH SƠN,
TỈNH NGHỆ AN
Trang 3MỤC LỤC
1.Phân tích tình hình 1
2.Phân tích đối tượng 1
3.Mục tiêu 2
4.Kế hoạch nội dung chương trình, nội dung bài giảng 3
4.1.Kế hoạch tổ chức tập huấn 3
4.2.Nội dung chương trình tập huấn 3
4.3.Nội dung bài giảng 4
5.Kinh phí 4
5.1.Nguồn kinh phí 4
5.2.Cơ sở lập dự đoán kinh phí 4
5.3.Tổng kinh phí thực hiện 5
PHỤ LỤC 6
Phụ lục 1 Dự toán kinh phí 6
Phụ lục 2 Nội dung chuyên đề 8
Trang 41 PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH
Huyện Anh Sơn là một huyện miền núi miền Tây tỉnh Nghệ An, Việt Nam.Huyện nằm dọc theo Quốc lộ 7 và đôi bờ sông Lam Phía Đông Anh Sơn giáp vớihuyện đồng bằng Đô Lương, phía Bắc Anh Sơn giáp với huyện miền núi Tân Kỳ vàhuyện vùng cao Quỳ Hợp, phía Tây Anh Sơn giáp với huyện vùng cao Con Cuông vàLào, phía Nam Anh Sơn giáp với huyện miền núi Thanh Chương Nền kinh tế củahuyện chủ yếu là dựa vào nông nghiệp
Những năm gần đây, phong trào nuôi bò lai sinh sản, nuôi vỗ béo bò thịt pháttriển rộng khắp ở Anh Sơn Theo số liệu thống kê tại Anh Sơn, bà con nông dân bắtđầu chăn nuôi bò vỗ béo hơn 10 năm trước Từ một vài hộ nuôi nhỏ lẻ ban đầu, đếnnay, nghề này đã phát triển rộng khắp tại tất cả các xã Hiện nay tổng đàn bò toànhuyện ổn định trên 18.350 con Trong 6 tháng đầu năm, tổng sản lượng thịt xuấtchuồng 7.767 tấn Toàn huyện hiện có 50 mô hình nuôi bò hàng hóa quy mô 10 contrở lên, ngoài ra còn có hàng trăm hộ nuôi từ 5 con trở lên, hộ nuôi nhiều nhất từ 30 –
40 con Sau khi trừ chi phí người chăn nuôi thu lãi khoảng 1,5 – 2 triệuđồng/con/tháng, tạo thu nhập đáng kể cho bà con nông dân Năm 2015 huyện Anh Sơn
đã xây dựng mô hình điểm “Chuyển đổi một số diện tích trồng lúa, màu kém hiệu quảsang trồng cỏ làm thức ăn chăn nuôi” tại xã Vĩnh Sơn với diện tích 25 ha Đây là môhình chăn nuôi phù hợp với điều kiện thực tế của nhà nông, vừa tránh được những rủi
ro cho người nông dân, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần xóa đói giảmnghèo bền vững Song, bên cạnh việc đem lại lợi ích cao về kinh tế, việc chăn nuôi giasúc, gia cầm với số lượng lớn như vậy đã dẫn đến lượng chất thải tạo ra cũng khôngnhỏ, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống và sức khỏe của người dân nơi đây Tuy nhiên,nếu có biện pháp xử lý thích hợp, những chất thải đó lại chính là nguồn phân bón rấttốt để cải tạo đồng ruộng và vườn cây ăn trái mang lại hiệu quả rất cao cho bà conchăn nuôi
Do đó việc tuyên truyền, hướng dẫn bà con cách xử lý chất thải trong chăn nuôi
là điều hết sức cần thiết Dựa vào thực tế đó và căn cứ theo công văn chỉ đạo của chủtịch UBND huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An; chúng tôi đề xuất tổ chức lớp tập huấn: “
Nâng cao nhận thức và hướng dẫn cho người dân về việc xử lý chất thải trong chăn nuôi tại huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An”.
2 PHÂN TÍCH ĐỐI TƯỢNG
-Đối tượng truyền thông:
Hội Nông dân
Trang 5 Các cán bộ làm tại phòng môi trường huyện Anh Sơn
Là các tổ chức chính trị xã hội liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động chănnuôi của huyện
-Trình độ nhận thức: không có điều kiện và thường xuyên được tiếp cận cáckiến thức về xử lý, kĩ thuật trong chăn nuôi
-Dân tộc: bên cạnh dân tộc Kinh còn có dân tộc Chăm, Thái
Biết được tác dụng của chất thải khi đã được xử lý
Nắm được kĩ thuật xử lý chất thải chăn nuôi
Trang 64 KẾ HOẠCH NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH, NỘI DUNG BÀI GIẢNG
4.1 Kế hoạch tổ chức tập huấn
chức
Số lượng học viên
Địa điểm tổ chức
Đối
tượng 1
Đ/c Chủ tịch, các phó
chủ tịch, cán bộ làm
công tác môi trường tại
huyện Anh Sơn
Sáng thứ 7ngày 15/04/2017 50
Hội trường UBND Huyện Anh Sơn
Hội trường UBND Huyện Anh SơnLớp 2:
Hội phụ nữ huyện Anh Sơn
Sáng thứ 2, ngày
Hội trường UBND Huyện Anh Sơn
4.2. Nội dung chương trình tập huấn
7h30- 8h00
Phát tài liệu, ổn định chỗ ngồi Phòng TNMT huyện Anh SƠn phối
hợp với Hội nông dân, hội phụ nữ8h00-8h10 Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu Phòng TNMT huyện Anh Sơn8h10 – 8h45 Nội dung 1, 2,3 của chuyên đề:
Thực trạng ô nhiễm môi trường do chăn nuôi tại huyện, phân loại là tác hại
Phòng TNMT kết hợp với Giảng viên trường ĐH Tài nguyên và Môitrường HN
8h45-9h30
Nghỉ giải lao, uống nước Phòng TNMT huyện Phù Mỹ phối
hợp với Hội nông dân, hội phụ nữ9h30 – 10h45 Nội dung 4 của chuyên đề:
Một số kĩ thuật xử lý chất thải
Phòng TNMT kết hợp với Giảng viên trường ĐH Tài nguyên và Môitrường HN
10h45 – 11h10 Trả lời, giải đáp thắc mắc Phòng TNMT kết hợp với Giảng
viên trường ĐH Tài nguyên và Môitrường HN
11h10 – 11h15 Bế mạc
4.3 Nội dung bài giảng
Trang 7Chuyên đề: Tổng quan về ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi (dành cho tất cả
các đối tượng)
-Giảng viên: Th.S Nguyễn Khắc Thành
-Đơn vị công tác: Giảng viên trường ĐH Tài nguyên và Môi trường HN
-Nội dung chuyên đề :
Thực trạng ô nhiễm môi trường do chăn nuôi tại huyện
Phân loại chất thải chăn nuôi
Tác hại của xử lý chất thải không hợp vệ sinh
Biện pháp quản lý chất thải
5.2 Cơ sở lập dự đoán kinh phí
-Thông tư 139/2010/TT-BTC ngày 21 tháng 09 năm 2010 của Bộ Tài chính quyđịnh về việc lập dự toán, quản lý và sử dụng kinh phí từ ngân sách nhà nước dành chocông tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Nhà nước
-Thông tư 123/2009/TT-BTC :Quy định nội dung chi, mức chi xây dựng chươngtrình khung và biên soạn chương trình, giáo trình các môn học đối với các ngành đàotạo Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp
-Thông tư 97/2010.TT-BTC ngày 6 tháng 7 năm 2010 của Bộ Tài chính quy định
về chế độ công tác phí, chế độ chi tổ chức các cuộc hội nghị đối với cơ quan nhà nước
và đơn vị sự nghiệp công lập
-Thông tư liên tịch 14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 07/05/2007 quy định về việclâp dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước đảm bảo chocông tác phổ biến giáo dục pháp luật và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơsở
Trang 8-Thông tư 44/2007/TTLT-BTC-BKHCN ngày 07/05/2007 về Hướng dẫn địnhmức xây dựng và phân bổ dự toán kinh phí đối với các đề tài, dự án khoa học và côngnghệ sử dụng ngân sách nhà nước.
-Thông tư 45/2010/TTLT-BTC-BTNMT ngày 30/03/2010 về việc Hướng dẫnviệc quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường
5.3 Tổng kinh phí thực hiện
Ghi bằng số: 27.550.000 VNĐ
Số tiền bằng chữ: Hai mươi bảy triệu, năm trăm năm mươi ngàn đồng
(Nội dung chi tiết xem phụ lục 1 đính kèm)
Trang 9PHỤ LỤC
Phụ lục 1 Dự toán kinh phí
TT Nội dung thực hiện Đơn vị tính Số lượng Đơn giá Thành tiền
(VNĐ) Ghi chú
1
Chuyên đề: nâng cao nhận
thức và hướng dẫn cho
người dân về việc xử lý chất
thải trong chăn nuôi tại
huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ
người dân về việc xử lý chất
thải trong chăn nuôi tại
huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ
Thuê thiết bị giảng
(Máy chiếu), âm thanh, ánh
sáng … (tạm tính)
4 Hỗ trợ tiền ăn cho học viên Người 150 50,000 7,500,000
6 Photo tài liệu tập huấn
Trang 101 Thuê phòng nghỉ cho giảng
2
Thuê xe đưa đón giảng viên
và mang màn chiếu, thiết bị
DỰ TOÁN KINH PHÍ LỚP TẬP HUẤN VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Trang 11Phụ lục 2 Nội dung chuyên đề
MỤC LỤC
1.Tính cấp thiết của đề tài 9
2.Thực trạng tại địa phương 9
3.Nội dung chính của chuyên đề 10
3.1.Tổng quan về ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi 10
3.2.Phân loại chất thải chăn nuôi 11
3.3.Tác hại của xử lý chất thải không hợp vệ sinh 12
3.3.1.Đối với môi trường 12
3.3.2.Đối với sức khỏe con người 13
3.3.3.Hậu quả của ô nhiễm môi trường chăn nuôi 13
3.4.Biện pháp quản lý chất thải 13
3.4.1.Lựa chọn vị trí xây dựng chuồng tại hợp lý 13
3.4.2.Mật độ và diện tích chuồng nuôi 13
3.4.3.Bố trí, sắp xếp các dãy chuồng nuôi hợp lý 14
3.4.4.Xây dựng công trình xử lý chất thải 14
3.4.5.Công tác vệ sinh chuồng trại 14
3.4.6.Trồng cây xanh 14
3.5.Một số kĩ thuật xử lý chất thải: 15
3.5.1.Kĩ thuật ủ phân 15
3.5.2.Quy trình xây dựng và vận hành hệ thống xử lý chất thải chăn nuôi bằng hầm khí biogas 17
4.Kết luận - Kiến nghị 22
5.Tài liệu tham khảo 23
6.Phụ lục 23
Trang 121 Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm tại nông thôn là một trong những vấn đề nổi cộm trongcông tác quản lý môi trường ở nước ta Ở huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An trong nữngnăm gần đây, phong trào nuôi bò lai sinh sản, nuôi vỗ béo bò thịt phát triển rộng khắp Theo số liệu thống kê tại Anh Sơn, bà con nông dân bắt đầu chăn nuôi bò vỗ béo hơn
10 năm trước Từ một vài hộ nuôi nhỏ lẻ ban đầu, đến nay, nghề này đã phát triển rộngkhắp tại tất cả các xã Hiện nay tổng đàn bò toàn huyện ổn định trên 18.350 con Trong
6 tháng đầu năm, tổng sản lượng thịt xuất chuồng 7.767 tấn Toàn huyện hiện có 50
mô hình nuôi bò hàng hóa quy mô 10 con trở lên, ngoài ra còn có hàng trăm hộ nuôi từ
5 con trở lên, hộ nuôi nhiều nhất từ 30 – 40 con Chăn nuôi đã mang lại lợi ích kinh tếcao, góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững
Song bên cạnh việc đem lại lợi ích cao về kinh tế, việc chăn nuôi gia súc, gia cầmvới số lượng lớn như vậy đã dẫn đến lượng chất thải tạo ra cũng không nhỏ, gây ảnhhưởng lớn đến đời sống và sức khỏe của người dân nơi đây Tuy nhiên, nếu có biệnpháp xử lý thích hợp, những chất thải đó lại chính là nguồn phân bón rất tốt để cải tạođồng ruộng và vườn cây ăn trái mang lại hiệu quả rất cao cho bà con chăn nuôi
Do đó việc tuyên truyền, hướng dẫn bà con cách xử lý chất thải trong chăn nuôi
là điều hết sức cần thiết Dựa vào thực tế đó và căn cứ theo công văn chỉ đạo của chủtịch UBND huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An; chúng tôi đề xuất tổ chức lớp tập huấn: “
Nâng cao nhận thức và hướng dẫn cho người dân về việc xử lý chất thải trong chăn nuôi tại huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An”.
2 Thực trạng tại địa phương
Nông nghiệp là một lĩnh vực kinh tế quan trọng của huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ
An Tỷ lệ đóng góp GDP của nông nghiệp > 43 % Ngày nay, với sự tiến bộ của khoahọc kĩ thuật, nông nghiệp ngày càng đạt phát triển và đạt giá trị cao Hai lĩnh vực quantrọng trong nông nghiệp là chăn nuôi và trồng lúa nước Bên cạnh giá trị kinh tế đạtđược, ngành nông nghiệp hiện nay, đặc biệt là chăn nuôi của huyện đang gây nhiều tácđộng đến môi trường cũng như sức khỏe của người dân sống tại đây,
Anh Sơn là huyện chủ yếu phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm đặc biệt là đàn
bò hướng nạc, tự trồng cỏ chăn nuôi bò để tăng nhanh số lượng và chất lượng
Những năm gần đây, phong trào nuôi bò lai sinh sản, nuôi vỗ béo bò thịt pháttriển rộng khắp ở Anh Sơn Theo số liệu thống kê tại Anh Sơn, bà con nông dân bắtđầu chăn nuôi bò vỗ béo hơn 10 năm trước Từ một vài hộ nuôi nhỏ lẻ ban đầu, đến
Trang 13huyện ổn định trên 18.350 con Trong 6 tháng đầu năm, tổng sản lượng thịt xuấtchuồng 7.767 tấn Toàn huyện hiện có 50 mô hình nuôi bò hàng hóa quy mô 10 contrở lên, ngoài ra còn có hàng trăm hộ nuôi từ 5 con trở lên, hộ nuôi nhiều nhất từ 30 –
40 con Sau khi trừ chi phí người chăn nuôi thu lãi khoảng 1,5 – 2 triệuđồng/con/tháng, tạo thu nhập đáng kể cho bà con nông dân Năm 2015 huyện Anh Sơn
đã xây dựng mô hình điểm “Chuyển đổi một số diện tích trồng lúa, màu kém hiệu quảsang trồng cỏ làm thức ăn chăn nuôi” tại xã Vĩnh Sơn với diện tích 25 ha Bước đầu
mô hình điểm được hỗ trợ 25 triệu đồng, sắp tới huyện sẽ nhân rộng ra các địa phươngkhác với diện tích 200 ha Phấn đấu đến năm 2020, tổng đàn trâu, bò của huyện đạt43.000 con Đây là mô hình chăn nuôi phù hợp với điều kiện thực tế của nhà nông, vừatránh được những rủi ro cho người nông dân, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao, gópphần xóa đói giảm nghèo bền vững
Phần lớn các cơ sở chưa tuân thủ tốt các biện pháp bảo vệ môi trường Trongchăn nuôi, tỷ lệ xây dựng biogas còn thấp (khoảng 30%), đa số xử lý cục bộ như thugom phân, xây dựng hố xử lý nước thải sinh học, trình trạng rò rỉ nước thải ra môitrường, mùi hôi cục bộ còn phổ biến Công tác thu gom rác thải sinh hoạt chỉ chiếm10/17 xã, thị trấn, các địa phương còn lại chịu ảnh hưởng tình trạng ô nhiễm rác thảitại các khu chợ nông thôn, khu dân cư tập trung Kết quả thực hiện công tác vệ sinhmôi trường phong trào xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng xã văn hóa tiến tới xâydựng huyện văn hóa, công tác vệ sinh môi trường đã được các cấp, các ngành và nhândân ở Anh Sơn quan tâm Việc xử lý môi trường phạm vi cục bộ trong cộng đồng, khudân cư và cảnh quan chung của từng xã, thị trấn có bước cải thiện Đến nay có 20,20%
hộ xây dựng cầu vệ sinh tự hoại; tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch đạt 98,36%, trong đó
có 26,38% hộ sử dụng nước máy, tăng hơn 4% so năm 2008
3 Nội dung chính của chuyên đề
3.1 Tổng quan về ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi
Việt Nam là một nước nông nghiệp với khoảng 70% số dân sống ở vùng nôngthôn Sản xuất nông nghiệp đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế-xã hội nước
ta Những năm qua, ngành chăn nuôi phát triển khá mạnh về cả số lượng lẫn quy mô.Tuy nhiên, việc chăn nuôi nhỏ lẻ trong nông hộ, thiếu quy hoạch, nhất là các vùng dân
cư đông đúc đã gây ra ô nhiễm môi trường ngày càng trầm trọng Ô nhiễm môi trường
do chăn nuôi gây nên chủ yếu từ các nguồn chất thải rắn, chất thải lỏng, bụi, tiếng ồn,xác gia súc, gia cầm chết chôn lấp, tiêu hủy không đúng kỹ thuật Một kết quả kiểm tramức độ nhiễm khuẩn trong chuồng nuôi gia súc cho thấy, tổng số vi khuẩn trongkhông khí ở chuồng nuôi cao gấp 30-40 lần so với không khí bên ngoài
Trang 14Đối với các cơ sở chăn nuôi, các chất thải gây ô nhiễm môi trường có ảnh hưởngtrực tiếp tới sức khỏe con người, làm giảm sức đề kháng vật nuôi, tăng tỷ lệ mắc bệnh,năng suất bị giảm, tăng các chi phí phòng trị bệnh, hiệu quả kinh tế của chăn nuôikhông cao, Sức đề kháng của gia súc, gia cầm giảm sút sẽ là nguy cơ gây nênbùng phát dịch bệnh Vì vậy, WHO [2005] khuyến cáo phải có các giải pháp tăngcường việc làm trong sạch môi trường chăn nuôi, kiểm soát, xử lý chất thải, giữ vữngđược an toàn sinh học, tăng cường sức khỏe các đàn giống Các chất thải chăn nuôigây ô nhiễm môi trường do vi sinh vật (các mầm bệnh truyền nhiễm) là đặc biệt nguyhiểm, vì nó sẽ làm phát sinh các loại dịch bệnh như ỉa chảy, lở mồm long móng, taixanh, cúm gia cầm H5N1,
Theo tính toán thì lượng chất thải rắn mà các vật nuôi có thể thải ra(kg/con/ngày) là: Bò 10, trâu 15, lợn 2, gia cầm 0.2, do vậy hàng năm, đàn vật nuôiViệt Nam thải vào môi trường khoảng 73 triệu tấn chất thải rắn (phân khô, thức ănthừa) và 25-30 triệu khối chất thải lỏng (phân lỏng, nước tiểu và nước rửa chuồng trại).Trong đó, khoảng 50% lượng chất thải rắn (36,5 triệu tấn), 80% chất thải lỏng (20-24triệu m3) xả thẳng ra môi trường, hoặc sử dụng không qua xử lý sẽ gây ô nhiễm môitrường nghiêm trọng Ước tính một tấn phân chuồng tươi với cách quản lý, sử dụngnhư hiện nay sẽ phát thải vào không khí khoảng 0,24 tấn CO2 quy đổi thì với tổng khốichất thải nêu trên sẽ phát thải vào không khí 17,52 triệu tấn CO2 Các nhà nghiên cứu
đã ước tính được rằng chăn nuôi gây ra 18% khí gây hiệu ứng nhà kính làm cho nhiệt
độ trái đất tăng lên (biến đổi khí hậu toàn cầu), lớn hơn cả phần do giao thông vận tảigây ra
Do đó, việc xử lý các chất thải trong chăn nuôi bò là vô cùng quan trọng; nếu xử
lý tốt sẽ không chỉ bảo vệ môi trường mà còn gia tăng nguồn thu nhập cho người nôngdân
3.2 Phân loại chất thải chăn nuôi
Chất thải trong chăn nuôi được phân ra làm 3 loại:
Chất thải rắn (phân, thức ăn thừa )
Chất thải lỏng (nước tiểu, nước tắm rửa gia súc, cọ rửa chuồng trại, )
Chất thải khí (mùi, khí CO2, NH3, CH4 do hoạt động hô hấp tiêu hóa của vậtnuôi, do ủ phân và chế biến thức ăn ) Đây là loại chất thải khó kiểm soát nhất
Nước thải chăn nuôi là một trong những loại nước thải có nồng độ ô nhiễm cao,đặc biệt là BOD, COD, nito, photpho và các vi sinh vật gây bệnh Các thông số ônhiễm đặc trưng của nước thải chăn nuôi được thể hiện trong bảng sau:
