Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

Sự cần thiết của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay………...10... Đóng góp mới của luận văn - L

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU………4

1 Lý do chọn đề tài……… 4

2 Mục đích nghiên cứu……… 7

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu………….……… 7

4 Giả thuyết khoa học……….8

5 Nhiệm vụ nghiên cứu……… ……… 8

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu ………9

7 Phương pháp nghiên cứu………9

8 Đóng góp mới của luận văn……….10

9 Cấu trúc luận văn………

NỘI DUNG……… 10

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ - CỤ THỂ VÀO DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1.1 Cơ sở lý luận của việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh……… 10

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề………

1.1.2 Các khái niệm cơ bản……… 10

1.1.3 Vai trò của quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh……10

1.1.4.Yêu cầu của quan điểm lịch sử cụ thể……….11

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay………10

1.2.1 Thực trạng vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường Đại học, cao đẳng hiện nay……….10

1.2.2 Thực trạng vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay… 10

1.2.3 Sự cần thiết của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay……… 10

2

Tiểu kết chương 1………10

CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ - CỤ THỂ VÀO DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KĨ THUẬT Y TẾ HẢI DƯƠNG………22

2.1 Nguyên tắc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ………22

2.1.1.Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm thực hiện tốt mục tiêu môn học……….22

2.1.2.Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh cần đảm bảo tính vừa sức với đối tượng sinh viên………22

2.1.3 Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh cần đảm bảo phát triển năng lực người học………23

2.2 Biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương……… 22

2.2.1 Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong chuẩn bị bài giảng môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ……… 22

2.2.2 Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học trên lớp môn Tư tưởng Hồ Chí Minh………

2.2.3 Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong kiểm tra đánh giá môn Tư tưởng Hồ Chí Minh………

Tiểu kết chương 2………12

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ - CỤ THỂ VÀO DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KĨ THUẬT Y TẾ HẢI DƯƠNG HIỆN NAY 3.1 Kế hoạch thực nghiệm……….12

3.1.1 Giả thuyết thực nghiệm ………12

3.1.2 Mục đích thực nghiệm ……… 12

3.1.3 Đối tượng thực nghiệm và đối chứng……… ……… 12

3.1.4.Thời gian, địa điểm và nhiệm vụ thực nghiệm……… … 12

3.2 Nội dung thực nghiệm……….12

3

3.2.1 Những nội dung khoa học cần thực nghiệm……… 12

3.2.2 Thiết kế bài giảng thực nghiệm………12

3.2.3 Tổ chức thực nghiệm……… 12

3.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm………12

3.3.1 Đánh giá kết quả trước thực nghiệm……….12

3.3.2 Đánh giá kết quả sau thực nghiệm ………12

3.3.3 Đánh giá về mặt định lượng……… 12

3.3.4 Đánh giá về mặt định tính………

Tiểu kết chương 3……… 12

KẾT LUẬN……… 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……….12

ra đời

Đối với các tác phẩm nói chung, tác phẩm Hồ Chí Minh nói riêng, nếu xa rời xuất xứ, không biết chính xác về địa điểm, thời gian, hoàn cảnh ra đời, chúng

ta sẽ không hiểu chính xác về nội dung, bản chất của tác phẩm ấy

Chính vì vậy, vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn học Dựa vào quan điểm ấy, giáo viên sẽ giúp sinh viên hiểu sâu sắc,

cụ thể, chính xác hơn các luận điểm tư tưởng trong giáo trình

Thực tiễn giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay cho thấy, rất ít giáo viên quan tâm đến xuất xứ các trích dẫn, thậm chí là các đoạn trích dẫn trong giáo trình Điều đó có nghĩa là, chúng ta đang xem nhẹ nguyên tắc “tính lịch sử”, “tính cụ thể” trong quá trình dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

5

Trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương được thành lập 12/7/2007 Trong những năm qua, các giáo viên rất có ý thức và tích cực đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng các xuất xứ trích dẫn trong giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể chưa thật sự được các giáo viên chú ý tới

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn: “Vận dụng quan điểm lịch

sử - cụ thể vào dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật

y tế Hải Dương” làm đề tài luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, chuyên ngành

Lý luận và phương pháp giảng dạy giáo dục chính trị

2 Mục đích nghiên cứu

Luận văn tập trung khai thác và sử dụng xuất xứ trích dẫn, truy tìm hoàn cảnh ra đời của các đoạn trích trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn học ở Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quan điểm lịch sử - cụ thể

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể (Xuất xứ trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh) trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

4 Giả thuyết khoa học

Qua việc làm rõ nội hàm quan điểm lịch sử - cụ thể, luận văn sẽ vận dụng quan điểm ấy vào việc xây dựng bài giảng và tiến hành dạy học thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm (nếu thành công) sẽ được áp dụng vào công tác đào tạo của trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương nói riêng cũng như các trường đại học, cao đẳng trong cả nước nói chung, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương và các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp khác hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6

- Phân tích cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của việc vận dụng quan điểm lịch

sử - cụ thể trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh Khẳng định sự cần thiết của công việc đó

- Phân tích các nguyên tắc và biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

- Tiến hành thực nghiệm Sư phạm việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ luận văn thạc sĩ, chúng tôi tập trung khai thác và vận dụng các xuất xứ trích dẫn trong giáo tŕnh tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh

Luận văn khảo sát thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường

ĐH Kĩ thuật Y tế Hải Dương trong những năm 2016, 2017 và tiến hành dạy thực nghiệm sư phạm vào học kì II năm học 2016-2017

7 Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận: Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phân tích, so sánh, tổng hợp, lịch sử, logic và các phương pháp xã hội học như: phỏng vấn, thống kê, điều tra…

8 Đóng góp mới của luận văn

- Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài, khẳng định sự cần thiết của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể (khai thác và sử dụng xuất xứ các trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh) vào giảng dạy môn tư tưởng

Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

- Luận văn đề xuất các nguyên tắc, biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử -

cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho giảng viên, sinh viên ở các học viện, đại học, cao đẳng trong việc nghiên cứu, học tập và giảng dạy môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh

7

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cầu thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở khoa học của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 2: Nguyên tắc và biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

1.1 Cơ sở lý luận của việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ trước đến nay, có khá nhiều công trình, bài viết đã đề cập đến vấn đề nghiên cứu của đề tài luận văn ở các khía cạnh khác nhau Điển hình có thể kể đến: Việc nghiên cứu phương pháp sử dụng tác phẩm của Hồ Chí Minh được đặt ra

lần đầu tiên trong Quyển “Phương pháp dạy học lịch sử” - Phan Ngọc Liên – Trần

văn Trị Các tác giả đã đánh giá cao vị trí, ý nghĩa tác phẩm của Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử khi cho rằng có thể nói hầu hết tài liệu của Hồ Chủ Tịch đều

có thể trích dẫn và sử dụng trong việc học tập các khoá trình lịch sử dân tộc và lịch

sử thế giới Tuy nhiên trong khuôn khổ một giáo trình, phương pháp sử dụng nguồn tài liệu này cũng chỉ được xem xét trong mối quan hệ với các loại tài liệu tham khảo khác, mà chưa trình bày cụ thể cách sử dụng

Trong tác phẩm “Hồ Chí Minh bàn về lịch sử” do Phan Ngọc Liên chủ biên,

NXB Hà Nội 1999, các tác giả đã sưu tầm trích dẫn trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh (toàn tập10 tập) những đoạn có liên quan đến tài liệu sự kiện, khái quát – lý luận lịch sử, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu sử học, để giúp người đọc nhận thức đúng và sâu sắc hơn lịch sử quá khứ của dân tộc và trên thế giới Trên cơ sở ấy nắm được quy luật phát triển của lịch sử trong hiện tại và tương lai, tin tưởng vào tiền đồ cách mạng của chúng ta Các tác giả đã coi việc sử dụng tác

gồm: trích dẫn trực tiếp, gián tiếp, trích dẫn không có sự liên kết…

Cuốn “Những vấn đề lịch sử trong tác phẩm Hồ Chí Minh”, Nxb Đại học

quốc gia, (1999) của Phan Ngọc Liên đã đề cập đến nội dung, các vấn đề lịch sử trong tác phẩm của Hồ Chí Minh Tác giả phân tích khá sâu sắc các sự kiện lịch sử,

tư liệu lịch sử trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh

Bài viết “Những hiểu biết ban đầu về phương pháp dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh”, (2004), Tạp chí giáo dục lý luận, số 1 của Phan Ngọc Liên đã đề

cập đến nội dung, phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Các nguyên tắc và một số phương pháp cụ thể như: thuyết trình, đàm thoại… đã được nhắc đến một chi tiết

Cuốn “Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh” Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, (2002) của Hoàng Chí Bảo lại thiên về hướng tổng quan những nghiên cứu về phương pháp Hồ Chí Minh

Cuốn “Dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh”, (2005) Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội của Nguyễn Quang Đăng cũng đề cập cụ thể, sâu sắc nội dung dạy và học môn tư tưởng Hồ Chí Minh Thông qua đó, tác giả cũng đề cập đến một số phương pháp dạy và học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Nguyễn Thế Phúc, Trần Thị Hồng Minh (chủ biên) với “Giảng dạy tư tưởng

Hồ Chí Minh – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nxb CAND, (2014), đã trình

bày quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về tư tưởng Hồ Chí Minh và thực trạng giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh ở đại học Huế Gía trị tư tưởng Hồ Chí Minh – lý luận và thực tiễn

Nguyễn Văn Linh với “Góp phần tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh”, Nxb Sự

thật (1992), đã đề cập đến các bài viết của các lãnh tụ và các nhà văn, nhà chính trị nước ta viết về tư tưởng của Hồ Chí Minh

Thư mục trích dẫn chuyên đề “Những lời dạy của Hồ Chủ Tịch về đạo đức cách mạng”, Nxb Thư viện nhân dân tỉnh Quảng Ninh, (1987) đã đề cập đến nội

dung những lời dạy của Hồ Chủ Tịch về phê bình và tự phê bình, vấn đề cần kiệm

số lưu ý khi giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Âu Thị Hồng Thắm với “Phương pháp giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên dân tộc trường cao đẳng Sư phạm”, Nxb Đại học sư phạm Hà

Nội (2007), đã đề cập đến nội dung định hướng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, phương pháp dạy học và những yêu cầu thực hiện dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh ở trường Cao đẳng sư phạm có sinh viên dân tộc

Nguyễn Hữu Niên với “Nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh”, (2013), tháng 5 – số đặc biệt, tr.22-23 – Tạp chí Giáo dục, đã đề cập đến

nội dung nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Cuốn “Nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh – T.2”, Nxb Chính trị quốc gia

(1993), đã đề cập đến nội dung nguồn gốc, quá trình hình thành, định nghĩa, nội dung chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh, một số vấn đề về phương pháp luận nghiên cứu Hồ Chí Minh

Bài trích “Nghĩ về phương pháp nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh” của tác

giả Tương Lai, (2008), số 10, tr.12-13 – Tia Sáng, đề cập đến phương pháp nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh

Võ Nguyên Giáp với “Một số vấn đề về nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh”,

Nxb CAND, (2004), đã đề cập đến nội dung về một số vấn đề về tư tưởng Hồ Chí Minh , qua đó làm sáng tỏ giá trị tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh

Nhìn chung, các công trình, bài viết nêu trên ít nhiều có đề cập đến các vấn

đề thuộc về nội dung và phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Tất cả đều có giá trị tham khảo tốt Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên

cứu nào đề cập đến vấn đề “Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay”

Luận văn sẽ tập trung đi sâu nghiên cứu cơ sở khoa học, nguyên tắc, phương pháp khai thác và sử dụng xuất xứ trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay Trên cơ sở đó, luận văn sẽ tiến hành dạy thực nghiệm sư phạm và đánh

11

giá kết quả thực nghiệm để chứng minh sự cần thiết, đúng đắn của vấn đề nghiên cứu

1.1.2 Các khái niệm cơ bản

- Khái niệm Lịch sử: Theo Tiếng Hy Lạp, lịch sử được viết: ἱστορία,

historia, có nghĩa là: sự tìm hiểu kiến thức bằng cách điều tra Xoay quanh vấn đề

này, nhiều nhà nghiên cứu đã thể hiện ý kiến của mình:

Tiến sĩ Sue Peabody: lịch sử là một câu chuyện chúng ta nói chúng ta là ai Nhà bác học người La Mã Cicero (106-45 TCN) đưa ra quan điểm: "Historia

magistra vitae" (lịch sử chính yếu của cuộc sống) với yêu cầu đạt tới "lux

veritatis" (ánh sáng của sự thật) [81]

Theo Trần Thị Bích Ngọc, lịch sử được hiểu theo 3 ý chính:

- Việc diễn ra trong quá khứ: những sự kiện (biến cố/ event) diễn ra trong quá khứ cho đến thời điểm hiện tại, không thể thay đổi được, cố định trong không gian và thời gian, mang tính chất tuyệt đối và khách quan

- Ghi lại những việc diễn ra trong quá khứ: con người muốn nắm bắt quá khứ, diễn đạt theo sự kiện theo từ ngữ và giải thích ý nghĩa của sự kiện, mang tính chất tương đối và chủ quan của người ghi lại bằng những câu chuyện kể

- Làm thành tài liệu của việc diễn ra trong quá khứ: cách làm hoặc quá trình tập hợp những sự việc diễn ra trong quá khứ thành tài liệu cũng chính là câu

chuyện kể đối với hiện tại [80]

Từ các định nghĩa trên cho thấy, lịch sử thường được tiếp cận theo 2 cách Thứ nhất, lịch sử với tư cách là bản thân cuộc sống (là tất là những gì đã diễn ra trong quá khứ - mang tính khách quan) Thứ hai, lịch sử là một khoa học nghiên cứu về quá khứ (Qua bộ óc của mình, con người tìm hiểu về bản thân cuộc sống của muôn loài đã diễn ra trong quá khứ - mang tính chủ quan)

- Khái niệm cụ thể “Cụ thể” là một tính từ: Có hình thể, có tồn tại dưới

dạng vật chất mà giác quan con người có thể nhận biết được, phân biệt với trừu tượng Có thật trong chỉnh thể của nó, với đầy đủ các mặt và các quan hệ đa dạng của nó; rõ ràng và được xác định riêng biệt, không chung chung, không khái quát [82]

12

- Quan điểm lịch sử - cụ thể: Theo Lênin, trong nghiên cứu khoa học,

chúng ta không được quên mối liên hệ lịch sử căn bản, nghĩa là phải xem xét hiện tượng nhất định đã xuất hiện trong lịch sử như thế nào, hiện tượng đó đã trải qua những giai đoạn phát triển chủ yếu nào và đứng trên quan điểm của sự phát triển

đó để xem xét hiện nay nó đã trở thành như thế nào? [34;tr.18] Điểu đó có nghĩa

là, muốn hiểu biết chính xác nhất các sự vật, hiện tượng, chúng ta phải xem xét nó trong thời điểm, địa điểm xuất hiện và quá trình phát triển theo thời gian của các sự vật, hiện tượng ấy

Tương tự với nhận định trên, Phạm Đình Nam nói: Nguyên lý về mối liên

hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển là cơ sở hình thành quan điểm lịch sử cụ thể Mọi sự vật hiện tượng của thế giới đều tồn tại, vận động và phát triển trong những điều kiện không gian và thời gian xác định Điều kiện không gian và thời gian có ảnh hưởng trực tiếp tới tính chất, đặc điểm của sự vật Cùng một sự vật nếu tổn tại trong những điều kiện không gian và thời gian cụ thể khác nhau thì tính chất

của sự việc [83]

- Tư tưởng Hồ Chí Minh:

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII ( tháng 6-1991) có viết: “ Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin trong điều kiện cụ thể của nước ta, và trong thực tế tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của cả dân tộc”[7; tr.127] Định nghĩa này được phát triển hoàn chỉnh hơn tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (tháng 4 -2001) và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng ( tháng 1 -2011):

“ Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lenin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, là tài sản tình thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”[ 8; tr.88]

Từ định nghĩa trên, chúng ta thấy nổi bật lên một số nội dung như: Bản chất

Tư tưởng Hồ Chí Minh “là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn

đề cơ bản của cách mạng Việt Nam”; nguồn gốc của Tư tưởng Hồ Chí Minh: “kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lenin vào điều kiện cụ

13

thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại”; Mục đích, giá trị Tư tưởng Hồ Chí Minh: “là tài sản tình thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi; nhằm giải phóng dân tộc, giai cấp và loài người”

Trên cơ sở định hướng của các văn kiện đại hội Đảng, giới khoa học đã đưa ra

định nghĩa: “ Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện, và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lenin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp

và giải phóng con người” [33, tr.19]

Dù định nghĩa theo cách nào, tư tưởng Hồ Chí Minh đều được nhìn nhận với tư cách là một hệ thống lý luận Hiện nay, tồn tại hai phương thức tiếp cận hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh được nhận diện như một hệ thống tri thức tổng hợp, bao gồm: tư tưởng triết học, tư tưởng kinh tế, tư tưởng chính trị; tư tưởng quân sự; tư tưởng văn hóa, đạo đức và nhân văn

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống, các quan điểm về những vân đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, bao gồm: tư tưởng về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc; về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; về Đảng Cộng sản Việt Nam; về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế; về dân chủ,

Nhà nước của dân, do dân, vì dân; về văn hóa, đạo đức vv…[ 34]

- Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh: Theo Quyết định số /2008/QĐ-BGDĐT của Bộ

trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời lượng môn Tư tưởng Hồ Chí Minh gồm 2 tín chỉ

(Nghe giảng: 70%; thảo luận: 30%) Đối tượng áp dụng: dành cho sinh viên không chuyên ngành Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trình độ đại học, cao đẳng Điều

kiện tiên quyết: Sinh viên phải học xong môn học Những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

Về mục tiêu môn học thể hiện như sau:

- Cung cấp những hiểu biết có tính hệ thống về tư tưởng, đạo đức, giá trị văn

hoá, Hồ Chí Minh

14

- Tiếp tục cung cấp những kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin

- Cùng với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin tạo lập

những hiểu biết về nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng và của cách

mạng nước ta

- Góp phần xây dựng nền tảng đạo đức con người mới

Nội dung vắn tắt của môn học bao gồm: Ngoài chương mở đầu, nội dung môn

học gồm 7 chương: chương 1, trình bày về cơ sở, quá trình hình thành và phát triển

tư tưởng Hồ Chí Minh; từ chương 2 đến chương 7 trình bày những nội dung cơ bản của Tư tưởng Hồ Chí Minh theo mục tiêu môn học

Như vậy, dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh thực chất là dạy học các quan điểm cách mạng của Hồ Chí Minh Các quan điểm này đều có hoàn cảnh ra đời riêng của nó Muốn hiểu đúng bản chất của các quan điểm ấy, chúng ta phải nắm chắc chắn thời điểm, địa điểm ra đời của chúng

1.1.3 Vai trò, vai trò của Quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Theo ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu và giáo dục hiện nay, một trong những con đường thực hiện mục tiêu trên trong dạy học Tư Tưởng Hồ Chí Minh ở trường cao đẳng và đại học là tổ chức cho sinh viên được học tập, nghiên cứu tác phẩm của

Hồ Chí Minh, đặc biệt phải hiểu được các trích dẫn trong tác phẩm, hiểu được hoàn cảnh lịch sử ra đời của các trích dẫn Qua các trích dẫn, sinh viên hiểu rõ thêm về tác phẩm, hiểu vai trò và sự nghiệp của Người Trên cơ sở ấy, giúp sinh viên biết sử dụng giáo trình và tài liệu tham khảo để nâng cao hiệu quả của việc dạy học Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Đối với các tác phẩm nói chung, tác phẩm Hồ Chí Minh nói riêng, nếu xa rời xuất xứ, không biết chính xác về địa điểm, thời gian, hoàn cảnh ra đời, chúng ta sẽ không hiểu chính xác về nội dung, bản chất của tác phẩm ấy.Tác phẩm của Hồ Chí Minh là tài liệu tham khảo quan trọng trong quá trình dạy – học Tư Tưởng Hồ Chí Minh Trong những tác phẩm của Người có rất nhiều nội dung, để dạy học Tư Tưởng Hồ Chí Minh đạt hiệu quả cao nhất là dạy học cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học, giáo viên cần nắm vững quan điểm lịch sử - cụ thể và vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào khai thác nội dung lịch sử trong tác phẩm của Hồ Chí Minh để phục vụ cho việc dạy học nhằm giúp học sinh hiểu rõ và nhận thức đúng về

Việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào phục vụ dạy học Tư Tưởng

Hồ Chí Minh còn góp phần không nhỏ trong việc giáo dục lòng kính yêu Người Đối với mỗi chúng ta, hình ảnh về chủ tịch Hồ Chí Minh đã không còn xa lạ Hồ Chí Minh là lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam, chiến sỹ lỗi lạc của phong trào cách mạng thế giới, anh hùng giải phóng dân tộc, một danh nhân văn hoá, là hiện thân của những tính cách đạo đức của dân tộc,của Người chiến sỹ cách mạng Trên cơ sở những sự kiện lịch sử đang học, kết hợp với sử dụng tác phẩm của Hồ Chí Minh, dưới sự chỉ dẫn của giáo viên sinh viên có thể rút ra những nét đặc sắc trong tư tưởng của Hồ Chí Minh Càng hiểu rõ công lao to lớn của Người đối với tổ quốc, với nhân dân, với Đảng, sinh viên càng thêm kính yêu Người, quyết tâm sống chiến đấu, lao động và học tập theo tấm gương vĩ đại của Người

Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh không chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức, bồi dưỡng tư tưởng, mà còn

để hình thành cho sinh viên phương pháp khoa học khi các em xem xét các hiện tượng lịch sử,phức tạp Điều này không chỉ giúp cho việc nhận thức đúng bản chất sự kiện, hiện tượng lịch sử mà còn góp phần định hướng cho sinh viên phương pháp xử lý thông tin, phân tích đánh giá sự kiện Khi nắm vững các sự kiện cơ bản, bản chất của nó mới diễn đạt ngắn gọn rõ ràng diễn biến lịch sử, phân tích sâu sắc nội dung, bản chất sự kiện, rút ra bài học kinh nghiệm cho đời sống hiện tại

Khi tiếp xúc với tác phẩm của Hồ Chí Minh, sinh viên không chỉ hiểu sâu sắc những sự kiện lịch sử, mà còn có điều kiện đi sâu tìm hiểu những vấn đề đường lối cách mạng cơ bản trong những thời kỳ lịch sử khác nhau Trên cơ sở, vốn tri thức lý luận của sinh viên từng bước được tăng lên, mà niềm tin vào sự nghiệp cách mạng cũng được vững chắc Tiếp xúc với tác phẩm của Hồ Chí Minh, sinh viên dần dần

16

nắm vững hơn một số luận điểm cơ bản như: vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử, ý nghĩa của cách mạng xã hội, vị trí của các giai cấp trong từng chế độ xã

hội, về nhiệm vụ cách mạng qua các thời kỳ lịch sử … [84]

Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn học

Ví dụ: Luận điểm:"Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin"

Luận điểm này được trích dẫn trong tác phẩm Đường Cách Mệnh (1927) Lúc này, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn độc quyền, tăng cường bóc lột lao động trong nước, xâm lược, áp bức nhân dân các nước thuộc địa Phong trào đấu tranh giải phóng các dân tộc diễn ra mạnh mẽ ở các nước thuộc địa Đây là thời kì Nguyễn Ái Quốc hoạt động sôi nổi Tại Quảng Châu (Trung Quốc), Người thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên Mở lớp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Ðầu nãm 1927, các bài giảng của Người tại các lớp đào tạo được

Bộ Tuyên truyền của Hội liên hiệp bị áp bức tập hợp và xuất bản thành sách

"Đường Cách Mệnh"

Hay luận điểm: "Chính là do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lênin, nhưng vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà chúng tôi đã chiến đấu và giành được thắng lợi to lớn"

Đây chính là lời của Hồ Chí Minh khi Trả lời phỏng vấn của SácLơ PhuốcNiÔ phóng viên báo L’humanite (Pháp), 15/7/1969 Chủ tịch Hồ Chí

Minh luôn là một nhân vật được các phóng viên trong nước và quốc tế phỏng vấn rất nhiều Ngày 15/7/1969, Người tiếp và trả lời phỏng vấn phóng viên báo Nhân đạo (Pháp) Phỏng vấn và trả lời, về con đường mà Người đến với chủ nghĩa Lênin, quá trình tiếp nhận chủ nghĩa Lênin, vai trò của Lênin và chủ nghĩa Lênin đối với Người và cách mạng Việt Nam, sự vận dụng chủ nghĩa Lênin ở Việt Nam

Tóm lại, vận dụng quan điểm này vào việc dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ giúp giáo viên và sinh viên đưa cái khái quát, trừu tượng trong các quan điểm của Hồ Chí Minh về cái cụ thể; đồng thời, từ những cái cụ thể sẽ khái quát thành các luận điểm khoa học

1.1.4.Yêu cầu của quan điểm lịch sử cụ thể

17

Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo viên và sinh viên cần nắm vững một số yêu cầu cơ bản sau:

Thứ nhất: Khi phân tích xem xét sự vật, hiện tượng phải đặt nó trong điều

kiện không gian và thời gian cụ thể của nó, phải phân tích xem những điều kiện không gian ấy có ảnh hưởng như thế nào đến tính chất, đặc điểm, của sự vật, hiện tượng Phải phân tích mọi tình hình cụ thể ảnh hưởng đến sự vật, hiện tượng

Thứ hai: Khi nghiên cứu một lý luận, một luận điểm khoa học nào đó cần

phải phân tích nguồn gốc, xuất xứ, hoàn cảnh làm nảy sinh lý luận đó Có như vậy mới đánh giá đúng giá trị và hạn chế của lý luận đó Việc tìm ra điểm mạnh, điểm yếu có tác dụng trực tiếp đến quá trình vận dụng sau này

Thứ ba: Khi vận dụng một lý luận nào đó vào thực tiễn phải tính đến điều

kiện cụ thể của nơi được vận dụng Điều kiện này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết

quả của sự vận dụng đó [85]

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay

1.2.1 Tình hình vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh ở các trường Đại học, cao đẳng hiện nay

Qua thông tin và số liệu khảo sát của các nhà nghiên cứu trong một số năm gần đây cho thấy: Nội dung giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh ở nhiều trường đại học, cao đẳng ít sát thực tiễn, nặng tính sách vở, chậm được đổi mới, chưa tạo được sự hấp dẫn Nhiều nội dung trong các giáo trình còn trùng lặp, chưa cô đọng, thiếu tính lô gích giữa các phần, các thí dụ minh họa chưa có tính thuyết phục cao… Khi biên soạn giáo trình, các bộ, ban, ngành chưa tập hợp được ý kiến rộng rãi của giảng viên, cập nhật những vấn đề mới của thực tiễn

[86]

Có nhiều giảng viên chỉ quen sử dụng một loại giáo án truyền thống và áp dụng kiểu dạy “đọc - chép” khiến người học nhàm chán Bên cạnh đó, cách đánh giá sinh viên cũng chưa linh hoạt, vẫn chủ yếu thông qua việc làm bài kiểm tra viết Nguồn tài liệu, giáo trình sách tham khảo về cuộc đời và sự nghiệp của Bác

Hồ rất phong phú, song việc khai thác một cách triệt để các tài liệu đó chưa được

đúng cách nên làm giảm tính phong phú của môn học [87]

18

Bên cạnh đó, xuất phát từ đối tượng người học, nên nội dung giáo trình còn mang tính đại cương Gần như tất cả các chú thích trong giáo trình đều dẫn nguồn từ một tác phẩm chung là “Hồ Chí Minh, toàn tập”, vì vậy người học không biết được đoạn trích dẫn ấy ở bài viết cụ thể nào trong “Hồ Chí Minh, toàn tập”, ra đời ở đâu và hoàn cảnh nào Có nghĩa là, hầu hết nội dung các luận điểm cách mạng của Hồ Chí Minh thể hiện trong giáo trình chưa cụ thể, chưa rõ hoàn cảnh ra đời

Thực tiễn giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay cho thấy, rất ít giáo viên ở các trường đại học và cao đẳng trong quá trình dạy, thường chỉ nêu một cách chung chung, khái quát các trích dẫn trong giáo trình mà không giải thích rõ ràng các trích dẫn ấy xuất xứ như thế nào? Hoàn cảnh và địa điểm ra đời của các trích dẫn, chưa khai thác triệt để được cái tài liệu, tư liệu như Hồ Chí Minh toàn tập (15 tập) Điều đó có nghĩa là, chúng ta đang xem nhẹ nguyên tắc “tính lịch sử”,

“tính cụ thể” trong quá trình dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, chưa vận dụng được quan điểm lịch sử cụ thể vào trong quá trình giảng dạy môn học này, chưa phân tích được nguồn gốc, xuất xứ, hoàn cảnh làm nảy sinh các trích dẫn đó Do vậy, sẽ làm cho người học hiểu một cách mơ hồ, không đánh giá đúng được giá trị

và hạn chế của các trích dẫn được nêu ra trong bài, từ đó sẽ không hiểu được bài học

1.2.2 Tình hình vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương hiện nay

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII năm 1991, Đảng ta đã xác định: "Lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản" Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết đại hội, sau đó tư tưởng Hồ Chí Minh

đã được đưa vào giảng dạy trong tất cả các trường đại học, cao đẳng trong cả nước, trong đó có Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một môn khoa học, có đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng riêng Vì vậy, để vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể đạt hiệu quả cao, giáo viên cần phải nắm thực trạng của việc dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh và sự vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học bộ môn tại

19

trường Qua khát sát thực tiễn tại Trường Đại học Kĩ thuật Y tế Hải Dương, chúng

tôi thu được kết quả như sau:

- Mục đích khảo sát: Nhằm đánh giá toàn diện thực trạng việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh, làm căn cứ thực tiễn cho việc đề xuất các nguyên tắc và biện pháp vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học

- Đối tượng nghiên cứu, khảo sát: sinh viên lớp Y Đa khoa 2 trường Đại Học

kỹ thuật y tế Hải Dương

- Nội dung khảo sát: Căn cứ vào mục đích, phạm vi nghiên cứu luận văn, tôi giới hạn một số vấn đề sau đây:

+ Nhận thức của giao viên và sinh viên trong việc vận dụng quan điểm lịch

sử cụ thể vào dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Mức độ và cách vận dụng (phương pháp sử dụng) trong giảng dạy

+ Hiệu quả của việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh

20

tổ chính trị bao gồm 12 giáo viên, cộng với kết quả của việc dự giờ, quan sát phỏng vấn thấy được mức độ và cách vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường

Bảng 1: Mức độ và cách vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học

Tư Tưởng Hồ Chí Minh

STT Nội dung câu hỏi Mức độ, số lượng đáp án, số lượng %

1 Mức độ vận dụng quan điểm lịch

sử cụ thể trong dạy học

Dùng thường xuyên

Thỉnh thoảng

Chưa vận dụng

- Trong giảng dạy 16,6 58,3 25

- Trong tự học, tự nghiên cứu, ôn

tập của sinh viên

Vận dụng tùy thuộc vào đơn vị kiến thức 16,6

Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể kết hợp với các phương pháp dạy học khác 66,6

Từ kết quả phiếu điều tra,chúng ta có thể thấy thực trạng giáo viên vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh Giáo viên có vận dụng, nhưng thực sự chưa được phổ biến Mức độ vận dụng quan điểm thường xuyên trong giảng dạy chỉ chiếm 16, 6 % Trong dạy học, giáo viên chỉ thỉnh thoảng vận dụng quan điểm này (chiếm 58,3 %), sử dụng đối với vấn đề tự học, tự nghiên cứu, ôn tập của sinh viên là 66,6% Điều đáng lưu ý ở chỗ, tỷ lệ giáo viên chưa từng vận dụng quan điểm này chiếm tỷ lệ cao (chiếm 33, 3 %) Ngoài ra, cách giáo viên vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học còn có nhiều ý kiến khác nhau Trong đó, 16,6 % giáo viên cho rằng việc vận dụng quan điểm này như một phương pháp trực quan để hỗ trợ giảng dạy Một số giáo viên vận dụng quan

21

điểm này tùy thuộc vào từng đơn vị kiến thức (chiếm 16,6 %); đặc biệt, số lượng giáo viên vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể kết hợp với các phương pháp dạy học khác chiếm tỷ lệ cao (66,6 %)

Thực tiễn việc giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường cao đẳng, đại học nói chung, trường Đại học kỹ thuật y tế Hải Dương nói riêng, giáo viên đã tiến hành thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, như việc kết hợp phương pháp truyền thống với phương pháp tích cực và phương tiện dạy học hiện đại Tuy nhiên, qua khảo sát thực trạng thì thấy rõ việc vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường đại học kỹ thuật y tế Hải Dương

do cụ thể như sau:

Thứ nhất, Việc khai thác các nguồn trích dẫn trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí

Minh để giảng dạy sẽ là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng giúp sinh viên hiểu đúng các sự kiện, hiện tượng, hoàn cảnh ra đời, thời gian, địa điểm ra đời của các trích dẫn ấy, giúp các em nắm vững hơn nội dung của bài Việc đó sẽ góp phần tạo hứng thú và thói quen làm việc với các tác phẩm Hồ Chí Minh toàn tập, phát triển năng lực tư duy Khi vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào giảng dạy, giảng viên tạo cho sinh viên hiểu chân thực về luận điểm của bài học

Thứ hai, Các môn lý luận chính trị nói chung, môn tư tưởng Hồ Chí Minh

nói riêng khá trừu tượng, mang tính khái quát cao Hầu hết các đoạn trích dẫn trong giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh đều không có chú thích nguồn một cách cụ thể, chi tiết Do vậy, giáo viên cần cụ thể hóa các trích dẫn trong khi giảng bài, giúp sinh viên tạo biểu tượng sâu sắc về mặt không gian, thời gian, bối cảnh của tư tưởng giúp sinh viên dễ hiểu, dễ nhớ nội dung bài học; Phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo, kích thích hứng thú học tập của sinh viên

22

Thứ ba, trong thời gian qua, hầu hết các giáo viên và sinh viên trường Đại

học Kĩ thuật Y tế Hải Dương chưa có thói quen vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong công tác dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Nếu có, cũng chỉ là hành vi mang tính tự phát và thỉnh thoảng được sử dụng ngẫu nhiên

Tiểu kết chương 1

Từ lý luận và thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học, cao đẳng nói chung, trường Đại Học Kĩ thuật Y tế Hải Dương nói riêng cho thấy, vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

là cần thiết

Về cơ bản, lý luận đi ra từ thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn Vì vậy, giáo viên vận dụng quan điểm này một cách triệt sẽ thực hiện được mục đích của lý luận và mục tiêu của các môn học lý luận chính trị; đồng thời, tạo được hứng thú, tích cực, chủ động, sáng tạo cho sinh viên khi học tập môn học

Vận dụng quan điểm này, giáo viên cần chú ý, nắm vững yêu cầu của quan điểm và đặc thù đối tượng dạy học, điều kiện khách quan và chủ quan dạy học bộ môn Không cứng nhắc, áp đặt, duy ý chí Không nên biến tất cả các tiết học thành các buổi giải thích về xuất xứ các đoạn trích trong giáo tŕình Cần kết hợp hài hòa, linh hoạt và có chọn lọc

23

Chương 2 NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ - CỤ THỂ TRONG DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KĨ THUẬT Y TẾ HẢI DƯƠNG

2.1 Nguyên tắc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học kĩ thuật y tế Hải Dương

2.1.1.Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí

Minh nhằm thực hiện tốt mục tiêu môn học

Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học chịu sự chi phối của mục đích và nội dung dạy học Về phía người dạy có thể hiểu vận dụng quan điểm lịch

sử cụ thể là hệ thống những cách thức, biện pháp giáo viên sử dụng nhằm đạt mục đích dạy học Về phía người học, khi vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào quá trình học là con đường dẫn sinh viên chiếm lĩnh một các có hiệu quả nội dung bài học, trên cơ sở đó đạt được mục đích học tập, hình thành được phương pháp nhận thức khoa học cho bản thân Với những mục đích dạy học khác nhau ta có phương pháp khác nhau Vì vậy, muốn vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào dạy học môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh đạt hiệu quả, cần phải xác định đúng mục đích dạy học

Mục tiêu học là cái đích mà cả thầy và trò đều phải hướng đến, là kết quả cần đạt được sau khi thực hiện một hoạt động dạy, làm cho người học hiểu rõ, nắm vững và phải vận dụng những kiến thức đó vào thực tiễn Việc xác định không đúng hoặc không rõ mục tiêu bài giảng thì khó có thể dạy hay, dạy tốt, học tốt, giáo viên và sinh viên dễ lạc vào một rừng tri thức mà không biết đích đến

Theo quyết định : 52/2008/QĐ-BGDĐT, mục tiêu chung dạy học môn học

tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện như sau:

24

Cung cấp những hiểu biết có tính hệ thống về tư tưởng, đạo đức, giá trị văn hoá, Hồ Chí Minh

Tiếp tục cung cấp những kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin

Cùng với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin tạo lập những hiểu biết về nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng và của cách mạng nước ta

Góp phần xây dựng nền tảng đạo đức con người mới

2.1.2.Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh cần đảm bảo tính vừa sức với đối tượng sinh viên

Đảm bảo nguyên tắc này trong dạy học, giáo viên phải vận dụng nội dung, phương pháp, hình thức dạy học có hiểu quả nhằm thúc đẩy sự phát triển trí tuệ của mọi thành viên trong lớp, đồng thời phải quan tâm đến từng cá nhân người học, đảm bảo cho mọi người đều có thể phát triển ở mức tối đa so với khả năng của mình SV có hứng thú học tập hơn, có niềm tin vào năng lực của bản thân

Thông qua tìm hiểu, điều tra chúng tôi thấy, phần lớn sinh viên trong trường

là các em sinh viên đến từ nhiều tỉnh khác nhau Nền tảng tri thức, trình độ nhận thức của các em sinh viên cũng khác nhau, do điều kiện hoàn cảnh sống và chất lượng thi tuyển đầu vào các khoa cũng khác nhau Trình độ kiến thức của các em cũng có sự chênh lệch rõ rệt khi được đào tạo ở các hệ đào tạo khác nhau Tùy từng chuyên môn đào tạo, mà mỗi em có cách tiếp cận môn học riêng biệt Chính

vì vậy, khi thiết kế bài giảng bằng phương pháp mới, yêu cầu giáo viên phải tuân thủ nguyên tắc này, đảm bảo tính vừa sức đối với sinh viên

Ví dụ: Khi thực nghiệm giảng dạy tại lớp Y Đa khoa 2, Đại học Kĩ thuật Y

tế Hải Dương, giáo viên cần nắm vững đặc điểm chung của lớp, đặc điểm riêng từng sinh viên về các mặt, nhất là về mặt năng lực nhận thức và động cơ, thái độ học tập Nắm được tình hình lĩnh hội của sinh viên để có thể kịp thời điều chỉnh hoạt động của mình cũng như của sinh viên nhất là sinh viên trầm, ý thức học tập kém Cần cá biệt hóa việc dạy học, đây là biện pháp cơ bản để giúp đỡ riêng từng đối tượng sinh viên

Đối với các lớp chất lượng cao, tiêu chuẩn tuyển chọn đầu vào cao, giáo viên có thể khai thác sâu về tư liệu, vận dụng và phát huy phương pháp làm việc

Tùy theo đặc điểm của từng loại sinh viên mà giáo viên có biện pháp giúp

đỡ, hướng dẫn riêng Với những sinh viên do ảnh hưởng bởi năng lực nhận thức hạn chế, giáo viên có thể gia tăng hoạt động bồi dưỡng, bổ sung tri thức, hướng dẫn chi tiết… ý thức chưa cao cần tăng cường các hoạt động liên quan tới mặt giáo dục tư tưởng, động viên tinh thần, thái độ…

2.1.3 Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể trong dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh cần đảm bảo phát triển năng lực người học

Theo quan điểm của những nhà tâm lý học, năng lực là tổng hợp các đặc điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đạc trưng của một hoạt động, nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao Các năng lực hình thành trên cơ sở của các tư chất tự nhiên của cá nhân mới đóng vai trò quan trọng, năng lực của con người không phải hoàn toàn đo tự nhiên mà có, phần lớn

do công tác, do tập luyện mà có [88]

Đối với sinh viên ngành y, chúng ta cần tập trung phát triển một số năng lực

cơ bản mang tính chuyên biệt như: năng lực tự học, tự nghiên cứu (sử dụng sách

giáo khoa, tài liệu tham khảo, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin, ), năng lực cảm

xúc (quan tâm, yêu thương, cảm thông, chia sẽ với đau đớn của người bệnh), năng lực giải quyết các tình huống thực tiễn…

Cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức (y đức) – năng lực cảm xúc cho sinh viên; đồng thời, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – sinh viên theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội của từng em sinh viên Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng

Việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể vào công việc chuẩn bị bài giảng thường được giáo viên thực hiện theo các bước như sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu bài học

Theo cách truyền thống, mục tiêu bài học thường thể hiện ở các khía cạnh: nhận thức, kĩ năng, thái độ và tình cảm (như đã trình bày ở trên)

Bước 2: Thiết kế nội dung bài học

Đây là công đoạn quan trọng có tính định hướng cho quá trình dạy học trên lớp Khi giảng dạy thực tế, giáo viên phải sử dụng rất nhiều phương pháp khác nhau để đạt mục tiêu bài học một cách tốt và hấp dẫn nhất đối với sinh viên Việc vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể trong thiết kế nội dung bài giảng môn Tư

tưởng Hồ Chí Minh được tiến hành theo các công đoạn sau: Phân tích nội dung bài học; Phân chia thời gian cho từng phần của nội dung; Lựa chọn các phương pháp kết hợp, thời gian và cách thức tiến hành Đặc biệt, lồng ghép xuất xứ các trích dẫn bài bài giảng sao cho phù hợp

Vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể, chúng tôi tiến hành tra cứu toàn bộ xuất xứ các trình dẫn trong giáo trình môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Cụ thể cho chương 1 và 2 như sau (các chương còn lại, xem thêm trong phần phụ lục)

Nội dung các đoạn trích trong giáo

trình Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Xuất xứ các đoạn trích

"mở ra trước mắt họ thời đại cách mạng

chống đế quốc, thời đại giải phóng dân

tộc"

- Đoạn trích được lấy ra từ bài viết

“Cách mạng Tháng mười và sự nghiệp giải phóng các dân tộc Phương Đông”

của Hồ Chí Minh, ngày 6/11/1957

- Thời gian đó, Nước ta vẫn tiếp tục đấu tranh bền bỉ để thi hành Hiệp định Giơnevơ, vì miền vẫn bị đế quốc Mỹ và

bè lũ tay sai thống trị, miền Bắc thì hoàn toàn giải phóng, làm cơ sở vững chắc cho giải phóng miền Nam Nhân kỉ niệm lần thứ 40, Cách mạng Tháng mười Nga, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài này theo lời đề nghị của Nhà Xuất bàn Chính trị Quốc gia (Liên Xô) (BT)

Đề cao vai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với phong trào giải phóng các dân tộc thuộc địa trên toàn thế giới và

Việt Nam

“Dân ta có một lòng nông nàn yêu nước

Đó là một truyền thống quý báu của ta

Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị

xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó

kết thành một làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy

hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ

Đoạn trích trên được lấy từ bài viết “

Báo cáo chính trị tại Đại hội đại đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng”,

1951

Lúc này, phong trào cách mạng trên thế giới phát triển mạnh Hệ thống xã hội chủ nghĩa được củng cố và tăng cường

28

bán nước và lũ cướp nước" Ở Đông Dương, Mỹ can thiệp sâu và

tăng cường viện trợ cho Pháp Cuộc kháng chiến bước sang giai đoạn mới Đại hội diễn ra, thông qua và thảo luận Báo cáo chính trị, đưa Đảng ra hoạt động công khai lấy tên là Đảng Lao động Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của cách mạng

“ Chỉ có những người cách mạng chân

chính mới thu hái được những điều hiểu

biết quý báu của các đời trước để lại”

“ Lúc bấy giờ, tôi ủng hộ Cách mạng

Tháng mười Nga chỉ là theo cảm tính tự

nhiên Tôi kính yêu Lênin vì Lênin là

một người yêu nước vĩ đại đã giải phóng

đồng bào mình Tôi tham gia Đảng Xã

hội Pháp chẳng qua là vì các "ông bà"

ấy - (hồi đó tôi gọi các đồng chí của tôi

như thế) - đã tỏ đồng tình với tôi, với

Đoạn trích trên được lấy từ bài viết : “ Nói chuyện tại Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập”, 5/1950

Lúc này, thế giới có nhiều biến đổi phức tạp Khoa học phát triển mạnh mẽ Sau Cách mạng Tháng tám thành công, để củng cố chính quyền, nâng cao công tác quần chúng và trình độ của người dân luôn được Đảng và Bác Hồ quan tâm đặc biệt, nhằm thắng lợi cuộc trường kì kháng chiến Tại hội nghị, Bác nêu cao vai trò của việc huấn luyện học tập và cách huấn luyện

Đoạn trích trên được lấy từ bài viết :”Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin”, 1960

Lúc bấy giờ, trong hành trình ra đi tìm đường cứu nước, Người đã đến, làm việc và tham gia hoạt động ở niều nơi, tham gia và hoạt động trong Đảng xã

hội Pháp, đọc được Luận cương của

29

cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp

bức Còn như đảng là gì, công đoàn là

gì, chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng

sản là gì, thì tôi chưa hiểu”

Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa và tin theo Quốc tế thứ ba Từ đây,

Người đã tìm thấy con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam- Con đường Cách mạng vô sản Năm 1960, nhân dịp ở Liên Xô kỷ niệm 90 năm ngày sinh của

Lênin Người viết bài báo này cho Tạp chí Các vấn đề Phương Đông

“ Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước,

chứ không phải chủ nghĩa cộng sản đã

đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế

thứ ba”

Đoạn trích trên được lấy từ bài viết :”Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin”, 1960

Trong hành trình ra đi tìm đường cứu nước, Người đã đến, làm việc và tham gia hoạt động ở niều nơi, tham gia và hoạt động trong Đảng xã hội Pháp, đọc

được Luận cương của Lênin về các vấn

đề dân tộc và thuộc địa và tin theo Quốc

tế thứ ba Từ đây, Người đã tìm thấy con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam- Con đường Cách mạng vô sản Năm

1960, nhân dịp ở Liên Xô kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Lênin Người viết

bài báo này cho Tạp chí Các vấn đề Phương Đông

“ Trong cuộc đấu tranh, vừa nghiên cứu

lí luận Mác - Lênin, vừa làm công tác

thực tế, dần dần tôi hiểu được rằng chỉ

có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản

mới giải phóng được các dân tộc bị áp

bức và những người lao động trên thế

giới”

Đoạn trích trên được lấy từ bài viết:

“Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin”, 1960 Trong hành trình ra đi tìm

đường cứu nước, Người đã đến, làm việc và tham gia hoạt động ở niều nơi, tham gia và hoạt động trong Đảng xã

hội Pháp, đọc được Luận cương của

Lênin Người viết bài báo này cho Tạp chí Các vấn đề Phương Đông

“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa

nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất,

“ Chính là do cố gắng vận dụng những

lời dạy của Lênin, nhưng vận dụng một

cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt

Nam ngày nay, mà chúng tôi đã chiến

đấu và giành được thắng lợi to lớn”

Đoạn trích trên được lấy từ bài viết Trả lời phỏng vấn của SácLơ PhuốcNiÔ phóng viên báo L'humanité (Pháp),

15/7/1969

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là một nhân vật được các phóng viên trong nước và

31

quốc tế phỏng vấn rất nhiều Ngày 15/7/1969, Người tiếp và trả lời phỏng vấn phóng viên báo Nhân đạo (Pháp) Phỏng vấn và trả lời, về con đường mà Người đến với chủ nghĩa Lênin, quá trình tiếp nhận chủ nghĩa Lênin, vai trò của Lênin và chủ nghĩa Lênin đối với Người và cách mạng Việt Nam, sự vận dụng chủ nghĩa Lênin ở Việt Nam

“Tất cả các dân tộc trên thế giới đều

sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có

quyền sống, quyền sung sướng và quyền

tự do",

“ Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do

và độc lập, và sự thật đã thành một nước

tự do và độc lập Toàn thế dân tộc Việt

Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực

lượng, tính mạng và của cải để giữ vững

quyền tự do và độc lập ấy”

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, 1945

Thế giới, chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Nhật Bản đầu hàng đồng minh.Tận dụng thời cơ, nhân dân ta nổi dậy giành chính quyền Ngày 26/8/1945, tại số 48, phố Hàng Ngang, Hà Nội, Hồ Chí Minh

đã triệu tập và chủ trì cuộc họp của Ban thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Thường vụ đã nhất trí chuẩn

bị Tuyên ngôn độc lập và mít tinh tại Hà Nội để ra mắt Chính phủ lâm thời Ngày

2/9/1945, Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân

chủ cộng hòa

“ Lý luận không phải là một cái gì cứng

nhắc, nó đầy tính sáng tạo; lý luận luôn

luôn cần được bổ sung bằng những kết

luận mới rút ra từ trong thực tiễn sinh

động”

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Đọc diễn văn khai mạc lớp học Lý luận Khóa

I trường Nguyễn Ái Quốc, 7/9/1957

Tình hình thế giới có nhiều biến đổi Miền Bắc hòa bình lập lại, tiến lên chủ

32

nghĩa xã hội, Miền Nam tiếp tục đấu tranh hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Năm 1957, trường Nguyễn Ái Quốc khai mạc khóa học lý luận khóa I, Người đến dự và phát biểu,

mà vấn đề xuyên suốt trong bài diễn văn

là học tập lý luận và công tác thực tiễn, vấn đề cấp thiết của cán bộ nước ta trong giai đoạn lúc bấy giờ (Trường Nguyễn Ái Quốc nay là trường Học Viện Chính trị - Hành chính Quốc gia

Hồ Chí Minh)

" trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, ở

một nước thuộc đại nhỏ, với sự lãnh đạo

của giai cấp vô sản và đảng của nó, dựa

vào quần chúng nhân dân rộng rãi trước

hết là nông dân và đoàn kết được mọi

tầng lớp nhân dân yêu nước trong mặt

trận dân tộc thống nhất, với sự đồng tình

và ủng hộ của phong trào cách mạng thế

giới, trước hết là của phe xã hội chủ

nghĩa hùng mạnh, nhân dân nước đó

nhất định thắng lợi"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Con đường cứu nước và giải phóng dân tộc trong thời đại ngày nay, 1/1959

Trên thế giới, phe xã hội chủ nghĩa ngày càng lớn mạnh, phong trào giải phóng dân tộc ngày càng dâng cao Phe đế quốc đang lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy thoái Nước ta đang bị chia cắt thành hai miền, tiếp tục đấu tranh thống nhất nước nhà Người đã khẳng định, Đảng Lao động Việt Nam luôn hết lòng trung thành phục vụ nhân dân, phục vụ những người lao động, đoàn kết với các nước, kiên quyết lãnh đạo nhân dân Việt Nam đấu tranh thống nhất nước nhà

CHƯƠNG II

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ CÁCH

33

MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

I- TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

VẤN ĐỀ DÂN TỘC

“ Để che đậy sự xấu xa của chế độ bóc

lột giết người chủ nghĩa tư bản thực dân

luôn luôn điểm trang cho cái huy

do chiến tranh gây ra ở chính quốc Người đã viết tác phẩm nhằm phê phán, lên án những hành động, sự xấu xa, tội

ác của chủ nghĩa thực dân, thức tỉnh nhân dân ta đang bị ru ngủ trong áp bức, bóc lột

“ Nếu lối hành hình theo kiểu Linsơ của

những bọn người Mỹ hèn hạ đối với

những người da đen là một hành động

vô nhân đạo, thì tôi không còn biết gọi

việc những người Âu nhân danh đi khai

hóa mà giết hàng loạt những người dân

châu Phi là cái gì nữa”

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Công cuộc khai hóa giết người, 1924

Chủ nghĩa đế quốc đang gieo rắc tội ác

ở khắp các nước thuộc địa của mình Trên hành trình cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã được chứng kiến những cảnh người da trắng tàn sát người da đen, xâm lược thuộc địa ở Châu Phi Tác phẩm của Nguyễn Ái Quốc đã cho thấy được những tội ác dã man của chủ nghĩa thực dân đối với các nước Châu Phi, lên

án mạnh mẽ chủ nghĩa thực dân mang danh đi khai hóa mà giết hàng loạt những người dân da đen vô tội

34

“ Làm tư sản dân quyền cách mạng và

thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng

“ Tất cả các dân tộc trên thế giới đều

sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có

quyền sống, quyền sung sướng và quyền

tự do”

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, 1945

Thế giới, chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Nhật Bản đầu hàng đồng minh.Tận dụng thời cơ, nhân dân ta nổi dậy giành chính quyền Ngày 26/8/1945, tại số 48, phố Hàng Ngang, Hà Nội, Hồ Chí Minh

đã triệu tập và chủ trì cuộc họp của Ban

"trong lúc này quyền lợi dân tộc giải

phóng cao hơn hết thảy"

, Đoạn trích bên được lấy từ bài viết

Kính cáo đồng bào, 1941

Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn

ra, thực dân Pháp đang thất bại trước phát xít Đức Trong nước, Nhật kéo vào nước ta, thực dân Pháp đầu hàng, nhân dân ta chịu cảnh "một cổ hai tròng" Người nhấn mạnh "Trong lúc này quyền lợi dân tộc cao hơn hết thảy" và ra lời kêu đồng bào, chiến sĩ đoàn kết lại đánh

đổ đế quốc và bọn Việt gian để cứu giống nòi Việt Nam

"Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do

và độc lập, và sự thật đã thành một nước

tự do và độc lập Toàn thế dân tộc Việt

Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực

lượng, tính mạng và của cải để giữ vững

quyền tự do và độc lập ấy"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, 1945

Thế giới, chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Nhật Bản đầu hàng đồng minh.Tận dụng thời cơ, nhân dân ta nổi dậy giành chính quyền Ngày 26/8/1945, tại số 48, phố Hàng Ngang, Hà Nội, Hồ Chí Minh

đã triệu tập và chủ trì cuộc họp của Ban thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Thường vụ đã nhất trí chuẩn

bị Tuyên ngôn độc lập và mít tinh tại Hà

36

Nội để ra mắt Chính phủ lâm thời Ngày

2/9/1945, Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân

chủ cộng hòa

"Nhân dân chúng tôi thành thật mong

muốn hòa bình Nhưng nhân dân chúng

tôi cũng kiên quyết chiến đấu đến cùng

để bảo vệ những quyền thiêng liêng

nhất: Toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc và

"Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ

nhất định không chịu mất nước, nhất

định không chịu làm nô lệ"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, 1946

Nước Pháp giành thắng lợi trong chiến tranh thế giới thứ hai, nhanh chóng quay trở lại thuộc địa của mình Sau Cách mạng Tháng tám, nhân dân ta cần hòa bình để xây dựng nước nhà, củng cố lực lượng về mọi mặt Chúng ta đã kí Hiệp định sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước (14/9/1946), nhưng thực dân Pháp vẫn

cố xâm lược nước ta lần nữa Trước những hành động trắng trợn của thực dân Pháp, đêm 19/12/1946, kháng chiến

đã lan ra kháp cả nước 20/10/1946, Chủ

"Không có gì quý hơn độc lập tự do" Đoạn trích bên được lấy từ bài viết

Không có gì quý hơn độc lập tự do,

17/7/1966

Tổng thống Giônxơn lên câm quyền,

Mỹ ồ ạt đưa quân vĩnh chinh vào Miền Nam, mở rộng không quân đánh phá ra Miền Bắc Hồ Chí Minh đã hản đối mạnh mẽ hành động xâm lược của Mỹ

và kêu gọi nhân dân ta quyết đồng tâm nhất trí, vượt qua mọi gian khổ, hi sinh, kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ lịch sử

vẻ vang của dân tộc là Đánh thắng giặc

Mỹ Xâm lược

" Chính do tinh thần yêu nước mà quân

đội và nhân dân ta đã mấy năm trường

chịu đựng trăm đắng nghìn cay, kiên

quyết đánh cho tan bọn thực dân cướp

nước và bọn Việt gian phản quốc, kiên

quyết xây dựng một nước Việt Nam độc

lập, thống nhất, dân chủ, tự do, phú

cường, một nước Việt Nam dân chủ

mới"

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa

yêu nước chân chính "là một bộ phận

của tinh thần quốc tế", "khác hẳn với

tinh thần "vị quốc" của bọn đế quốc

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, 11/2/1951

Lúc này, phong trào cách mạng trên thế giới phát triển mạnh Hệ thống xã hội chủ nghĩa được củng cố và tăng cường

Ở Đông Dương, Mỹ can thiệp sâu và tăng cường viện trợ cho Pháp Cuộc kháng chiến bước sang giai đoạn mới Đại hội diễn ra, thông qua và thảo luận Báo cáo chính trị, đưa Đảng ra hoạt động công khai lấy tên là Đảng Lao động Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu

38

"Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa

cộng sản mới giải phóng được các dân

tộc bị áp bức và những người lao động

trên thế giới khỏi ách nô lệ"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin,

1960

Lúc bấy giờ, trong hành trình ra đi tìm đường cứu nước, Người đã đến, làm việc và tham gia hoạt động ở niều nơi, tham gia và hoạt động trong Đảng xã

hội Pháp, đọc được Luận cương của Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa và tin theo Quốc tế thứ ba Từ đây,

Người đã tìm thấy con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam- Con đường Cách mạng vô sản Năm 1960, nhân dịp ở Liên Xô kỷ niệm 90 năm ngày sinh của

Lênin Người viết bài báo này cho Tạp chí Các vấn đề Phương Đông

"Nước độc lập mà dân không hưởng

vô cùng quan trọng Để nâng cao sức chiến đấu của chính quyền các cấp, Hồ Chí Minh đã gửi thư Người chỉ rõ nhiệm vụ của chính quyền đối với nhân dân lao động, phê phán những thói xấu

39

của một số cán bộ chính quyền các cấp, yêu cầu họ phải ra sức sửa chữa

II- TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN

TỘC

"Cuộc đấu tranh giai cấp không diễn ra

giống như ở phương Tây"

"về mặt cấu trúc kinh tế, không giống

các xã hội phương Tây thời Trung cổ,

cũng như thời cận đại, và đấu tranh giai

cấp ở đó không quyết liệt như ở đây"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Báo cáo Về Bắc kì, Trung kì và Nam kì,

1924

Chủ nghĩa đế quốc đang chuyển sang giai đoạn độc quyền, đẩy mạnh chiến tranh xâm lược thuộc địa Ở trong nước, thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác tài nguyên, chúng đầu tư mạnh vào các ngành đem lại lợi nhuận cao Báo cáo này không ghi rõ họ tên hoặc bút danh của người viết, không ghi ngày, tháng viết hoặc ngày, tháng gửi và cũng không

rõ Báo cáo này gửi cho cơ quan hoặc cá nhân nào Nhưng qua nghiên cứu, tác phẩm này có thể là của Hồ Chí Minh

"Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh

Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư sản, cách

mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa

và dân chủ, kì thực trong thì nó tước lục

công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc

"mở ra trước mắt họ thời đại cách mạng

chống đế quốc, thời đại giải phóng dân

tộc"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Cách mạng Tháng Mười và sự nghiệp giải phóng các dân tộc Phương Đông,

6/11/1957

Ở Liên Xô, kỉ niệm 40 năm Cách mạng

40

Tháng tám thành công Theo đề nghị của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Liên Xô, Người đã viết bài này, kêu gọi quần chúng lao động thế giới đoàn kết, đấu tranh, hướng tới xã hội xã hội chủ nghĩa

"Chỉ có giải phóng giái cấp vô sản thì

mới giải phóng được dân tộc; cả hai

cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự

nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của

ở Đông Dương Tác phẩm Nguyễn Ái Quốc đã nêu lên mọi vấn đề của Đông Dương ở thời kì này như: Những tội ác của chủ nghĩa quân phiệt, Những thảm họa của nền văn minh, đời sống kinh tế Đông Dương

"Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc

không có con đường nào khác con

đường cách mạng vô sản"

Đoạn trích bên được lấy từ bài viết Hồ Chí Minh, Con đường cứu nước và giải phóng dân tộc trong thời đại ngày nay,

1/1959

Lúc này, trên thế giới, phe xã hội chủ nghĩa ngày càng lớn mạnh, phong trào giải phóng dân tộc ngày càng dâng cao Phe đế quốc đang lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy thoái Nước ta đang bị chia cắt thành hai miền, tiếp tục đấu tranh thống nhất nước nhà Người đã khẳng định, Đảng Lao động Việt Nam luôn hết lòng trung thành phục vụ nhân