Quản lý hoạt động dạy học môn toán cho học sinh ở trường THPT huyện điện biên đông tỉnh điện biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Tuy nhiên, trong thực tế dạy học môn Toán các trường THPT hiện nay, lối dạy phổ biến vẫn là truyền thụ một chiều, người học thụ động trong tiếp nhận, học chưa đi đôi với hành, kiến thức

quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình

nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Khắc Hùng

Hội đồng khoa học trường Đại học Sư phạm Hà Hội, phòng sau đại học, các thầy giáo, cô giáo đã giúp đỡ tận tình trong công tác giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tác giả xin được bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc

tới PGS.TS Nguyễn Thành Vinh, người thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp

đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo

và các em học sinh các trường THPT huyện Điện Biên Đông đã tạo mọi điều kiện, tích cực ủng hộ, cộng tác nhiệt tình giúp đỡ tác giả trong quá trình điều tra, khảo sát, thu thập dữ liệu, chia sẻ các ý kiến về các vấn đề liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu

Tác giả cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Mặc dù có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, song luận văn khó tránh khỏi sai sót, tác giả kính mong nhận được những

ý kiến đóng góp, chỉ bảo của các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp để luận văn hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội , ngày tháng 5 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Khắc Hùng

CBQL Cán bộ quản lý

PTDTNT THPT Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học phổ thông

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Cấu trúc luận văn 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Các khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Quản lý 8

1.2.2 Quản lý nhà trường 9

1.2.3 Hoạt động dạy học 9

1.2.4 Quản l ý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực 10

1.3 Hoạt động dạy học môn Toán trước yêu cầu đổi mới giáo dục Trung học phổ thông 11

1.3.1 Hoạt động dạy học môn Toán 11

1.3.2 Đặc điểm, yêu cầu của dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường Trung học phổ thông 12

1.3.3 Yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay nói chung và môn Toán nói riêng ở trường Trung học phổ thông 14

1.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường Trung học phổ thông 19

1.4.1 Chỉ đạo hoạt động lập kế hoạch triển khai chương trình dạy học môn Toán 19

1.4.5 Quản lý phương pháp dạy học, phương tiện dạy học môn Toán 24

1.4.6 Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh 25

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường Trung học phổ thông 26

1.5.1 Các yếu tố chủ quan……… ……… 26

1.5.2 Các yếu tố khách quan……… …………27

Kết luận chương 1 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN TRƯỚC YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 29

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên 29

2.1.1 Vị trí địa lý, dân số huyện Điện Biên Đông 29

2.1.2 Tình hình kinh tế, chính trị 30

2.1.3 Tình hình văn hoá-xã hội 30

2.2 Sơ lược hệ thống trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên 31

2.2.1 Về quy mô trường, lớp 31

2.2.2 Chất lượng giáo dục 32

2.2.3 Cơ sở vật chất 35

2.2.4 Đội ngũ giáo viên 36

2.2.5 Đánh giá chung 37

2.3.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu

cầu đổi mới giáo dục hiện nay 39

2.3.3 Thực trạng sử dụng phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức trong dạy học môn Toán trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 42

2.3.4 Thực trạng kiểm tra đánh giá, nhận xét kết quả học tập môn Toán cho học sinh trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 44

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 46

2.4.1 Quản lý việc thực hiện mục tiêu dạy học môn Toán 47

2.4.2 Quản lý thực hiện kế hoạch, nội dung, chương trình dạy học môn Toán 48 2.4.2.1 Quản lý thực hiện kế hoạch, nội dung, chương trình dạy học môn Toán……….48

2.4.1.2 Quản lý phân công dạy học môn Toán……… …50

2.4.1.3 Quản lý việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy môn Toán………… 52

2.4.1.4 Quản lý việc thực hiện kế hoạch bài dạy môn Toán………… …54

2.4.3 Thực trạng công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên 55

2.4.4 Quản lý chỉ đạo đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Toán của học trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 58

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 61

Kết luận chương 2 67

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN TRƯỚC YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 68

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 68

3.1.1.Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 68

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 68

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 68

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 69

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 69

3.2.1 Biện pháp 1 Nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên để thực hiện dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực 69

3.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ CBQL về quản lý HĐDH môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh 71

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường quản lý kế hoạch dạy học, thực hiện nội dung chương trình môn Toán theo hướng tiếp cận năng lực 72

3.2.4 Biện pháp 4: Quản lý thực hiện đổi mới PPDH học môn Toán đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho học sinh 74

3.2.5 Biện pháp 5: Chỉ đạo công tác kiểm tra, đánh giá hướng tới phát triển năng lực thực hiện của học sinh 77

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 80

3.4 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 81

Kết luận chương 3 83

1 Kết luận 85

2 Khuyến nghị 86

Tài liệu tham khảo 88

Bảng 2.2: Thống kê xếp loại hạnh kiểm học sinh các nhà trường giai đoạn 2013-2016

Bảng 2.3: Thống kê xếp loại học lực học sinh các nhà trường giai đoạn

2013-2016

Bảng 2.4: Thống kê kết quả học sinh giỏi THPT giai đoạn 2013-2016

Bảng 2.5: Sự phát triển số lượng giáo viên của các nhà trường giai đoạn 2013-

Bảng 2.9: Đánh giá quản lý thực hiện mục tiêu dạy học môn Toán

Bảng 2.10a: Đánh giá về quản lý kế hoạch, chương trình dạy học môn Toán Bảng 2.10b: Đánh giá về quản lý phân công dạy học môn Toán

Bảng 2.10c: Đánh giá về quản lý việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy môn Toán

Bảng 2.10d: Đánh giá về quản lý việc thực hiện kế hoạch bài dạy môn Toán Bảng 2.11: Đánh giá về quản lý việc đổi mới PPDH trong dạy học môn Toán Bảng 2.12: Đánh giá về quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh

Bảng 2.13: Tác động của những yếu tố chủ quan

Bảng 2.14: Tác động của những yếu tố khách quan

Bảng 3.1: Tổng hợp mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý HĐDH môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầu mới đối với người lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và đào tạo nguồn nhân lực Để có được một lực lượng lao động mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng, vai trò của ngành giáo dục được đặt lên hàng đầu Giáo dục cần đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng đáp ứng được những đòi hỏi mới của xã hội và thị trường lao động, đặc

biệt là năng lực hành động, tính năng động, sáng tạo, tính tự lực và trách nhiệm cũng như năng lực cộng tác làm việc, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Trong Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, trong phần V phương hướng nhiệm vụ giáo dục và đào tạo có nêu “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” [3] Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn Phát triển giáo dục

và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học - công nghệ, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động…”

Trong Nghị quyết 29-NQ/TW nêu rõ quan điểm chỉ đạo đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông là chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học [16] Học đi đôi với hành; lí luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội Phương pháp dạy và học sẽ khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc; phát huy tính

tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học, tập trung dạy cách học, cách nghĩ và tự học, theo phương châm “giảng ít, học nhiều” Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học; đa dạng hoá các hình thức tổ chức giáo dục… Thực hiện các chính sách

ưu đãi phát triển giáo dục, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi

Để đạt được mục tiêu về giáo dục ở cấp THPT thì đổi mới dạy học nói chung và dạy học môn Toán nói riêng trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay là tất yếu Tuy nhiên, trong thực tế dạy học môn Toán các trường THPT hiện nay, lối dạy phổ biến vẫn là truyền thụ một chiều, người học thụ động trong tiếp nhận, học chưa đi đôi với hành, kiến thức ít được vận dụng vào thực tiễn; những năng lực quan trọng của học sinh không được chú ý đúng mức trong nhà trường, những phẩm chất tư duy linh hoạt, độc lập, sáng tạo ít được quan tâm, hình thành cho người học

Đặc biệt, đối với học sinh miền núi, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn thì việc học tập của các em học sinh chưa tiến kịp so với các vùng thuận lợi Vì lẽ đó, kết quả học tập môn Toán của các em còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng kịp với sự phát triển chung của xã hội, đặc biệt trong thời đại công nghệ số hóa Thực tiễn quản lý dạy học nói chung và quản lý dạy học môn Toán nói riêng tại các trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên những năm gần đây có nhiều chuyển biến tốt, kết quả kiểm tra cuối học kỳ ổn định và xấp xỉ mặt bằng chung của tỉnh Tuy nhiên, kết quả môn Toán trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh và thi THPT quốc gia vẫn còn thấp, có trường chưa có học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp tỉnh môn Toán, điểm bình quân môn Toán trong kỳ thi THPT quốc gia thấp hơn với mặt bằng chung của tỉnh, năng lực tự học môn Toán của đại đa số học sinh chưa cao, học sinh còn sợ khi học Toán

Với nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy môn Toán và quản lý tại các trường đứng chân trên địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn, tôi nhận thấy công tác quản lý HĐDH môn Toán tại các trường THPT trên địa bàn huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên còn một số hạn chế: Đội ngũ CBQL tuổi đời còn trẻ, kinh nghiệm quản lý còn chưa nhiều; Chỉ đạo xây dựng và kế hoạch dạy học còn mang tính hình thức, nội dung dạy học môn Toán chưa bám sát đối tượng học sinh và đặc điểm vùng miền; quản lý giờ dạy trên lớp của giáo viên còn chưa chặt chẽ, việc dự giờ của giáo viên còn mang tính hình thức, dự cho đủ số tiết theo quy định, việc rút kinh nghiệm các tiết dạy còn chưa đi sâu phân tích kết quả thực hiện nhiệm vụ của học sinh; việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập còn nặng về điểm số, chưa chú trọng vào đánh giá quá trình học tập của học sinh

Căn cứ thực trạng quản lý dạy học môn Toán tại các trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên, để đạt được mục tiêu theo tinh thần đổi mới trên và giúp nhà trường nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học môn Toán thì việc nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học phù hợp với định hướng đổi mới, đáp ứng yêu cầu người học, yêu cầu của xã hội là vô cùng

quan trọng Chính vì vậy mà tác giả chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu hệ thống lý luận, thực tiễn và khảo sát, đánh giá thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh THPT trước yêu cầu đổi mới giáo dục nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học môn Toán ở các trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường THPT huyện Điện Biên Đông trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3.3 Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý dạy học môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

4.3 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Chủ thể quản lý là hiệu trưởng trường THPT

- Địa bàn nghiên cứu: các trường THPT huyện Điện Biên Đông tỉnh Điện Biên

- Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý và giáo viên môn Toán các trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên

- Thời gian lấy số liệu: từ năm 2013 đến năm 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các Văn kiện, Nghị quyết của Đảng, các văn bản quy định của Nhà nước và của ngành Giáo dục và Đào tạo

- Tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ, các tài liệu lý luận về quản lý, quản lý giáo dục và các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh

- Phương pháp điều tra: Tiến hành bằng phiếu theo các biểu mẫu

- Phương pháp chuyên gia: Trao đổi, phỏng vấn, trưng cầu ý kiến cán

bộ quản lý nhà trường, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên, học sinh trong quản

lý giáo dục

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục

5.3 Phương pháp thống kê để xử lý các kết quả khảo sát

Sử dụng một số công thức toán học như tính tỷ lệ phần trăm, tính điểm trung bình,… để thống kê số lượng, chất lượng về đội ngũ CBQL, giáo viên, kết quả học tập của học sinh và xử lý số liệu, định lượng kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những kết luận phục vụ công tác nghiên cứu

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung cơ bản của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Toán

theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học

sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học

sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

- Nghiên cứu hoạt động dạy học môn Toán

Từ xa xưa, Toán học là một ngành, một môn học đòi hỏi suy luận và trí thông minh cao Nhà Toán học người Đức Carl Friedrich Gauss, người được mệnh danh là “Ông hoàng của Toán học” xem toán học là “nữ hoàng của các ngành khoa học” Toán học là nền tảng cho tất cả các ngành khoa học tự nhiên khác Toán học được sử dụng trên khắp thế giới như một công cụ thiết yếu trong nhiều lĩnh vực, bao gồm khoa học, kỹ thuật, y học, và tài chính Toán học nảy sinh ra từ nhiều kiểu bài toán khác nhau Trước hết là những bài toán trong thương mại, đo đạc đất đai, kiến trúc, và sau này là thiên văn học; ngày nay, tất cả các ngành khoa học đều gợi ý những bài toán để các nhà toán học nghiên cứu, ngoài ra còn nhiều bài toán nảy sinh từ chính bản thân ngành toán

Với đặc thù của bộ môn Toán, trong HĐDH môn Toán cần có những

mô hình học tập sẽ giúp học sinh tiếp thu bài học nhanh hơn, theo V.A.Stoff (Stoff 1966) thì mô hình học Toán nhất thiết phải có ba đặc trưng cơ bản; tính đẳng cấu (mô hình phản ánh đúng một cách đẳng cấu những thuộc tính nhất định nào đó của đối tượng nghiên cứu mà những thuộc tính ấy là đối tượng nhận thức của học sinh), tính đơn giản (đơn giản về mặt tri giác), tính khác với nguyên bản (để trong dạy học dễ dàng đạt được mục đích đề ra)

Cùng với quan điểm dạy học gắn liền với PPDH môn Toán hiện nay, Khổng Tử (551- 479 trước công nguyên) từng đề cập: “Dùng cách gợi mở, đi

từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích

cực suy nghĩ Đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nền nếp, thói quen học tập” và “học không biết chán, dạy không biết mỏi” Quan điểm dạy học phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, khả năng độc lập suy nghĩ, phát triển tu duy, đó là cái đích hoạt động dạy học cần đạt tới

J.A.Cômenxki (1592-1670) đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn có thể ứng dụng trong HĐDH môn Toán: Nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực của học sinh; nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc dạy học theo khả năng tiếp thu của học sinh (vừa sức); dạy học phải thiết thực và dạy học theo nguyên tắc cá biệt Từ những nguyên tắc này, có thể hiểu quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật hiện tượng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên áp đặt, gò ép người ta chấp nhận bất

kỳ một điều gì

- Nghiên cứu quản lý HĐDH môn Toán

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý và quản lý giáo dục nói chung, các công trình này có vai trò to lớn góp phần phát triển giáo dục nước nhà Tuy nhiên, đề cập đến quản lý một môn học cụ thể trong đó có bộ môn Toán thì chưa nhiều, chủ yếu

là các luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục

Đối với môn Toán ở trường phổ thông, nhiều công trình nghiên cứu của nhiều chuyên gia cũng đã đề cập ít nhiều về phương diện quản lý quá trình dạy học môn Toán sao cho có hiệu quả nhất Tiêu biểu có thể kể đến một

số công trình nghiên cứu có giá trị như: Phương pháp dạy học đại cương môn Toán của tác giả Nguyễn Bá Kim (2007); Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở trường Phổ thông của tác giả Bùi Văn Nghị (2009); Cẩm nang dạy và học Toán trung học cơ sở của tác giả Vũ Hữu Bình (2007); Phương pháp dạy học những nội dung cụ thể môn toán của tác giả Bùi Văn

Nghị (2008) Một số xu hướng mới trong dạy học toán ở trường trung học phổ thông của tác giả Trần Vui (chủ biên) (2006a)…

Từ việc kế thừa các kết quả nghiên cứu đi trước, tác giả đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng HĐDH và quản lý HĐDH môn Toán,

đề xuất biện pháp HĐDH môn Toán cho học sinh trường THPT huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Bàn về khái niệm quản lý các nhà khoa học trên thế giới có nhiều quan niệm khác nhau Ở đây xin nêu ra một số khái niệm của các nhà khoa học tiêu biểu, nhằm tìm ra điểm chung, sự thống nhất của các nhà khoa học quản lý

W.Taylor cho rằng: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái

gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất” [1]

- Theo Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô, 1977: Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (xã hội, sinh vật, kĩ thuật), nó bảo toàn cấu trúc của chúng, duy trì chế độ hoạt động thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động [14]

- Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất [11]

- Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những người lao động (nói chung khách thể quản lý) nhằm đạt được mục tiêu nhất định [20]

- Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu; quản lý là một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định [9]

Theo triết học Mac-Lê nin thì bất cứ một hoạt động nào cũng có mục đích, phương tiện và kết quả [8] Từ những khái niệm nên trên cho chúng ta thấy sự phong phú trong cách sử dụng thuật ngữ, trong cách diễn đạt Nhưng

có thể đi đến một khái niệm chung nhất như sau: “Quản lý là quá trình tác động có ý thức, có chủ định của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý để đối tượng và tổ chức vận hành đạt được mục tiêu chung dưới sự tác động của môi trường” [20]

1.2.2 Quản lý nhà trường

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhà trường ở Việt Nam:

“Nhà trường là một tổ chức chuyên biệt trong hệ thống tổ chức xã hội thực hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ sự duy trì và phát triển xã hội

Quản lý nhà trường là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường làm cho nhà trường vận hành theo đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trường, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục, đưa nhà trường tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất, góp phần thực hiện mục tiêu chung của giáo dục: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Theo tác giả Trần Kiểm: Xét về bản chất quản lý nhà trường là quản lý con người Như vậy, quản lý nhà trường là việc xác định vị trí của mỗi con người trong hệ thống xã hội, là quy định chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ, quan hệ cùng vai trò xã hội của họ mà trước hết trong phạm vi nhà trường với

tư cách là một chức xã hội [12]

1.2.3 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học là quá trình gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Trong đó dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của giáo viên, người học tự giác, tích

cực tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của giáo viên có vai trò chủ đạo, hoạt động học của học sinh có vai trò tự giác, chủ động, tích cực Nếu thiếu một trong hai hoạt động trên, quá trình dạy học không diễn ra

Như vậy, HĐDH là hệ thống những hành động phối hợp, tương tác giữa giáo viên và học sinh, trong đó dưới tác động chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ năng,

kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động, hình thành thế giới quan khoa học và những phẩm chất của nhân cách

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực 1.2.4.1 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của nhà quản lý nhằm đạt tới mục tiêu quản lý Nhà quản lý cùng với đông đảo đội ngũ giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội,… bằng hành động của mình biến mục tiêu đó thành hiện thực

Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất với nhau là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình sư phạm của thầy, hoạt động học tập-tự giáo dục của trò, diễn ra chủ yếu trong quá trình dạy học

Trong khuôn khổ luận văn, tác giả xác định quản lý hoạt động dạy học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.2.4.2 Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Quản lý HĐDH là hoạt động của chủ thể quản lý nhà trường thông qua việc thực hiện chức năng quản lý để quản lý các thành tố của HĐDH:

- Quản lý hoạt động dạy của giáo viên: Giáo viên là chủ thể đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động giáo dục Hay nói cụ thể hơn nhà giáo dục là người điều khiển, điều chỉnh, định hướng và giúp đỡ người được giáo dục trong hoạt động giáo dục Quản lý HĐDH chính là quản lý quá trình dạy học

- Quản lý hoạt động học của học sinh là một khâu quan trọng vì học sinh vừa là chủ thể vừa là khách thể đóng vai trò chủ động trong hoạt động giáo dục Điều này có thể được hiểu là người học vừa đóng vai trò là người được giáo dục vừa đóng vai trò là chủ thể tự giáo dục, đóng vai trò chủ động

Và chính vì thế mà ta có thể lý giải cho việc cũng một nhà giáo dục, cùng một môi trường giáo dục mà kết quả lại là nhiều nhân cách khác nhau

- Bên cạnh đó phải phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong quản lý HĐDH

- Quản lý phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức giáo dục: Phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học là cách thức, phương tiện, hình thức hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm thực hiện những nhiệm vụ giáo dục và đạt tới mục đích giáo dục đã định

1.3 Hoạt động dạy học môn Toán trước yêu cầu đổi mới giáo dục Trung học phổ thông

1.3.1 Hoạt động dạy học môn Toán

HĐDH môn Toán là hoạt động giáo viên tổ chức, hướng dẫn, điều khiển học sinh tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kĩ năng cơ bản của Toán học và từ đó hình thành hoặc biến đổi những tình cảm, thái độ học tập ở học sinh Các HĐDH môn Toán được thực hiện trong quá trình hình thành kiến

thức toán học hoặc vận dụng nội dung kiến thức đó HĐDH môn Toán ở trường THPT thường liên quan đến các dạng hoạt động sau:

- Nhận dạng và thể hiện: Một phương pháp, một quy tắc, một định lý,…

- Những hoạt động toán học phức hợp: Định nghĩa, chứng minh, giải toán quỹ tích, giải toán dựng hình,…

- Những hoạt động trí tuệ phổ biến trong toán học: Lật ngược vấn đề, xét tính giải được, phân chia trường hợp,…

- Những hoạt động trí tuệ chung: Phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hóa, khái quát hóa, đánh giá, sáng tạo

- Những hoạt động ngôn ngữ: Khi yêu cầu học sinh phát biểu một tính chất, giải thích một định nghĩa, trình bày lời giải một bài toán,…

1.3.2 Đặc điểm, yêu cầu của dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường Trung học phổ thông

HĐDH môn Toán là hoạt động kép gồm hoạt động dạy của giáo viên Toán và hoạt động học môn Toán của học sinh Trong đó, hoạt động dạy của giáo viên toán giữ vai trò chủ đạo, truyền thụ, tổ chức, điều khiển, hướng đến hoạt động học môn Toán của học sinh, thúc đẩy và làm cho việc học môn Toán của học sinh thành công Nhờ hoạt động dạy của giáo viên mà học sinh được tiếp xúc, giao lưu, tham gia vào các hoạt động học tập như thảo luận nhóm, thực hành, áp dụng các bài toán vào thực tế Điều đó góp phần mở rộng nhãn quan, tầm hiểu biết của học sinh Đồng thời giáo viên cũng đòi hỏi học sinh phải nhanh nhẹn, khéo léo cải tiến phương pháp học tập, cải tiến hoạt động học tập của mình để thích ứng với từng nội dung bài học Trong trường hợp đó, học sinh THPT đặc biệt là học sinh đầu cấp học sẽ gặp những khó khăn nhất định đòi hỏi người giáo viên phải tính đến để giúp học sinh tìm cách khắc phục Vì lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi thiếu niên, lứa tuổi có

những thay đổi rất lớn về tâm sinh lý Điều đó có liên quan đến việc xây dựng lại một cách cơ bản hoạt động dạy phù hợp với tâm lý của học sinh Vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải có những điều chỉnh mang tính chất quyết định trong hoạt động dạy, nếu vẫn áp dụng những hình thức và PPDH như ở bậc tiểu học, THCS cho bậc học này sẽ dẫn đến việc học sinh tỏ ra không bằng lòng dưới nhiều biểu hiện khác nhau

Hoạt động học môn Toán của học sinh giữ vai trò chủ động, lĩnh hội, tự giác, tích cực, độc lập và sáng tạo nhằm lĩnh hội những kiến thức toán học cơ bản, hình thành kĩ năng và thái độ tương ứng, tạo lập những phẩm chất nhân cách Hoạt động học môn Toán của học sinh THPT diễn ra ở trình độ cao hơn, phong phú hơn, hoàn thiện hơn, biểu hiện ở những nội dung sau:

+ Động cơ học tập môn Toán của học sinh THPT rất phong phú, đa dạng, nhưng chưa bền vững, nhiều khi còn thể hiện mâu thuẫn Đối với các

em học sinh ở trường THPT học Toán là khó, nó đòi hỏi học sinh cần phải nắm vững kiến thức có hệ thống, làm nhiều bài tập nhưng đa số các em thường ít chú ý tới vấn đề này hoặc có biết nhưng lười học, không chịu làm nhiều bài tập

+ Thái độ học tập của học sinh THPT đối với môn Toán cũng rất khác nhau Các em đều ý thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của môn Toán, nhưng thái độ rất khác nhau: Có em tích cực, có trách nhiệm cao, có em rất lười biếng, thờ ơ …

+ Phương thức học tập môn Toán của học sinh THPT có những nét khác biệt so với học sinh tiểu học, THCS Ở THPT hoạt động học tập môn Toán diễn ra theo phương thức học và hành, học- hành gắn với nhau qua đó

để hình thành các kỹ năng cần thiết

+ Nội dung học tập môn Toán ở THPT được mở rộng và chuyên sâu hơn Bởi vì, THPT là cấp học có tính lý luận gắn với thực hành theo từng môn

học, có tính chuyên sâu, từng bước học sinh nắm được những khái niệm khoa học và nhận thức được các quy luật về tự nhiên, xã hội và con người

Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học môn Toán của học sinh tồn tại trong sự thống nhất và tương tác lẫn nhau, cùng hướng đến thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ dạy học môn Toán

Tóm lại, từ những đặc điểm nêu trên cho thấy hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học môn Toán của học sinh ở trường THPT có những nét riêng, do vậy HĐDH môn Toán cũng phải chú ý đến những nét riêng đó và mang nét đặc trưng của cấp học trong dạy học môn Toán ở trường THPT

1.3.3 Yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay nói chung và môn Toán nói riêng ở trường Trung học phổ thông

1.3.3.1 Những yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, giáo dục phổ thông nói chung, giáo dục trung học nói riêng trên phạm vi cả nước vừa gấp rút xây dựng và thực hiện Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa sau năm 2015, vừa triển khai thực hiện đổi mới đồng bộ cách tiếp cận các yếu tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và đánh giá chất lượng giáo dục trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW

Trong những năm qua, Bộ GD&ĐT đã chỉ đạo mạnh mẽ việc khắc phục những hạn chế của chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, đổi mới

phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng tăng cường hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh

1.3.3.2 Những yêu cầu đổi mới hoạt động dạy học môn Toán

(1) Nhận thức của cán bộ, giáo viên với việc dạy học môn Toán

Trong giai đoạn hiện nay, để HĐDH đạt kết quả, mục tiêu mong đợi ngoài việc quản lý hoạt động chuyên môn, quản lý con người thì bản thân mỗi cán bộ, giáo viên giảng dạy môn Toán phải nhận thức sâu sắc về vai trò của việc đổi mới; bản thân giáo viên tự tìm tòi, các phương pháp dạy học phù hợp

để đáp ứng được sự thay đổi đó; đồng thuận với ban giám hiệu trong việc thực hiện sứ mệnh giáo dục nhà trường

(2) Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Toán

Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên là một yếu tố quan trọng quyết định đến thành bại của HĐDH nói chung và HĐDH môn Toán nói riêng trong mỗi nhà trường Khi giáo viên có tâm huyết, yêu nghề là điều kiện cần thì trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên là điều kiện đủ để giáo viên

có thể định hướng, hướng dẫn học sinh hình thành các năng lực cần thiết trong học Toán Giáo viên là người phải có hiểu biết nhất định về xã hội, có trình độ chuyên môn, thông qua hoạt động giảng dạy truyền tải đến học sinh, gợi mở để các em lĩnh hội kiến thức, đồng thời áp dụng chúng vào thực tế thông qua các hoạt động học tập

(3) Thực hiện nội dung, chương trình môn Toán

a) Về mục tiêu dạy học môn Toán

Việc xác định mục tiêu chung của môn Toán phải xuất phát từ mục tiêu chung của giáo dục nước ta, từ đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của môn Toán

Luật Giáo dục nước ta quy định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ

và nghề nghiệp; trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [16]

“Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản để hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách, trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [16]

“Giáo dục phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển các kết quả của giáo dục trung học cơ sở và hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [16]

Môn Toán, cũng như mọi môn học, xuất phát từ đặc điểm và vai trò, vị trí, ý nghĩa của nó, phối hợp cùng các môn khác và các hoạt động khác nhau

trong nhà trường góp phần thực hiện mục tiêu nói trên [13]

b) Về nội dung chương trình dạy học môn Toán

- Việc thực hiện các mục tiêu của môn Toán diễn ra trong một quá trình dạy học có tổ chức, có kế hoạch bằng cách để học sinh làm quen với nội dung môn này

- Luật Giáo dục nước ta quy định về yêu cầu giáo dục phổ thông, đặc biệt là cấp THPT: “Nội dung giáo dục phổ thông phải đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi bậc học, cấp học

Giáo dục phổ thông phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở THCS hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông Ngoài nội dung chủ yếu nhằm đảm bảo chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh [16]

- Do tính toàn diện của nội dung giáo dục phổ thông của của mục đích dạy học môn Toán, nội dung môn này cần được hiểu theo nghĩa rộng (theo Walsch và Weber 1975, tr.16-17, nó bao gồm:

+ Những khái niệm, mệnh đề (đặc biệt là định nghĩa, đính lí) với tư cách là những yếu tố của những lý thuyết của khoa học toán học

+ Những phương pháp (đặc biệt là những quy tắc có tính chất thuật giải hay suy đoán cùng với những ký hiệu thích hợp) thể hiện phương pháp luận của khoa học toán học cùng với những hoạt động trí tuệ và hoạt động thực tiễn

+ Những ý tưởng về thế giới quan, chính trị và đạo đức trực tiếp liên hệ với khoa học toán học hoặc trực tiếp suy ra từ khoa học này

Như vậy, nội dung môn Toán không phải chỉ bao gồm những yếu tố của những lý thuyết toán học, mà còn cả những phương pháp làm việc, những

ý tưởng thế giới quan, làm cơ sở cho việc giáo dục toàn diện

c) Về phương pháp dạy học môn Toán

Tuỳ theo mỗi cách tiếp cận khác nhau có thể có những quan niệm khác nhau về đổi mới PPDH môn Toán Vì vậy có những định hướng và những biện pháp khác nhau trong việc đổi mới PPDH môn Toán Tuy nhiên không

có công thức chung duy nhất trong việc đổi mới PPDH môn Toán Trong thực tiễn cần xuất phát từ hoàn cảnh cụ thể để xác định và áp dụng những định hướng, biện pháp thích hợp Dựa trên khái niệm chung về PPDH, có thể hiểu:

Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán là cải tiến những hình thức và cách thức

làm việc kém hiệu quả của giáo viên và học sinh, sử dụng những hình thức và cách thức hiệu quả hơn nhằm nâng cao chất lượng dạy học, phát huy tính tích cực,

tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực của học sinh

- Đổi mới PPDH đối với giáo viên bao gồm:

+ Đổi mới việc lập kế hoạch dạy học, thiết kế bài dạy;

+ Đổi mới PPDH trên lớp học;

+ Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

- Đổi mới PPDH đối với học sinh là đổi mới phương pháp học tập

- Đổi mới PPDH cần được tổ chức, lãnh đạo và hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục, đặc biệt là các trường phổ thông thông qua những biện pháp thích hợp

d) Về phương tiện dạy học môn Toán

Phương tiện dạy học môn Toán là những thiết bị có khả năng chứa đựng hoặc truyền tải thông tin về nội dung dạy học môn Toán và về sự điều khiển quá trình dạy học môn Toán

Phương tiện dạy học môn Toán tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức hoạt động môn Toán Hiện nay cùng với sự phát triển khoa học công nghệ, các PTDH hỗ trợ hoạt động giảng dạy môn Toán cũng đa dạng và phát huy tốt vai trò của mình Có thể kể đến một số PTDH thường dùng: Máy chiếu Projector; Các loại phần mềm dạy học môn Toán: CABRI, SKETCHAPD,…; Dạy học toán trên mạng Internet

- Giáo viên nếu biết khai thác các PTDH hiện đại trong giảng dạy môn Toán sẽ có nhiều thuận lợi:

+ Giáo viên chuẩn bị bài dạy một lần thì sử dụng được nhiều lần

+ Bài học trở lên sinh động, đặc biệt khi dạy học hình thành các định lí, khái niệm học sinh dễ quan sát, tiếp thu, hiểu bài hơn

e) Về hình thức tổ chức dạy học môn Toán

Trong dạy học môn Toán ở trường phổ thông có nhiều hình thức tổ chức dạy học khác nhau, như: Dạy học cá nhân, dạy học theo nhóm, dạy học theo lớp, Mỗi hình thức tổ chức dạy học có chức năng và ý nghĩa khác nhau đối với việc thực hiện các nhiệm vụ dạy học đòi hỏi phải phối hợp chúng một cách linh hoạt [4]

g) Về kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Toán

- Thi kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Toán có vai trò vừa tạo động lực, điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học, hoạt động quản lý giáo dục, vừa xác nhận sự tiến bộ và thành tích học tập theo chuẩn đầu ra được quy định trong chương trình môn Toán Vì vậy, đánh giá chất lượng giáo dục môn Toán phải phản ánh mức độ đạt chuẩn chương trình của môn Toán cấp THPT; phải cung cấp thông tin đúng, khách quan, kịp thời cho việc điều chỉnh hoạt động dạy, hướng dẫn hoạt động học nhằm nâng cao năng lực học sinh (năng lực nhận dạng các bài toán, tính toán, năng lực suy luận toán học, năng lực vận dụng thực tiễn )

1.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường Trung học phổ thông

1.4.1 Chỉ đạo hoạt động lập kế hoạch triển khai chương trình dạy học môn Toán

Kế hoạch dạy học môn Toán ở THPT của cả năm học chính là sợi dây liên kết các nội dung dạy học toán thành một hệ thống chặt chẽ để thực hiện mục đích, dạy học của năm học đó, nó thể hiện sự kế thừa chương trình của

Bộ GD&ĐT đã quy định nhưng phải phù hợp với đặc điểm của từng trường, từng lớp CBQL giúp giáo viên dạy môn Toán xác định đúng chất lượng học sinh đối với môn Toán đầu năm, cùng với giáo viên xây dựng chỉ tiêu năm học cho từng khối lớp Quan trọng hơn, CBQL cùng với giáo viên dạy môn

Toán tìm ra các biện pháp để giúp đạt được chỉ tiêu đã xây dựng cho từng lớp, khối lớp trong năm học

Quản lý chương trình dạy học môn Toán là nhiệm vụ của CBQL HĐDH môn Toán phải thực hiện theo đúng yêu cầu tiến độ chương trình CBQL phải điều khiển HĐDH môn Toán theo yêu cầu, nội dung và hướng dẫn của chương trình môn Toán Trong quá trình quản lý kế hoạch, chương trình dạy học môn Toán, CBQL cần huy động các thành viên trong bộ máy quản lý nhà trường, phân công, theo dõi nắm tình hình thực hiện kế hoạch, chương trình hàng tuần, hàng tháng thông qua kiểm tra lịch báo giảng, sổ đầu bài, dự giờ, thời khóa biểu…Điều quan trọng là phải tiến hành phân tích các thông tin thu được, để có thể đánh giá được việc thực hiện kế hoạch, chương trình dạy học môn Toán sau những lần tổng hợp theo dõi định kỳ tuần, tháng

Từ đó có thể đưa ra những biện pháp quản lý phù hợp, giúp giáo viên thực hiện đúng và đủ chương trình, kế hoạch dạy học môn Toán theo quy định

1.4.2 Lựa chọn và phân công giáo viên dạy học môn Toán

Phân công giảng dạy cho giáo viên thực chất là công tác tổ chức và công tác cán bộ, hiệu trưởng cần thấu đáo chỗ mạnh, chỗ yếu, sở trường, hoàn cảnh của từng giáo viên để sử dụng họ, tạo cho họ niềm tin trong nghề nghiệp Mỗi giáo viên sẽ cố gắng để khẳng định mình trong tập thể sư phạm Trong tình hình đội ngũ giáo viên hiện nay, chất lượng về chuyên môn nghiệp

vụ không đồng đều, vì vậy hiệu trưởng phải cân nhắc kỹ càng khi phân công giảng dạy cho giáo viên

Phân công giảng dạy cho giáo viên là một việc quan trọng, thu hút sự chú ý của cả hiệu trưởng và giáo viên Phân công sử dụng đúng sẽ mang lại kết quả to lớn, ngược lại sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp về tư tưởng tình cảm và sẽ ảnh hưởng không tốt đến các mặt hoạt động của nhà trường

Trong phân công giảng dạy, phải xuất phát từ yêu cầu của việc giảng dạy

và quyền lợi học tập của toàn thể học sinh Phân công giáo viên trước hết phải

vì sự tiến bộ của cả tập thể sư phạm, tạo điều kiện người giỏi kèm kặp người chưa có kinh nghiệm, người còn yếu, đồng thời chú ý đúng mức đến khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh

Phân công đi đôi với công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ là nhiệm vụ quan trọng của người hiệu trưởng nhà trường nhằm ngày càng hoàn thiện tay nghề của đội ngũ

CBQL cần xác định các hình thức phân công dạy học môn Toán: Chuyên dạy một khối lớp trong nhiều năm hay dạy mỗi năm một khối lớp hoặc mỗi năm dạy nhiều khối lớp Bên cạnh đó, cần định ra chuẩn phân công dạy học môn Toán phù hợp đó là: Yêu cầu của HĐDH môn Toán, năng lực và

sở trường, thâm niên nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình và nguyện vọng cá nhân cũng như nguồn đào tạo

Quản lý việc phân công dạy học môn Toán bằng cách xây dựng quy trình phân công và biện pháp thích hợp đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ: + Hiệu trưởng cùng với phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn thống nhất về mục đích, yêu cầu và chuẩn phân công giảng dạy môn Toán…

+ Tham khảo ý kiến của phó hiệu trưởng, hiệu trưởng dự kiến trước việc phân công căn cứ vào thực lực đội ngũ giáo viên Toán và yêu cầu thực tế của nhà trường Trong cuộc họp của Hội đồng sư phạm nhà trường, Hiệu trưởng phổ biến mục đích yêu cầu, chuẩn, dự kiến phương hướng phân công, qui trình phân công

+ Thảo luận dự kiến phân công dạy học môn Toán trong Hội nghị liên tịch mở rộng của trường, hướng dẫn tổ trưởng tổ chức thảo luận trong tổ và giải thích, thuyết phục, điều chỉnh nếu cần thiết

+ Căn cứ tình hình đội ngũ thực tế tại đơn vị, Hiệu trưởng ra quyết định phân công và ghi vào sổ phân công, nhằm cân đối với các mặt hoạt động khác trong năm học

+ Trong thực hiện nhiệm vụ năm học, điều chỉnh sự phân công cho hợp

lý hơn trong quá trình quản lý HĐDH môn Toán

1.4.3 Chỉ đạo việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy môn Toán

Tác giả Nguyễn Văn Lê cho rằng: “Khâu thầy giáo tự chuẩn bị cho các giờ lên lớp và các hoạt động giáo dục là khâu quan trọng số một trong quy trình lao động sư phạm Việc tự chuẩn bị của giáo viên trong khâu lao động trí

óc độc lập, giáo viên có thể tự quyết định thực hiện nó ở nhà hay ở trường, tức là nơi có các điều kiện làm việc thuận lợi nhất Cần rèn luyện cho giáo viên phong cách làm việc có hệ thống trong khâu tự chuẩn bị cho các giờ lên lớp và các hoạt động giáo dục” [15]

Do đó giáo viên cần nghiên cứu kỹ chương trình dạy học mà Bộ GD&ĐT ấn định, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trình độ của học sinh qua khảo sát chất lượng đầu vào, xây dựng kế hoạch dạy học cho cả năm học

và từng học kỳ Trong quá trình xây dựng kế hoạch dạy học giáo viên cần lưu

ý đến các yếu tố về CSVC, trang thiết bị phục vụ dạy học như: PTDH, mô hình học tập toán, đồ dùng dạy học tự làm và các điều kiện khác Bên cạnh

đó, giáo viên cần tự đánh giá năng lực của mình về việc chuẩn bị đồ dùng dạy học và đồng thời dự kiến những khó khăn có thể xảy ra trong quá trình dạy học Từ đó lựa chọn những PPDH, hình thức lên lớp, biện pháp tổ chức, quản

lý giờ học có hiệu quả nhất Như vậy, “Soạn bài là việc chuẩn bị quan trọng nhất của giáo viên cho giờ lên lớp” Bài soạn là bản thiết kế cụ thể cho giờ lên lớp, nó phải thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, PPDH và hình thức tổ chức lớp học

Nội dung chương trình của môn Toán bao gồm nhiều loại bài như: hình thành kiến thức mới, tiết bài tập, ôn tập, đọc thêm Khi soạn bài, giáo viên cần tìm hiểu kỹ nội dung PPDH cho từng bài; xác định rõ mục đích, yêu cầu cho

tổ chức lớp học phù hợp

CBQL khi chỉ đạo việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy môn Toán, phải chú

ý đến một số công việc sau:

- Ban hành quy chế chuyên môn trong đó qui định và yêu cầu về việc soạn bài, chuẩn bị đồ dùng dạy học

- Thường xuyên theo dõi việc lập kế hoạch dạy học môn Toán của giáo viên thông qua xác định mục tiêu bài dạy, chuẩn bị của giáo viên và học sinh,

tổ chức các HĐDH, hướng dẫn các hoạt động tiếp nối…

- Trong xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ trường học cần quy định rõ kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra đột xuất hồ sơ, giáo án, kiểm tra việc thực hiện phân phối chương trình, kiểm tra quá trình lên lớp của giáo viên, kiểm tra lịch báo giảng Kiểm tra luôn gắn liền với việc nhận xét, đánh giá và có những biện pháp điều chỉnh, để tạo lập một nề nếp tốt

1.4.4 Chỉ đạo dạy học môn Toán hướng tới phát triển năng lực học sinh

Môn Toán là khoa học được mệnh danh “nữ hoàng trí tuệ”; vì thế dạy học toán ở nhà trường phổ thông theo đính hướng phát triển năng lực cho học sinh không đơn thuân là cung cấp kiến thức Toán học cho học sinh đã được quy định trong chương trình của Bộ GD&ĐT, mà phải làm cho các em phát triển năng lực tư duy đặc trưng của Toán học [10]

Nghĩa là, một tiết dạy học môn Toán phải cuốn hút được sự chú ý, say

mê học tập của học sinh Thông qua tổ chức hoạt động toán học, học sinh có thể tự chủ động khám phá bản chất các khái niệm, định lý, tính chất Toán học dưới sự hướng dẫn của thầy cô để chuyển thành kiến thức của chính mình; từ

đó tự hình thành năng lực và phẩm chất Toán học cho bản thân CBQL cần chỉ đạo giáo viên dạy toán tổ chức cho học sinh theo các bước sau:

- Học sinh đóng vai trò chủ động, tự mình khám phá và xây dựng kiến thức lý thuyết mới

- Biết vận dụng kiến thức toán học vào tự giải các bài tập, các tình huống thực tiễn liên quan đến Toán học

- Biết sắp xếp các kiến thức Toán học đã được học thành một hệ thống

- Thông qua hoạt động giải toán, học sinh có thể tự mình tổng kết các dạng bài tập và phương pháp giải cho từng dạng toán

- Có khả năng hợp tác làm việc nhóm, biết phân tíc, tự đánh giá kết quả học tập môn Toán của mình và các bạn cùng lớp

Bên cạnh đó CBQL cần yêu cầu giáo viên phải biết vận dụng những thành quả của công nghệ thông tin vào bài giảng của minh một cách hợp lí nhằm kích thích tốt tư duy trực quan hình tượng, khắc sâu kiến thức cho học sinh, tăng hiệu quả bài dạy

1.4.5 Quản lý phương pháp dạy học, phương tiện dạy học môn Toán

Trong HĐDH môn Toán thì PTDH môn Toán đóng vai trò rất quan trọng góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học môn Toán PTDH là yếu tố không thể thiếu được để đảm bảo cho việc đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa và PPDH thành công Vì vậy quản lý tốt PTDH môn Toán sẽ có tác động tích cực đối với việc nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học môn Toán Trong quản lý PPDH, PTDH môn Toán, CBQL phải chú ý đến một số công việc sau đây:

- Đánh giá việc vận dụng các PPDH của giáo viên thông qua: dự giờ , kiểm tra giáo án lên lớp…

- Việc sử dụng, kết hợp hài hòa, có hiệu quả các PPDH như: PPDH làm việc theo nhóm, phương pháp dạy học giải quyết vấn đề…

- Sử dụng các phần mềm toán học hỗ trợ giảng dạy; việc ứng dụng CNTT trong quá trình dạy học thông qua: dự giờ giáo viên, kế hoạch dạy học

- Việc sử dụng các mô hình học tập, làm đồ dùng dạy học thông qua:

Sổ theo dõi sử dụng thiết bị, dự giờ giáo viên…

- Tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học và đặc biệt lưu ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin [21]

1.4.6 Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh

Kết quả chất lượng kiến thức của học sinh, mức độ phát triển trí tuệ, kỹ năng áp dụng kiến thức của học sinh vào thực tiễn là tiêu chuẩn đánh giá cơ bản HĐDH môn Toán của giáo viên Để có cơ sở chính xác đánh giá chất lượng dạy học của giáo viên thì CBQL phải quản lý công tác kiểm tra đánh giá học sinh chặt chẽ

Quá trình dạy học môn Toán bao gồm nhiều thành tố trong đó có nội dung kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh Nếu được đánh giá khách quan, trung thực thì kết quả học tập môn Toán của học sinh sẽ phản ánh một phần chất lượng giảng dạy môn Toán của giáo viên Hiện nay

có một số quan điểm là thường đồng nhất đánh giá với việc cho điểm, từ đó việc đo lường kết quả học tập của học sinh mang tính định lượng, chỉ bằng điểm số Chính quan niệm đó đã làm cho CBQL chỉ quan tâm quản lý chất lượng học tập môn Toán của học sinh chỉ dựa vào điểm số Cách quản lý như vậy sẽ chỉ đánh giá được một phần của chất lượng dạy học, chưa đánh giá toàn bộ quá trình dạy học

Để đánh giá đúng kết quả học tập môn Toán của học sinh và kết quả giảng dạy của giáo viên, CBQL cần phải quản lý tốt công tác kiểm tra của giáo viên đối với học sinh, trong đó chú trọng đánh giá quá trình, sự tiến bộ của học sinh Kết hợp hài hòa giữa hình thức trắc nghiệm khách quan và trắc

nghiệm tự luận vào kiểm tra kết quả học tập môn Toán của học sinh để nhằm hạn chế tác động của yếu tố chủ quan trong quá trình đánh giá Một số biện pháp quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh:

- Quản lý kế hoạch kiểm tra môn Toán của giáo viên

- Quản lý bài kiểm tra định kì, cuối học kỳ bằng đề chung

- Quản lý điểm bằng các phần mềm với sự hỗ trợ của máy tính

- Quản lý việc cập nhật điểm số hàng ngày của giáo viên

- Yêu cầu giáo viên khi trả bài kiểm tra đúng hạn, phải công bố đáp án

và thang điểm để học sinh tự chấm lại bài kiểm tra của mình Phải nhận xét sự tiến bộ của học sinh trong từng bài kiểm tra

- Thông báo công khai kết quả kiểm tra đánh giá môn Toán cho học sinh và phụ huynh

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐDH môn Toán ở trường Trung học phổ thông

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

Điều 16, Luật Giáo dục khẳng định vai trò của CBQL: “CBQL giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục CBQL giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm

cá nhân” [16]

Để bảo đảm chất lượng quản lý HĐDH nói chung, quản lý HĐDH môn Toán nói riêng thì CBQL có vai trò đặc biệt quan trọng Muốn thực hiện tốt việc quản lý HĐDH môn Toán, đòi hỏi đội ngũ CBQL cần phải có những phẩm chất và năng lực sau:

- Phải có phẩm chất chính trị: Có phẩm chất chính trị vững vàng, nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước Nắm vững mục tiêu và nhiệm vụ của ngành

- Phải giỏi về chuyên môn:

+ Phải có hiểu biết sâu sắc về quá trình dạy học, nắm vững các PPDH tích cực, hệ thống các nguyên tắc dạy học, nội dung dạy học, và các hình thức

tổ chức dạy học

+ Đặc biệt am hiểu công việc của người giáo viên

- Có kiến thức về khoa học quản lý và và nghệ thuật quản lý bởi vì quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật Khoa học và nghệ thuật quản lý có chung đối tượng và chỉ khác nhau về phương pháp

1.5.2 Các yếu tố khách quan

- Các trường THPT đứng chân trên địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa

có đủ các điều kiện đáp ứng nhu cầu học tập Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại: Khuôn viên trường nằm trên cao, diện tích đất eo hẹp, đường đi lối lại là những ngõ nhỏ nên cản trở rất lớn đến việc đi lại, ảnh hưởng đến việc học của học sinh, từ đó mà HĐDH và quản lý HĐDH môn Toán ít nhiều bị ảnh hưởng

- Các nhà trường đã có CSVC tương đối đầy đủ, tuy nhiên còn một số CSVC chưa đảm bảo cho việc thực hiện đổi mới giáo dục hiện nay: Thiếu nhà công vụ cho giáo viên, phòng bộ môn hoặc có nhưng chưa đạt chuẩn Thiết bị dạy học đều được trang bị, nhưng chất lượng chưa cao, do sử dụng lâu lài dẫn đến hiệu quả sử dụng thấp

- Đội ngũ giáo viên Toán là nhân tố quan trọng, lực lượng quyết định đến chất lượng giảng dạy môn Toán của mỗi nhà trường, nên cần phải đảm bảo giáo viên đủ về số lượng và đồng đều về chất lượng

- Trong giai đoạn hiện nay, công tác quản lý bắt buộc đổi mới theo hướng toàn diện, quản lý sát thực, hiệu quả hơn trước Tuy nhiên, việc thay đổi nền nếp cũ của cả đội ngũ cán bộ trong nhà trường là rất khó khăn, đòi hỏi

có biện pháp phù hợp và sự kiên trì của người CBQL./

Kết luận chương 1

Chương 1, luận văn trình bày cơ sở lý luận về quản lý giáo dục, quản lý hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên bộ môn Toán theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Một số vấn đề trọng tâm mà đề tài nghiên cứu

Sơ lược tổng quan nghiên cứu vấn đề Để nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là dạy học theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh thì vị trí vai trò của người giáo viên được khẳng định và có ý nghĩa quyết định trong thực hiện đổi mới giáo dục hiện nay

Trong chương trình dạy học ở cấp THPT, môn Toán cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức, kĩ năng, phương pháp toán học phổ thông cơ bản, hiện đại, thiết thực, sát với thực tế; từ đó góp phần rèn luyện các phẩm chất của tư duy như tính sáng tạo, tính mềm dẻo, tính linh hoạt; đồng thời phát triển năng lực trí tuệ, tư duy logic, tư duy trừu tượng và ngôn ngữ chính xác, góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất lao động khoa học cần thiết của người lao động mới

Trong quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay cần tập trung vào các chức năng lập kế hoạch, phân công nhiệm

vụ, bồi dưỡng chuyên môn, chỉ đạo kiểm tra đánh giá theo yêu cầu đổi mới là phát huy năng lực, phẩm chất người học

Với hệ thống cơ sở lý luận này, tác giả tiếp tục điều tra các thông tin về thực trạng HĐDH môn Toán và quản lý HĐDH môn Toán của các trường theo lý luận đã nghiên cứu từ đó có thể đề xuất biện pháp phù hợp cho những bất cập còn tồn tại

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN TRƯỚC YÊU CẦU ĐỔI MỚI

GIÁO DỤC HIỆN NAY

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên

2.1.1 Vị trí địa lý, dân số huyện Điện Biên Đông

Huyện Điện Biên Đông tỉnh Điện Biên là một huyện vùng cao, miền núi được tách ra từ 10 xã vùng cao của huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên theo Nghị định số 59/1995/NĐ-CP ngày 07/10/1995 của Chính phủ, chính thức đi vào hoạt động từ 20/01/1996, là một trong những huyện nghèo của tỉnh Điện Biên Huyện có 61.511 nhân khẩu, thành phần dân tộc chung sống trên địa bàn huyện chủ yếu là dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Lào, Sinh Mun và Kinh

Điện Biên Đông Phía bắc giáp huyện Mường Ảng, phía tây giáp huyện Điện Biên và thành phố Điện Biên Phủ (tây bắc), phía nam và phía đông là tỉnh Sơn La Huyện lỵ đặt tại thị trấn Điện Biên Đông; nằm trong trục kinh tế động lực Quốc lộ 279 của tỉnh Điện Biên, có trung tâm huyện lỵ cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 47 km Huyện có vị trí kề cận thành phố Điện Biên Phủ, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, du lịch của cả tỉnh, tạo điều kiện tốt để tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật, là cầu nối để mở rộng giao lưu kinh tế-xã hội với các địa bàn khác trong cả nước và cũng là nơi thu hút lao động của huyện

mại dịch vụ năm 2016 đạt 371,720 tỷ đồng (theo giá hiện hành)

Công tác an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững ổn định; đã triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, kế hoạch công tác đảm bảo an ninh trật tự, bảo vệ tuyệt đối an toàn các hoạt động trên địa bàn

2.1.3 Tình hình văn hoá-xã hội

Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước

và các cấp uỷ, chính quyền địa phương trong huyện, công tác giáo dục có sự chuyển biến tích cực Nhu cầu học cao hơn, phong trào giáo dục của huyện phát triển từng bước rõ rệt, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác giảng dạy ngày một đầy đủ đã góp phần vào việc đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương và cho tỉnh trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Năm học 2015-2016, toàn huyện có 60 trường và 01 Trung tâm Giáo dục thường xuyên (trong đó 01 trường PTDTNT THPT) Tổng số học sinh ở các cấp, bậc học là 19.057 học sinh; có 2005 cán bộ, giáo viên, nhân viên,