Quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh các trường trung học phổ thông tỉnh điện biên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ĐINH HẢI HÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN Chuyên ngành: Quản

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

ĐINH HẢI HÀ

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TỈNH ĐIỆN BIÊN

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục (Chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng)

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Trương Xuân Cừ

Hà Nội - 2017

LỜI CAM ĐOAN

T i xin c đo n đ y là c ng trình nghiên cứu độc l p c riêng t i Các

số li u s dụng ph n t ch trong lu n v n c ngu n gốc r ràng Các số li u và tài li u đư c tr ch d n trong lu n v n là trung th c K t quả nghiên cứu này

h ng tr ng với t c ng trình nào đã đư c c ng ố trước đ y

Tôi xin chịu trách nhi với l i c đo n c ình

Hà Nội, tháng năm 2017

Tác giả luận văn

Đinh Hải Hà

LỜI CẢM ƠN

Với tình cả c ột học viên, tác giả xin ày tỏ lòng i t ơn ch n thành c ình tới các thầy giáo, c giáo ho : Quản lý giáo dục, trư ng Đại học Sư phạ Hà Nội và các thầy, c ngoài trư ng đã giảng dạy và nhi t tình giúp đỡ tác giả trong quá trình học t p, nghiên cứu và triển h i lu n v n này đúng hoạch

Đặc i t tác giả xin ày tỏ lòng i t ơn s u sắc đ n Ti n sĩ Trương

Xu n Cừ - Ph trưởng B n chỉ đạo T y Bắc, Thầy là ngư i t n t hướng

d n ho học, ài ản, nghiê túc và động viên, huy n h ch, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu hoàn thành đề tài lu n v n

Tác giả xin tr n trọng cả ơn B n giá đốc, các phòng n thuộc Sở Kho học và C ng ngh , Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đi n Biên, Phòng quản

lý c ng ngh - An toàn ức xạ hạt nh n - Sở hữu tr tu và t p thể đội ngũ giáo viên các trư ng trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên đã tạo điều i n thu n l i và c những ý i n đ ng g p quý áu để tác giả hoàn thành lu n

v n

Tác giả xin cả ơn gi đình, ạn è, ngư i th n đã lu n ở ên cạnh cổ

vũ, h ch l tác giả trong quá trình học t p, nghiên cứu và hoàn thành lu n

v n này

Hà Nội, tháng năm 2017

Tác giả luận văn

Đinh Hải Hà

DANH MỤC KÍ HIỂU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Mức độ nắ ắt th ng tin về hoạt động NCKH c học

Bảng 2.2: Các ngu n cung c p th ng tin về hoạt động NCKH trong

Bảng 2.3: Mức độ th gi c học sinh trong các ước c quy

Bảng 2.4: Số sản phẩ d thi NCKH c học sinh các trư ng THPT

Bảng 2.5: Nguyên nh n g y h h n tới hoạt động nghiên cứu ho

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đ 2.1: Tỉ l th gi cuộc thi KHKT c học sinh các trư ng

THPT trong phạ vi nghiên cứu so với các trư ng THPT hác

Biểu đ 2.5 : Đánh giá ức độ cần thi t c NCKH đối với học sinh 45

Biểu đ 3.1 : T nh c p thi t và hả thi c các i n pháp đề xu t 69

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN……… … ii

DANH MỤC KÍ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT……… … iii

DANH MỤC CÁC BẢNG……… …… iv

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ……… …… v

MỤC LỤC……… … vi

MỞ ĐẦU……… 1

1 Lý do chọn đề tài……… 1

2 Mục đ ch nghiên cứu……… ………….3

3 Nhi vụ nghiên cứu……… …………3

4 Phạ vi nghiên cứu……… ……… 3

5 Phương pháp nghiên cứu……… …… 4

6 C u trúc c lu n v n 4

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN……… ……5

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề…… … ……….……5

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài……… ……… 5

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước……… …….6

1.1.3 Đánh giá hái quát các c ng trình nghiên cứu về quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh……….……… 9

1.2 Các khái niệm cơ bản……… ……….…… 10

1.2.1 Kho học và nghiên cứu ho học 10

1.2.1.1 Kho học 10

1.2.1.2 Nghiên cứu ho học 11

1.2.1.3 Nghiên cứu ho học c học sinh Trung học phổ th ng 12

1.2.2 Quản l hoạt động nghiên cứu ho học 13

1.2.2.1 Quản lý……… 13

th ng với hoạt động Nghiên cứu ho học……… ………15

1.4 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh Trung học phổ thông………15

1.4.1 V n ản quy định c Bộ Giáo dục và Đào tạo về nghiên cứu ho học c học sinh……… ………16 1.4.2 Mục tiêu c quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh 16 1.4.3 Nội dung quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh… 16 1.4.3.1 L p hoạch hoạt động nghiên cứu ho học cho học sinh ….16 1.4.3.2 Tổ chức th c hi n hoạch hoạt động nghiên cứu ho học cho học sinh……… ….17 1.4.3.3 Chỉ đạo, triển h i th c hi n hoạt động nghiên cứu ho học cho học sinh……… … 18 1.4.3.4 Kiể tr , đánh giá t quả hoạt động nghiên cứu ho học cho học sinh……… 19

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh trung học phổ thông 19

1.5.1 Các y u tố thuộc về ngư i quản l nhà trư ng và đội ngũ giáo viên 19 1.5.2 Các y u tố thuộc về cơ ch , ch nh sách, quản l lãnh đạo c ngành

và các y u tố inh t - xã hội hác……… … 19

Tiểu kết chương 1 120

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN……… ……….22

2.1 Sơ lược tình hình phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục tỉnh Điện Biên……….………22

2.1.1 Một số đặc điể đị l , inh t - xã hội tỉnh Đi n Biên…… ……22

2.1.2 Các trư ng Trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên……… … 23

2.2 Tổ chức quá trình khảo sát thực trạng…… ……… ….24

2.2.1 Mục đ ch hảo sát……… …… 24

2.2.2 Nội dung hảo sát……… …… 25

2.2.3 Phương pháp hảo sát……… ……25

2.2.4 Khách thể hảo sát……… …….25

2.2.5 Th i gi n và đị àn hảo sát……… … 25

2.2.6 K t quả hảo sát……… ………….25

2.3 Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh các trường Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên……… ……… ………….25

2.3.1 Tình hình nghiên cứu ho học c học sinh Trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên (K t quả n 2016-2017)……… …….25

2.3.1.1 Tình hình nắ ắt th ng tin về hoạt động NCKH c học sinh 25

2.3.1.2 Mức độ th gi c học sinh……….… 27

2.3.1.3 Số lư ng sản phẩ NCKH-KHKT c học sinh các trư ng THPT 29

2.3.1.4 Các h h n đối với học sinh hi NCKH……… 31

2.3.2 Giáo viên và hoạt động Nghiên cứu ho học c học sinh… … 34

2.3.2.1 Th c trạng giáo viên th gi tổ chức, hướng d n học sinh nghiên cứu ho học……… 34

2.3.2.2 Các y u tố thuộc về giáo viên tác động tới vi c hướng d n học sinh nghiên cứu ho học……… 34

2.3.2.3 Kh h n c giáo viên hi hướng d n học sinh nghiên cứu ho

học……… 38

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh 41

2.4.1 Nh n thức c giáo viên và học sinh về hoạt động Nghiên cứu ho học c học sinh……… 41

2.4.1.1 Nh n thức c giáo viên và học sinh về tầ qu n trọng c hoạt động NCKH c học sinh……… 41

2.4.1.2 Nh n thức ý nghĩ c hoạt động NCKH trong giáo viên và học sinh……… …… 41

2.4.2 Th c trạng l p hoạch quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh………43

2.4.3 Th c trạng tổ chức hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh 44

2.4.4 Th c trạng vi c chỉ đạo triển h i hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh……….45

2.4.5 Th c trạng vi c iể tr đánh giá hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh……….46

2.5 Đánh giá chung……… ………47

2.5.1 Những điể ạnh………47

2.5.2 Những điể còn hạn ch ……….….47

2.5.3 Nguyên nh n c th c trạng……….…47

2.5.3.1 Nguyên nhân khách quan…….……… …………47

2.5.3.2 Nguyên nhân ch qu n……… ……… 48

Tiểu kết chương 2……….49

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH ĐIỆN BIÊN……… …….51

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp……… ……51

3.1.1 Nguyên tắc đả ảo ục tiêu giáo dục phổ th ng (Trung học phổ

thông)……… 51

3.1.2 Nguyên tắc đả ảo t nh h thống……… 51

3.1.3 Nguyên tắc đả ảo t nh đ ng ộ, hách qu n………… ……….52

3.1.4 Nguyên tắc đả ảo t nh hi u quả, hả thi……… ……… 52

3.1.5 Nguyên tắc đả ảo t nh th c tiễn……… ………53

3.1.6 Nguyên tắc đả ảo t nh thừ và phát triển……… …….53

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh ở các trường Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên…… …… ……54

3.2.1 N ng c o nh n thức cho cán ộ quản lý, giáo viên và học sinh về hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh……… ……… 54

3.2.1.1 Mục tiêu c i n pháp……… ……….54

3.2.1.2 Nội dung c i n pháp……… ……….54

3.2.1.3 Cách thức tổ chức th c hi n………… ……….55

3.2.1.4 Điều i n th c hi n……… ……… 55

3.2.2 X y d ng hoạch ngắn hạn và dài hạn cho hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh ph h p với các hoạt động trong nhà trư ng…… …56

3.2.1.1 Mục tiêu c i n pháp……… ……….56

3.2.1.2 Nội dung c i n pháp……… ………56

3.2.1.3 Cách thức tổ chức th c hi n……… ………56

3.2.1.4 Điều i n th c hi n……… ……… …56

3.2.3 X y d ng các nh giáo viên hướng d n, nh học sinh nghiên cứu và tổ chức c u lạc ộ Nghiên cứu ho học cho học sinh………… ….58

3.2.3.1 Mục tiêu c i n pháp……… ……… … 58

3.2.3.2 Nội dung c i n pháp……… ………58

3.2.3.3 Cách thức tổ chức th c hi n……… ……….58

3.2.3.4 Điều i n th c hi n……… ………… ………59

3.2.4 Tổ chức i dưỡng n ng l c Nghiên cứu ho học cho cán ộ quản lý, giáo viên và học sinh……….….59

3.2.4.1 Mục tiêu c i n pháp……… ……… … 59

3.2.4.2 Nội dung c i n pháp……… ………59

3.2.4.3 Cách thức tổ chức th c hi n……… ……… 60

3.2.4.4 Điều i n th c hi n……… ………61

3.2.5 X y d ng quy trình Nghiên cứu ho học và tiêu chuẩn đánh giá sản phẩ Nghiên cứu ho học c học sinh ph h p với i trư ng Trung học phổ th ng……….… 61

3.2.5.1 Mục tiêu c i n pháp……… ……….61

3.2.5.2 Nội dung c i n pháp……… ……….…61

3.2.5.3 Cách thức tổ chức th c hi n……… ……… 64

3.2.5.4 Điều i n th c hi n……… ……… 64

3.2.6 T ng cư ng đầu tư và quản lý các điều i n cơ sở v t ch t, tinh thần cho hoạt động nghiên cứu ho học cho học sinh và giáo viên………… …65

3.2.6.1 Mục tiêu c i n pháp……… ……… 65

3.2.6.2 Nội dung c i n pháp……… ……….65

3.2.6.3 Cách thức tổ chức th c hi n……… ……… 66

3.2.6.4 Điều i n th c hi n……… ………66

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp……… …67

3.4 Khảo sát cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 67

Tiểu kết chương 3……….71

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……… 72

1 Kết luận……… ……….……….72

2 Khuyến nghị………… ……….……….….74

2.1 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Đi n Biên……… 74

2.2 Đối với các trư ng Trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên………… 74

2.3 Đối với Giáo viên các trư ng trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên 75

2.4 Đối với học sinh các trư ng trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ….77

PHỤ LỤC……… ……… 80

độ tuổi học trò, c như v y ới c cơ sở x y d ng và phát triển đư c đội ngũ

nh n l c ch t lư ng c o cho xã hội

Một trong hướng đổi ới nhằ n ng c o ch t lư ng giáo dục phổ

th ng là huy n h ch học sinh trung học NCKH Biểu hi n là ngày 02 tháng

11 n 2012, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã n hành Th ng tư số: 38/2012/TT-BGDĐT, B n hành Quy ch thi nghiên cứu ho học c p quốc

gi học sinh Trung học cơ sở và Trung học phổ th ng (giọi tắt là học sinh Trung học) với ục đ ch: Khuy n h ch học sinh trung học NCKH; sáng tạo

ỹ thu t, c ng ngh và v n dụng i n thức đã học vào giải quy t những v n

đề th c tiễn; g p phần đổi ới hình thức tổ chức hoạt động dạy học; đổi ới hình thức và phương pháp đánh giá t quả học t p; phát triển n ng l c c học sinh; n ng c o ch t lư ng dạy học trong các cơ sở giáo dục trung học; khuy n h ch các cơ sở giáo dục đại học, c o đẳng, cơ sở nghiên cứu, các tổ

2

chức và cá nh n hỗ tr hoạt động nghiên cứu ho học ĩ thu t c học sinh trung học; tạo cơ hội để học sinh trung học giới thi u t quả nghiên cứu khoa học ĩ thu t c ình; t ng cư ng tr o đổi, gi o lưu v n h , giáo dục giữ các đị phương và hội nh p quốc t

Để th c hi n ch trương và ch nh sách c Bộ về huy n h ch và t ng

cư ng NCKH, ột ặt, giáo viên Trung học phải i t và triển h i các hoạt động hướng d n và giúp đỡ học sinh ti n hành NCKH, ặt hác, nhà trư ng phải quản l hoạt động này cả ở phương di n NCKH c học sinh và cả vi c hướng d n, tr giúp c giáoviên

Th c tiễn triển h i NCKH c học sinh, vi c hướng d n c giáo viên

và quản l hoạt động NCKH c các trư ng THPT ở Đi n Biên hi n n y là

ột nhi vụ trọng t c ngành vì th trong hoạch n học c trư ng phải chỉ r ục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp cụ thể để triển h i nghiê túc hoạt động này tổ chức triển h i c ng tác NCKH cho học sinh ph h p với điều

i n th c t c từng trư ng, đặc điể c đị phương, đối tư ng học sinh trong xu hướng chung về đổi ới chương trình, nội dung, phương pháp dạy học theo hướng t ch h p, phát triển n ng l c học sinh

Tuy nhiên, nghiên cứu ho học là ột hoạt động quá ới ẻ đối với học sinh các trư ng phổ th ng, vì v y còn nhiều lúng túng trong h u tổ chức

và triển h i th c hi n Còn thi u đội ngũ giáo viên c inh nghi và phương pháp hướng d n học sinh nghiên cứu ho học; d n tới ột số ộ

ph n giáo viên v n còn ngại h và s thê vi c vì v y thi u s nhi t tình Những h h n này đòi hỏi phải c những quy chuẩn, quy trình cụ thể để quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh g p phần n ng c o ch t

lư ng và hi u quả c hoạt động này trong nhà trư ng phổ th ng

Hi n n y các v n ản hướng d n c Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như các Sở Giáo dục và Đào tạo đã đư c n hành Tuy nhiên vi c tổ chức, triển

h i, đánh giá, tổng t về hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh trung học v n còn nhiều t c p, vướng ắc ở các Sở Giáo dục và Đào tạo; trong

đ c sở GD&ĐT Đi n Biên Ch nh vì v y, v n đề quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh ở các trư ng Trung học cần đư c qu n t nghiên

3

cứu, g p phần giúp cho cán ộ quản lý các trư ng c cơ sở định hướng tốt hơn về quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh ở các trư ng Trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên Với những l do trên, tôi chọn đề tài:

“Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh các trường Trung

học phổ thông tỉnh Điện Biên” để là đề tài lu n v n nghiên cứu c ình

2 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lý lu n về quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh Trung học phổ th ng và th c trạng quản lý hoạt động nghiên cứu ho học ở các trư ng Trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên, đề xu t ột số i n pháp quản lý nhằ n ng c o hi u quả hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh đáp ứng yêu cầu c th c tiễn giáo dục hi n n y c tỉnh Đi n Biên

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý lu n về quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c hoạc sinh trung học phổ th ng

3.2 Khảo sát thưc trạng quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c hoạc sinh trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên

3.3 Đề xu t ột số i n pháp quản lý hoạt động nghiên cứu ho học

c hoạc sinh trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên

Trư ng THPT Thành phố Đi n Biên Ph ;

Trư ng THPT Chuyên Lê Quý Đ n tỉnh Đi n Biên;

Trư ng THPT Phan Đình Gi t;

Trư ng Phổ th ng d n tộc nội trú tỉnh Đi n Biên;

Trư ng THPT huy n Đi n Biên;

Trư ng PTDTNT huy n Đi n Biên Đ ng

4

5 Phương pháp nghiên cứu:

5.1 Phương pháp nghiên cứu tài li u

6 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần ở đầu, t lu n và huy n nghị, tài li u th hảo, nội dung c lu n v n đư c chi thành 3 chương:

5

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Ở nước ngoài, hoạt động nghiên cứu trong các trư ng trung học đã

đư c triển h i từ những n 50 và nh n đư c s qu n t , hỗ tr r t t ch

c c từ các trư ng đại học và vi n nghiên cứu như: hỗ tr inh ph nghiên cứu,

th c hi n các th nghi , xin ý i n tư v n, g p ý từ các nhà ho học

Ch nh vì v y hoạt động nghiên cứu KHKT c học sinh diễn r r t s i động

và c ch t lư ng c o, nhiều đề tài nghiên cứu c các e đã giải quy t đư c những v n đề c p thi t à các nhà ho học và xã hội đ ng qu n t Do đ quản lý hoạt động NCKH c học sinh trung học là v n đề đã đư c xe xét

và nghiên cứu từ há l u trên th giới

Trong h thống giáo dục c các nước c nền giáo dục phát triển thì

vi c quản lý hoạt động NCKH đư c qu n t nhiều hơn

Tại Nh t Bản, ột trong những nhi vụ cơ ản đư c đặt r trong chi n lư c phát triển ho học - c ng ngh dài hạn, đ là trong lĩnh v c giáo dục đào tạo các nhà sư phạ phải tì ọi cách n ng c o hơn nữ trình độ c học sinh ở t t cả các c p học và đặc i t phải giúp các e nhỏ ng y từ những

n đầu cắp sách tới trư ng đã đư c là quen với cách thức tư duy táo ạo, độc đáo và giàu sáng tạo

Tại Mỹ, Với qu n ni “ ho n i n trẻ e trở thành nhà ác học nh , hãy để trẻ e yêu ho học trước đã!” nên ỗi n các trư ng học đều c

“hội ch triển lã ho học” dành cho các c p độ trong trư ng s u th i gi n nghỉ lễ giáng sinh và n ới Các đề tài ho học đều c thể đư c s hỗ tr

c gi đình, tr ng thi t ị hi n đại c nhà trư ng, các trung t nghiên cứu nhằ giúp học sinh ti p c n với vi c nghiên cứu ho học, há phá

6

những điều ới lạ từ t nhiên, từ cuộc sống d chỉ là điều nhỏ nh t hoặc những điều ngư i hác đã là à ình th y c thể cải ti n đư c Các phương pháp nghiên cứu và ti p c n đề tài, trả l i cho ục đ ch đề tài, ph n

t ch đề tài, ti n trình th c hi n đư c hướng d n ĩ lưỡng giúp phụ huynh c thể hỗ tr và c ng với con cái th c hi n Một số đề tài đư c định hướng cho học sinh t tì tòi t y vào c p học nhưng nhà trư ng v n huy n h ch đề tài

ới lạ, sáng tạo là chính

Tại Austr li các nhà trư ng huy n h ch vi c ch động t học t đào tạo c ngư i học với vi c tạo điều i n về ọi ặt Vi c nghiên cứu đư c

qu n ni là ột quá trình học t p t ch c c hình thành nên tư duy phê phán

và ĩ n ng giải quy t v n đề; n đư c s dụng như là ột c ng cụ t nhiên

c các nh là vi c và cũng là c ng cụ để x y d ng ĩ n ng gi o ti p cho học sinh

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

Hi n n y, với s nhảy vọt c KHCN, nh n loại đ ng ước s ng nền inh t tri thức, c ng với đ là xu th toàn cầu hoá đ ng diễn r ạnh ẽ trên

th giới Trước ối cảnh đ , tri t lý về giáo dục cho th ỷ 21 c những i n động to lớn l y tư tưởng ch đạo là: “học thư ng xuyên, suốt đ i là nền móng”, xây d ng 4 trụ cột c giáo dục “Học để i t, Học để là , Học để t n tại, Học để chung sống” hướng tới “ ột xã hội học t p” à nền tảng là t học, t nghiên cứu

Bài vi t “C ng tác nghiên cứu ho học với vi c n ng c o ch t lư ng đào tạo” c Nguyễn T n Phát [30]; tác giả nh n ạnh vi c đư NCKH vào trư ng học sẽ thúc đẩy s phát triển ho học giáo dục, đe lại những ti n ộ vững chắc cho vi c dạy học và giáo dục đ ng th i n ng c o hi u quả đào tạo

Từ n 2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối h p với C ng ty Intel Vi t

N và Quỹ hỗ tr sáng tạo ĩ thu t Vi t N (Vifotec) đã c những ước chuẩn ị đầu tiên cho vi c th gi Intel ISEF ằng vi c tổ chức hội thảo (ngày 10/8/2006, tại Hà Nội với 11 trư ng và hối THPT chuyên) về c ng tác

Từ n 2008, C ng ty Intel Vi t N phối h p với Sở GD&ĐT thành phố H Ch Minh tổ chức hội thảo giới thi u về Intel ISEF c ng với s th

d c các Sở GD&ĐT Đà Nẵng, Quảng Trị, L Đ ng Đ n tháng 9/2008,

Sở GD&ĐT L Đ ng đã hoàn thành vi c đ ng Hội thi thành viên cho Hội thi c L Đ ng với Intel ISEF Đư c s hỗ tr c C ng ty Intel Vi t N , tháng 9/2008, Sở GD&ĐT L Đ ng là đơn vị đầu tiên c Vi t N tổ chức Hội thi KHKT với 28 đề tài d thi c học sinh THPT L Đ ng Hai

đề tài (01 t p thể và 01 cá nh n) đoạt giải trong Hội thi c L Đ ng đã đại

di n cho học sinh Vi t N th d Intel ISEF 2009 tại Nev d , Mĩ Đ y là

lần đầu tiên học sinh Vi t N th d Intel ISEF

Tháng 2/2010, Hội thi KHKT đư c tổ chức tại thành phố Đà Lạt với 37

đề tài d thi c 71 học sinh đ n từ L Đ ng, Hu , Đà Nẵng và TP.H Ch Minh B đề tài xu t sắc nh t c Hội thi (02 đề tài c học sinh L Đ ng,

01 đề tài c học sinh Đà Nẵng) đã đư c chọn đại di n cho học sinh Vi t Nam tham gia Intel ISEF 2010 tại S n Jose, Ho Kì

Tháng 10/2010, tại Hà Nội, Bộ GD&ĐT phối h p với Vifotec tổ chức phát động phong trào nghiên cứu ho học (NCKH) cho học sinh THPT và

t p hu n cho 15 trư ng THPT chuyên trên cả nước Tháng 01/2011, Hội thi KHKT dành cho học sinh trung học đư c tổ chức tại thành phố Hu với s

th gi c các Sở GD&ĐT Thừ Thiên Hu và Quảng Trị Tháng 3/2011,

8

Sở GD&ĐT TP H Ch Minh phối h p với C ng ty Intel Vi t N tổ chức Hội thi KHKT cho học sinh THPT c Tp H Ch Minh H i đề tài (01 c Thừ Thiên - Hu và 01 c TP H Ch Minh) đã đư c l chọn đại di n học sinh Vi t N d thi Intel ISEF 2011 tại Los Angeles, Hoa Kì Tháng 3/2012, lần đầu tiên Bộ GD&ĐT đứng r tổ chức Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học toàn quốc tại 2 hu v c: Thừ Thiên - Hu (dành cho hu v c iền Trung - T y Nguyên và Hà Nội (dành cho học sinh Hà Nội và TP H Ch Minh) Tại cuộc thi này Vi t N c 01 đề tài đc l chọn th d Hội thi quốc t Intel ISEF tổ chức tại Pitts urgh, Ho Kì từ ngày 12 đ n 18/5/2012 với 1.549 th sinh đ n từ 68 quốc gi trên th giới th gi d thi ở 17 lĩnh

v c ho học, ĩ thu t Tại Lễ tr o giải ch nh thức c Intel ISEF, đoàn Vi t

N đã đư c tr o giải Nh t trong lĩnh v c Đi n và cơ h

Từ n học 2011 - 2012, vi c tổ chức Cuộc thi KHKT toàn quốc dành cho học sinh trung học trở thành ột nhi vụ n học trong C ng v n số 5358/BGDĐT-GDTrH ngày 12/8/2011 c Bộ GD&ĐT về vi c hướng d n nhi vụ n học c GDTrH 2011-2012 Ti p s u đ , Bộ GD&ĐT c C ng

v n số 368/BGDĐT-GDTrH ngày 01/2/2012 về vi c hướng d n tổ chức ViSEF

n học 2011 - 2012 Ngày 02/11/2012, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã n hành quy ch thi nghiên cứu KHKT c p quốc gi học sinh THCS và THPT è theo Th ng tư số 38/2012/TT- BGDĐT

Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học n học 2016 - 2017 có

28 đơn vị th gi với 81 d án và gần 200 học sinh Cuộc thi thu hút đư c

s qu n t , th gi hưởng ứng c nhiều trư ng đại học, tổ chức xã hội, các nhà ho học và ch ẹ học sinh Số lư ng các đơn vị th gi , ch t

lư ng d án th d cuộc thi c p quốc gi n học 2016 - 2017, t quả

th d cuộc thi Intel ISEF 2016 cũng như s hưởng ứng nhi t tình c các

sở GD&ĐT, các tổ chức, cá nh n, các nhà ho học, ch ẹ học sinh và đặc

i t là học sinh trung học đã cho th y hi u quả cũng như phương hướng đúng đắn à Bộ GD&ĐT trong c ng tác triển h i hoạt động nghiên cứu KHKT

9

cho học sinh trư ng trung học Trong n 2016, Bộ GD&ĐT đã c ch độ huy n h ch th ch đáng, ịp th i cho học sinh c thành t ch nghiên cứu KHKT: học sinh th d ì thi Intel ISEF, học sinh đạt giải Nh t, Nhì, B toàn cuộc thi trở lên đư c xét tuyển thẳng vào các trư ng đại học theo nguy n vọng; huy n h ch các Sở Giáo dục và Đào tạo tuyển thẳng vào THPT những học sinh THCS đạt giải cuộc thi KHKT c p quốc gi Hoạt động nghiên cứu KHKT c học sinh trung học trong th i gi n qu đã đư c Bộ GD&ĐT, vi n nghiên cứu t ch c c hưởng ứng, th gi , hỗ tr , cụ thể:

- Tạo điều i n về tr ng thi t ị th nghi , cán ộ hướng d n nghiên cứu cho các d án nghiên cứu;

- Các nhà kho học Bộ GD&ĐT, vi n nghiên cứu th gi iên soạn tài li u, t p hu n cán ộ quản lý, giáo viên cho các sở GD&ĐT về c ng tác nghiên cứu KHKT; th gi n giá hảo cuộc thi do Bộ GD&ĐT tổ chức;

- Hỗ tr x y d ng, quản lý tr ng we c cuộc thi;

- Một số trư ng đại học hỗ tr tổ chức cuộc thi c p quốc gi , tr o giải thưởng cho học sinh th d , học sinh đạt giải và ch động đề xu t ưu tiên tuyển thẳng học sinh đạt giải tại cuộc thi như: trư ng ĐH Bách ho Hà Nội, trư ng ĐHSP Hà Nội, trư ng ĐH FPT, trư ng ĐHSP Hà Nội 2, ĐH Giáo dục, ĐH Anh Quốc

1.1.3 Đánh giá khái quát các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh

Hoạt động NCKH c học sinh ở các nước c nền giáo dục phát triển đều đư c qu n t chú ý, do đ c ng tác quản lý hoạt động NCKH c học sinh cũng đư c nghiên cứu và áp dụng phổ i n trong th c tiễn

Tuy nhiên, nghiên cứu ho học là ột hoạt động quá ới ẻ đối với học sinh các trư ng phổ th ng, vì v y còn nhiều lúng túng trong h u tổ chức

và triển h i th c hi n Còn thi u đội ngũ giáo viên c inh nghi và phương pháp hướng d n học sinh nghiên cứu ho học Một số ộ ph n giáo viên v n còn ngại h và s thê vi c vì v y thi u s nhi t tình

10

Nhiều đị phương h ng c trư ng đại học nên thi u đội ngũ các nhà ho học, điều i n để học sinh tì tòi nghiên cứu như phòng th nghi , trung t nghiên cứu nên đã ảnh hưởng r t lớn đ n t quả và ch t lư ng các đề tài Khả

n ng trình ày ằng Ti ng Anh c học sinh còn quá hạn ch vì v y đã ảnh hưởng

h ng nhỏ đ n vi c phổ i n t quả thành t u c nghiên cứu

Hoạt động NCKH c học sinh ở Vi t N là v n đề r t ới Do nhu cầu c giáo dục đào tạo và xu th chung c th giới à phong trào này đ ng

đư c x y d ng và phát triển ở hầu h t các tỉnh thành trong cả nước Tuy nhiên công tác quản lý hoạt động này còn nhiều t c p, ch y u d vào s

ch động c những giáo viên tr c ti p hướng d n học sinh NCKH, các hoạt động NCKH v n theo phong trào, t nh đ ng đều, thư ng xuyên và tác động

tới đại ộ ph n giáo viên và học sinh chư đư c các c p quản lý coi trọng

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khoa học và nghiên cứu khoa học

1.2.1.1 Khoa học

Thu t ngữ ho học là ột hái ni phức tạp ở nhiều ức độ hác

nh u c quá trình t ch c c nh n thức hi n th c hách qu n và tư duy trừu

tư ng Trong lịch s phát triển c ho học đã c nhiều định nghĩ hác

nh u về ho học

Kho học theo nghĩ nguyên th y c n là ột từ chỉ i n thức hơn là

ột từ chỉ vi c theo đuổi i n thức Tuy nhiên, h ng c s ph n định r ràng giữ i n thức về những điều th c t đã diễn r trong ỗi cộng đ ng và các iểu i n thức chung hác như thần thoại hoặc truyền thuy t Kho học hi n đại đánh d u ột ước phát triển vư t t hác i t r t x trong cách ti p c n

c n so với th i trước đ Trong gi i đoạn này những thành c ng từ những t quả à n ng lại đã là cho định nghĩ ho học chặt chẽ hơn

Kho học o g những t nh toán và th nghi các giả thuy t d trên những ằng chứng và th nghi đư c qu n sát là qu n trọng và c thể ứng dụng Theo Lưu Xu n Mới: “Kho học là h thống tri thức (về thuộc t nh,

11

c u trúc, ối liên h ản ch t, quy lu t) c s v t, hi n tư ng, quá trình trong t nhiên, xã hội và tư duy, à những tri thức trong h thống này c

đư c d trên nghiên cứu ho học Kho học còn o g h thống tri thức

về những i n pháp tác động đ n th giới xung qu nh là i n đổi thể giới đ phục vụ cho l i ch c con ngư i” [23] Theo Lu t Kho học và C ng ngh

Vi t N (2013) tại hoản 1, điều 3, chương I thì: “Kho học là h thống tri thức về ản ch t, quy lu t t n tại và phát triển c s v t, hi n tư ng t nhiên,

xã hội và tư duy”[28]

Tổng h p và hái quát lại c thể đư r định nghĩ ngắn gọn về ho học như s u: “Kho học là tri thức t ch c c đã đư c h thống h ”

H thống tri thức o g h i loại là tri thức inh nghi và tri thức

ho học:

- Tri thức inh nghi : là những hiểu i t đư c t ch lũy ột cách r i rạc, c thể là ng u nhiên qu những hoạt động sống hàng ngày trong ối qu n

h giữ con ngư i với thiên nhiên, giữ con ngư i với con ngư i và giữ các

s v t hi n tư ng trong t nhiên với nh u

- Tri thức ho học: là những tri thức đư c t ch lũy qu hoạt động nghiên cứu ho học qu t quả c vi c qu n sát, th nghi các s i n, hoạt động xảy r trong hoạt động xã hội và trong t nhiên

1.2.1.2 Nghiên cứu khoa học

Theo tác giả Vũ C o Đà “Nghiên cứu ho học là s phát hi n ản

ch t s v t, phát triển nh n thức ho học về th giới; hoặc là sáng tạo phương pháp ới và phương ti n ĩ thu t ới để là i n đổi s v t phục vụ cho ục tiêu hoạt động c con ngư i”[11] Về ặt th o tác c thể định

12

nghĩ , NCKH là quá trình hình thành và chứng inh lu n điể ho học về

ột s v t hoặc hi n tư ng cần há phá

T lại: NCKH là hoạt động c ục tiêu và hoạch xác định, đư c

ti n hành d trên những phương pháp ho học nhằ nh n thức th giới, tạo

r tri thức, phương pháp, phương ti n ới phục vụ cho cuộc sống c con ngư i

1.2.1.3 Nghiên cứu khoa học của học sinh Trung học phổ thông a) Đặc điểm học sinh Trung học phổ thông

- Học sinh THPT là lứ tuổi ộng ơ, h o hát sáng tạo, th ch cái

ới lạ, chuộng cái đẹp hình thức ên ngoài, c ới nới cũ lứ tuổi này r t

h ng hái nhi t tình trong c ng vi c lạc qu n yêu đ i nhưng cũng r t i qu n

dễ chán nản hi gặp th t ại

- Học sinh THPT còn gọi là tuổi th nh niên, là gi i đoạn phát triển ắt đầu từ lúc d y thì và t thúc hi ước vào tuổi ngư i lớn Các em hoạc sinh THPT đã có s trưởng thành về ặt thể ch t, nh n cách tr tu , n ng l c l o động, nhưng v n còn r t hạn ch

b) Nghiên cứu khoa học của học sinh Trung học phổ thông

- NCKH c học sinh là các hoạt động tì i , xe xét, điều tr theo

các phương pháp ho học do học sinh th c hi n dưới s hướng d n c giáo viên để từ những dữ i n đã c đạt đ n ột t quả nh n thức ới hoặc, phương pháp, sản phẩ c giá trị hơn đối với ản th n và cộng đ ng

- Đối với học sinh, NCKH đư c s dụng như là ột hoạt động giáo dục nhằ rèn luy n tư duy, tác phong là vi c ho học c học sinh, gắn liền

i n thức trong nhà trư ng với th c tiễn đ i sống th ng qu hoạt động NCKH, từ đ g p phần n ng c o ch t lư ng giáo dục trung học

- N u hoạt động NCKH c ngư i lớn nhắ tới sản phẩ là i n thức

ới h y c ng ngh , ĩ thu t ới thì hoạt động NCKH c học sinh lại c ục

đ ch ch nh là phát triển n ng l c và nh n cách con ngư i Qu NCKH học sinh đư c rèn luy n cách nghĩ, cách là vi c ho học N i cách hác đối với

ột s chỉ đạo để điều hò những hoạt động cá nh n… Một nhạc sĩ độc t u thì điều hiển l y ình, nhưng ột dàn nhạc thì phải c nhạc trưởng” [7]

Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí “Hoạt động quản lý là tác động c định hướng, c ch đ ch c ch thể quản lý đ n hách thể quản lý trong ột tổ chức nhằ v n hành và đạt đư c ục đ ch c tổ

chức” [21]

Theo l lu n c Ch nghĩ Mác - Lê nin thì “Quản lý xã hội ột cách

ho học là s tác động c ý thức c ch thể quản lý đối với toàn ộ h y h thống hác nh u c xã hội trên cơ sở nh n thức và v n dụng đúng đắn những quy lu t hách qu n vốn c c n nhằ đả ảo cho hoạt động và phát triển

tối ưu theo ục đ ch đặt r ”[7]

Tóm lại: Quản lý là tác động của chủ thể quản lý thông qua các công

cụ quản lý, các nguồn lực tạo lập và duy trì môi trường phù hợp nhất để đối tượng quản lý hoàn thành tốt nhiệm vụ làm cho tổ chức tồn tại phát triển và đạt được mục đích của mình

14

Theo cách ti p c n chức n ng thì hoạt động quản lý c ốn chức n ng

ch y u, cơ ản là: hoạch h , tổ chức, lãnh đạo và iể tr

1.2.2.2 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là quản lý h thống giáo dục, là s tác động c ục

đ ch, c h thống, c hoạch, c ý thức c ch thể quản lý lên đối tư ng quản lý theo các quy lu t hách qu n nhằ đư hoạt động sư phạ c h thống giáo dục đạt tới l t quả ong uốn

QLGD theo Nguyễn Thị Mỹ Lộc là những “tác động c h thống, c hoạch, c ý thức và hướng đ ch c ch thể QL ở ọi c p hác nh u đ n t t

Quản lý giáo dục h ng chỉ quản lý con ngư i à qu n trọng là quản

lý c ng vi c, quản lý hoạch và chi n lư c Chỉ c quản lý c ng vi c thì

ọi ngư i là vi c ới t giác và c hi u quả th t s , còn quản lý con ngư i thì là vi c chỉ với ục đ ch đối ph

1.3 Đặc điểm tâm lý của học sinh trung học phổ thông với hoạt động nghiên cứu khoa học

1.3.1 Một số đặc điểm tâm lý của học sinh trung học phổ thông

Học sinh THPT là lứ tuổi ộng ơ, h o hát sáng tạo, th ch cái ới

lạ, chuộng cái đẹp hình thức ên ngoài, c ới nới cũ lứ tuổi này r t h ng hái nhi t tình trong c ng vi c lạc qu n yêu đ i nhưng cũng r t i qu n dễ chán nản hi gặp th t ại

Về tình cả : học sinh THPT c tình cả ch n th c, ộc ạc, yêu ghét rạch ròi, song iểu hi n r t thầ n, t ộc lộ Các e r t gắn với gi đình,

15

ngư i th n và ạn è c ình Các e r t coi trọng tình cả và thư ng giải quy t các v n đề ằng tình cả

Về lối sống: Các e sống h n nhiên, giản dị, ch t phác, th t thà, c

qu n h trung th c với ọi ngư i và ong uốn c qu n h ch n thành,

đư c t n trọng trong ọi trư ng h p Ở lứ tuổi học sinh THPT các em có lòng t trọng c o, c trách nhi với c ng vi c đư c gi o, nhưng còn ảo th

và t ti, h h n hi th ch nghi với hoàn cảnh ới, i trư ng ới

Về đặc điể tư duy: Đặc điể nổi t c học sinh THPT là hả n ng tư duy tr c qu n - hình ảnh Các e ư th ch lối tư duy với s v t, hình ảnh cụ thể gần gũi với đ i sống c ình Tuy nhiên các e dễ thừ nh n điều ngư i hác

n i, t đi s u tì hiểu nguyên nh n, diễn i n hoặc h u quả c s v t, hi n tư ng

T nh linh hoạt ề dẻo trong tư duy, hả n ng th y đổi i n pháp, th y đổi d

i n cho ph h p với hoàn cảnh còn ch N ng l c ph n t ch, tổng h p và hái quát h ở các e còn hạn ch , thi u toàn di n; các e thư ng h y nhầ l n giữ thuộc t nh ản ch t và h ng ản ch t c s v t hi n tư ng

1.3.2 Một số đặc điểm tâm lý của học sinh các trường trung học phổ thông với hoạt động nghiên cứu khoa học

Học sinh ở các trư ng THPT đ ng ở lứ tuổi c nh n thức tốt, thích tìm tòi khá phá những cái ới và th ch nghiên cứu sáng tạo r những thứ ng phong cách riêng c ình

Tuy nhiên các em học sinh còn ngại h h n, do các e t đư c ti p xúc với các ti n ộ ho học ĩ thu t do đ để nghiên cứu ch tạo, hoặc cải

ti n đều là những v n đề h h n đối với các e học sinh THPT, ởi đại đ

số gi đình các e h ng c điều i n hoặc cũng chư qu n t đặc i t đ n NCKH Do đ đối với hoạt động nghiên cứu ho học để tạo r những sản phẩ phục vụ cho học t p và đ i sống là ột hoạt động đư c nhà trư ng các thầy c giáo và nhiều học sinh qu n t hi n này

1.4 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh Trung học phổ thông

h i hoạt động NCKH và tổ chức cuộc thi KHKT c p quốc gi dành cho học sinh trung học n học 2016-2017, C ng v n số 527/SGDĐT-GDTrH, về vi c hướng d n triển h i hoạt động NCKH và tổ chức Cuộc thi Kho học ỹ thu t dành cho học sinh trung học n học 2016 -2017 [2], g cả Quy ch thi NCKH, ĩ thu t c p quốc gi là v n ản c p Bộ chỉ đạo về v n đề này

1.4.2 Mục tiêu của quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh

- Quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh là ột trong những nội dung c c ng tác quản lý giáo dục trong nhà trư ng ti n hành theo quy ch c Bộ GD&ĐT

- Mục tiêu c quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh là:

t ng cư ng nh n thức c toàn ộ h thống về v i trò NCKH c học sinh;

n ng c o ch t lư ng hi u quả c hoạt động NCKH, gắn t hoạt động NCKH với hoạt động giáo dục đào tạo

- Thu hút và đáp ứng đư c nhu cầu và l i ch c số đ ng học sinh trong hoạt động nghiên cứu ho học Tạo r các sản phẩ ho học đúng nghĩ , đ tầ đạt đư c các giải thưởng

1.4.3 Nội dung quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh

1.4.3.1 Lập kế hoạch cho hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh

L p hoạch là ột chức n ng quản lý trong đ phải xác định đư c

ục tiêu, ục đ ch đối với thành t u tương l i c tổ chức và các con đư ng,

i n pháp, cách thức để đạt ục tiêu, ục đ ch đ

tư ng nhà trư ng, giáo viên và đối với học sinh

Thứ h i: Xác định và đả ảo chắc chắn về các ngu n l c trong và ngoài nhà trư ng để đả ảo th c hi n đư c các ục tiêu này

Thứ : Quy t định những hoạt động nào và theo thứ t nào là cần thi t

để đạt đư c các ục tiêu đ Cụ thể cần phải c ột quy trình r ràng và cụ thể để triển h i hoạt động NCKH c học sinh ở trư ng trung học phổ th ng Các ước ti n hành g c :

- Tuyên truyền phổ i n, phát động

- Hướng d n học sinh NCKH tì i , l chọn ý tưởng nghiên cứu

- Thẩ định ý tưởng và xác định ngư i hướng d n nghiên cứu, ngư i

ảo tr , ngư i giá sát

- L p hoạch triển h i cho từng d án NCKH

- Phê duy t hoạch triển h i NCKH c ng các ngu n l c cho d án

- Triển h i th c hi n d án NCKH theo hoạch

- Đánh giá, rút inh nghi

1.4.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh

Xét về ặt chức n ng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành nên c u trúc các qu n h giữ các thành viên, giữ các ộ ph n trong ột tổ chức nhằ là cho họ th c hi n thành c ng các hoạch và đạt đư c ục tiêu tổng thể c tổ chức Tổ chức hi u quả sẽ phát huy tối đ sức ạnh c các ngu n l c giúp cho tổ chức đạt đ n ục tiêu c ình

Trong quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh thì vi c tổ chức t p trung ch y u vào x y d ng hình quản lý trong đ phải đ ng th i

th c hi n đư c h i c ng vi c ch nh là:

18

- Phát triển đư c đội c ng tác g những giáo viên c s s y ê nghiên cứu và i dưỡng họ thành l c lư ng nòng cốt để phổ i n và tr c ti p hướng d n quy trình NCKH cho giáo viên và học sinh trong trư ng;

- T p h p đư c ột nh học sinh với số lư ng đ lớn c tố ch t và

th c hi n hoạt động NCKH thư ng xuyên th ng qu sinh hoạt c u lạc ộ

Trong h i c ng vi c trên thì ỗi đội giáo viên hướng d n h y nh học sinh nghiên cứu ho học đều cần phải đư c quy định r ràng về quyền hạn và ối qu n h giữ các thành viên trong nh cũng như với nh còn lại Cả 2 nh này về tổ chức thì đư c tách riêng nhưng lại c qu n h chặt chẽ chịu s điều hiển tr c ti p c ch thể quản lý nhằ ục tiêu đư hoạt động NCKH c học sinh tới thành c ng

1.4.3 . 3 Chỉ đạo, triển khai thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học

của học sinh

S u hi hoạch đã đư c l p cơ c u ộ áy đã hình thành, nh n s đã

đư c sắp x p thì phải c ngư i đứng r để chỉ đạo, d n dắt tổ chức C ng vi c này o hà vi c liên t, liên h với ngư i hác và động viên họ hoàn thành những nhi vụ nh t định để đạt ục tiêu chung Đ là vi c tr o quyền, đ ng

th i chỉ d n, điều hiển, r l nh, động viên, uốn nắn, ì hã , điều chỉnh và

đi trước c ngư i quản lý nhằ duy trì ỉ lu t c tổ chức; g y ảnh hưởng, tạo hứng thú cho đối tư ng quản lý; huy n h ch động viên họ để tạo r ột

ầu h ng h là vi c t p thể lành ạnh và th ng tin th ng suốt N i cách hác chỉ đạo là ngh thu t chỉ huy, điều hiển con ngư i

Trong quản lý hoạt động NCKH c học sinh, hi đã l p hoạch và

tì i đư c nh n s cho các nh c ng tác hoạt động NCKH thì ngư i quản lý cần t p trung vào ục tiêu riêng c từng nh để c thể chỉ đạo ph

h p Với đội giáo viên hướng d n cần c các i n pháp chỉ đạo như tr o quyền, y quyền, tạo điều i n về cơ sở v t ch t, đ n đốc, so sánh .trong khi

đ với nh học sinh thì c thể tác động qu giáo viên hướng d n hoặc tác

19

động tr c ti p nhưng nguyên tắc chỉ đạo v n phải coi trọng động viên, h ch

l , iểu dương, chỉ d n

1.4.3.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh

Kiể tr là những hoạt động c ch thể quản lý nhằ tì r những

ặt ưu điể , ặt hạn ch , qu đ đánh giá, điều chỉnh và x l những t quả

c quá trình, v n hành tổ chức, là cho ục đ ch c quản lý đư c hi n th c

h ột cách đúng hướng và c t quả Để th c hi n tốt vi c iể tr đánh giá hoạt động NCKH c học sinh thì ngư i quản lý cần phải th c hi n theo các ước:

- X y d ng định ức và tiêu chuẩn đối với hoạt động NCKH c học sinh

- Chỉ số các c ng vi c, phương pháp đánh giá hoạt động và sản phẩ NCKH c học sinh

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh trung học phổ thông

1.5.1 Các yếu tố thuộc về người quản lí nhà trường và đội ngũ giáo viên

- Trong các y u tố ảnh hưởng đ n hoạt động NCKH c học sinh, qu n trọng nh t là những ngư i th gi hướng d n NCKH o g ch y u là các thầy c giáo viên ch nhi c inh nghi giảng d y và NCKH,giúp các e học sinh từng ước th c hi n vi c NCKH

- Thầy c giáo là ngư i c ảnh hưởng r t lớn trong quá trình tì tòi, định hướng, hơi g i lòng h th ch học hỏi và đư c thể thi n c học sinh giúp học sinh trát triển tư duy sáng tạo trong NCKH Để hoạt động NCKH

c học sinh đạt ch t lư ng c o thì cần chú trọng và n ng c o c ng tác NCKH trong giáo viên

1.5.2 Các yếu tố thuộc về cơ chế, chính sách, quản lí lãnh đạo của ngành và các yếu tố kinh tế - xã hội khác

- Nghiên cứu ho học là nhi vụ cần thi t, NCKH giúp học sinh ti p

c n phương pháp nghiên cứu, cách thức ti n hành đề tài NCKH c ng cố tri

20

thức đã đư c học giúp các e học sinh hình thành những phẩ ch t n ng l c cần thi t c ột nhà nghiên cứu trong tương l i

- Tạo điều i n cho học sinh th gi th c hi n các đề tài NCKH, các

d án dưới s hướng d n c giáo viên

- N ng c o ch t lư ng n học, các ài t p NCKH

- Tuyên truyền, phổ i n s u rộng tầ qu n trọng c NCKH c học sịnh THTP đ n toàn thể học sinh trong trư ng

- Tr ng ị và i dưỡng cho các e học sinh những i n thức cần thi t

h i nội dung về quản lý và QLGD đư c tác giả trình ày r t cụ thể Đ y là h thống hái ni c ng cụ phục vụ cho quá trình nghiên cứu c lu n v n

Trong chương này tác giả cũng trình ày các l lu n liên qu n tới v n

đề nghiên cứu như các t nh ch t, đặc điể , quy trình c NCKH và NCKH

c học sinh, ý nghĩ c hoạt động NCKH trong nhà trư ng, các h h n

à học sinh gặp phải hi NCKH; Đặc điể t l c học sinh các trư ng THPT

Các v n đề chung về quản lý hoạt động NCKH c học sinh THPT,

B o g các v n ản quy định c Nhà nước về hoạt động NCKH - KHKT

c học sinh; ục tiêu c quản lý hoạt động NCKH c học sinh; các chức

n ng quản lý trong c ng tác quản lý hoạt động NCKH c học sinh như l p hoạch, tổ chức, lãnh đạo chỉ đạo và iể tr đánh giá Trong phần này tác giả

21

đi s u vào l lu n quản lý hoạt động NCKH như là ột hoạt động giáo dục trong nhà trư ng nhưng với đối tư ng là giáo viên hướng d n và học sinh

th gi NCKH c nhiều điể đặc trưng về d n tộc, độ tuổi, hu v c

Phần cuối c ng c chương tác giả trình bày sơ lư c về các y u tố ảnh hưởng đ n quản lý hoạt động NCKH c học sinh THPT

Như v y trong chương 1 tác giả đã x y d ng xong cơ sở l lu n về quản

lý hoạt động NCKH c học sinh các trư ng THPT tỉnh Đi n Biên, d vào

t quả này tác giả ti p tục thu th p th ng tin và ph n t ch th c trạng c a v n

đề nghiên cứu trương ứng trong chương 2

22

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN

2.1 Sơ lược tình hình phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục tỉnh Điện Biên

2.1.1 Một số đặc điểm địa lí, kinh tế - xã hội tỉnh Điện Biên

Vị tr đị lý: Đi n Biên là tỉnh iền núi iên giới thuộc v ng T y Bắc, cách th đ Hà Nội gần 500 về ph T y; ph Bắc giáp tỉnh L i Ch u,

ph Đ ng và Đ ng ắc giáp tỉnh Sơn L , ph T y Bắc giáp tỉnh Vân Nam - Trung Quốc; ph T y và T y N giáp với nước Cộng hoà D n ch Nh n

d n Lào Tổng di n t ch t nhiên toàn tỉnh hi n n y là 9.541,25 km2

với d n

số 547.785 ngư i

Đị hình: Đi n Biên c đị hình phức tạp, đư c c u tạo ởi những dãy núi chạy dài theo hướng T y dọc iên giới Vi t - Lào dài hoảng 100 với đỉnh Pu Đen Đinh c o 1.886 và dãy Phu S ng Cáp chạy dài 50 - 60 km Xen

l n với các dãy núi c o là những thung lũng, s ng suối nhỏ hẹp và dốc ph n

Tài nguyên: Đi n Biên c các nh đ t ch nh là nh đ t ph s , nh

đ t đen, nh đ t n vàng đỏ trên núi r t ph h p để phát triển các loại c y lương th c, ho àu và c y c ng nghi p ngắn ngày, tr ng và ho nh nu i tái sinh rừng Đi n Biên h ng c nhiều loại hoáng sản, tuy nhiên trên đị àn tỉnh v n

c ột số loại hoáng sản ch nh như th n đá, đá đen, vàng, cát, sỏi và các loại v t

li u x y d ng hác…

23

Tiề n ng inh t : Đi n Biên c l i th lớn về tiề n ng đ t đ i, đặc i t là

di n t ch đ t chư s dụng còn r t lớn (trên 500.000 h , chi 55% tổng di n t ch

t nhiên) Ngoài r cánh đ ng Đi n Biên rộng lớn với đ t đ i àu ỡ, đư c coi là

v lú c v ng T y Bắc, n u đư c đầu tư thoả đáng và áp dụng ti n ộ ho học ỹ thu t thì sẽ trở thành nơi sản xu t lú gạo ch t lư ng c o c cả nước để

xu t hẩu

Ngoài những tiề n ng trên Đi n Biên còn c đư ng iên giới chung với nước Cộng hoà d n ch nh n d n Lào và Trung Quốc là điều i n ở

ng phát triển inh t và gi o lưu với các nước Ngoài r tỉnh còn c s n y

Đi n Biên đ ng đư c n ng c p và ở rộng, đ ng th i còn c nhiều tiề n ng

để phát triển thuỷ đi n và các ngu n đi n n ng hác

2.1.2 Các trường Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên

Toàn tỉnh Đi n Biên c 31 trư ng THPT, trong đ : có 24 trư ng THPT, 05 PTDTNT THPT, 02 trư ng THCS-THPT trên đị àn thành phố

Đi n Biên Ph và huy n Đi n Biên 100% các huy n, thị xã đều c trư ng THPT

Các trư ng THPT trên đị àn tỉnh th c hi n nghiê túc chương trình, hoạch giáo dục theo chuẩn i n thức, ĩ n ng c chương trình giáo dục phổ th ng Th c hi n nghiê túc vi c iể tr , thi c , đánh giá học sinh; đổi

ới iể tr đánh giá để thúc đẩy đổi ới phương pháp dạy học ph h p với đối tư ng học sinh THPT; t ng cư ng c ng tác phụ đạo học sinh y u, i dưỡng học sinh há, giỏi, n ng c o ch t lư ng học sinh giỏi các c p, t ng tỷ l học sinh thi đỗ vào đại học, c o đẳng

Các đơn vị đã là tốt c ng tác c ng tác v n động học sinh đ n trư ng;

c các i n pháp nhằ n ng c o ch t lư ng giáo dục Nhiều đơn vị tổ chức tốt các hoạt động giáo dục ngoài gi lên lớp, học h i uổi/ngày, hướng d n học sinh t học uổi tối; chu n ị tốt các điều i n phục vụ cho vi c dạy và học; ch lo đ n đ i sống c học sinh ở nội trú, án trú như tổ chức n u n,

t ng gi sản xu t theo hình vư n - ao - chu ng; hướng d n v sinh cá

24

nh n, v sinh c ng cộng, x y d ng cảnh qu n i trư ng x nh, sạch, đẹp; tổ chức giáo dục ỹ n ng sống, ước đầu đã hình thành cho học sinh những ỹ

n ng và nề n p

Tạo điều i n để cán ộ quản lý và giáo viên, nh n viên đư c học t p nâng c o trình độ chuyên n, nghi p vụ; duy trì tốt c ng tác i dưỡng thư ng xuyên, i dưỡng chu cho đội ngũ, huy n h ch giáo viên t ng

cư ng t học, t i dưỡng Tổ chức gi o lưu, th o giảng, d gi th lớp trong trư ng THPT, giữ các trư ng THPT trên đị àn tỉnh

Các trư ng THPT cũng t ng cư ng ứng dụng c ng ngh th ng tin trong giảng dạy và quản lý nhà trư ng Các trư ng đã x y d ng và đư các We site

c nhà trư ng vào hoạt động phục vụ c ng tác quản lý và dạy học

Tổ chức cho học sinh các trư ng THPT th gi các hội thi V n h -

V n ngh - Thể dục thể th o, Sở GD&ĐT tỉnh Đi n Biên cũng như Bộ GD&ĐT phát động cuộc thi Nghiên cứu ho học - Kĩ thu t cho học sinh trung học

2.2 Tổ chức quá trình khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục đích khảo sát

Trên cơ sở hảo sát về quản lý hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh Trung học phổ th ng và th c trạng hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh ở các trư ng Trung học phổ th ng tỉnh Đi n Biên hi n n y, nhằ n ng c o hi u quả hoạt động nghiên cứu ho học c học sinh đáp ứng yêu cầu c th c tiễn giáo

dục hi n n y c tỉnh Đi n Biên

Khuy n h ch học sinh Trung học nghiên cứu, sáng tạo ho học, c ng ngh , ĩ thu t, v n dụng i n thức đã học vào giải quy t những v n đề th c tiễn cuộc sống

G p phần thúc đẩy đổi ới hình thức tổ chức các hoạt động nghiên cứu

ho học ở trư ng THPT hi n n y

25

Khuy n h ch các cơ sở giáo dục, các trư ng THPT, các tổ chức, cá

nh n th gi , hỗ tr hoạt động NCKH, sáng tạo ho học ĩ thu t c học sinh THPT

Tạo cơ hội để học sinh THPT tỉnh Đi n Biên giới thi u t quả nghiên cứu, sáng tạo ho học ĩ thu t c ình; t ng cư ng tr o đổi, gi o lưu v n

h , giáo dục giữ các đị phương và hội nh p quốc t

2.2.2 Nội dung khảo sát

Khảo sát th c trạng NCKH c học sinh các trư ng THPT tỉnh Đi n Biên

Khảo sát th c trạng quản lý hoạt động NCKH c học sinh các trư ng THPT tỉnh Đi n Biên

Đánh giá những ưu điể , hạn ch và nguyên nh n c n

Khảo sát các cán ộ quản lý (Sở, phòng, trư ng THPT)

Khảo sát Giáo viên, học sinh THPT

2.2.5 Thời gian và địa bàn khảo sát

2.3.1.1 Tình hình nắm bắt thông tin về hoạt động NCKH của học sinh

Tình hình nắ ắt th ng tin về hoạt động NCKH trong trư ng c học sinh các trư ng THPT tỉnh Đi n Biên đư c thể hi n ở ảng 2.1:

Bảng 2.1: Mức độ nắm bắt thông tin về hoạt động NCKH của học sinh

i t” và “ i t r t t”, trong hi đ học sinh lại t đánh giá ở ức “c i t” và

“ i t r t r ràng” Tuy nhiên n u nhìn tổng thể thì v n c thể đánh giá còn

ột tỉ l h ng nhỏ học sinh ới chỉ nắ ắt th ng tin ở ức “ i t r t t” và

“ h ng i t” về hoạt động NCKH c học sinh ở các trư ng THPT tỉnh Đi n

Biên Số li u cho th y c s i hác trong đánh giá c giáo viên đối với học sinh, trong v n đề nắ ắt th ng tin về NCKH thì c th c t đ ng xảy r là giáo viên cho rằng học sinh chỉ i t r t t hoặc c i t nhưng học sinh lại i t nhiều hơn th Như v y trong c ng tác tuyên truyền và phổ i n chư t p trung vào đội ngũ giáo viên - l c lư ng tuyên truyền viên r t hi u quả trong nhà trư ng và cũng là l c

lư ng ch nh để hướng d n học sinh th gi NCKH

Điều tr cụ thể hơn thì th y vi c th ng tin học sinh nắ ắt đư c c từ các ngu n nêu trong ảng 2.2:

Bảng 2.2: Các nguồn cung cấp thông tin

27

về hoạt động NCKH trong các trường THPT tỉnh Điện Biên

Các nguồn cung cấp thông tin

SL Tỉ lệ

% SL

Tỉ lệ

%

Do các thầy c hướng d n nghiên cứu phổ i n

đ ng diễn r ở các trư ng THPT tỉnh Đi n Biên đ là ngu n cung c p th ng tin về hoạt động NCKH c học sinh thì há nhiều nhưng những ngu n cung

c p c giá trị và hi u quả đ n đư c đ ng đảo học sinh lại h ng nhiều Các ngu n th ng tin đư c đánh giá c hi u quả tới đ số học sinh về th c ch t là những ngu n th ng tin ột chiều, n u học sinh h ng hiểu r hoặc uốn tì hiểu thê thì các ngu n này h ng đáp ứng đư c Trong hi đ ngu n th ng tin từ giáo viên tr c ti p hướng d n và trong các uổi sinh hoạt c u lạc ộ chư đư c qu n t chú ý ặc d đ y là nơi cung c p th ng tin cụ thể nh t

để học sinh c thể ti n hành ng y hoạt động NCKH đư c Từ th c t này đòi hỏi cần nhìn nh n đúng v i trò c các ngu n th ng tin và s dụng h p l