Dạy học nhóm ở trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh đại học thái nguyên

Lý do chọn đề tài Nghị quyết 29 của Ban chấp hành Trung ương Đảng, khoá XI về Đổi mới căn bản Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THẾ TÀI

DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THẾ TÀI

DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: LL & PPDH Bộ môn Lý luận chính trị

Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ HƯỜNG

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi dưới

sự hướng dẫn của TS Nguyễn Thị Hường và các tài liệu sử dụng trong đề tài

là có thật

Thái nguyên, tháng 6 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thế Tài

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái nguyên, tháng 6 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thế Tài

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 4

5 Đóng góp của đề tài 4

6 Kết cấu của đề tài 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH- ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài 5

1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước 7

1.2 Dạy học nhóm và vai trò của dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP& AN - ĐHTN 10

1.2.1 Một số vấn đề về phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học 10

1.2.2 Khái niệm, đặc điểm, loại hình của dạy học nhóm 17

1.3 Cấu trúc nội dung chương trình và sự cần thiết của dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN 22

1.3.1 Cấu trúc nội dung chương trình đào tạo ở Trung tâm GDQP& AN- ĐHTN 22

1.3.2 Sự cần thiết dạy học nhóm tại GDQP&AN- ĐHTN 25

Kết luận chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM GIÁO

DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH- ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 30

2.1 Khái quát về Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên 30

2.1.1 Về cơ cấu tổ chức và quy mô đào tạo 30

2.1.1.1 Về cơ cấu tổ chứ c Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên 30

2.1.2 Những thành tích trong học tập và rèn luyện 32

2.2 Những kết quả đạt được và nguyên nhân trong dạy học nhóm tại trung tâm GDQP & AN ĐHTN 36

2.2.1 Những kết quả đạt được 36

2.2.2 Nguyên nhân của những kết quả đã đạt được trong dạy học nhóm tại trung tâm GDQP&AN- ĐHTN 48

2.3 Những hạn chế và nguyên nhân trong trong dạy học nhóm ở trung tâm GDQP&AN- ĐHTN 49

2.3.1 Những hạn chế trong dạy học nhóm ở trung tâm GDQP&AN- ĐHTN 49

2.3.2 Nguyên nhân của những hạn chế trong dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&AN - ĐHTN 51

2.3.3 Những vấn đề đang đặt ra trong dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN 53

Kết luận chương 2 54

Chương 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 55

3.1 Những yêu cầu cơ bản khi xây dựng hệ thống biện pháp nâng cao chất lượng dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP& AN ĐHTN 55

3.1.1 Đổi mới cách thức tổ chức dạy học nhóm vẫn phải đảm bảo nguyên tắc dạy học 55

3.1.2 Dạy học nhóm phải hướng tới việc hình thành những năng lực cần thiết cho người học trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa 58

3.2 Các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN 59

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho giảng viên, sinh viên về vai trò của dạy học nhóm 59

3.2.2 Xây dựng hệ thống các chủ đề dạy nhóm phù hợp với mục đích, nhiệm vụ, nội dung môn học 61

3.2.3 Xây dựng quy trình dạy học nhóm theo định hướng năng lực và dạy học hiệu quả 62

3.2.4 Kết hơp linh hoạt các phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học nhóm 63

3.2.5 Đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học 65

3.2.6 Bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất đồng thời tăng cường sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại trong dạy học nhóm 69

3.3 Thực nghiệm sư phạm 71

3.3.1 Mục đích, nguyên tắc, nội dung, phương pháp và quy trình TN 71

3.3.2 Tiêu chí và cách đánh giá kết quả thực nghiệm 72

3.3.3 Quy trình thực hiện 72

Kết luận chương 3 83

KẾT LUẬN 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 90

GDQP&AN-ĐHTN Giáo dục quốc phòng và an ninh

- Đại học Thái Nguyên

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng:

Bảng 2.1 Nhận thức của sinh viên về vai trò của dạy học nhóm 38 Bảng 2.2 Nhận thức của học sinh về mục tiêu dạy học nhóm 39 Bảng 2.3 Mức độ tham gia của học sinh đối với các nội dung và các loại

hình hoạt động nhóm 40 Bảng 2.4 Mức độ học sinh yêu thích và cho ý kiến về hiệu quả của các

loại hình tổ chức hoạt động nhóm 40 Bảng 2.5 Nhận thức của giảng viên về tầm quan trọng của dạy học nhóm 41 Bảng 2.6 Đánh giá của giảng viên về hiệu quả dạy học nhóm 42 Bảng 2.7 Thực trạng nhận thức của giáo viên về mức độ quan trọng của

các loại hình dạy học nhóm 42 Bảng 2.8 Đánh giá của giáo viên về mức độ sử dụng và hiệu quả của các

loại hình dạy học nhóm 43 Bảng 2.9 Đánh giá của GV về mức độ cần thiết và tính khả thi của dạy

học nhóm tại Trung tâm GDQP&AN-ĐHTN 45 Bảng 2.10 Đánh giá của Ban Giám đốc và các phòng ban chức năng về

tầm quan trọng của dạy học nhóm 46 Bảng 2.11 Đánh giá của BGĐ và các phòng ban chức năng về hiệu quả tổ

chức hoạt động nhóm 47 Bảng 3.1: Kết quả kiểm tra 1 tiết của lớp TN và lớp đối chứng tại Trung

tâm GDQP&AN-ĐHTN (Sinh viên ĐHKT&QTKD) 80 Bảng 3.2: Kết quả kiểm tra 1 tiết của lớp TN và lớp đối chứng tại Trung

tâm GDQP&AN-ĐHTN 81

Biểu đồ:

Biểu đồ 3.1: Kết quả kiểm tra 1 tiết lớp TN và lớp đối chứng Trung tâm

GDQP&AN- ĐHTN 80Biểu đồ 3.2: Kết quả kiểm tra 1 tiết của lớp TN và lớp đối chứng tại Trung

tâm GDQP&AN- ĐHTN 82

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết 29 của Ban chấp hành Trung ương Đảng, khoá XI về Đổi mới căn bản Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học

theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo

cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học" [26]

Như vậy, mục tiêu của nền giáo dục nước ta hiện nay là hướng đến đối tượng người học, để cung cấp cho người học những tri thức, kỹ năng, phương pháp và kinh nghiệm học tập có hiệu quả nhất Trong hệ thống giáo dục quốc dân, nhất là trong giáo dục phổ thông, giáo dục đại học, vấn đề rèn luyện kỹ năng nhận thức cho học sinh, sinh viên phương pháp học tập mang tính chủ động, có tính tích cực dần được trú trọng

Giáo dục quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân là một nội dung quan trọng của việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân Giáo dục quốc phòng - an ninh cho HS, SV thuộc nội dung của nền giáo dục quốc gia, có

ý nghĩa quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới XHCN Ngày

03/05/2007, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 12/CT-TW “về tăng cường sự

lãnh đạo của Đảng đối với công tác GDQP-AN trong tình hình mới” Ngày

10/07/2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 116/2007 ND-CP về “Giáo dục quốc phòng - an ninh” Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an ban hành chương trình

GDQP&AN cho HS, SV và bồi dưỡng kiến thức QP&AN cho các đối tượng và các văn bản hướng dẫn tổ chức thực hiện nhiệm vụ GDQP&AN Những năm gần đây, công tác GDQP&AN cho HS, SV đã dần đi vào nền nếp ổn định Tuy nhiên, chất lượng GDQP&AN còn rất hạn chế, nhất là ở các trường THPT, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề, thậm chí có cả các Trung tâm GDQP&

AN Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chất lượng GDQP&AN còn thấp như đội ngũ giáo viên, giảng viên GDQP&AN rất thiếu, chưa được đào tạo dài hạn, chính quy, chất lượng yếu; cơ sở vật chất, thiết bị dạy học GDQP&AN thiếu, không đồng bộ, khai tác, sử dụng kém hiệu quả; hình thức tổ chức, phương pháp dạy học lạc hậu, không phù hợp; nhiều trường, Trung tâm chưa được lãnh đạo quan tâm đúng mức, tổ chức “huấn luyện quân sự"cho xong chương trình… Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo là yếu tố hàng đầu cho sự phát triển nguồn nhân lực đất nước

Thực tế cho thấy, các Trung tâm GDQP& AN hiện nay vẫn chủ yếu dạy học theo phương pháp cũ - phương pháp dạy học truyền thống thuyết trình, một chiều (độc thoại) Giáo dục quốc phòng - an ninh là môn học có nhiều điều kiện

để thực hiện các PPDH, kể cả phần lý luận, lý thuyết và kỹ năng thực hành Có thể khẳng định, hơn chín mươi phần trăm giáo viên ở các Trung tâm GDP&

AN hiện nay không đổi mới phương pháp dạy học GDQP&AN theo hướng tích cực, và càng không thể có PPDH mới dạy học nhóm Đương nhiên, chất lượng, hiệu quả môn học GDQP&AN không được như mong muốn với những PPDH

cũ, không chịu đổi mới cả cách nghĩ, cách làm Không phủ nhận PPDH truyền thống có những ưu điểm, thế mạnh mà các PPDH khác, kể cả công nghệ thông tin cũng không thay thế được Kỹ năng diễn thuyết, hùng biện, cách dẫn dắt lôi kéo người nghe và những biểu hiện sắc thái, tình cảm, giọng điệu… là những

ưu thế tuyệt đối của PPDH truyền thống Tuy nhiên, PPDH truyền thống vẫn là cách dạy học thụ động, không phát huy được khả năng sáng tạo, chủ động của người dạy và người học Phương pháp dạy học nhóm là phương pháp hết sức

quan trọng nhằm nâng cao khả năng nhận thức của người học, làm sáng tỏ vấn

đề đặt ra và thấy được bản chất vấn đề đó trên cơ sở khoa học cả lý luận và thực tiễn Phương pháp dạy học nhóm có tác dụng và ý nghĩa rất lớn, không những phát huy được khả năng nhận thức, tư duy, sáng tạo mà còn khuyến khích năng lực tự học, tự nghiên cứu, tìm tòi của người học

Vấn đề đặt ra, làm thế nào để nâng cao chất lượng môn học GDQP&AN cho sinh viên tại các Trung tâm GDQP& AN? Chỉ thực sự có quan tâm của các cấp lãnh đạo, chỉ có mạnh dạn đổi mới cách dạy, cách học, nhất là dạy học bằng phương pháp dạy học nhóm mới đem lại hiệu quả cao Xuất phát từ vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng GDQP&AN; từ thực tế PPDH ở các Trung tâm GDQP&

AN, đến kết quả môn học; từ việc đổi mới PPDH, đặc biệt là vận dụng PPDH nhóm là vấn đề cấp thiết hiện nay để có chất lượng GDQP&AN cao hơn nên tôi

chọn đề tài “Dạy học nhóm ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Đại

học Thái Nguyên hiện nay" làm luận văn thạc sĩ của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn dạy học nhóm ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên, đề tài đề xuất một số những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học nhóm ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về dạy học và dạy học nhóm Nghiên cứu thực trạng dạy học nhóm trong dạy học nói chung, dạy học nhóm

ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên nói riêng

Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học nhóm ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu vấn đề dạy học nhóm ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học nhóm ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng va an ninh Đại học Thái Nguyên

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp với các phương pháp cụ thể: phương pháp điều tra, quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, thực nghiệm sư phạm

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gồm 3 chương, 9 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM

GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH- ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài

Trong lịch sử giáo dục, đào tạo, dạy học nhóm đã được vận dụng từ rất lâu đời Ngay từ những năm đầu công nguyên, nhà giáo dục học Marco Fabio Quintilian người Ý đã cho rằng: Người ho ̣c sẽ có rất lợi nếu biết nói những điều

mình hiểu cho người khác cùng hiểu Đến thế kỷ thứ XVII, Jan Amot Komenxki (1592 - 1670) khẳng định, học sinh sẽ ho ̣c tốt từ việc da ̣y cho ba ̣n bè

và ho ̣c từ ba ̣n bè của mình [dẫn theo 3, tr.15] Sau này, rất nhiều nhà giáo du ̣c tiên tiến đều đã nói đến lơ ̣i tích của việc học tập hợp tác, hoc tập trên cơ sở ho ̣c cùng nhau, giú p đỡ lẫn nhau để đạt kết quả như mong muốn

Có thể kể đến nhà nghiên cứu tiêu biểu John Dewey - nhà giáo dục theo

xu hướng thực dụng của Mỹ, được coi là người đầu tiên khởi xướng ra xu thế

DH hợp tác vào đầu năm 1900 Với việc xây dựng "kiểu nhà trường hoạt

động", ông cho rằng: trẻ em học được nhiều điều thông qua giao tiếp, học tập

sẽ hứng thú hơn đối với trẻ khi được tham gia các hoạt động và rút ra kinh nghiệm cho mình Chính John Dewey đã đưa các hình thức hoạt động hợp tác học tập vào lớp học nhằm dạy cho con người cùng sống, cùng làm việc với nhau John Dewey đã chú ý phát triển hình thức học tập theo nhóm và đã đề ra

lý thuyết DH nhóm dựa trên các cơ sở tâm lý của Jean Piaget và Lep Vưgoski [dẫn theo 7]

Sau này, người có ảnh hưởng to lớn đến lý thuyết về DH hợp tác theo nhóm là nhà tâm lí học xã hội Kurt Lewin Theo ông, muốn dạy học thực sự hiệu quả, cần có sự tương tác và hợp tác giữa các thành viên Kurt Lewin cũng

đã đưa ra khái niệm nhóm Theo Kurt Lewin, nhóm phải có hai yếu tố: sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm, nhóm phải năng động hơn, có

tác động tích cực đến các thành viên; tình trạng gắng sức giữa các thành viên trong nhóm là động lực để thúc đẩy hoàn thành mục tiêu [dẫn theo 7 Từ lý

thuyết của mình, Kurt Lewin đã phát triển của trào lưu “Tương tác nhóm"vào đầu những năm 1940 hay còn gọi là “thuyết phụ thuộc lẫn nhau trong xã hội"hoặc “thuyết tương tác xã hội”

Năm 1962, Morton Deutsch - nhà tâm lý học, giáo dục học người Mĩ tiếp tục xây dựng và mở rộng lý luận về sự phụ thuộc lẫn nhau trong xã hội nhằm hoàn thiện lý thuyết hoạt động nhóm, ông xây dựng một lý thuyết về hợp tác và cạnh tranh Lý thuyết của Morton Deutsch được mở rộng và áp dụng cho giáo dục, đặc biệt là các vận dụng của chính tác giả tại trường Đại học Minnesota của Mỹ Ngoài ra còn có một số nhà tâm lí và giáo dục học nghiên cứu về vấn đề DH nhóm như: Aronson, hai anh em nhà Johnson Elliot Aronson với mô hình lớp học Jigsaw được sử dụng đầu tiên ở Austin Texas vào năm 1978 Jigsaw dựa trên nhu cầu thiết yếu lúc bấy giờ là giảm sự căng thẳng xung đột sắc tộc giữa các HS khác màu da và loại bỏ cạnh tranh cá nhân trong lớp học Mô hình này yêu cầu các HS phải biết chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm với nhau để cả nhóm học tập đạt kết quả tốt nhất Có thể nói Jigsaw đã đánh dấu một bước ngoặc quan trọng trong việc hoàn thiện các hình thức tổ chức hoạt động hợp tác theo nhóm trong DH Năm 1989, hai anh em nhà Johnson đã khảo sát và nghiên cứu trên 193 trường hợp và cũng đã đúc kết rằng: học hợp tác theo nhóm thì HS học hỏi được nhiều hơn so với cách học truyền thống Các nhà nghiên cứu giáo dục Mỹ như: Robert Slavin, Kagan, Sholmo, Sharan cũng đã chứng minh được tính hiệu quả của PPDH theo hướng tạo cơ hội cho

HS hợp tác trong việc hình thành các KN xã hội, phát triển tư duy NT và khả năng hòa nhập với thế giới xung quanh Vào năm 1996, lần đầu tiên PPDH hợp tác chính thức được áp dụng trong một số trường Đại học ở Mỹ, và hội nghị nghiên cứu vấn đề học hợp tác lần đầu được tổ chức tại Minneapolis (Mỹ) đã đánh giá cao PPDH này

Như vậy, trong thời gian dài, các nhà nghiên cứu nước ngoài đã xây dựng, hoàn thiện lý thuyết dạy học nhóm trên cơ sở của ba quan điểm: quan điểm phát triển NT; quan điểm về hành vi; sự phụ thuộc lẫn nhau trong xã hội Các tác giả đều đã cho rằng DH nhóm đã góp phần rèn luyện năng lực hợp tác, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Hiện nay dạy học nhóm vẫn đang thu hút sự quan tâm, nghiên cứu để vận dụng vào DH của nhiều nhà giáo dục trên thế giới, trong đó có Việt Nam

1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, những vấn đề liên quan đến đổi mới PPDH nói chung, vận dụng phương pháp dạy học nhóm nói riêng cũng được nhiều học giả quan tâm

nghiên cứu Có thể viện dẫn một số công trình sau đây: Đề tài cấp bộ “Cải tiến

tổ chư ́ c hoạt động giáo dục theo phương thức hợp tác"do Nguyễn Thanh Bình

chủ nhiệm đã làm rõ khái niệm DHHT và vận du ̣ng mô hình ho ̣c tập hợp tác ở trường THCS Nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Châu trong cuốn “Những vấn đề

cơ bản về chương trình và quá trình da ̣y ho ̣c"cũng đã chỉ rõ DHHT hay dạy học nhóm có vai trò quan trọng Thực chất của cách dạy học này chính là là sử

dụng nhóm nhỏ để ho ̣c sinh làm việc cùng nhau nhằm phát huy tối đa kết quả

học tập của bản thân Ông cũng khẳng định: "dạy học nhóm phức tạp hơn học

ca ́ nhân, các thành viên phải biết đưa ra quyết đi ̣nh, xây dựng lòng tin, giải quyế t mâu thuẫn va ̀ khẳng đi ̣nh rèn kỹ năng học cá nhân, học tranh đua, học tập hơ ̣p tác trở thành một mục tiêu kép trong dạy học" [dẫn theo 7]

Tác giả Đặng Thành Hưng (2002) trong cuốn “Da ̣y ho ̣c hiện đa ̣i - lý luận, biện pháp, kỹ thuật”, trên cơ sở khái quát các công trình nghiên cứu của Slavin R.; Davison N.; Johnson D W.; Johnson R T cũng đã đưa ra khái niệm nhóm

hợp tác so sánh với kiểu ho ̣c tranh đua và ho ̣c cá nhân, chỉ ra tầm quan tro ̣ng kĩ năng học tập hợp tác và các nguyên tắc đảm bảo cho DHHT thành công Tiếp

đến trong một số bài báo như: “Hệ thống kĩ năng học tập hiện đại”, “Nhận diện

va ̀ đánh giá kĩ năng”, tác giả Đặng Thành Hưng đã chỉ ra hệ thống các kỹ năng

học tập trong môi trường hiện đa ̣i Thông qua hệ thống kỹ năng ho ̣c tập, tác giả cho thấy học tập chính là thiết lập các mối quan hệ tích cực, cùng nhau chia sẻ

và giải quyết các vấn đề Theo tác giả, việc dạy học nhóm có rất nhiều ưu điểm trong môi trường ho ̣c tập hiện đa ̣i

Ngoài ra còn có nhiều bài viết của các tác giả như Nguyễn Kim Quý

(2003) “Một số kết quả về việc áp dụng phương pháp dạy học công tác”, Nguyễn Thị Hồ ng Nam (2003) “Tổ chư ́ c hoạt động hợp tác trong học tập theo

hi ̀nh thức thảo luận nhóm”, Vũ Thi ̣ Minh Hằng (2003) “Áp dụng dạy học hợp

ta ́ c trong dạy học toán ở tiểu học” Nguyễn Bá Kim (2006) trong “PPDH và dạy nhóm trong môn toán"nhận đi ̣nh thông qua hoa ̣t động nhóm, ho ̣c sinh cùng

hoàn thành những công việc mà một mình không thể tự hoàn thành được trong một thờ i gian nhất đi ̣nh Trong HTHT theo nhóm, ho ̣c sinh có cơ hội bộc lộ, thể hiện mình về mặt giao tiếp; làm việc hơ ̣p tác; ho ̣c hỏi lẫn nhau; đem la ̣i bầu không khí đoàn kết, giúp đỡ, tin tưởng lẫn nhau và có cơ hội rèn luyện, phát triển những kĩ năng đó

Trong giai đoạn gần đây, một số nhà nghiên cứu cũng đã công bố một số chuyên đề, sách tham khảo, giáo trình đề cập đến việc vận dụng phương pháp dạy học nhóm gắn các lĩnh vực nghiên cứu đặc thù Ví dụ như tác giả Thái Duy

Tuyên (2008) trong cuố n “Phương pha ́ p dạy học truyền thống và đổi mới" đã

đi sâu nghiên cứu DHHT nhóm và xem đây là một trong những PPDH hiện đa ̣i nhằ m phát huy tính tích cực ho ̣c tập của ho ̣c sinh Ông đã chỉ rõ khái niệm, tầm quan trọng của DHHT, những ưu nhược điểm của ho ̣c hợp tác, những tính chất

cơ bản của sự hơ ̣p tác trong ho ̣c tập Theo ông, học tập hợp tác là một loa ̣i kĩ năng quan tro ̣ng đối với con người cũng như đối với ho ̣c sinh, bởi vì hầu hết

các mố i quan hệ của con người đều là hơ ̣p tác Mo ̣i kĩ năng có liên quan tới cá nhân, nhó m và tổ chức đều đươ ̣c coi là kỹ năng hơ ̣p tác Tác giả Nguyễn Thị

Hường trong cuốn “Giáo trình phương pháp giảng dạy giáo dục công dân ở

THPT 1"xuất bản năm 2016 cũng nêu bật tầm quan trọng, vị thế của dạy học

nhóm nói chung, dạy học nhóm trong các môn giáo dục chính trị nói riêng Từ

đó, tác giả khẳng định: "Trong xu thế hội nhập và phát triển, dạy học nhóm

hiệu quả góp phần quan trọng nhằm hình thành các năng lực thiết yếu cho người học Đồng thời, qua quá trình dạy học hợp tác, người dạy học cũng tự hoàn thiện các kĩ năng của bản thân, làm mới bản thân, biến mình thực sự trở thành một trong những thành viên của hợp tác nhóm"[dẫn theo 13]

Bên cạnh những đề tài nghiên cứu nêu trên, cũng có một số luận án nghiên cứ u về da ̣y ho ̣c theo nhóm, cụ thể: Trần Duy Hưng (2000) với đề tài

“Tổ chức dạy học cho học sinh trung học cơ sở theo nhóm nhỏ"đã đưa ra những

vấn đề lý luận DH theo thóm nhỏ ở trung ho ̣c cơ sở, Lê Văn Ta ̣c (2005) với đề

tài “Dạy học hoà nhập cho trẻ khiếm thính theo phương thức hợp tác nhóm"đã

đi sâu làm rõ những vấn đề lý luận về ho ̣c hợp tác nhóm theo hình thức da ̣y ho ̣c hoà nhập cho trẻ khiếm thính Hoàng Lê Minh (2007) “Tổ chức dạy HHT trong

môn toa ́ n ở trường trung học phổ thông”, đã hệ thống hóa một số vấn đề lí luận

và vận du ̣ng DHHT trong môn toán ở trường trung ho ̣c phổ thông Nguyễn

Triêu Sơn (2007) “Pha ́ t triển khả năng học hợp tác cho SVSP Toán một số trươ ̀ ng đại học miền núi nhằm nâng cao chất lượng của người được đào tạo”,

đã đề xuất biện phát phát triển khả năng HHT cho SVSP Toán ở một số trường

đa ̣i ho ̣c miền núi Phan Văn Ty ̣ (2009) “Vận dụng dạy HHT trong dạy học các

môn xa ̃ hội và nhân văn ở đại học quân sự”, đã nghiên cứu, đề xuất quy trình

tổ chứ c các giờ lên lớp, giờ xemina, giờ tự ho ̣c các môn khoa ho ̣c xã hội và nhân văn ở trường đa ̣i ho ̣c quân sự theo kiểu DHHT Nguyễn Thành Kỉnh

(2010) “Phát triển kỹ năng dạy học hợp tác cho giáo viên THCS”, đã nghiên

cứ u bản chất của DHHT và đề xuất một số biện pháp phát triển KN da ̣y ho ̣c

hợp tác cho giáo viên THCS thông qua hoa ̣t động bồi dưỡng chuyên môn Nguyễn Thi ̣ Quỳnh Phương (2012) "Rèn luyện kỹ năng học hợp tác cho SV

ĐHSP trong hoạt động nhóm", Nguyễn Thi ̣ Thuý Ha ̣nh (2012) "Kỹ năng học

hơ ̣p tác của sinh viên sư phạm", Nguyễn Viết Thanh Minh (2015) nghiên cứu

về “Khai thác, sử dụng thí nghiệm tự tạo hỗ trợ tổ chức dạy học nhóm một số kiến thức phần điện học, điện từ học vật lý lớp 9 trung học cơ sở"đã đi sâu nghiên cứ u về da ̣y ho ̣c theo nhóm, xác đi ̣nh đươ ̣c hệ thố ng KNHTHT cần rèn cho sinh viên Đại ho ̣c sư pha ̣m, Cao đẳng sư pha ̣m và cơ sở khoa ho ̣c của rèn luyện KNHTHT

Tựu chung la ̣i, bàn về dạy học nhóm và tổ chức dạy học nhóm hiệu quả đã được nhiều học giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu với các cách tiếp cận khác nhau và dưới các tên go ̣i khác nhau như: ho ̣c tập nhóm nhỏ; ho ̣c tập theo quan điểm tương tác người ho ̣c, học tập hợp tác, tổ chức dạy học nhóm, giáo du ̣c hơ ̣p tác Nhìn chung, các nhà nghiên cứu đều cho rằng dạy học nhóm theo hướng phát triển năng lực người học vừa phát huy được tính

tích cực chủ động của ho ̣c sinh, đáp ứng được những đòi hỏi, yêu cầu, nhiệm

vụ ho ̣c tập vừa phù hợp với xu thế phát triển của dạy học hiện đa ̣i Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu trực tiếp về dạy học nhóm và tổ chức dạy học nhóm theo định hướng năng lực người học ở Trung tâm quốc phòng và An ninh - Đại học Thái Nguyên hiện nay

1.2 Dạy học nhóm và vai trò của dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&

AN - ĐHTN

1.2.1 Một số vấn đề về phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học

1.2.1.1 Khái niệm phương pháp dạy học

Thuật ngữ “phương pháp"có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ là

“methodos"với nghĩa là con đường, cách thức vận động của một sự vật, hiện tượng Theo quan điểm triết học Mác- Lênin, PP là hệ thống những nguyên tắc được rút ra từ tri thức về các quy luật khách quan để điều chỉnh hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm thực hiện mục tiêu nhất định Có thể nói mọi

PP đều bao gồm một mục đích định trước, một hệ thống các hành động tương ứng với nó, những phương tiện cần thiết, một quá trình biến đổi đối tượng và kết quả đạt được của việc áp dụng PP

PPDH có một số đặc điểm riêng khác biệt với PP tác động của con người lên các đối tượng vô tri trong hoạt động sản xuất vật chất nói chung Đối với việc DH, GV là chủ thể của hoạt động dạy, HS là đối tượng của hoạt động dạy nhưng đồng thời HS cũng là chủ thể của hoạt động học Hoạt động học này có đối tượng là cái mà HS cần học Để đạt được mục đích dạy học, GV phải tác động lên tư liệu của hoạt động DH, đồng thời phải tác động tới HS sao cho HS

tự xác định được mục đích hoạt động của mình (phù hợp với mục đích DH), dẫn tới những hành động tương ứng của HS và đạt tới kết quả phù hợp với mục đích đã được vạch ra bởi GV

Có nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau về PPDH, chẳng hạn như:

- PPDH là một hệ thống các hành động có mục đích của GV tổ chức hoạt động trí óc và tay chân của HS, đảm bảo cho HS chiếm lĩnh được nội dung DH, đạt được mục tiêu xác định (theo tác giả Phạm Hữu Tòng)

- PPDH là cách thức tương tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm

vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình DH (Iu K Babanxki)

- PPDH là một hệ thống những hành động có mục đích của GV nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của HS, đảm bảo HS lĩnh hội nội dung học vấn (I Ia Lence)

- PPDH là tổng hợp các cách thức hoạt động của người dạy và người học trong quá trình DH, nhằm thực hiện được nội dung DH (Phan Trọng Ngọ)

Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau nhưng ta có thể hiểu PPDH là những hình thức, cách thức hoạt động của GV và HS trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học PPDH là những hình thức, cách thức mà thông qua đó, bằng cách đó GV và HS lĩnh hội những hiện thực tự nhiên và xã hội xung quanh trong những điều kiện học tập cụ thể Dù theo định nghĩa nào thì PPDH cũng đòi hỏi một sự tương tác không thể thiếu của người dạy và người học với đối tượng nghiên cứu, kết quả của hoạt động là quá trình lĩnh hội kiến thức, kĩ năng của HS

1.1.2.2 Cấu trúc của PPDH

Theo tác giả Phan Trọng Ngọ thì mỗi phương pháp dạy học cụ thể là một

cơ cấu nhiều tầng bao gồm bốn yếu tố có quan hệ nhân quả với nhau:

a Hướng tiếp cận đối tượng dạy học

Quan điểm hay hướng tiếp cận đối tượng dạy học là tầng phương pháp luận của phương pháp dạy học

Trước khi triển khai một hoạt động dạy học nào đó, cả người dạy và người học đều phải xác định hướng tiếp cận đến đối tượng của mình Điều quan trọng là phải xác định được mục đích của hoạt động dạy học Và quan điểm hay hướng tiếp cận đối tượng sẽ quyết định việc lựa chọn phương pháp dạy học cụ thể và các phương tiện dạy học phù hợp

b Nội dung của phương pháp

Nội dung lí luận của phương pháp dạy học là yếu tố tạo ra sự khác biệt

về bản chất và mức độ khoa học giữa phương pháp dạy học với kinh nghiệm cá nhân trong dạy học

Nội dung lí luận của phương pháp dạy học bao gồm sự mô tả toàn bộ nội dung của phương pháp dạy học, từ cơ sở lí luận của phương pháp đến hệ thống các biện pháp tiến hành; từ mục đích, chức năng, tính chất, nguyên tắc, cách thức triển khai các biện pháp đến những gợi ý có tính linh hoạt khi sử dụng các biện pháp dạy học, trong những tình huống phổ biến Nội dung lí luận của phương pháp cũng đề cập đến những ưu thế và hạn chế của phương pháp, phạm

vi sử dụng có hiệu quả của nó; những yêu cầu về phía người dạy và người học khi tiến hành phương pháp này; sứ mạng hiện tại và những triển vọng của phương pháp trong tương lai, Đối với người dạy và người học, việc hiểu sâu sắc và thấu đáo nội dung lí luận của phương pháp sẽ giúp họ có cơ sở vững chắc để triển khai các biện pháp dạy và học trong thực tiễn

c Hệ thống biện pháp kĩ thuật dạy học của phương pháp

Nội dung lí luận của phương pháp chỉ là hình thái lí luận của phương pháp, chưa phải là phương pháp dạy học trong thực tiễn Điều quyết định sự tồn

tại trong hiện thực và hiệu quả của phương pháp dạy học là hệ thống biện pháp dạy học

Biện pháp dạy học là một hệ thống các cách thức tác động cụ thể của người dạy và người học vào đối tượng dạy học, qua đó thực hiện được nhiệm

vụ dạy học Xung quanh vấn đề biện pháp dạy học có vài điểm cần chú ý:

- Thứ nhất: Biện pháp dạy học là những cách thức tác động thực tiễn của

người dạy và người học lên đối tượng dạy học Vì vậy biện pháp là sự hiện thực hóa sức mạnh của phương pháp, là cơ cấu kĩ thuật của phương pháp để thực hiện mục đích dạy học Nếu không có biện pháp thì phương pháp trở nên trống rỗng, không có nội dung Nếu biện pháp tốt, hiệu quả của phương pháp sẽ cao và ngược lại Tính chất, cường độ của các biện pháp dạy học thể hiện tính tích cực của quá trình dạy học

- Thứ hai: Có hệ thống biện pháp của người dạy và biện pháp của người

học Mục đích dạy học, nội dung dạy học, vị thế người người dạy và người học (trong mối quan hệ giữa người dạy và người học) qui định đối tượng tác động, tính chất và cường độ các biện pháp của người dạy và người học

- Thứ ba: Công cụ dạy học quy định trình độ dạy học Các công cụ dạy

học rất đa dạng, bao gồm: Các công cụ tâm lí: Là các tri thức, các khái niệm

khoa học, các công cụ nhận thức như trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ, Trong đó các

khái niệm khoa học là công cụ quan trọng nhất Các công cụ kĩ thuật: Các công

cụ kĩ thuật bao gồm các biểu đồ, các bảng tư liệu, tranh ảnh, bản đồ, mô hình, máy tính và các phương tiện kĩ thuật khác

- Thứ tư: Các biện pháp dạy (và học) tồn tại vừa theo cấu trúc không gian

vừa theo quy trình tuyến tính

d Các thủ pháp nghệ thuật dạy học

Hệ thống biện pháp dạy học là cơ cấu kĩ thuật của phương pháp dạy học

Đó là điều kiện cần để tiến hành hoạt động dạy học có hiệu quả Tuy nhiên, biện pháp kĩ thuật sớm hay muộn cũng dẫn đến máy móc Do đó, một giáo viên

giỏi là người không chỉ tổ chức tốt các biện pháp dạy học mà phải nâng các biện pháp đó lên mức nghệ thuật dạy học Ta quy ước gọi đó là các thủ pháp nghệ thuật dạy học

Sự khác nhau giữa biện pháp kĩ thuật với thủ pháp nghệ thuật là tính logic Biện pháp kĩ thuật luôn luôn gắn với tiến bộ khoa học và được thực hiện với quy trình logic chặt chẽ Trong khi đó thủ pháp nghệ thuật luôn luôn có xu hướng sáng tạo và vượt ra khỏi khuôn khổ logic Vì vậy các thủ pháp nghệ thuật thường được triển khai theo quy trình bán logic Nghĩa là các thủ pháp được dựa trên một lõi kĩ thuật ít ỏi, cần thiết, đủ đảm bảo cho các thủ pháp được đúng hướng, còn chủ yếu là sự sáng tạo, tự do

Hoạt động dạy học không phải hoàn toàn là hoạt động khoa học hoặc hoạt động nghệ thuật Dạy học vừa mang bản chất khoa học công nghệ vừa có tính nghệ thuật Vì vậy phương pháp dạy học cũng vừa có biện pháp mang bản chất kĩ thuật, logic công nghệ vừa có tính nghệ thuật

Sự tăng dần mức độ nghệ thuật trong dạy học trên cơ sở chuyển hóa các biện pháp kĩ thuật thành thủ pháp nghệ thuật dạy học là cơ sở để nâng dạy học lên trình độ mới với hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu cá biệt hóa trong dạy học hiện đại Tuy nhiên hiện nay yếu tố nghệ thuật của phương pháp dạy học chưa được quan tâm đúng mức so với yếu tố kĩ thuật

Tóm lại, trong dạy học hiện đại, người ta phải xây dựng các mô hình và công nghệ dạy học cho từng cá nhân người học Tức là đề cao tính sáng tạo nghệ thuật trong phương pháp dạy học

1.2.1.2 Định hướng đổi mới PPDH

a Mục tiêu mới của giáo dục nước ta

Nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập với cộng đồng thế giới trong nền kinh tế cạnh tranh quyết liệt Tình hình đó đòi hỏi phải đổi mới mục tiêu giáo dục, nhằm đào tạo ra những con người có những phẩm chất mới Nền giáo dục không chỉ dừng lại ở chỗ trang bị cho HS những

kiến thức công nghệ mà nhân loại đã tích lũy được mà còn phải bồi dưỡng cho

họ tính năng động cá nhân, phải có tư duy sáng tạo và năng lực thực hành giỏi Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam,

khóa VIII đã chỉ rõ: “nhiệm vụ cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng con

người và thế hệ thiết tha gắn bó với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

công nghiệp hóa, hiện đại hóa; giữ gìn và phát huy các giá trị dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kĩ năng thực hành giỏi, có phong cách công nghiệp, có tính tổ chức kỉ luật, có sức khỏe, là những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên như lời căn dặn của Bác Hồ "[25, tr.9]

b Đổi mới PPDH để thực hiện mục tiêu mới

PPDH truyền thống trong một thời gian dài đã đạt được những thành tựu quan trọng Tuy nhiên PP đó nặng về truyền thụ một chiều, thầy giảng giải, minh họa, trò lắng nghe, ghi nhớ và bắt chước làm theo, thì không thể đào tạo những con người có tính tích cực cá nhân, có tư duy sáng tạo, có kĩ năng thực hành giỏi Cùng với xu thế phát triển chung của thế giới, nền giáo dục ở nước

ta đang chuyển dần từ trang bị cho HS kiến thức sang bồi dưỡng cho họ năng lực mà trước hết là năng lực sáng tạo Cần phải xây dựng một hệ thống PPDH mới có khả năng thực hiện mục tiêu mới trên Nghị quyết Trung ương 2, khóa

VIII Đảng Cộng Sản Việt Nam ghi rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo

dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều và rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước ứng dụng các phương pháp tiên tiến, phương pháp hiện đại vào quá trình dạy, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của HS, nhất là sinh viên đại học, phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự đào tạo" [25]

Về định hướng đổi mới PPDH: Định hướng đổi mới PP dạy và học đã

được xác định trong các văn bản pháp luật quan trọng của Đảng và nhà nước Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII (1-1993) đã xác định phải “đổi mới PPDH

ở tất cả các cấp học”, đến nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12- 199б) lại

tiếp tục đề ra phương hướng “Đổi mới mạnh mẽ PP giáo dục - đào tạo, khắc

phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các PP tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy - học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho HS, "

[25] Luật giáo dục, điều 28.2, cũng đã ghi “ PP giáo dục phổ thông phải phát

huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng PP tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS" [21, tr.33]

Như vậy, cốt lõi của đổi mới PPDH là hướng tới hoạt động học tập tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động: đổi mới nội dung và hình thức hoạt động của GV và HS, đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới hình thức tương tác xã hội trong dạy học với định hướng:

Bám sát mục tiêu giáo dục phổ thông

- Phù hợp với nội dung dạy học cụ thể

- Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi HS

- Phù hợp với cơ sở vật chất, các điều kiện dạy học của nhà trường

- Phù hợp với việc đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả dạy - học

- Kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có hiệu quả các phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại với việc khai thác những yếu tố tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống

- Tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học, thiết bị dạy học và đặc

biệt lưu ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin

1.2.2 Khái niệm, đặc điểm, loại hình của dạy học nhóm

1.2.2.1 Khái niệm dạy học nhóm

Trong lý luận DH có nhiều định nghĩa khác nhau về DH nhóm:

Tác giả Phan Trọng Ngọ cho rằng: Thảo luận theo nhóm là phương pháp

trong đó lớp học được phân chia thành nhóm nhỏ để tất cả các thành viên trong lớp đều được làm việc và thảo luận về một vấn đề cụ thể và đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vấn đề đó [26]

Theo tác giả Nguyễn Hữu Châu: Học hợp tác là việc sử dụng các nhóm

nhỏ để học sinh làm việc cùng nhau nhằm tối đa hóa kết quả học tập của bản thân mình cũng như người khác [4]

Đối với nhóm tác giả Lê Công Triêm, Nguyễn Đức Vũ, Trần Thị Tú Anh

thì cho rằng: Phương pháp thảo luận nhóm là phương pháp mà trong đó giáo

viên chia cấu tạo bài học (hay một phần của bài) dưới dạng các bài tập nhận thức hay vấn đề nêu lên để học sinh cùng trao đổi, mạn đàm với nhau, trình bày ý kiến cá nhân hoặc đại diện của một nhóm trước toàn lớp

Mặc dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau về DH nhóm của các tác giả nêu trên, nhưng nhìn chung những định nghĩa đó đều thống nhất ở chỗ xem DH nhóm là quá trình DH mà HS làm việc theo nhóm để giải quyết những nhiệm

vụ học tập mà GV đưa ra, trong đó đòi hỏi mỗi thành viên của nhóm phải tích cực, chủ động hợp tác và hỗ trợ nhau để giải quyết nhiệm vụ chung Do đó, có

thể hiểu khái niệm DH nhóm như sau: DH nhóm là quá trình tổ chức DH trong

đó GV sắp xếp HS trong lớp thành những nhóm nhỏ theo hướng tạo ra sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên, mà theo đó HS trong nhóm tích cực, tự lực và chủ động trao đổi, cùng phối hợp làm việc để hoàn thành nhiệm vụ học tập chung của nhóm

1.2.2.2 Đặc điểm dạy học nhóm

Đặc điểm nổi bật trong DH nhóm là HS luôn đóng vai trò chủ động, tự lực cao trong các hoạt động học tập nhóm GV chỉ đóng vai trò người tổ chức,

hướng dẫn hoạt động cho HS chứ không làm thay hoặc áp đặt HS Do đó để tổ chức DHVL theo nhóm, GV phải thiết kế các nhiệm vụ học tập cho các nhóm theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, tự lực của HS, đồng thời phải chuẩn bị các phương tiện DH hỗ trợ tổ chức hoạt động nhóm như: phiếu học tập, quy trình thiết kế nhóm, cách đánh giá kết quả làm việc của các nhóm

Khi DH nhóm, HS phải được giao các nhiệm vụ học tập cụ thể, trong một thời lượng nhất định để hoàn thành theo kế hoạch đặt ra Thời gian cho mỗi hoạt động nhóm thường không dài nên đòi hỏi HS phải tích cực, nổ lực hết mình để thực hiện nhiệm vụ được giao đúng tiến độ Như vậy trong tổ chức DH theo nhóm, các em sẽ được tạo điều kiện để tham gia tích cực các hoạt động học tập thông qua tiến hành các nhiệm vụ tìm kiếm và khám phá kiến thức Do

đó, tổ chức DH theo nhóm mang đặc trưng của một PPDH tích cực nói chung

và đáp ứng yêu cầu của quá trình đổi mới giáo dục hiện nay

Trong các hình thức học tập nhóm, các nhiệm vụ đặt ra đòi hỏi HS phải thảo luận, hợp tác, hỗ trợ nhau để hoàn thành nhiệm vụ cá nhân cũng chính là nhiệm vụ chung của nhóm Các hoạt động học tập cá nhân của từng HS riêng biệt luôn có sự liên kết hữu cơ với nhau trong một hoạt động chung của cả nhóm hoặc với các nhóm khác tổng hòa trong nhiệm vụ học tập chung cả lớp

- Dạy học nhóm là một hình thức DH không chỉ dành cho nội dung kiến thức mới trên lớp mà còn có thể mở rộng về không gian, thời gian dạy và học thông qua việc dạy học nhóm trong tự học ở nhà, giờ ngoại khóa hoặc trong các hoạt động trải nghiệm sáng tạo

1.2.2.3 Một số kiểu dạy học nhóm

Trong DH nhóm, có thể DH nhóm theo nhiều kiểu khác nhau Tùy thuộc vào nội dung kiến thức, điều kiện cơ sở vật chất mà GV lựa chọn kiểu DH nhóm phù hợp mục đích DH Thực tiễn DH ở trường phổ thông cho thấy thường sử dụng một số kiểu tổ chức DH nhóm như sau

a Nhóm đôi bạn

GV sử dụng hình thức nhóm đôi bạn gồm hai HS khi yêu cầu các em giải quyết một vấn đề nhỏ của bài, thảo luận nhanh trong 1 đến 2 phút Đây là hình thức HS trao đổi với bạn ngồi kế bên để giải quyết tình huống học tập do GV nêu ra bằng cách hợp tác, chia sẻ, thảo luận những thông tin mình có Kiểu nhóm đôi bạn được sử dụng để tổ chức DHVL với các nhiệm vụ học tập đơn giản, không đòi hỏi sự hợp tác của nhiều thành viên, thường chỉ yêu cầu HS giải thích, rút ra nhận xét sau khi quan sát hiện tượng

b Nhóm chuyên gia

Trong dạy học nhóm kiểu chuyên gia, trước hết GV chia lớp thành nhiều nhóm và được xem đó là các nhóm gốc Nhóm gốc gồm những HS có trách nhiệm cùng nhau tìm hiểu về những thông tin đầy đủ, trong đó mỗi HS được phân công tìm hiểu một phần của các thông tin đó Sau đó, thành lập nhóm chuyên gia (nhóm chuyên sâu), nhóm này tập hợp những HS ở trong những nhóm xuất phát khác nhau có cùng chung một nhiệm vụ tìm hiểu những nội dung kiến thức khó, đi sâu vào một vấn đề cụ thể nào đó Như vậy, một HS sẽ nhận nhiệm vụ từ nhóm xuất phát và cùng làm việc, trao đổi kỹ ở nhóm chuyên gia Cuối cùng các thành viên ở nhóm chuyên gia lại trở về nhóm gốc để trình bày kết quả và thông tin đã thu thập được

c Nhóm kim tự tháp

Trong DH theo kiểu nhóm kim tự tháp, đầu tiên GV nêu một vấn đề cho các nhóm HS làm việc độc lập Sau đó, ghép hai nhóm HS thành một nhóm mới để các em chia sẻ ý kiến của nhóm mình Kế đến, các nhóm tiếp tục ghép lại để tập hợp thành nhóm Cuối cùng, cả lớp sẽ cùng tạo nên kết quả học tập bao gồm tất cả nội dung của các nhóm nhằm giải quyết chung một vấn đề đặt ra

d Nhóm nhỏ thông thường

Trong DH theo kiểu nhóm nhỏ, GV chia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm từ 4 đến 6 HS để thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao Mỗi nhóm

có một nhóm trưởng và một thư ký, các vai trò này thường được luân phiên thay đổi Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cho các thành vên trong nhóm và điều khiển nhóm hoạt động để thực hiện nhiệm vụ của nhóm Các thành viên trong nhóm thảo luận thống nhất để đưa ra ý kiến chung và sẽ trình bày kết quả làm việc trước lớp sau khi đã thực hiện xong nhiệm vụ của nhóm

Kiểu nhóm nhỏ thường được sử dụng để giải quyết các nhiệm vụ liên quan đến các hoạt động so sánh hoặc trao đổi Trong hoạt động trao đổi, mỗi nhóm giải quyết một vấn đề khác nhau (nhưng cùng một chủ đề), sau đó trao đổi và giải quyết vấn đề của nhóm mình đối với nhóm khác Trong hoạt động

so sánh, tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau đó so sánh cách giải quyết khác nhau giữa các nhóm

1.2.2.4 Các phương tiện hỗ trợ dạy học nhóm

Trong quá trình dạy học nhóm, HS không chỉ làm việc với SGK và các tài liệu tham khảo Đặc biệt khi dạy học nhóm luôn đòi hỏi HS phải tích cực, tự lực, chủ động và nổ lực hết mình để hoàn thành nhiệm vụ của nhóm Vì vậy HS thường gặp phải những khó khăn trong quá trình nhận thức, nhất là đối với các nội dung kiến thức VL mang tính trừu tượng cao Để giảm bớt những khó khăn

đó, GV phải sử dụng các phương tiện DH khác nhau để hỗ trợ cho quá trình hoạt động nhóm Các phương tiện hỗ trợ dạy học theo nhóm thường sử dụng là: phiếu học tập; tài liệu hướng dẫn TN; các phương tiện trực quan khác

- Phiếu học tập

Phiếu học tập là những bản in trên tờ giấy rời, phác họa những nhiệm vụ, tiến trình học tập, những thông tin bổ sung cho bài học kèm theo gợi ý, hướng dẫn, yêu cầu HS tự lực hoàn thành các nội dung Phiếu học tập được sử dụng

để hỗ trợ tổ chức DH nhóm của HS Phiếu học tập thường có nội dung cụ thể như: bài tập tình huống, bảng số liệu hay hình ảnh, sơ đồ trình bày tóm tắt thông tin cần thiết trong các nhiệm vụ học tập của HS GV có thể trình bày trong phiếu học tập những hướng dẫn tự học, tiến trình tổ chức tự học ở nhà, các hoạt động ngoại khóa hoặc trải nghiệm sáng tạo cho HS

- Các phương tiện trực quan khác

Ngoài các phương tiện hỗ trợ DH nhóm nêu trên, với đặc thù DH bộ môn GV có thể khai thác các phương tiện DH khác như: sơ đồ, tranh ảnh, bảng nhóm, SGK, máy tính Trong một số trường hợp DH nhóm, do điều kiện về thời gian hoặc nội dung mà không thể tiến hành tại lớp, GV có thể khai thác sự

hỗ trợ của các phương tiện trực quan khác như máy tính điện tử để trực quan hóa thông qua các mô phỏng trên đồ họa, tạo thuận lợi cho HS NT sâu sắc nội dung bài học, GV có thể sử dụng một số phương tiện hỗ trợ khác như tranh ảnh hoặc phim giáo khoa để giúp các nhóm có cơ sở thảo luận và rút ra kiến thức cần nghiên cứu

1.2.2.5 Ưu điểm, và hạn chế của phương pháp thảo luận nhóm

- Ưu điểm:

Kiến thức của học sinh nắm được giảm bớt tính chủ quan, phiến diện, tăng tính khách quan, khoa học Kiến thức trở nên sâu sắc, bền vững, dễ nhớ Rèn luyện được kỹ năng diễn đạt, phương pháp tư duy, kỹ năng phê phán, kỹ năng giao tiếp Tăng cường tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh, giúp học sinh tập trung vào bài giảng Tạo không khí sôi nổi, cởi mở trong giờ học Kích thích thi đua giữa các thành viên trong nhóm và giữa các nhóm Tạo điều kiện để giáo viên nhận được nhiều thông tin phản hồi từ phía học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học

- Hạn chế: Dễ chệch hướng với chủ đề mà giáo viên đưa ra nhất là chủ

đề có nội dung phong phú, hấp dẫn Tốn nhiều thời gian Hiệu quả phụ thuộc

chủ yếu vào tinh thần tham gia của các thành viên trong nhóm, nếu không bao quát được sẽ dẫn đến nhiều học sinh bỏ ngoài cuộc, làm việc riêng, phó mặc

cho các thành viên tích cực Dễ gây hưng phấn cho học sinh nhưng nếu sử dụng nhiều trong một tiết học dễ dẫn đến trạng thá mệt mỏi, trì trệ

Tóm lại, để phát huy lợi thế và khắc phục hạn chế nêu trên, ngoài việc cần lựa chọn hình thức DH nhóm hợp lý, lập kế hoạch tổ chức phù hợp nội dung, đối tượng và điều kiện hiện có thì cần phải có sự đầu tư tự tạo thêm nhiều cần có sự phân công nhiệm vụ hợp lý trong hoạt động nhóm để tất cả HS đều

có cơ hội tham gia tích cực, tự lực hoạt động NT và rèn luyện các KN, kỹ xảo

Từ việc phân tích các ưu điểm và hạn chế của tổ chức DHVL theo nhóm với sự

hỗ trợ của TNVL có thể khẳng định việc khai thác, sử dụng tổ chức DH nhóm thật sự cần thiết và phù hợp ở trường phổ thông hiện nay

1.3 Cấu trúc nội dung chương trình và sự cần thiết của dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN

1.3.1 Cấu trúc nội dung chương trình đào tạo ở Trung tâm GDQP& AN- ĐHTN

Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên là cơ sở giáo dục QP

&AN cho sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng thuộc Đại học Thái Nguyên

và các trường liên kết Trong những năm qua, đội ngũ học giảng viên của Trung tâm luôn thực hiện tốt nội dung chương trình đào tạo theo quy định về khung chương trình giáo dục nội dung quốc phòng, an ninh mà Bộ Giáo dục, Đào tạo quy định tại thông tư Số: 31/2012/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 9 năm

2012 của Bộ GD&ĐT về Ban hành chương trình giáo dục quốc phòng và an

ninh, với thời lượng cụ thể như sau:

1 Học phần I: Đường lối quân sự của Đảng Cộng sản Việt Nam

4 Chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội

6 Kết hợp phát triển kinh tế, xã hội với tăng cường quốc

2 Học phần II: Công tác quốc phòng và an ninh

1 Phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật

2 Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động

3 Xây dựng và bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới quốc

8 An ninh phi truyền thống và đấu tranh phòng chống các

4 Học phần IV: Hiểu biết chung về quân, binh chủng

Thực hành

1 Giới thiệu chung về tổ chức lực lượng các quân, binh

2 Mục tiêu đào tạo

a) Mục tiêu chung:

Trang bị cho sinh viên kiến thức cơ bản về đường lối quân sự, công tác quốc phòng, an ninh của Đảng và Nhà nước; những kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng, củng cố lực lượng vũ trang nhân dân, sẵn sàng tham gia lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên và làm nghĩa

vụ quân sự, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

xã hội chủ nghĩa

b) Mục tiêu cụ thể:

- Về kiến thức: Có kiến thức cơ bản về đường lối quân sự của Đảng trong

sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; các quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân nhân, an ninh nhân dân; đấu tranh, phòng chống chiến lược “diễn biến hòa bình"bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch với cách mạng Việt Nam trong tình hình mới

- Về kỹ năng: Thuần thục trong thao tác các kỹ năng quân sự cần thiết, biết sử dụng một số loại vũ khí bộ binh, thành thạo trong sử dụng súng tiểu liên

AK (CKC)

- Về thái độ: Rèn luyện phẩm chất, bản lĩnh chính trị vững vàng, yêu nước, yêu CNXH; xây dựng tác phong nhanh nhẹn; hình thành nếp sống có kỷ luật trong sinh hoạt tập thể, ý thức cộng đồng ở trường, lớp và khi ra công tác

- Chương trình bao gồm 4 học phần, thời lượng 165 tiết

Với nội dung và cấu trúc chương trình tổng hợp Phân bố thời lượng giành cho thực hành và thảo luận nên việc tổ chức dạy học cần phải thiết kế và thực hiện hết sức linh hoạt nhất là việc vận dụng các phương pháp, phương tiện

và kỹ thuật dạy học

1.3.2 Sự cần thiết dạy học nhóm tại GDQP&AN- ĐHTN

Những năm qua, cùng với những thành tựu vượt bậc của công cuộc đổi mới đất nước, công tác quốc phòng, an ninh nước ta luôn được Đảng, Nhà nước, nhân dân chăm lo xây dựng, củng cố Vì vậy, tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân được giữ vững, công tác giáo dục quốc phòng-an ninh (GDQP - AN) ngày càng được tăng cường, củng cố

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII cũng đã khẳng định: Cần tăng cường quốc

phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân Trong đó cần chú trọng công tác bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và

an ninh cho thế hệ trẻ nhằm nâng cao nhận thức và bồi đắp lý tưởng sống, giá trị sống gắn với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới

Nghị định 116/NĐ-CP ngày 10/7/2007 của Chính phủ về quốc phòng -

an ninh chỉ rõ: Giáo dục quốc phòng - an ninh là bộ phận của nền giáo dục quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; là môn học chính khoá trong chương trình giáo dục & đào tạo trung học phổ thông đến đại học và các trường chính trị, hành chính, đoàn thể Tuy nhiên, trong tổ chức dạy học bộ môn này còn chưa quan tâm, đầu tư đúng

mức Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học nội dung này nói chung, tổ chức dạy học nhóm các học phần giáo dục quốc phòng tại Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN nói riêng là hết sức cần thiết, bởi:

Dạy học nhóm tại Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục, đào tạo

Thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW, ngày 4-11-2013 của Ban Chấp hành

Trung ương Đảng (khóa XI) “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào

tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, ngành Giáo dục và

Đào tạo đang triển khai đồng bộ các nội dung, biện pháp, nhằm đổi mới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo, trong

đó có công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên

Những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quán triệt sâu sắc các chỉ thị, nghị định của Đảng, Nhà nước về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, triển khai thực hiện trong các cơ sở giáo dục, đào tạo bằng nhiều chủ trương, biện pháp sáng tạo, sát với chức năng, nhiệm vụ của Ngành và đạt được kết quả quan trọng Bộ đã phối hợp với các bộ, ngành ở Trung ương tham mưu cho Chính phủ và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp

lý để thực hiện tốt công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên Hệ thống các trung tâm, các khoa (bộ môn) giáo dục quốc phòng ở các trường đại học được quan tâm xây dựng, củng cố về mọi mặt Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh được đẩy mạnh Nội dung, chương trình môn học từng bước được chuẩn hóa, phù hợp với yêu cầu thực tiễn Công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên

đi vào nền nếp, chất lượng, hiệu quả ngày càng được nâng lên Chính vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học nói chung, tổ chức dạy học nhóm riêng trong dạy học các học phần GDQP ở Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN là hết sức cần thiết

Dạy học nhóm tại Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN đáp ứng yêu cầu của chương trình dạy học mới

Nếu như chương trình GDQP-AN theo Thông tư số: BGDĐT ngày 24 tháng 12 năm 2007 ban hành khung chương trình giáo dục

81/2007/QĐ-quốc phòng gồm 3 nội dung với thời lượng 8 đơn vị học trình thì nay đã có sự thay đổi gắn với yêu cầu, đòi hỏi của đời sống chính trị thế giới và tình hình thực tiễn trong nước, gắn với mục tiêu giáo du ̣c quốc phòng và an ninh cho ho ̣c sinh, sinh viên trong các trường trung cấp sư pha ̣m, cao đẳng sư pha ̣m và trườ ng đa ̣i ho ̣c, ho ̣c viên, đa ̣i ho ̣c quố c gia, đa ̣i ho ̣c vùng (sau đây go ̣i là cơ sở giáo dục đa ̣i học) là môn ho ̣c chính khóa Mục tiêu của chương trình GDQP&AN góp phần:

Giúp sinh viên có những hiểu biết ban đầu về nền quố c phòng toàn dân,

an ninh nhân dân; về truyền thố ng chố ng giặc ngoại xâm của dân tộc, lực lượng

vũ trang nhân dân và nghệ thuật quân sự Việt Nam; có kiến thức cơ bản, cần thiết về phòng thủ dân sự và kỹ năng quân sự; sẵn sàng thực hiện nghĩa vu ̣ quân

sự, nghĩa vụ công an bảo vệ Tổ quốc

Giúp sinh viên có kiến thức cơ bản về quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quố c phòng và an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, xây dựng thế trận quố c phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng lực lươ ̣ng vũ trang nhân dân; bổ sung kiến thứ c về phòng thủ dân sự và kỹ năng quân sự; sẵn sàng thực hiện nghĩa vu ̣ quân

sự, nghĩa vụ công an bảo vệ Tổ quốc

Và 4 chủ điểm giáo dục là: Giáo dục đườ ng lối quốc phòng và an ninh

củ a Đảng Cộng sản Việt Nam; Công tác quốc phòng và an ninh; Quân sự chung, chiến thuật, kỹ thuật bắn súng ngắn và sử du ̣ng lựu đa ̣n; Hiểu biết chung về quân, binh chủ ng Như vậy, với nội dung chương trình như trên cùng với thời lượng thực hành và rèn luyện kỹ năng nhiều thì việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, tổ chức dạy học nhóm nói riêng là vô cùng hữu ích

Dạy học nhóm các học phần GDQP&AN còn đáp ứng chính yêu cầu thực tiễn của công tác dạy và học tại Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN

Thực tiễn dạy và học tại Trung tâm cho thấy, để hoạt động dạy học thực

sự đạt chất lượng và hiệu quả thì việc đổi mới PPDH cần phải được quan tâm, đầu tư hàng đầu Trong nhiều phương pháp dạy học được vận dụng tại Trung tâm GDQP&AN-ĐHTN thì phương pháp dạy học nhóm với những ưu điểm vượt trội đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng dạy học Với những kiến thức khô khan; với những yêu cầu khắc khe của kỷ luật thao trường; với những đòi hỏi về sự linh hoạt trong kỹ thuật quân sự; với những trải nghiệm sáng tạo của nhiều hoạt động liên quan đến lĩnh vực QPAN thì hoạt động nhóm trở thành một trong những hình thức vô cùng hiệu quả

Như vậy, dạy học nhóm ở Trung tâm GDQP&AN- ĐHTN đã và đang trở thành một trong những hình thức tổ chức dạy học được vận dụng một cách phổ biến trong cả 4 học phần giáo dục Cùng với nhiều hình thức tổ chức và PPDH khác, dạy học nhóm góp phần quan trọng trong việc phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Giúp các bạn sinh viên càng ngày càng trở nên yêu thích và đánh giá cao về ý nghĩa, vị thế của môn học này trong tổng thể chương trình đào tạo

Kết luận chương 1

Dạy học nhóm có một vai trò rất quan trọng trong việc dạy học ở các Trung tâm GDQP&AN nói chung và có tác dụng tích cực, hiệu quả cho việc giảng dạy ở Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên nói riêng bởi mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, có tri thức, sức khỏe thẩm mĩ và nghề nghiệp, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân cung như các kỹ năng quân sự cần thiết để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Từ việc phân tích các đặc điểm của Dạy học nhóm có thể thấy, nếu người dạy có thể vận dụng linh hoạt cho phù hợp với từng điều kiện, hoàn cảnh, đối tượng tiếp nhận thì dạy học nhóm sẽ phát huy tối đã những ưu thế để

từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

Điều quan trọng là GV phải bám sát quan điểm chỉ đạo theo hướng đổi mới phương pháp dạy học và nội dung học theo quy định của luật GDQP&AN Cập nhật thông tin mới vì sự phát triển của xã hội và đất nước Gắn với thực tiễn giảng dạy các nội dung GDQP&AN để phối hợp các phương pháp khác để nâng cao chất lượng môn học Khơi dậy khả năng tiếp nhận và xử lí thông tin Hình thành các kĩ năng quân sự cần thiết cho SV Đặt SV làm đối tượng trung tâm phát triển năng lực SV Thực hiện bước chuyển trong chương trình giáo dục từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học

Dạy học theo nhóm còn thúc đẩy khả năng tự vận dụng kiến thức môn học vào đời sống thực tiễn tạo hứng thú, say mê cho SV trong việc khám phá

và tiếp nhận môn học vốn cho là khô khan, cứng nhắc nhưng trên thực tế lại rất phong phú về nội dung tri thức nghệ thuật quân sự và kiến thức xã hội Góp phần đổi mới quan điểm, quan niệm về môn học GDQP&AN

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC NHÓM Ở TRUNG TÂM

GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH- ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

2.1 Khái quát về Trung tâm GDQP&AN- Đại học Tha ́ i Nguyên

2.1.1 Về cơ cấu tổ chức và quy mô đào tạo

2.1.1.1 Về cơ cấu tổ chư ́ c Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên

Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên được thành lập theo Quyết định số 2963/QĐ-TCCB, ngày 17/12/1992 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục

và Đào tạo, là Trung tâm GDQP&AN đầu tiên của cả nước, với 25 năm xây dựng và phát triển Trung tâm GDQP&AN- Đại học Thái Nguyên đã có nhiều thành tích và phần thưởng cao quý do Đảng, Nhà nước, Bộ GD&ĐT, Bộ quốc phòng trao tặng, đã khẳng định được vị trí trong sự nghiệp giáo dục quốc phòng toàn dân nói chung, GDQP&AN cho sinh viên Đại học Thái Nguyên nói riêng

Trung tâm GDQP&AN Đại học Thái Nguyên hoạt động theo loại hình công lập, hoạt động theo cơ chế tự chủ với các nguồn thu từ ngân sách nhà nước cấp, từ thu học phí của sinh viên và các nguồn thu hợp pháp khác

+ Đồ ng chí: PGS, TS Đặng Kim Vui giữ chức Giám đốc;

+ Đồ ng chí: Đại tá Đàm Văn Dũng giữ chức vụ Phó giám đốc

- Đảng bộ:

Thành lập theo Quyết định số 32/QĐ/ĐU, ngày 20/12/1992 của Đảng bộ Đại học Thái Nguyên Hiện nay có 52 đảng viên, với 5 chi bộ trực thuộc

+ Đồ ng chí: Đàm Văn Dũng giữ chức vụ Bí thư;

+ Đồ ng chí: Nguyễn Quang Công giữ chức vụ ủy viên;

+ Đồ ng chí: Phạm Đức Quỳnh giữ chức vụ Ủy viên

+ Đồ ng chí: Trần Hoàng Tinh giữ chức vụ Ủy viên

+ Đồ ng chí: Trần Thị Bích Thảo giữ chức vụ Ủy viên

- Công đoàn bộ phận:

Được thành lập theo Quyết định số 46/QĐ/CĐ, ngày 25/12/1993 của Ban Chấp hành Công đoàn Đại học Thái Nguyên

Đồ ng chí: Đàm Văn Dũng giữ chức vụ Chủ tịch

- Đoàn Thanh niên:

Đoàn Thanh niên Trung tâm GDQP&AN Đại học Thái Nguyên là một đoàn cơ sở trực thuộc Đoàn Đại học Thái Nguyên

Đồ ng chí: Nguyễn Thế Tài giữ chức vụ Bí thư

2.1.1.2 Về quy mô đào tạo Trung tâm GDQP&AN Đại học Tha ́ i Nguyên

Năm học 2016 - 2017, Trung tâm có 9350 sinh viên chính khóa, 2500 sinh viên liên thông, liên kết, tổ chức thành 9 khóa học

- Biên chế đội ngũ giảng viên năm học 2016 - 2017:

+ Tổng số giáo viên tham gia giảng dạy: 40 giảng viên trực tiếp giảng dạy, trong đó 17đ/c sỹ quan biệt phái, 23 giảng viên dân sự

+ Tổng số nhân viên: 42 (Cơ hữu: 10; Hơ ̣p đồng lao đô ̣ng: 32)