-Quản lý nhà nước là một dạng xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước do tất cả các cơ quan nhà nước tiến hành, sử dụng pháp luật để điều chỉnh hành vi của mọi cá nhân, tổ chức trê
Trang 1HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ
KHOA QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH
CÂU HỎI THẢO LUẬN PHẦN 1
Câu 1: Tại sao nói “QLHCNN là hoạt động thực thi quyền hành pháp”? Anh (chị) hãy giải thích và cho ví dụ minh họa?
Bài làm:
1 Khái niệm:
-Quản lý là sự tác động có định hướng và tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng các phương thức nhất định để đạt tới những mục tiêu nhất định
-Quản lý nhà nước là một dạng xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước do tất
cả các cơ quan nhà nước tiến hành, sử dụng pháp luật để điều chỉnh hành vi của mọi cá nhân, tổ chức trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
-Quản lý hành chính nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của công dân, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp từ Trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những chức năng
và nhiệm vụ của Nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy trì trật tự, an ninh, thỏa mãn các nhu cầu hợp pháp của công dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
2 Hoạt động thực thi quyền hành pháp
2.1.Hành pháp là thực thi pháp luật
-Hành pháp là một trong ba quyền của quyền lực nhà nước thống nhất mang tính quyền lực chính trị Chính phủ với tư cách là cơ quan hành pháp cao nhất (cơ quan chấp hành của Quốc hội) thực hiện quyền hành pháp cao nhất đối với toàn dân, toàn xã hội Nhưng, Chính phủ thực hiện chức năng của mình thông qua hệ thống thể chế hành chính của nền hành chính nhà nước cao nhất Hành pháp là quyền lực chính trị; quản lý hành chính nhà nước là thực thi quyền hành pháp, nó phục tùng và phục vụ quyền hành pháp nhưng bản thân nó không phải là quyền lực chính trị
- Trong bất cứ nhà nước nào, quyền hành pháp đều được xem như quyền năng trực tiếp trong hoạch định, đệ trình chính sách và thực thi chính sách So với quyền lập pháp và quyền tư pháp, thì quyền hành pháp có đặc trưng cơ bản: “hành động để đưa pháp luật vào cuộc sống” Nếu Quốc hội có chức năng ban hành pháp luật, các cơ quan tư pháp xét xử các hành vi vi phạm pháp luật, thì “hành động” của chính phủ là đề xuất chính sách, pháp luật để quốc hội phê chuẩn, thông qua, để rồi theo nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính phủ lại thực thi chính sách, pháp luật, truy tố tội phạm và đưa các hành vi vi phạm pháp luật (công tố) để tòa án xét xử Vì thế, chính phủ luôn là chủ thể chính bảo đảm hiệu quả hoạt động của các nhánh quyền lực trong cơ cấu quyền lực nhà nước
Trang 2- Hành pháp hiểu theo nghĩa rộng không chỉ bó hẹp ở chấp hành pháp luật, mà còn cả
ở việc định hướng chính sách và tổ chức thực hiện chính sách Nếu coi chấp hành pháp luật vừa có chủ thể là đối tượng thi hành (xã hội), vừa có cả việc triển khai thực thi pháp luật, thì không chỉ chính phủ và hệ thống cơ quan hành chính, mà cả các cơ quan xét xử, viện kiểm sát (kiểm sát việc tuân thủ, chấp hành pháp luật) cũng có nhiệm vụ này Trong điều kiện Việt Nam, có thể hiểu cả hệ thống chính trị là cơ quan chấp hành pháp luật
- Không thể giới hạn hành pháp trong khuôn khổ hành chính Cần hiểu rằng, hành chính là một phương diện của hành pháp, là hệ quả tất yếu của chính sách vĩ mô khi đã được
cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc ủy quyền phê duyệt (quyết định) Như vậy, nếu hành pháp là hoạch định, đề xuất chính sách và định hướng vĩ mô thì hành chính là triển khai thực hiện chính sách đó (vi mô) Ở một phương diện khác, hành chính cũng chính là đưa pháp luật vào đời sống quản lý
2.2.Là sự thống nhất của hai quyền: quyền lập quy và quyền hành chính
-Quyền lập quy là ban hành văn bản quy phạm pháp luật dưới luật
Các cơ quan quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa các quy định pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành Hoạt động lập quy hành chính tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước Cụ thể:
+ Chính phủ có thẩm quyền ban hành nghị định; nghị quyết liên tịch
+ Thủ tướng Chỉnh phủ có thầm quyền ban hành quyết định
+ Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ có thẩm quyền ban hành thông tư, thông tư liên tịch
+ Ủy ban nhân dân các cấp có thẩm quyền ban hành quyết định, chỉ thị
-Quyền hành chính là tổ chức quản lý, điều hành, giải quyết các mối quan hệ phát sinh trong quản lý hành chính nhà nước dựa trên quyết định của pháp luật
Để thực hiện quản lý, điều hành trong nội bộ các cơ quan quản lý hành chính nhà nước và đối với mọi mặt của đời sống xã hội, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính
Thực hiện việc ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính giúp hệ thống hành chính vận động và phát triển theo yêu cầu chung của xã hội Đồng thời, ban hành
và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính, các chủ thể quản lý hành chính nhà nước cũng duy trì sự vận động và phát triển của các đối tượng tham gia vào quá trình kinh tế, xã hội theo mục tiêu quản lý đã định trước
2.3.Vai trò của quản lý hành chính nhà nước:
-Góp phần quan trọng trong việc hiện thực hóa chủ trương, đường lối chính trị.
Thông qua việc sử dụng chính sách, pháp luật để tổ chức triển khai các hoạt động quản lý
Trang 3đối với xã hội, quản lý hành chính nhà nước góp phần hiện thực hóa quan điểm, đường lối chính trị của Đảng
-Định hướng, dẫn dắt sự phát triển kinh tế - xã hội thông qua hệ thống pháp luật và chính sách của Nhà nước Thông qua đó, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước chủ
động dự kiến những mục tiêu và phương hướng thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước Làm như vậy sẽ hướng các hoạt động kinh tế - xã hội vận hành để đạt được những mục tiêu phát triển Nhà nước đã đặt ra
-Điều hành xã hội, điều chỉnh các mối quan hệ xã hội Hoạt động quản lý hành chính
nhà nước có vai trò điều hành các quá trình kinh tế - xã hội, điều chỉnh, điều hòa các quan hệ
xã hội nhằm hướng tới sự phát triển ổn định, hài hòa của xã hội
-Hỗ trợ, duy trì và thúc đẩy sự phát triển của xã hội Trong quá trình tham gia hoạt
động kinh tế - xã hội, các chủ thể có năng lực và điều kiện khác nhau nên hiệu quả thu được cũng khác nhau Thông qua các chính sách ưu tiên phát triển trong một số lĩnh vực, đối với một số đối tượng, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước hỗ trợ kinh tế - xã hội phát triển hài hòa
Hoạt động quản lý hành chính còn có vai trò duy trì sự phát triển của xã hội thông qua việc tạo môi trường phát triển cho các hoạt động kinh tế - xã hội
Thông qua hoạt động quản lý hành chính, nhà nước tạo động lực thúc đẩy hoạt động kinh tế - xã hội có hiệu quả của các chủ thể
-Trọng tài, giải quyết các mâu thuẫn ở tầm vĩ mô Trong quá trình tham gia vào các
hoạt động kinh tế - xã hội, các chủ thể có thể có những mâu thuẫn không thể tự điều hòa, giải quyết được Ví dụ những tranh chấp trong thực hiện các hợp đồng kinh tế - xã hội, vì lợi nhuận vi phạm các quy định trong các hợp đồng kinh tế - xã hội Trong những trường hợp như vậy, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền sử dụng pháp luật để giải quyết các tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể
Câu 2: Anh (chị) hãy trình bày chủ thể, khách thể QLHCNN? Bài tập về khách thể? Bài làm:
1 Chủ thể và khách thể quản lý hành chính nhà nước.
1.1 Khái niệm:
- Chủ thể quản lý: là các cá nhân, tổ chức có một quyền lực nhất định buộc các đối
tượng quản lý phải tuân thủ các quy định do mình đề ra để đạt được những mục tiêu đã định trước
- Khách thể quản lý: là trật tự quản lý mà chủ thể quản lý bằng sự tác động lên các
đối tượng quản lý bằng các phương pháp quản lý và công cụ quản lý nhất định mong muốn thiết lập được để đạt được những mục tiêu định trước
Trang 4- Chủ thể quản lý hành chính nhà nước:
+ Chủ thể quản lý về mặt pháp lý là Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, bao gồm cơ quan có thẩm quyền chung và cơ quan có thẩm quyền riêng
+ Là các cán bộ công chức:
Được trao quyền lãnh đạo, quản lý thông qua bầu cử, bổ nhiệm Ví dụ: Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch UBND …;
Được trao quyền chuyên môn, được Nhà nước tuyển dụng thông qua thi tuyển, xét tuyển Ví dụ: Công chức chuyên môn, chuyên viên của các Sở, Phòng, Bộ, Hải quan, Kiểm lâm …
+ Là một số tổ chức, cá nhân được ủy quyền, không phải là cán bộ công chức nhà nước
- Khách thể quản lý hành chính nhà nước.
Khách thể quản lý hành chính nhà nước là những gì mà hoạt động quản lý hướng tới, tác động tới Bao gồm:
+ Trật tự quản lý hành chính nhà nước Ví dụ: Trật tự quản lý hành chính nhà nước trong An toàn giao thông, trong xây dựng …;
+ Là hành động của các cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi quản lý
+ Là hành vi hoạt động của con người được quy phạm pháp luật hành chính điều chỉnh
1.2 Đặc điểm của chủ thể và khách thể quản lý hành chính nhà nước.
- Đặc điểm của chủ thể quản lý hành chính nhà nước.
+ Chủ thể quản lý hành chính nhà nước có tính quyền lực nhà nước, phải gắn liền
thẩm quyền, tách rời thẩm quyền thì không có chủ thể
+ Lĩnh vực hoạt động quản lý rất rộng, bao gồm tất cả lĩnh vực kinh tế chính trị
-xã hội
+ Quản lý chủ yếu thông qua các quyết định quản lý và hành vi hành chính.
-Đặc điểm của khách thể quản lý hành chính nhà nước.
+ Được phân thành nhiều loại, mỗi loại có đặc điểm riêng Phân loại khách thể để
có phương pháp quản lý riêng cho từng loại
+ Khách thể luôn luôn vận động, có khả năng tự điều chỉnh để thích nghi với hoàn cảnh và môi trường của điều kiện hoạt động
+ Hiểu được các mặt của khách thể, công tác quản lý hành chính nhà nước tạo được sự vững chắc và ổn định xã hội, tạo điều kiện cho khách thể luôn luôn vận động và phát triển
1.3 Mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể.
Trang 5- Chủ thể quản lý làm nảy sinh ra các tác động quản lý Khách thể quản lý chịu tác động của chủ thể để sản sinh ra các giá trị vật chất và tinh thần đáp ứng nhu cầu của xã hội
- Chủ thể quản lý tồn tại chính là vì nhu cầu xã hội và vì khách thể quản lý, nếu không quan tâm đến khách thể thì chủ thể tồn tại và hoạt động không có mục đích
- Con người vừa là chủ thể vừa là khách thể quản lý, nhân dân lao động vừa là chủ thể vừa là khách thể
- Bất kỳ cơ quan nào, một công chức lãnh đạo nào dù ở vị trí cao nhất cũng vừa là chủ thể, vừa là khách thể
2 Bài tập về khách thể quản lý hành chính nhà nước:
Câu 3: Phân biệt khiếu nại và tố cáo?
Bài làm:
Khái niệm Là việc công dân, cơ quan, tổ chức
hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức,
cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình
Là việc công dân theo thủ tục quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức
Luật điều
chỉnh
Mục đích
hướng tới
Nhằm hướng tới lợi ích, đi đòi lại lợi ích mà chủ thể khiếu nại cho là
họ đã bị xâm phạm
Nhằm hướng tới việc xử lý hành vi vi phạm
và người có hành vi vi phạm
Chủ thể
thực hiện
quyền
- Công dân
- Cơ quan, tổ chức
- Cán bộ, công chức,
- Công dân
Đối tượng - Quyết định hành chính - Hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ
Trang 6- Hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước
- Quyết định kỷ luật cán bộ, công chức
quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức
Yêu cầu về
thông tin
Không quy định người khiếu nại chịu trách nhiệm về việc khiếu nại sai sự thật
Người tố cáo phải trung thực và chịu trách nhiệm về việc tố cáo sai sự thật nếu cố tình, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vu cáo, vu khống theo quy định của Bộ luật Hình sự 1999
Thái độ xử
lý
Không được khuyến khích Được khuyến khích
Khen
thưởng
Không có quy định Được khen thưởng theo Nghị định 76/2012/
NĐ-CP với các giải:
- Huân chương Dũng cảm
- Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ
- Bằng khen của các Bộ, cơ quan ngang Bộ…
Riêng với việc tố cáo hành vi tham nhũng còn được xét tặng thưởng với số tiền lên đến 3.45 tỷ đồng theo Thông tư liên tịch
01/2015/TTLT-TTCP-BNV Kết quả
giải quyết
Quyết định giải quyết
(Nhằm trả lời cho người khiếu nại
về những thắc mắc của họ nên phải
ra quyết định giải quyết thể hiện sự đánh giá và trả lời chính thức của cơ quan nhà nước
Quyết định giải quyết khiếu nại bắt buộc phải được gửi đến người khiếu nại)
Xử lý tố cáo (Nhằm xử lý một thông tin, kết quả xử lý thông tin và giải quyết tố cáo đó có thể sẽ rất khác nhau
Xử lý tố cáo chỉ được gửi đến người tố cáo chỉ khi họ có yêu cầu)
Thời hiệu
thực hiện
90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được
Không quy định thời hiệu
Trang 7quyết định hành chính, hành vi hành chính
15 ngày kể từ ngày cán bộ, công chức, viên chức nhận được quyết định xử lý kỷ luật với trường hợp khiếu nại lần đầu
Các trường
hợp không
thụ lý đơn
Không có quy định cụ thể - Tố cáo về vụ việc đã được người đó giải
quyết mà người tố cáo không cung cấp thông tin, tình tiết mới;
- Tố cáo về vụ việc mà nội dung và những thông tin người tố cáo cung cấp không có
cơ sở để xác định người vi phạm, hành vi vi phạm pháp luật;
- Tố cáo về vụ việc mà người có thẩm quyền giải quyết tố cáo không đủ điều kiện
để kiểm tra, xác minh hành vi vi phạm pháp luật, người vi phạm
Hậu quả
pháp lý
phát sinh
khi rút đơn
Cơ quan nhà nước chấm dứt giải quyết
Cơ quan nhà nước khôngchấm dứt xử lý.
Câu 4:Anh (chị) hiểu như thế nào về nguyên tắc tiếp công dân: phải bảo đảm công khai, dân chủ, kịp thời, thủ tục đơn giản, thuận tiện? Liên hệ thực tiễn tại cơ quan đơn
vị anh (chị).
Bài làm:
Tiếp công dân để lắng nghe, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân là công việc quan trọng, luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm Luật tiếp công dân vừa có hiệu lực ngày 01/7/2014 và Nghị định số 64/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiếp công dân
là những cơ sở pháp lý quan trọng quy định về trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước
Tiếp công dân là việc cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có trách nhiệm tiếp công dân
đón tiếp để lắng nghe, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; giải
Trang 8thích, hướng dẫn cho công dân về việc thực hiện khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo đúng quy định của pháp luật
Tiếp công dân bao gồm các nguyên tắc:
-Tiếp công dân phải được tiến hành tại nới tiếp công dân của cơ quan, đơn vị, tổ chức
-Tiếp công dân phải đảm bảo công khai, dân chủ, kịp thời; thủ tục đơn giản, thuận tiện; giữ bí mật và bảo đảm an toàn cho người tố cáo theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, bình đẳng, không phân biệt đối xử trong khi tiếp công dân
-Tôn trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định của pháp luật
Phân tích nguyên tắc: Tiế công dân phải đảm bảo công khai, dân chủ, kịp thời; thủ tục đơn giản, thuận tiện
Thủ tục đơn giản, thuận tiện là mọi thủ tục hành chính phải vì sự thuận lợi cho công dân chứ không phải vì mang lại thuận tiện và an nhàn cho cơ quan nhà nước mà dẫn đến sách nhiễu nhân dân
Câu 5: Phân biệt kiểm tra hành chính và thanh tra nhà nước?
Bài làm:
Câu 6: Áp dụng công cụ SWOT để đánh giá thực trạng hoạt động kiểm tra ở cơ quan anh (chị) trong thời gian vừa qua.
Câu 7:Tình huống xử phạt:
Ông A, ngụ tại phường X có hành vi vi phạm hành chính Một hành vi có mức xử phạt từ 1-3 triệu, một hành vi có mức xử phạt từ 2-5 triệu, hai hành vi đều thuộc thẩm quyền
xử phạt của ông B là chủ tịch UBND phường X, các yếu tố khác đều phù hợp Khi ra quyết định ông B tổng hợp lại mức xử phạt là 5,5 triệu Vậy ông B ra quyết định đúng hay sai? Có phù hợp thẩm quyền không? Vì sao?
Câu 8: Áp dụng công cụ SWOT để đánh giá hoạt động cải cách thủ tục hành chính ở
cơ quan, đơn vị, địa phương của anh (chị)?
Câu 9: Trong các nội dung cải cách hành chính, theo anh (chị) nội dung cải cách nào còn bất cập tại cơ quan của các anh (chị), vì sao? Hãy nêu nguyên nhân và đề xuất giải pháp?