Nhân vật người phụ nữ trong truyện ngắn nguyễn khải thời đổi mới

Đóng góp của luận văn 7... “Các thế giới tinh thần của con ng-ời là vô cùng phức tạp vì sự vận động của nó luôn luôn nhắm tới cái thật cao và thật xa” 6 72 C ề ệ.

======

TRỊNH THỊ HƯƠNG

NHÂN VẬT NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG

TRUYỆN NGẮN NGUYỄN KHẢI THỜI ĐỔI MỚI

Chuyên ngành: Lý luận văn học

Mã số: 60 22 01 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Hà Công Tài

HÀ NỘI, 2016

Vớ ả

ớ PGS TS C T ầ ớ

ả ờ

C ờ ả ớ ầ

N ữ ặ ệ ầ P Đạ – T ờ Đạ S ạ Nộ 2 ã q q

ệ ề

V ớ ờ – è ạ – ữ ờ ã ộ ê ố q ê ứ ờ ả

D ề ệ ờ ó ạ ữ

ấ ị K ầ ạ ợ ứ

ó ý

Hà Nội, ngày… tháng … năm 2016

Người thực hiện

Tr nh Th Hư ng

P ẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý ề 1

2 Lị ê ứ ấ ề 2

3 Đố ợ ạ ê ứ 8

4 Mụ ệ ụ ê ứ 9

5 P ê ứ 10

6 Đó ó ủ 11

7 Cấ ủ 11

P ẦN NỘI DUNG 12

C 1 N N V T VÀ CÁC KI U N N V T TRONG SÁNG TÁC CỦ NGU N K ẢI 12

1 1 K q ề 12

hái ni m nh n v t văn h c 12

h n o i nh n v t 17

1 2 N ữ ệ N m 18

Nh n v t n trong văn h truy n th ng 18

Nh n v t n trong văn h hi n i 20

1 3 N K ả ữ ề 22

1.3.1 Quan ni m ngh thu t v con người 22

1.3.2 Kiểu nh n v t trong sáng tá Nguyễn hải 28

1.3.2.1 Nh n v t người ính 29

1.3.2.2 Nh n v t trí thứ 30

1.3.2.3 Nh n v t ủa uộ s ng ời thường 32

C 2 NG ỜI P Ụ N - N NG S P N VÀ T N CÁC TRONG TRU N NG N NGU N K ẢI T ỜI Đ I MỚI 35

2 3 N ờ ụ ữ T ả ứ ớ

ờ ộ 52

2 4 N ờ ụ ữ ờ ữ ả ồ ữ ị ạ ứ ó ố ủ ộ 57

C 3 NG T U T D NG N N V T NG ỜI P Ụ N TRONG TRU N NG N NGU N K ẢI T ỜI Đ I MỚI 67

3 1 N ệ 67

Ngh thu t mi u tả ngo i h nh 68

Ngh thu t ph n tí h t m ý 71

3 2 N ệ ầ 75

iểm nh n tr n thu t 75

i ng i u tr n thu t 78

3.2.3 Ng n ng 88

Ng n ng tr n thu t 88

Ng n ng i tho i 90

Ng n ng ộ tho i 96

KẾT LU N 102

TÀI LI U T M K ẢO 105

1.2 N K ả ạ ề ệ ó ị a (1960), H y i a h n n a (1963), Người tr v (1964), ột người Hà Nội (1990), ột thời gi i (1993), ư già h a h m và ng i tá v hưu (1993), Hà Nội trong m t t i (1995), ng ời (2001) T ó

ẩ ấ ủ ộ ệ V ệ N (1953), hai Giả ở

ủ ộ V ệ N 1982 1998 G ả ởng ASEAN (2000)

1.3 N K ả ộ ữ ệ ạ ó ẩ

ợ ả ạ ờ T ớ ệ a , ệ ột người Hà Nội Đ ẩ ấ ê

ệ ủ ả ở ờ ớ N ề

ờ ụ ữ N K ả ặ ệ ê ê ở ờ

N K ả N ê ứ V T N Trong uyển t p Nguyễn hải 3 , ầ ời gi i thi u” N ê ứ V T N ã ấ ề

N K ả một trong nh ng nhà văn n u thời i áng tá ủa ng u n u n ánh u nh ng i n huyển ủa hội i

uộ á h m ng này, nh ng năm tháng u tranh gian h này, tá ph m ủa

ng à một ng hứng, một tài i u tham hảo th s à mu n hiểu on người thời i v i t t ả nh ng ái hay ái ủa h , ời s ng tinh th n ủa

h , phải Nguyễn hải [62] T Nguyễn hải và s v n ộng ủa văn h á h m ng t sau năm ê ứ ã ờ

ữ ý ề ủ

T ố ữ ê ứ ê ề

ủ N K ả ả ó h gi i nh n v t Nguyễn hải trong ảm hứng nghi n ứu ph n tí h ủ Đ T ủ N ê ( p hí văn

h s h gi i nh n v t trong tiểu thuy t Nguyễn hải ủ

N T ị K ( huy n u n, Nhà u t ản văn h a ài n, 2009)

K ả ã ê ả ờ ố q ệ ớ ờ

th n i t trong s nghi n ứu, hám phá và thể hi n on người ủa ng i t Nguyễn hải” [31, tr.145]

h p i nhưng th gi i nh n v t ủa nhà văn n y, ng hành v i h ng

ta trong ái h m nay [50, tr211]

T i ài iểm phong á h ngh thu t Nguyễn hải [33, tr.88

: Nhi u nh n v t ủa anh tuy sinh ộng nhưng h y n ang , tính

á h hưa phát triển tr n v n và hưa a ng Nh n hung Nguyễn hải quan t m t i v n nhi u h n à v n m nh, uộ ời nh n v t à hi á

T ả N T ị B , ề ê ứ ề

N K ả ã ữ ấ ề ặ

N K ả B ằ N K ả ờ

ê q ý ủ ữ ề ề

ù ữ ý ở ả K ó ề N K ả

ị : T ệ ẩ ấ ầ ủ

N K ả ặ ệ ê ạ ó ả ứ ớ ờ

Có ó ớ ủ N K ả ấ

ạ ả q ệ ệ ề ờ ủ

q ạ T ờ ấ ớ ớ 1986

ặ ệ ấ ệ ủ ề ị ờ ề

ề q ệ ã ộ q ệ ề ộ ố ủ ờ T ờ ã ữ ớ ạ ệ ạ : n t nư m nh mà th m một ư i à một ư

n à on người i t Nam m nh mà g p th m một người i tư ng như uộ m nh phải hiểu i h t ít v on người” [61, tr455] Ở ờ N

K ả ữ ờ ủ ộ ố ờ ờ ó ặ ữ ấ ề ý ấ õ

C T : ăn ng như nư m t, ời văn tha thi t ánh ộng và gi gi thái ộ s ng n trá h nhi m và quan t m h n n nh ng ảnh ngộ ủa on người hính trong nh ng i ảnh tr n Nguyễn hải i phát hi n nhi u v n nh n sinh n gi u sau nh ng uộ ời, nh ng quan ni m v o ứ truy n th ng, i í h inh t , giá tr ng ti n” [72, tr.422] N ữ ữ ê ứ ê ữ ợ ở ứ q ý ề ủ T ê ề ấ ề ệ ủ N K ả ờ ớ ợ q

5 Phư ng pháp nghiên cứu

L ụ ố ợ ề ê ứ ó

ủ ụ :

- P ẩ ặ ạ : L

ố ủ ẩ ê ở ữ ặ ủ ạ ệ Tro ó ặ ệ ý ớ ý ủ

ợ ữ ạ ớ ủ N K ả

T ê ở ó ề ữ ờ ụ ữ

ệ ờ ớ ủ

6 Đóng góp của luận văn

7 Cấu trúc của luận văn

N ầ Mở ầ K T ệ ả ồ ó :

PHẦN NỘI DUNG

Chư ng 1 NHÂN VẬT VÀ C C KI U NHÂN VẬT TRONG S NG T C CỦA NGUYỄN KHẢI 1.1 Khái quát về nhân vật văn học

1.1.1 t ă c

T ớ ó ấ ề ệ ề T ữ ” ấ ệ ầ ê rong Lạ ( persona) ý

v t, á oài y, á sinh thể hoang ường ư g n ho nh ng iểm

C trong iển thu t ng văn h ó ả Lê B T ầ

Đ S N K P ủ ê ạ ị nh n v t văn h à con người thể ư mi u tả trong tá ph m văn h Nh n v t văn h thể

t n ri ng m, ám, h u, Anh ha ng thể h ng t n ri ng như th ng án t , một m nào trong ruy n i u… hái ni m nh n v t văn

h hi ư sử ng như một n , h ng h một on người thể nào

ả mà h một hi n tư ng n i t nào trong tá ph m… [21 235 N

ộ ị ầ ớ ệ ồ ấ ó

ớ ờ ó ờ ố

Mộ ị ố ý u n văn h GS M Đứ

ủ ê ả ạ ằ : Nh n v t văn h à một hi n tư ng ngh thu t mang tính ư , h ng phải à s sao h p y ủ một hi ti t, iểu

hi n y ủ ủa on người mà h à s thể hi n on người qua nh ng iểm iển h nh v tiểu sử, ngh nghi p, tính á h… và n h ý th m một

i u th ra hái ni m nh n v t thường ư quan ni m v i một ph m vi rộng n h n nhi u, h ng h à nh ng on người, nh ng on người

t n và h ng t n, ư h h a s u m ho h u t hi n thoáng qua trong tá ph m, mà n thể à s v t, oài v t há ít nhi u mang ng áng, tính á h on người… ng hi h ng phải à nh ng on người,

s v t thể mà h à một hi n tư ng v on người ho i n quan t i on người, ư thể hi n n i t trong tá ph m [16, tr.126]

ó ê ứ ề ẩ ầ ả ó

ớ ủ ề ữ ó ó ủ ó

Trong c ẩ , ố ở

ó ệ q ệ ộ ợ Tên ủ ớ ẩ ủ q Sứ

ố ủ ị ủ ệ õ ạ

ệ ả ng ờ ầ “Nh ng nh n v t thành ng thường à

t quả một s hiểu i t s u s v on người, một s phát hi n ộ áo nh ng

v n quan tr ng, m i mẻ ủa uộ s ng, ủa thời i” [22, tr.122] Ở ữ

ữ , n ó hứ năng tư ng t hứ năng

ủa một hi h a hoá, gi p nhà văn m ánh ửa ư vào hi n th rộng n, ti p n nh ng tài, hủ m i mẻ [69, tr.78] N

ờ ằ ớ ớ ữ ục ệ

ở ê ủ ả

ẩ à n i uy nh t t p trung h t thảy, giải quy t h t thảy trong một sáng tá ” 13 645 N Đ T ng : n trung

t m ủa ngh thu t vi t tiểu thuy t … à mi u tả nh ng on người và t m hiểu

on ường i ủa h trong hội Người vi t tiểu thuy t ngh m i v n u phải th ng qua á nh n v t, u t phát t nh n v t h n à t s vi ” 13

N ờ ụ ữ ấ ệ ề trong ữ ca dao Ở

ê ằ ý ị ị :

i ng ười như thể hoa ng u

ái hăn ội u như thể hoa s n

ộ

àn à tr n huy n t u t hành), Thai( au) ờ

ầ ê ệ ả ữ ố ó ề

ý ớ ớ ờ ố ầ ủ ờ

C ù ó ê ả ấ ộ

ệ ả ố ủ

o n s t o ho on người hả năng vư t qua ư nh ng hoàn ảnh gay

go, h i t và ti n n th o u th á h m ng ủa thời i” 72 37

Tó ạ ằ ẩ ủ N K ả

ứ ữ ủ ộ ờ C ầ ợ soi chi ớ ủ ý ở ó ó nghiê

q N : i nh ng trang vi t ủa t i một thời mà ti ho

nh ng năm tháng s ng v t vả, s ng hào h ng r t i h à nh ng ài áo

nh t nh o, h ng hi ti t nào à th t, h ng một hung ảnh nào ám ,

ám ảnh [41, tr.624]

Th ệ ệ ộ ạ N K ả :

i thí h ái h m nay, ái h m nay ng n ngang, ộn, ng t i và ánh sáng, màu v i màu n, y r y nh ng i n ộng, nh ng t ngờ m i th t

à mảnh t ph nhi u ho ỏ y t thả sứ hai v ” ấ con người “con ng-ời không nhất quán với mình” [6, tr.73] “Các thế giới tinh thần của con ng-ời là vô cùng phức tạp vì sự vận động của nó luôn luôn nhắm tới cái thật cao và thật xa” 6 72 C ề ệ

ầ ủ ờ ệ ủ N K ả

ữ ạ ú ả ý ứ ý ứ M ó

N K ả ệ q ở nào đó về cuộc sống và con ng-ời ý Đú ữ ữ

ờ ộ ố ờ ờ ặ ữ ủ ở ộ

ố ữ ữ ờ ú ệ ú ố

ữ ở ạ ộ ờ : ái ti m ủa ng già n th t Người

m nh như th ứ r s ng r gi mà i, tai h a rủi ro nào ám n mảng

ho t ngh tư ng à s may, ngh r i ng m ho ỹ h nh ng người th t

ở ấ ị ớ ữ

ặ ã ủ ạ ề ẩ ạ ố ố

N ứ ấ ệ ề ẩ ủ ả

ạ ứ tranh, m vai… (Ngu M C ám ư i h ng

ha và on, hời gian ủa người, ng s ng n v ng, ột õi nh n gian

tí, hư ng th ười ề ệ ặ ý ột thời gi

i, i ời, thời, ngý i ngu…

N p nhà ề ột người Hà Nội ị V ời h ị

Nụ Đàn ng Ông háu Hai ng già ng háp ười N ờ q ê ợ ữ ả ờ ố ó Ông háu ữ ố ị Hai ng già

Chư ng 2 NGƯỜI PHỤ NỮ - NHỮNG S PHẬN VÀ T NH C CH

TRONG TRUYỆN NGẮN NGUYỄN KHẢI THỜI ĐỔI MỚI

ờ ộ ; ữ ờ ữ ữ ị ạ ứ

ố ủ ộ

2.1 Người phụ nữ ất hạnh trong t nh yêu, hôn nhân và gia đ nh

Trong huy n ngh N K ả : uộ ời ủa nh ng on người nh v i nh ng vui, u n, o ng, v t v nh ám ảnh t i su t uộ ời

ho n t n y giờ nh ng s ph n t h nh, nh ng uộ ời ngang trái, nh ng

tr tr u trong nhi u ảnh ngộ u n quy n r t i [72, tr.422] Sau 1975, ặ

uy n áng ng” [46, tr.152] C ồ ị ạ ộ q ội (Cấ

ấ ớ ủ ề ờ ) N ữ

ở ộ ờ ã ị ề ộ ố ạ ấ ê ớ

ị N ộ ờ ạ ồ ị ố sá h và

ánh gi C ị ó ồ ợ ờ ồ ộ ệ ấ

ả ồ con ố

ấ Mộ ị ấ ả ớ ề ố ề C ị ã ó

ấ ợ ộ : ái vui, ái u n ủa nh ng th n ph n ng h

u n àm t i gai người như o ứa vào t n h n t ủa m nh” 72, tr.434]

N ữ ờ ó ố ấ ạ ị V ứ ở

ở ạ ữ ủ N ả Đó ị Nộ àn ng ,

C ị vợ S ng tử ị P h ng t i và n h n ị K ê Người

v … D ấ ữ ờ ụ ữ ờ ộ ả ộ

C ị P ( h ng t i và h n) ó ố ấ ạ

ị K ê N ề ở ộ ố ủ ị ạ

ớ ở ó ộ ờ ồ ạ

ố ệ ó ề ề ộ ờ ó

ằ ệ ị ạ thứ ả ngày và ả m, qu n ăn qu n u ng, người h

t, m t ng u, m i tr ng t, ng n tay ài ra như m ng vu t ể níu gi

ó C ồ ị ấ ị ớ ở ộ

Mộ ị ả ấ ả ố ặ C ộ ố

ặ è ị ớ ố h già nhi u, t hai n thái ư ng , a m t như h i, nh ng h m

h p h i à v n thứ ể hờ, v a ngh i m toang hai ánh ửa ể

n h ng n u i Hai anh m áng h n m t n ái giường ủa

m à quỳ một n giường nh n hăm hăm vào gư ng m t vàng như sáp

ủa h ng, ruột au như nhưng h ng h ư Ông h t a m nh, m

m t ngư nh n áo, g i nh " nh i " r i ng t t th u n u t m y năm à s ng v i gi y ph t v nh i t t ng giờ, nửa m thứ gi i ngh

ai g i " nh i " [46, tr.37] Đấ ộ ạ ề ê ứ

ủ ờ ố

B B N ng hi u ả ờ ố ầ ặ q ê

ạ ợ i ăn m uy nh oàng, n i năng r t ít, u n u t hi n phía sau, à người r t n thi t ho m i người nhưng v n m i người qu n ” 44 168 C ờ ê ủ