tong quan ve danh gia tac dong moi truong

tong quan ve danh gia tac dong moi truong tong quan ve danh gia tac dong moi truong tong quan ve danh gia tac dong moi truong tong quan ve danh gia tac dong moi truong tong quan ve danh gia tac dong moi truong tong quan ve danh gia tac dong moi truong

P G S T S N G U Y Ễ N T H Ị V Â N H À

T H S N G U Y Ễ N T H Ị Đ O A N T R A N G

1

Đ Ạ I H Ọ C T À I N G U Y Ê N V À M Ô I T R Ư Ờ N G T P H C M

K H O A M Ô I T R Ư Ờ N G

T H Á N G 0 5 / 2 0 1 3

TỔNG QUAN VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG 1.2. ĐTạánh giá tác i sao phải thđộựng môi trc hiện ĐườTMng là gì

3 Sự lồng ghép của ĐTM vào dự án mới

4 Quy trình ĐTM

5 Nội dung thực hiện báo cáo ĐTM

6 Nội dung báo cáo ĐTM

7 Lợi ích của việc ĐTM

8 Ai là người có liên quan đến công tác ĐTM

9 Các nguyên tắc chính khi thực hiện ĐTM

10 Các nguyên tắc chỉđạo khi thực hiện ĐTM của UNDP

11 19 điểm lưu ý khi thực hiện ĐTM

12 Các phương pháp ĐTM

13 Cơ sởĐTM

2

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng g ọ i t ắ t là Đ TM

(EIA-environmental impact assessment) là vi ệ c xem xét các

ả nh h ưở ng qua l ạ i gi ữ a môi tr ườ ng v ớ i các ho ạ t độ ng

phát tri ể n kinh t ế trong các chính sách, các ch ươ ng

trình và các d ự án phát tri ể n.

Một số khái niệm khác:

IEE (initial environment examination): kiểm tra môi trường

sơ bộ→hình thức ĐTM đơn giản nhất

EISs (environmental impact statements): tuyên bố, đăng

ký đạt tiêu chuẩn môi trường

EI (environment inventory): kiểm kê môi trường

M ộ t s ố khái ni ệ m khác:

– ESA (Environmental Social Assessment)/ĐMX: khái niệm chính sách an toàn môi trường xã hội của NHTGđềra vào năm

1999 nhằm tăng cường đánh giá các ảnh hưởng đến xã hội

của các dựánđầu tưphát triển

– SEA (Strategic Environmental Assessment)/ĐMC:đánh giá môi

trường chiến lược (ĐMC) là một công cụcơbảnđảm bảo rằng các tác động môi trường của chiến lược, kế hoạch, chương trình phát triểnđược cân nhắcđầyđủvà tương xứng góp phần phát triển bền vững của một quốc gia hay vùng lãnh thổ

Nh ằ m đ áp ứ ng các v ấ n đề :

 Làm th ế nào để phát tri ể n kinh t ế - xã h ộ i mà không

làm t ổ n h ạ i đế n môi tr ườ ng s ố ng c ủ a con ng ườ i?

 Làm th ế nào để đạ t t ớ i s ự hài hòa lâu dài, b ề n v ữ ng

gi ữ a phát tri ể n s ả n xu ấ t và b ả o v ệ thiên nhiên và môi

tr ườ ng?

6

1 Mô t ả d ự án (l ượ t duy ệ t và ph ạ m vi gi ớ i h ạ n d ự án)

2 Kh ả o sát/ đ i ề u tra khu v ự c d ự án

3 Xác đị nh các tác độ ng môi tr ườ ng có th ể gây ra do ho ạ t

độ ng c ủ a d ự án

4 Đề xu ấ t các bi ệ n pháp gi ả m thi ể u tác độ ng

5 Phân tích t ổ ng h ợ p – đề ngh ị ph ươ ng án t ố i ư u,

ph ươ ng th ứ c giám sát, đ ánh giá, qu ả n lý và quan tr ắ c dùng trong giai đ o ạ n th ự c thi d ự án.

6 L ậ p báo cáo Đ TM t ổ ng h ợ p

1 Trình bày các mục tiêu của dựán, bao gồm các ý tưởng, các

dự định và các mục tiêu cụthể

2 Trình bày dựán và các phương án thay thế

Dự án đang thực hiện ở giai đoạn nào trong chu trình dự án (tiền khả

thi, khả thi hay thiết kế)

Trình bày khái quát kế hoạch thực hiện việc dự báo các tác động và

các biện pháp giảm thiểu

Nguyên vật liệu, năng lượng, nước và thiết bị của các phương án và

phương án thay thế

Các thông số vận hành như công suất, sản phẩm

Các biểu bảng, ảnh, sơ đồ, bản đồ minh họa

So sánh đặc trưng của các phương án (quy mô, vị trí, công nghệ, sản

phẩm, các nhu cầu về năng lượng và nguyên vật liệu) trong bối cảnh

kinh tế - xã hội, kỹ thuật và môi trường hiện tại.

10

3 Tổng kết cácđặc trưng kỹthuật, kinh tếvà môi trường của dự

án trong một bản tóm tắt

4 Thảo luận về dự án môi trường tương quan với các chính sách phát triển (ngành, vùng, chương trình và chính sách) Trong phần này phải chứng tỏ sự phù hợp với chiến lược phát triển kinh tếxã hội củađất nước

5 Trình bày hiện trạng môi trường Trong phần này nên trình bày

ở mứcđộ cần thiết vềmôi trường vùng dựán Các vấn đề

sau cầnđược trình bày:

Môi trường nền (tựnhiên và kinh tếxã hội)

Tính nhạy cảm, giá trị (văn hóa, thẩm mỹ, khoa học) của môi

trường vùng dựán

6 Đánh giá tác động của các phương án Trong phần này yêu

cầu trình bàyđầyđủ, phạm vi lãnh thổ và thời gian của các

tác động, đặc điểm của các tác động khác nhau (tiêu cực,

tích cực, trực tiếp, gián tiếp, cường độ, phạm vi, ý nghĩa)

không những cho dựán, mà còn cho các phương án Thông

thường các nội dung sauđược trình bày:

Đánh giá tất cả các tác động đến dân cư vùng có dự án

Cơ sở số liệu môi trường, phương pháp nghiên cứu và các giả

thiết

Sự hạn chế và mức độ tin cậy của nguồn tài liệu và kết quả nghiên

cứu

Sự tuân thủ những tiêu chuẩn môi trường và các thủ tục cấp giấy

phép

6.Đánh giá tác động của các phương án Trong phần này yêu cầu trình bàyđầyđủ, phạm vi lãnh thổvà thời gian của các tácđộng,

đặcđiểm của các tác động khác nhau (tiêu cực, tích cực, trực

tiếp, gián tiếp, cường độ, phạm vi, ý nghĩa) không những cho

dựán, mà còn cho các phương án Thông thường các nội dung sauđược trình bày:

Đánh giá tất cả các tác động đến dân cư vùng có dự án

Cơ sở số liệu môi trường, phương pháp nghiên cứu và các giả thiết

Sự hạn chế và mức độ tin cậy của nguồn tài liệu và kết quả nghiên cứu

Sự tuân thủ những tiêu chuẩn môi trường và các thủ tục cấp giấy phép

Ý nghĩa của các tác động, các chỉ tiêu và tiêu chuẩn dùng để đánh giá

ý nghĩa tác động

Các biện pháp phòng tránh và giảm thiểu tác động

7 Đánh giá so sánh các phương án và chọn các phương án phù

hợp với môi trường Nội dung chính của phần này là so sánh

các tác động tiêu cực và tích cực chính, các biện pháp giảm

thiểu và giám sát tácđộng của các phương án Phương án phù

hợp với môi trườngđược xácđịnh bằng những khía cạnh sau:

Những tác động có hậu quả lớn nhất, các biện pháp tránh, giảm thiểu

và quản lý chúng

Các tác động được chủ dự án cam kết thực hiện các biện pháp phòng

ngừa, và các tác động không thể tránh và giảm thiểu được.

Phân bổ chi phí và lợi ích giữa các cấp, các bên đối tác và dân cư

vùng dự án

Thông báo các biện pháp bảo vệ hoặc tái định cư, tiếp thu ý kiến đóng

góp của quần chúng.

8 Kế hoạch quản lý và giám sát tác động: phần này trình bày các nhiệm vụcó tính chấtđịnh hướngđể đảm bảo thực hiện các biện pháp giảm thiểu và các tác động được giám sát

Đây là kếhoạch giám sát và quản lý các tácđộng trong thời gian thực hiện và vận hành công trình, phân biệt rõ trách nhiệm thực iện giữa nhà nước và chủ đầu tư Kế hoạch đó bao gồm những nội dung sau:

Mô tả những biện pháp giảm thiểu

Lịch trình thực hiện

Phân nhiệm thực hiện

Giám sát việc thực hiện

Mẫu báo cáo và đánh giá sự thực hiện kế hoạch trên

9 Ph ụ l ụ c thông th ườ ng trình bày nh ữ ng v ấ n đề sau đ ây:

 Biểu bảng, hình vẽ, bản đồ

 Tài liệu tham khảo

• Hoàn thiện thiết kếvà lựa chọn vịtrí dựán

• Đặt dựán vàođúng bối cảnh môi trường và xã hội của chúng

• Là một kếhoạch vềmôi trường, xây dựng cơsởkhoa học cho việc

ra quyếtđịnh cuối cùng hay thẩmđịnh dựán

• Là một công cụ đểngăn ngừa các tácđộng và kiểm soát tácđộng

• Có kếhoạch chi tiêu hợp lý cho công tác môi trường trong các giai

đoạn xây dựng dựán, vận hành và giám sát

• Tiết kiệm chi phíđối với công tác khắc phục hậu quảcủa dựán

• Làm cho dựán hiệu quảhơn vềkinh tếvà xã hội

• Tăng cường trách nhiệm của các bên có liên quan trong quá trình phát triển

• Đóng góp tích cực cho sựphát triển bền vững

• C ơ quan qu ả n lý Đ TM

• Ch ủ d ự án

• Các chuyên gia môi tr ườ ng

• Các c ơ quan qu ả n lý nhà n ướ c khác

• C ộ ng đồ ng xung quanh khu v ự c d ự án

• Các t ổ ch ứ c tài tr ợ qu ố c t ế

• Các tr ườ ng đạ i h ọ c và vi ệ n nghiên c ứ u

18

• Tập trung vào các vấnđềchính (tránh quá nhiều vấnđề chi

tiết)

• Chỉkết hợp với những người/nhóm có trách nhiệm liên quan phù hợp

• Kết nối thông tin kết quảcủa đánh giá tác động môi trường theo hướng ra quyếtđịnhđối với dựán

• Trình bày rõ ràng các phương án giảm thiểu tác động và

quản lý môi trường hiệu quả

• Cung cấp thông tin theo hình thức có ích và hiệu quả đối với

người ra quyếtđịnh

1 Sựtham gia – Sự tham gia hợp lý và đúng lúc của các bên hữu quan vào

quá trình đánh giá tác động môi trường

2 Tính công khai – Đánh giá và cơ sở đánh giá các tác động cần được

công khai và kết quả đánh giá có thể được tham khảo một cách dễ dàng

3 Tính chắc chắn – quá trình và thời gian biểu của công tác đánh giá được

thông qua trước và được các bên tham gia thực hiện một cách đầy đủ.

4 Tính trách nhiệm – Những người ra quyết định phải có trách nhiệm với

các bên hữu quan về quyết định của mình tuân theo kết quả của quá trình

đánh giá.

5 Sựtín nhiệm – Sự đánh giá được đảm bảo về chuyên môn và tính khách

quan

6 Chi phí/ hiệu quả - Quá trình đánh giá và kết quả của nó phải đảm bảo

cho việc bảo vệ môi trường với chi phí xã hội nhỏ nhất.

7 Tính linh hoạt – Quy trìnhđánh giá phải phù hợp để tạo ra hiệu quả và có

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng đượ c áp d ụ ng:

1 Cho tất cả các hoạt động của dự án phát triển gây ra tác động tiêu cựcđáng kể cho môi trường và xã hội, hoặc có những tác

động tích dồn

2 Nhưlà một công cụquản lý môi trường cơbản nhằm phòng ngừa,

giảm thiểu các tácđộng tiêu cực của dựán và tạođiều kiệnđể

môi trường tựphục hồi

3 Sao cho công tác thẩmđịnhđánh giác tácđộng môi trườngđánh giá đúng bản chất tác động môi trường do các hoạt động của

dựán gây ra

4.Để làm cơsởcho việc xácđịnhđúng đắn vai trò và trách nhiệm

của các bên tham gia

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng đượ c ti ế n hành

5 Trong suốt chu trình dựán, bắtđầu càng sớm càng tốt, có thểngay

từkhi dựán mớiđược hình thành

6 Theo những yêu cầu rõ ràngđểchủdựán thực hiện kểcảcông việc

quản lý tácđộng

7 Phù hợp với trìnhđộkhoa học và công nghệgiảm thiểu tácđộng môi

trường hiện tại

8 Tương xứng với thủtục hiện tại và kếhoạch thực hiệnđánh giá tác

động môi trường

9.Đểtưvấn cho cộngđồng, các nhóm, các bên bị ảnh hưởng trực tiếp,

hoặc các bên được hưởng lợi từdựán nhằm giải quyết các mâu

thuẫn một cáchổn thỏa

22

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng c ầ n thi ế t và ph ả i phù

h ợ p v ớ i:

10 Tất cảcác vấn đề vềmôi trường, bao gồm cả các tácđộng

vềxã hội và rủi ro vềsức khỏe

11 Tácđộng tích dồn, xảy ra lâu dài và trên diện rộng

12 Việc lựa chọn các phương án thiết kế, vịtrí triển khai và công nghệcủa dựán

13 Sự quan tâm về tính bền vững, bao gồm năng suất tài nguyên, khảnăngđồng hóa của môi trường vàđa dạng sinh

học

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng ph ả i h ướ ng t ớ i:

14 Thông tin chính xác vềbản chất của các tácđộng nhưcường

độ, ý nghĩa của chúng, những rủi ro và hậu quảmôi trường

do dựán gây ra

15 Sựrõ ràng trong các báo cáo đánh giá tácđộng môi trường,

dễ hiểu và phù hợp với việc ra quyết định, trongđó có các

luận cứvềchất lượng,độtin cậy và giới hạn của các dựbáo

tácđộng môi trường

16 Giải quyết các vấnđềmôi trường diễn ra trong quá trình thực

hiện dựán

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng t ạ o c ơ s ở để :

17 Ra quyếtđịnh có luận cứvềmôi trường

18 Thiết kế, lập kếhoạch và thực hiện các dựán phát triển sao cho thỏa mãn các tiêu chuẩn môi trường và mục đích quản

lý tài nguyên

19 Phù hợp với những yêu cầu vềgiám sát, quản lý, kiểm toán

và đánh giá các tác động môi trường; việc hoàn thiện về

thiết kế và thực hiện những thiếu sót trong dựbáo và giảm thiểu của các dựán trong tương lai

Đ ánh giá tác độ ng môi tr ườ ng t ạ o c ơ s ở để :

17 Ra quyếtđịnh có luận cứvềmôi trường

18 Thiết kế, lập kếhoạch và thực hiện các dựán phát triển sao

cho thỏa mãn các tiêu chuẩn môi trường và mụcđích quản

lý tài nguyên

19 Phù hợp với những yêu cầu vềgiám sát, quản lý, kiểm toán

và đánh giá các tác động môi trường; việc hoàn thiện về

thiết kế và thực hiện những thiếu sót trong dự báo và giảm

thiểu của các dựán trong tương lai

26

1 Phương pháp nhận dạng tác động

Phương pháp danh mục kiểm tra (check list)

Phương pháp ma trận môi trường

Phương pháp chồng bản đồ và hệ thông tin địa lý

Phương pháp sơđồ mạng lưới

Hệ chuyên gia máy tính

2 Phương pháp đánh giá mức độ tác động

Phán đoán của chuyên gia

Phương pháp đánh giá nhanh

Mô hình hoá môi trường

3 Đánh giá ý nghĩa của tác động

4 Các cơ sởđểđánh giá tác động

1 Tiêu chu ẩ n môi tr ườ ng/Quy chu ẩ n môi tr ườ ng đ ang áp

d ụ ng ở các qu ố c gia ( đ ang th ự c hi ệ n d ự án)

2 Các ch ỉ tiêu đ ánh giá phát tri ể n b ề n v ữ ng:

• Duy trì nòi giống và các hệ sinh thái

• Bảo vệ các loài thực vật bản địa

• Bảo vệ các loài động vật bản địa

• Bảo vệ các cảnh quan có giá trị thẩm mỹ

• Bảo vệ các khu vực có giá trị văn hóa

• Xử lý và tái sử dụng nước thải

• Mức ô nhiễm nước thải trong phạm vi tự làm sạch của MT

• Khai thác nước ngầm trong phạm vi cho phép

• Cải thiện chất lượng nước ngầm

• Cải thiện chất lượng nước mặt

• Sử dụng đất có hiệu quả

2 Các ch ỉ tiêu đ ánh giá phát tri ể n b ề n v ữ ng:

• Phòng ngừa xói mòn

• Áp dụng công nghệ sạch

• Tái sử dụng chất thải

• Phù hợp với cơ chế dịch vụ hiện có

• Phù hợp với cơ sở hạ tầng địa phương

• Ít phát thải khí nhà kính

• Khí thải vào không khí trong phạm vi tự làm sạch của MT không khí xung quanh

• Sử dụng nguồn năng lượng mới

• Sử dụng tối ưu năng lượng

2 Các ch ỉ tiêu đ ánh giá phát tri ể n b ề n v ữ ng:

• Có sựđồng thuận của cộng đồng

• Có sự tham gia của cộng đồng

• Cải thiện điều kiện giải trí của cộng đồng

• Cải thiện điều kiện tham quan, du lịch của cộng đồng

• Tỉ lệ chi phí/lợi nhuận hàng năm

• Phân bố tỉ lệ này hợp lý

• Tăng cơ hội tạo việc làm

• Vốn đầu tư, tiềm lực cho dự án…