Nghệ thuật trang trí gốm biên hòa tỉnh đồng nai giai đoạn đầu thế kỷ XX đến năm 2015 (tóm tắt)

Việc nghiên cứu và tổng hợp các yếu tố làm nên vẻ đẹp của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa là rất cần thiết đối với một thương hiệu nổi tiếng trong nền mỹ thuật ứng dụng Việt Nam.. hợp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

Trần Đình Quả

NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ GỐM BIÊN HÒA TỈNH ĐỒNG NAI

GIAI ĐOẠN ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN NĂM 2015

Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật

Mã số: 62 21 01 01

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT

Hà Nội - 2017

Công trình được hoàn thành tại:

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Xuân Tiên

Phản biện 1: PGS.TS Lê Văn Tạo

Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

Phản biện 2: PGS.TS Huỳnh Văn Tới

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai

Phản biện 3: GS.TS Trương Quốc Bình

Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Viện họp tại:

Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Số 32, Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội Vào hồi……….giờ …… ngày…….tháng…… năm

Có thể tìm hiểu tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghệ thuật trang trí gốm luôn đóng một vai trò rất quan trọng trong việc làm tăng giá trị thẩm mỹ của sản phẩm gốm Nghệ thuật trang trí luôn thể hiện bản sắc và quan niệm về cuộc sống của một dân tộc hay một vùng miền nào đó Khi nhìn vào các họa tiết trang trí hay màu sắc của sản phẩm, người xem có thể phán đoán hoặc khẳng định nó được sản xuất ở đâu, vào thời điểm nào Men màu và họa tiết trang trí là hai yếu tố luôn hòa quyện để làm nên cái đẹp về hình thức của trang trí, song sự sáng tạo mà người nghệ sĩ thể hiện, sắp đặt trên sản phẩm mới là yếu tố quyết định

Trang trí gốm Biên Hòa thật sự phong phú về hoa văn, mỗi một loại gốm đều áp dụng những họa tiết trang trí có tính chung và riêng của vùng miền Trên sản phẩm gốm, hoa văn dân gian luôn được dùng làm họa tiết để bố cục trang trí, ngoài những cái riêng, người thiết kế trang trí gốm không thể thoát khỏi cái chung của vùng miền

và sự tiếp biến, giao lưu văn hóa Tất cả những cái chung và cái riêng

đó tạo cho nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa thật đa dạng về kiểu dáng, hoa văn và bố cục trang trí Gốm Biên Hòa còn áp dụng nhiều thủ pháp để truyền tải ý đồ trang trí của mình lên bề mặt sản phẩm Men của gốm Biên Hòa được chia ra hai xu hướng khác nhau về nhiệt độ chảy và hệ màu sắc

Việc nghiên cứu và tổng hợp các yếu tố làm nên vẻ đẹp của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa là rất cần thiết đối với một thương hiệu nổi tiếng trong nền mỹ thuật ứng dụng Việt Nam

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lịch sử hình thành, chủ thể sáng tạo và các giai đoạn phát triển của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa; Nghiên cứu tổng

hợp các phong cách, đặc điểm và những thành tựu sáng tạo của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa trải qua từng thời kỳ từ đầu thế kỷ XX đến năm 2015; Khẳng định và làm rõ những giá trị nghệ thuật trong các đồ án trang trí của gốm Biên Hòa, vị trí của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa trong tiến trình mỹ thuật ứng dụng Việt Nam Đề ra một số yêu cầu cần thiết trong thiết kế gốm ngày nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa

ở tỉnh Đồng Nai từ đầu thế kỷ XX đến năm 2015

4 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1: Nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa kế thừa phong

cách và hoa văn truyền thống của dân tộc Việt Nam

Giả thuyết 2: Nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa có những đặc

trưng của vùng miền Đông Nam Bộ rõ nét

Giả thuyết 3: Nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa được tiếp nhận

và sáng tác trên nền tảng của khoa học và kỹ thuật Đông - Tây

6 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài luận án thuộc chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật Luận án nghiên cứu dựa trên cơ sở mỹ thuật học, thông qua nghiên cứu đa ngành, liên ngành như: văn hóa, lịch sử, khoa học, nghệ thuật,

mỹ thuật… Quá trình nghiên cứu của luận án thông qua các phương

pháp chủ yếu như: nghiên cứu văn bản, tài liệu; nghiên cứu thực tế và điền dã; phân tích và tổng hợp; quy nạp và diễn giải; phương pháp lịch sử; nghiên cứu khảo sát; thể nghiệm

7 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục hình ảnh minh họa, luận án được chia làm 3 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và sự hình thành, phát triển của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa tỉnh Đồng Nai (39 trang)

Chương 2: Đặc trưng nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa tỉnh Đồng Nai từ đầu thế kỷ XX đến năm 2015 (42 trang)

Chương 3: Giá trị nghệ thuật và những yếu tố cần thiết trong nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa tỉnh Đồng Nai hiện nay (33 trang)

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ GỐM BIÊN HÒA TỈNH ĐỒNG NAI 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài

Qua quá trình nghiên cứu, thu thập tài liệu, nghiên cứu sinh nhận thấy đã có những bài viết ngắn, đề cập đến nghệ thuật trang trí của các dòng gốm Biên Hòa, nhưng chưa có công trình nghiên cứu sâu và giải quyết triệt để về giá trị nghệ thuật trang trí của dòng gốm này Trong trang trí gốm Biên Hòa, có những cái riêng và có cái chung của sự giao thoa với các vùng lân cận, có những đặc trưng riêng của vùng miền Đó chính là mảnh đất để đề tài luận án của nghiên cứu sinh khai thác và nghiên cứu chuyên sâu, nghiên cứu từng phong cách trang trí gắn với từng thể loại gốm Biên Hòa

1.1.2 Khái niệm về gốm và nghệ thuật trang trí gốm

1.1.2.1.Khái niệm về gốm

Theo tài liệu Vấn đề tên gọi và sự phân loại gốm và sứ xét về

mặt cấu tạo chỉ là một loại vật liệu là gốm có tên tiếng Anh là ceramic Đây là loại vật liệu được chế tạo từ các vật liệu vô cơ phi kim loại (là các loại oxid, carbide, nitride, silicate…), sản phẩm được tạo hình từ sự phối trộn các vật liệu trên rồi nung kết khối ở nhiệt độ cao Có bốn công đoạn chính mà hầu hết các sản phẩm gốm phải trải

qua là: Lọc luyện đất; Tạo hình gốm; Trang trí gốm và nung gốm

1.1.2.2 Khái niệm về nghệ thuật trang trí

Trang trí là một “Hình thái nghệ thuật đặc biệt” của con người,

là một phạm trù thẩm mỹ phục vụ cuộc sống con người, là nghệ thuật làm ra “Cái đẹp” để thỏa mãn nhu cầu trước hết là thông tin, giao tiếp với những ký hiệu gắn liền với những tiến bộ và sự phát triển tất yếu của đời sống vật chất và tinh thần của con người

Một số quy luật bố cục trang trí là: Đăng đối; Lặp đi lặp lại; Xen kẽ; Dàn trải; Đóng khung; Đường diềm

1.1.2.3 Nghệ thuật trang trí gốm

Nghệ thuật trang trí gốm thuộc lĩnh vực mỹ thuật ứng dụng nên luôn tuân thủ theo nguyên tắc Hình dáng của vật chất chế tác phải được trọn vẹn, trang trí không làm thay đổi hoặc phá hủy hình dáng, ảnh hướng tới công năng sử dụng của sản phẩm, ngược lại, sẽ làm đẹp hơn, sáng tỏ hơn, nhấn mạnh hơn hình dáng

Ngôn ngữ tạo hình của trang trí gốm

Hoa văn trang trí: Các hình tượng, họa tiết dùng để trang trí trên sản phẩm gốm thường được cách điệu theo chiều hướng đơn giản cả

về đường nét và mảng khối

Mảng khối: Mảng khối trong trang trí gốm là mảng bẹt và có tính trang trí cao Tuy nhiên, sản phẩm gốm lại là khối tròn (ngoài tranh gốm) nên sẽ gây nên hiệu ứng khác nhau về các góc nhìn, hình

tượng và mảng trang trí theo đó cũng tạo nên nhiều cảm giác hơn cho người thưởng thức nó

Đường nét: Trong trang trí gốm, đường nét được tạo ra bởi

nhiều kỹ thuật thể hiện khác nhau như nét khắc chìm, nét vẽ phóng bút Trên gốm Biên Hòa, đường nét phân định các mảng trang trí và ngăn cho các màu men không lem vào nhau

Màu sắc: Màu sắc là yếu tố quan trọng và gắn liền trực tiếp với

hình dáng của sản phẩm Màu sắc là nhân tố quan trọng giúp nhận diện sản phẩm nhanh và trực tiếp hơn cả hình dáng chất liệu Màu trong gốm là các men màu được tạo bởi men gốc và chất tạo màu là các oxit kim loại

Các thủ pháp thể hiện trang trí gốm

Để trang trí một sản phẩm gốm người thợ có nhiều thủ pháp khác nhau tùy theo từng sản phẩm và đặc điểm của địa phương

Vẽ phóng bút và công bút: Với cách thể hiện vẽ oxit dưới men,

người thợ vẽ trực tiếp màu coban trên bề mặt sản phẩm mộc Những nét thanh, nét đậm tùy theo sự bay bổng đầy tính sáng tạo của nghệ nhân đã thực sự mang lại cảm giác sống động trong mỗi đồ án

Khắc chìm: Sản phẩm được đem ra khắc khi đất còn ẩm vừa để

nét khắc xuống xương đất dễ dàng và không vỡ nét Các nét khắc sẽ phân mảng trang trí một cách rõ ràng giữa phần nền và họa tiết Thủ pháp trang trí này thường áp dụng tại gốm Biên Hòa sau này, nó thích hợp với gốm sành xốp và gốm nhiều màu Ngoài ra trang trí gốm còn áp dụng các thủ pháp khác như dán đề can, thủ pháp trổ

thủng…

1.1.2.4 Sơ lược nghệ thuật trang trí gốm Việt Nam

Trên đồ gốm đời Lý, hoa sen được vẽ rất nhiều, trình bày qua rất nhiều dạng thức, khi thì là hoa sen nở nhìn từ trên xuống, cánh xòe

ra kín cả mặt chén, mặt đĩa; khi thì là hoa sen búp, nhìn nghiêng; khi thì cả cành sen từ ngó đến lá đến hoa; khi lại là những bông sen xoắn quấn quít nhau Trang trí gốm hoa nâu phát triển với tư duy khác hẳn

về tinh thần so với hoa văn trên gốm men ngọc

Nghệ thuật trang trí gốm hoa lam thực sự là đỉnh cao của nghệ thuật trang trí gốm nước ta Với bút lông mềm mại, có thể tạo nên những nét lớn hoặc mảnh theo tay ấn, cho phép nghệ nhân sáng tạo ra những đồ án hoa văn trở nên mềm mại sống động Những nét phóng bút rung động theo cảm xúc đã truyền tải cái nhìn và khắc họa vẻ đẹp của tự nhiên một cách đầy uyển chuyển sống động

1.1.2.5 Nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa hội tụ những yếu tố của một tác phẩm mỹ thuật ứng dụng

Các sáng tác trang trí trên gốm Biên Hòa luôn tôn trọng và đề cao yếu tố thẩm mỹ hay luôn coi trọng những tiêu chuẩn của cái đẹp trong mỗi đồ án trang trí Yếu tố nội dung trong nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa cũng luôn được chú trọng trong khi sáng tác Từ việc nghiên cứu đề tài, lựa chọn các mô típ trang trí phù hợp, tới sắp xếp

bố cục và phối màu đều được cân nhắc trên nền tảng của kiến thức

mỹ thuật vững chắc

Ngoài những giá trị nghệ thuật ra, nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa còn thể hiện đầy đủ các chức năng của tác phẩm nghệ thuật qua quá trình sáng tác và phục vụ cuộc sống Như vậy, thông qua các yếu

tố tụ hội từ chính các đồ án trang trí và tư duy, hoạt động sáng tạo của đội ngũ thiết kế trang trí gốm Biên Hòa, có thể khẳng định, nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa đã sản sinh ra những tác phẩm mỹ thuật ứng dụng trong nền mỹ thuật Việt Nam

1.2 Sự hình thành và phát triền của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa tỉnh Đồng Nai

1.2.1 Quá trình hình thành, phát triển và đặc điểm gốm Biên Hòa

1.2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển

Tại Rạch lò gốm (Cù Lao Phố) hiện còn rất nhiều mảnh gốm sành da nâu, xám nhạt cùng dấu vết của xỉ lò được các nhà khảo cổ đoán định là nơi sản xuất gốm có nguồn gốc của cư dân Trung Bộ và gốm của người Hoa ở Việt Nam có niên đại thế kỷ XVII - XVIII Khởi đầu gốm Biên Hòa xưa thường sản xuất các đồ để chứa đựng như lu, khạp Bên cạnh đó là những đồ sinh hoạt hàng ngày như nồi, niêu, ấm… Một số đồ có giá trị nghệ thuật là vò, bình rượu, chóe Tất cả chúng đều được làm bằng đất nung hoặc tráng men nâu,

da lươn Dần dần, các lò gốm Biên Hòa sản xuất những sản phẩm gốm men như bát, đĩa, bình, đèn, đôn, gốm trang trí, đặc biệt là tượng gốm phục vụ cho xây dựng đền chùa

1.2.1.2 Đặc điểm nghệ thuật gốm Biên Hòa

Gốm Biên Hòa có lịch sử hình thành và phát triển muộn hơn so với các dòng gốm khác như Chu Đậu, Bát Tràng Chính sự muộn đó

đã tạo cho gốm Biên Hòa điều kiện được tiếp thu và chịu nhiều ảnh hưởng của nhiều dòng gốm khác nhau Sự cộng hưởng từ nhiều phía kết hợp với sức sáng tạo riêng đã tạo nên phong cách đặc trưng của gốm Biên Hòa

Gốm Biên Hòa có vô vàn kiểu dáng với nhiều chủng loại khác nhau, song vẻ đẹp truyền thống mang tính đặc trưng của nó thể hiện qua hai khía cạnh, đó là sự là sự cân đối, hài hòa về hình dáng của sản phẩm cùng với nét độc đáo đầy tính thẩm mỹ qua các phù điêu và tượng nhỏ

1.2.1.3 Mối liên hệ giao thoa giữa gốm Biên Hòa và khu vực Đông Nam Bộ

Trong sự kết hợp hài hòa của vùng miền, người Việt cùng với người Hoa và các tộc người bản địa đã tạo ra một tiếng nói chung mang đậm sắc màu riêng của sự tiếp biến và giao thoa trong sáng tạo Gốm Cây Mai - Biên Hòa - Bình Dương có vị trí gần nhau, thuận tiện cho việc giao lưu về mọi mặt lại chung một hoàn cảnh xã hội như nhau nên ba trung tâm gốm này luôn có sự tác động, ảnh hưởng lẫn nhau liên tục và có hệ thống

1.2.2 Cơ sở hình thành nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa

1.2.2.1 Trong dòng chảy gốm Việt nam

Khi gốm mỹ nghệ phát triển tại Biên Hòa vào đầu thế kỷ XX, hoa văn trang trí đầu tiên mà nghệ nhân Biên Hòa sử dụng là những hoa văn truyền thống đã di cư theo người Việt từ bắc vào nam Đặc biệt, trên gốm Biên Hòa, hình tượng con người trong trang phục dân

dã với các cảnh lao động, sinh hoạt và tích truyện dân gian mang đậm tình cảm của nghệ nhân với tình yêu quê hương, yêu dân tộc

1.2.2.2 Kết hợp sự giao thoa trong khu vực

Chính do sự vận động của cuộc sống với những mối giao tiếp qua lại đã hòa hợp, trộn lẫn cái riêng của từng thành phần tộc người lại để tạo thành cái chung đặc trưng đầy bản sắc của khu vực Đông Nam Bộ Điều này đã làm cho gốm Biên Hòa có những sáng tác trang trí mang hơi thở riêng của vùng miền, trên nền tảng kế thừa nghệ thuật trang trí truyền thống của dân tộc

1.2.2.3 Sự ảnh hưởng phương Tây

Năm 1923, bà Mariette phụ trách Ban Gốm đã vạch ra cho gốm Biên Hòa một hướng đi riêng, khai sinh một dòng sản phẩm gốm trang trí với bố cục chặt chẽ và nhiều màu, được chạm khắc các chi tiết hoa văn đặc sắc với nhiều màu men lạ và đẹp Tuy là người phương Tây nhưng bà Mariette đã luôn tôn trọng yếu tố truyền thống

trong các đồ án trang trí, các nguyên liệu và màu sắc của địa phương Cái “chất Tây” ở đây là các nguyên tắc, tỉ lệ, định luật khoa học khi sáng tác và thiết kế trang trí, là sự tính toán hợp lý để cho ra những màu men đẹp, cũng như việc phối hợp chúng sao cho hài hòa trên sản phẩm

Tiểu kết

Biên Hòa từ đầu thế kỷ XX đến 2015 đã có lịch sử hơn 100 năm hình thành và phát triển Mỗi sản phẩm của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa đều tổng hợp các yếu tố về vẻ đẹp và sự sáng tạo như những tác phẩm mỹ thuật ứng dụng Những giá trị về nội dung và thẩm mỹ của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa cần được nghiên cứu

để bảo tồn và phát triển trong thực tiễn sáng tác mới

Nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa có những đặc điểm nghệ thuật vừa mang tính truyền thống chung của gốm Việt nam, kế thừa nghệ thuật trang trí truyền thống trong dòng chảy của nghệ thuật gốm Việt nam Sự kế thừa đó thể hiện qua một số hoa văn trang trí, màu men và thủ pháp thể hiện trên sản phẩm gốm Biên Hòa

Sự giao thoa với các dòng gốm trong khu vực Đông Nam Bộ là gốm Cây Mai và gốm Bình Dương đã ảnh hưởng không nhỏ đến nghệ thuật gốm Biên Hòa Tuy nhiên, nhân tố quan trọng có ảnh hưởng lớn đến phong cách và trình độ của nghệ thuật trang trí gốm Biên Hòa là kiến thức mỹ thuật phương Tây

Chương 2 ĐẶC TRƯNG NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ GỐM BIÊN HÒA TỈNH ĐỒNG NAI TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN NĂM 2015 2.1 Yếu tố truyền thống trong trang trí gốm Biên Hòa

2.1.1 Sự biểu đạt qua hoa văn trang trí

2.1.1.1 Mô típ thực vật truyền thống

Hoa sen và lá sen trong trang trí gốm Biên Hòa thật mềm mại và gần gũi, những mảng hoa và lá nâng đỡ cái nọ làm nền cho cái kia trên một diện tích hợp lý, tạo ra một bố cục hoàn chỉnh với màu sắc nhẹ nhàng, quyến rũ Màu sắc của lá sen thường là men xanh đồng, bông sen màu trắng có điểm chút màu hồng để tạo ra sự tinh khiết Hoa cúc: là một loài hoa, từ xa xưa, đã được nhiều nước trên thế giới, nhất là các nước phương Đông ca ngợi, quý mến Hoa Cúc có thể đứng độc lập hoặc kết hợp với côn trùng, có thể được sử dụng dưới dạng tả thực hay cách điệu để trở thành một loại hoa văn phổ biến trong trang trí gốm Mô típ hoa cúc nhiều nhất trên gốm Biên Hòa là đồ án trang trí bình hoa

Trên gốm Biên Hòa, hoa mai xuất hiện trong nhiều loại sản

phẩm Đề tài Mai Điểu là đồ án trang trí gặp nhiều nhất, bố cục của

đề tài rộng, dàn trải khắp diện tích bề mặt sản phẩm với cây mai đang

nở rộ và đàn chim tung tăng mừng đón xuân về Đồ án Mai Hạc lại

diễn tả những hoa mai vàng rực rỡ trong một bố cục chia ô dọc Một loại đề tài trang trí khác gắn với hoa mai là sự kết hợp giữa hoa mai

và con người Bình hoa Bát tiên thể hiện tám vị tiên đang thưởng

ngoạn cùng sắc xuân trong một dải đồ án ngang

Trên bình hoa gốm Biên Hòa, đề tài Tùng Hạc được khai thác rất

nhiều, có hai dạng bố cục về đề tài này Dạng thứ nhất là đồ án có bố cục mảng chính chạy ngang giáp vòng quanh phần chính của thân bình, mảng này có diện tích rộng nên dùng đề truyền tải họa tiết trang trí chính, phần cổ và thân bình là những đường diềm Dạng đồ án thứ hai có bố cục dàn trải khắp bề mặt của sản phẩm

2.1.1.2 Mô típ động vật truyền thống

Cùng với truyền thống của dân tộc, mô típ rồng trên gốm Biên

Hòa rất phong phú Trên bình hoa của gốm Biên Hòa thường bắt gặp

đề tài Lưỡng long tranh châu, hai con rồng uốn lượn giữa các đám

mây và cùng há miệng tranh nhau trái châu rực lửa Bố cục thể hiện ở

đề tài này thường dàn trải các chi tiết ra khắp bề mặt sản phẩm, thân rồng uốn dọc theo chiều cao của bình, đuôi rồng được ẩn hiện ở phần

cổ bình, đầu rồng ngẩng cao uy dũng trên vị trí trung tâm Hoa văn thường đi đôi với Rồng là Mây, có hai cách bố cục Mây, loại thứ nhất

là chia thành những dải chỗ lớn chỗ nhỏ, lượn lờ quanh thân Rồng, loại thứ hai là tụ thành những đám mây được sắp xếp vào khoảng trống hay tạo sự liên kết giữa các mảng trang trí trên sản phẩm Rồng

và Mây quấn quít trong một bố cục chặt chẽ, thân Rồng lúc ẩn lúc

hiện Một đặc trưng của mô típ Rồng trên gốm Biên Hòa là biến thể

Rồng lá, đây là dạng hoa văn cổ rất hay được áp dụng trên các đố án trang trí bình đèn Trong bình, rồng lá có bố cục mềm mại, uyển chuyển và liên tục chạy khắp một vòng của thân bình với nhiều con kết hợp lại

Mô típ phượng có bố cục đẹp và mềm mại nên cũng thường được sử dụng để trang trí gốm, nhất là những sản phẩm có dáng

truyền thống Mô típ phượng đang khoe hết vẻ đẹp rực rỡ với đôi

cánh dang rộng và những lông đuôi rất mềm mại uốn theo vũ điệu vòng tròn, xung quanh là những đám mây nhỏ dập dờn nâng đỡ

Ngoài hai mô típ rồng và phượng, gốm Biên Hòa còn sử dụng

nhiều loại động vật khác làm đề tài trang trí như: Rùa, Lân, ngựa và các loại chim, cá

2.1.2 Sự biểu đạt qua nghệ thuật sử dụng men màu

Gốm Biên Hòa thường sử dụng những màu men truyền thống như men ngọc, men đã đỏ, men nâu, trắng ta Men ngọc là loại men

có cốt trong và sắc xanh như ngọc, men có độ lung linh do tính linh hoạt cao của men khi nung Men ngọc được sử dụng rất nhiều trên