So với Luật HTX 2003, thì Luật HTX 2012 được đánh dấu một bước tiến trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống, chính sách pháp luật về HTX nhằm cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, giải phá
Trang 1ĐẨY MẠNH THỰC HIỆN LUẬT HỢP TÁC XÃ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY
Lỗ Văn Trung
Phó Chủ tịch Liên minh HTX
Ngày 20/11/2012, tại kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật HTX 2012, thay thế Luật HTX 2003, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2013 So với Luật HTX 2003, thì Luật HTX 2012 được đánh dấu một bước tiến trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống, chính sách pháp luật về HTX nhằm cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, giải pháp của Kết luận 56-KL/TW ngày 21/02/2012 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết TW5 khóa IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể
Theo quy định của Luật HTX 2012, gồm 9 chương, 64 điều (Luật HTX
2003, gồm 10 chương, 52 điều) Luật HTX 2012 không có chương về khen thưởng.
Phần Liên hiệp HTX được đưa chung vào với HTX và được sửa đổi bổ sung thêm một số quy định mới đó là:
Về định nghĩa HTX (Điều 3): Luật HTX 2012 làm rõ hơn bản chất HTX là
tổ chức kinh tế thuộc thành phần kinh tế tập thể; quản lý dân chủ, tự chịu trách nhiệm, đồng sở hữu HTX Mặc dù Luật không xác định HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, nhưng xác định HTX thành lập để hợp tác tương trợ nhau trong sản xuất, kinh doanh HTX vẫn được thành lập doanh nghiệp trực thuộc, nhưng chỉ khác là khi HTX phát triển đến trình độ cao hơn, có nghĩa là HTX mới thành lập hoặc HTX hoạt động yếu kém thì chưa được thành lập doanh nghiệp trực thuộc
Về chính sách sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước (Điều 6), được làm rõ hơn
bao gồm 6 danh mục chính sách hỗ trợ; 02 danh mục chính sách ưu đãi chung cho các loại hình HTX; đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, ngoài các chính sách hỗ trợ, ưu đãi trên, còn được hưởng thêm 5 mục
ưu đãi nữa về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng; giao đất, cho thuê đất để phục vụ hoạt động; tín dụng; vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh; những chính sách này sẽ được Chính phủ quy định cụ thể
Về điều kiện trở thành thành viên (Điều 13), Cá nhân là người nước ngoài đủ
điều kiện như công dân Việt nam được tham thành viên HTX
Về tổ chức của HTX (Điều 29), cơ cấu tổ chức của HTX gồm đại hội thành
viên, hội đồng quản trị, giám đốc (tổng giám đốc) và ban kiểm soát hoặc kiểm soát
Trang 2phép chọn 1 trong 2 mô hình tổ chức, gồm: một bộ máy vừa quản lý vừa điều hành
- Điều 27; hoặc thành lập riêng bộ máy quản lý và bộ máy điều hành - Điều 28) Người đại diện theo pháp luật của HTX: Là Chủ tịch Hội đồng quản trị Điều hành hoạt động của HTX: Là giám đốc (tổng giám đốc) HTX
Về nguyên tắc tổ chức và hoạt động, Luật bổ sung nguyên tắc kết nạp rộng
rãi thành viên đối với HTX và nguyên tắc bình đẳng, gắn kết về kinh tế của thành viên với HTX bằng cách quy định: Thành viên HTX có quyền bình đẳng, biểu quyết ngang nhau không phụ thuộc vốn góp trong việc quyết định tổ chức, quản lý
và hoạt động của HTX…
Ngoài các điểm mới trên, Luật HTX năm 2012 còn thêm một số điểm mới
về quyền và nghĩa vụ của thành viên, tổ chức, quản lý HTX, tài chính HTX, đăng
ký và nơi đăng ký kinh doanh HTX, quản lý nhà nước đối với HTX, chế độ chính sách đối với HTX…
Quá trình triển khai Luật HTX năm 2012
Để hướng dẫn thi hành Luật HTX năm 2012, ngày 21/11/2013, Chính phủ
đã ban hành Nghị định số 193/2013/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật HTX và ngày 26/05/2014, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành Thông tư số 03/2014/TT-BKHĐT hướng dẫn đăng ký HTX và chế độ báo cáo tình hình hoạt động của HTX
Sau hơn 2 năm triển khai và thực hiện Luật HTX năm 2012 đến nay, nhiều
mô hình HTX kiểu mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc đã bước đầu hình thành, dần thay thế những mô hình HTX kiểu cũ Nhiều HTX hoạt động hiệu quả, phát huy tốt những lợi thế của Luật HTX mới để áp dụng vào thực tiễn Các HTX đã từng bước được củng cố, đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động, góp phần phát triển kinh
tế - xã hội của tỉnh Nhiều HTX nông nghiệp đã phát huy được vai trò tiên phong trong công tác xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới Các HTX mới thành lập nhìn chung đều xuất phát từ nhu cầu thực tế và nguyện vọng của người lao động, có phương án sản xuất, kinh doanh cụ thể, rõ ràng hơn, đáp ứng được nhu cầu thực tế của thành viên và người dân địa phương
Tuy nhiên, hoạt động của các HTX vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém, chưa phát huy được tiềm năng, thế mạnh của mình; một số HTX tổ chức và hoạt động chưa đúng quy định của Luật HTX, công nợ tồn đọng, không huy động được vốn góp mới; nhiều HTX hoạt động cầm chừng, thu hẹp hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc chỉ tồn tại về hình thức; rất ít HTX có đầu tư mới; hoạt động hỗ trợ thành viên chưa nhiều; mối quan hệ giữa thành viên và HTX còn lỏng lẻo…
Trang 3Khó khăn, vướng mắc trong chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012
Theo thống kê, hiện nay Vĩnh Phúc có 699 HTX, trong đó có 293 HTX nông
nghiệp (chiếm 41,9%) và 406 HTX phi nông nghiệp (chiếm 58,1%) Có 640 HTX đang hoạt động trên tổng số 699 HTX toàn tỉnh (chiếm 91,6%), trong đó có 261
HTX nông nghiệp, 54 HTX dịch vụ điện, 31 quỹ tín dụng nhân dân, 57 HTX thương mại, 26 HTX tiểu thủ công nghiệp, 21 HTX giao thông vận tải, 11 HTX xây dựng, 53 HTX môi trường, 126 HTX kinh doanh tổng hợp
Theo điều 62 Luật HTX 2012 và điều 32 Nghị định số 193/2013/NĐ-CP
ngày 21/11/2013 quy định chi tiết một số điều của Luật HTX quy định: “Trong thời hạn 36 tháng, kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2013, HTX thành lập trước khi Luật HTX có hiệu lực thi hành phải tiến hành các công việc sau đây: Rà soát lại điều lệ,
tổ chức quản lý hoạt động của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bảo đảm phù hợp với quy định của Luật hợp tác xã Trường hợp cần đăng ký thay đổi, giải thể hoặc chuyển đổi hình thức hoạt động thì tiến hành đại hội thành viên để quyết định việc đăng ký thay đổi hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, giải thể tự nguyện hoặc chuyển đổi sang loại hình tổ chức khác theo quy định của pháp luật Trường hợp hợp tác
xã, liên hiệp hợp tác xã bảo đảm thực hiện đầy đủ các quy định của Luật hợp tác
xã thì không phải đăng ký thay đổi”.
Tuy nhiên, đến nay, thời hạn để các HTX kiểu cũ chuyển đổi sang mô hình HTX kiểu mới chỉ còn chưa đầy 1 năm, nhưng cả tỉnh mới chuyển đổi theo Luật
HTX 2012 được 52 HTX trên tổng số 699 HTX (đạt 7,4%), do nhiều HTX đang
gặp lúng túng trong quá trình chuyển đổi, nhất là các HTX nông nghiệp
Khó khăn của các HTX trong quá trình chuyển đổi đang gặp phải là trình độ của đội ngũ lãnh đạo HTX còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu đặt ra; việc cung ứng sản phẩm dịch vụ bị bó buộc, theo Luật mới quy định, tỷ lệ cung ứng đối với ngoài thành viên không được vượt quá 32%, khiến cho các HTX muốn phát triển lại không thể mở rộng hoạt động; giảm doanh thu; nếu HTX có ít thành viên thì việc phát triển HTX sẽ vô cùng khó khăn Thực tế cũng cho thấy, rất nhiều HTX hiện nay đang phải đối mặt với nhiều tình huống phát sinh, như khi HTX tổ chức Đại hội thành viên thì việc bầu Hội đồng quản trị và Ban giám đốc bầu như như thế nào, HTX có được thành lập doanh nghiệp trực thuộc không, những ai được tham gia BHXH và BHYT, tài sản không chia là cái gì, định giá tài sản ra sao; làm thế nào để tăng mức vốn góp tối thiểu của các thành viên HTX để các HTX giải quyết tình trạng thiếu vốn hoạt động như hiện nay
Những khó khăn khi chuyển đổi theo Luật mới trong hơn 2 năm qua của các HTX trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc là do các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và của Tỉnh chậm ban hành; các chương, điều quy định trong Luật HTX năm
Trang 4truyền đến các tầng lớp nhân dân về Luật HTX năm 2012 chưa có sự đổi mới, chất lượng không cao; một số chế độ, chính sách phát triển kinh tế tập thể chậm được ban hành, dẫn đến các HTX, Liên minh HTX gặp lúng túng, khó khăn trong thực hiện và hướng dẫn chuyển đổi hình thức hoạt động theo luật mới Cấp ủy, chính quyền một số nơi nhận thức về vị trí, vai trò việc phát triển khu vực kinh tế tập thể trong phát triển nền kinh tế, chính trị, xã hội và an ninh, quốc phòng chưa thường xuyên; việc chỉ đạo triển khai, tổ chức thực hiện các nghị quyết và các chính sách
hỗ trợ về kinh tế tập thể chưa kịp thời, thiếu kiểm tra để nhanh chóng hỗ trợ tháo
gỡ khó khăn, vướng mắc Bộ máy các cơ quan và cán bộ phụ trách, quản lý nhà nước về kinh tế tập thể ở cấp tỉnh và huyện chưa được củng cố cả về số lượng và chất lượng, vai trò, trách nhiệm của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân chưa được phát huy Ngoài ra các cơ quan quản lý nhà nước chưa có sự hướng dẫn,
hỗ trợ cụ thể, tháo gỡ vướng mắc để sớm đưa Luật vào cuộc sống
Đẩy mạnh thực hiện các giải pháp đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình HTX kiểu mới
Để kinh tế tập thể của tỉnh nhanh chóng khắc phục các hạn chế, yếu kém, góp thần tích cực thực hiện thắng lợi Kết luận số 56-KL/TW ngày 21-02-2013 của
Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết TW 5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 24/7/2015 của Thủ tướng Chính Phủ về việc đẩy mạnh triển khai thi hành Luật HTX, Thông tri số 22-TT/TU ngày 10/7/2013 của Tỉnh ủy Vĩnh Phúc về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết TW5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, Luật HTX năm 2012, trong thời gian tới chúng ta cần làm tốt một số nhiệm vụ và giải pháp sau:
- Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Kết luận số 56-KL/TW ngày 21/02/2012 của Bộ Chính trị, Thông tri số 22-TT/TU ngày 10/7/2013 của Tỉnh ủy Vĩnh Phúc, Luật HTX năm 2012, Quyết định 2261/QĐ-TTg ngày 15/12/2014 của Thủ tướng Chính Phủ về Chương trình hỗ trợ phát triển HTX giai đoạn 2015 –
2020 và Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 24/7/2015 của Thủ tướng Chính Phủ về việc đẩy mạnh triển khai thi hành Luật HTX
- Phát huy vai trò của Liên minh HTX trong việc tham mưu, đề xuất phát triển kinh tế tập thể mà nòng cốt là HTX, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các HTX trong quá trình chuyển đổi theo Luật HTX Cùng với các ngành chức năng tham mưu, đề xuất Tỉnh ủy, UBND tỉnh cho phép thành lập Ban chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể cấp tỉnh, cấp huyện theo tinh thần Kết luận số 56-KL/TW
Trang 5- Nâng cao trách nhiệm của cấp ủy đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên trong phát triển kinh tế tập thể, tăng cường vai trò của UBMTTQ và các tổ chức đoàn thể ở địa phương trong việc vận động, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật HTX để nhân dân nhận thức rõ bản chất, mô hình tổ chức, thấy được những ưu việt của mô hình HTX kiểu mới, tự nguyện tham gia đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác
- Tăng cường sự giám sát của HĐND các cấp đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật về HTX; kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập khi triển khai Luật trên thực tế để kiến nghị, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện
- Tỉnh có cơ chế hỗ trợ HTX ứng dụng KHKT mới về sản xuất, bảo quản chế biến nông sản, xây dựng thương hiệu hàng hóa, cung cấp thông tin,tìm kiếm thị trường, giới thiệu sản phẩm Hỗ trợ các HTX về thành lập mới, đào tạo, bồi dưỡng,xúc tiến thương mại, giới thiệu sản phẩm ở trong và ngoài nước
- Thường xuyên tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm về phát triển KTTT, nhất là phát triển HTX kiểu mới Qua đó, kịp thời rút ra những bài học tốt để phát huy, những kinh nghiệm chưa tốt để khắc phục