Chủ tịch Hồ Chí Minh vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Quân đội ta. Sinh thời, Người luôn coi dân chủ là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng trong xây dựng quân đội cách mạng. Nhận thức rõ tầm quan trọng của dân chủ, hơn 70 năm qua Quân đội nhân dân Việt Nam không ngừng phát huy dân chủ tạo nên sức mạnh chiến đấu, giữ vững bản chất giai cấp công nhân, phát huy truyền thống tốt đẹp của Quân đội.
Trang 1Quan niệm Hồ Chí Minh về dân chủ và dân chủ trong Quân đội 4
2 Quan niệm ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên
chủ xã hội chủ nghĩa cho thanh niên quân đội hiện nay theo
1 Tăng cường giáo dục về dân chủ xã hội chủ nghĩa cho thanh
2 Phát huy vai trò của tổ chức Đảng, chỉ huy và các tổ chức trong
đơn vị trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở đơn vị cơ sở 19
3 Xây dựng môi trường văn hoá trong Quân đội tốt đẹp, lành
mạnh, phong phú, có môi trường dân chủ xã hội chủ nghĩa 20
4 Thường xuyên nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng cho
thanh niên quân đội, kịp thời phát hiện và kiên quyết đấu tranh
chống các quan điểm sai trái, lợi dụng vấn đề dân chủ để chống
5 Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của thanh niên quân
đội trong thực hiện các nhiệm vụ của đơn vị 21
Trang 2chủ nghĩa mà người chiến sỹ trong quân đội nhân dân Việt Nam nói chung,thanh niên quân đội nói riêng có nhận thức, thái độ, tình cảm, niềm tin đúngđắn về chế độ xã hội chủ nghĩa, nhận thức sâu sắc hơn giá trị của sự cốnghiến, hy sinh cho cách mạng xã hội chủ nghĩa Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh,thanh niên là bộ phận quan trọng của dân tộc, thế hệ đang lớn lên, là tiêu biểucho sự phát triển tương lai của đất nước Trong Quân đội, thanh niên là lựclượng đông đảo Vì vậy, để phát huy dân chủ trong Quân đội cần tăng cườnggiáo dục ý thức dân chủ cho thanh niên Từ đó họ phát huy hết khả năng sángtạo của mình, hoàn thành xuất sắc chức trách, nhiệm vụ được giao Trong sựnghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiệnđại, sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đang đặt ranhững yêu cầu phải nâng cao ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của người quânnhân cách mạng nói riêng và mọi công dân nói chung.
Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam,danh nhân văn hóa thế giới, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Quân đội
ta Sinh thời, Người luôn coi dân chủ là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọngtrong xây dựng quân đội cách mạng Nhận thức rõ tầm quan trọng của dânchủ, hơn 70 năm qua Quân đội nhân dân Việt Nam không ngừng phát huy dânchủ tạo nên sức mạnh chiến đấu, giữ vững bản chất giai cấp công nhân, pháthuy truyền thống tốt đẹp của Quân đội
Thực tiễn quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân độiluôn gắn liền với quá trình phát huy dân chủ Chính vì vậy cần nâng cao chấtlượng giáo dục ý thức dân chủ cho thanh niên quân đội Từ đó tạo nên sứcmạnh chiến đấu cho Quân đội, đảm bảo cho Quân đội ta chiến đấu và chiếnthắng mọi kẻ thù trong mọi tình huống, cùng toàn Đảng và toàn dân lập nênnhững chiến công hiển hách, giành độc lập dân tộc, thống nhất nước nhà, đưađất nước đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội
Trang 3Hiện nay, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đang thực hiệnchiến lược “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ nhằm chống phá cách mạngnước ta Chúng lợi dụng vấn đề dân chủ như một thủ đoạn chính trị để kíchđộng “dân chủ hóa chính trị” trong xã hội Quân đội ta là một mục tiêu trọngđiểm chống phá của kẻ thù Cùng với sự chống phá của chủ nghĩa đế quốc vàcác thế lực thù địch, mặt trái của nền kinh tế thị trường đang từng ngày, từnggiờ tác động đến tư tưởng, nhận thức, lối sống của thanh niên quân đội Tìnhhình đó rất dễ làm cho thanh niên quân đội hiểu sai lệch về dân chủ xã hộichủ nghĩa, làm xói mòn niềm tin của họ đối với Đảng, đối với chế độ xã hộichủ nghĩa ở nước ta, dẫn đến buông lỏng kỷ luật, kỷ cương, vi phạm điềulệnh, điều lệ, các chế độ quy định của đơn vị, quân đội, pháp luật của nhànước.
Trước những biến đổi nhanh chóng của tình hình thế giới, trong nước,
sự tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường cùng sự chống phá mạnh mẽcủa chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, đời sống dân chủ và tình hìnhchấp hành kỷ luật của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ ở một số đơn vị có diễnbiến phức tạp, làm ảnh hưởng tới sức mạnh chiến đấu của Quân đội
Vì vậy, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong giáodục ý thức dân chủ cho thanh niên quân đội ta hiện nay là vấn đề có ý nghĩarất quan trọng do vậy tác giả lựa chọn chủ đề “Vận dụng tư tưởng Hồ ChíMinh về dân chủ trong giáo dục ý thức dân chủ cho thanh niên Quân đội nhândân Việt Nam hiện nay” làm nội dung tiểu luận
NỘI DUNG
I Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và dân chủ trong Quân đội
Trang 41 Quan niệm Hồ Chí Minh về dân chủ và dân chủ trong Quân đội
Trong hệ thống các quan điểm tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tưtưởng về dân chủ là một nội dung cơ bản, có ý nghĩa lý luận và giá trị thựctiễn sâu sắc Dưới nhiều góc độ khác nhau được đề cập trong nhiều bài viết,bài nói, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ bản chất, vai trò, nội dung và điềukiện, biện pháp để phát huy dân chủ Đây chính là sự trung thành và vận dụngsáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác vào điều kiện thực tiễn nước ta
* Quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin về dân chủ
Vấn đề dân chủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa chiếm một vị trí rất quantrọng trong toàn bộ di sản lý luận chủ nghĩa Mác-V.I.Lênin Theo C.Mác, nềndân chủ là sản phẩm tự quyết của nhân dân, phản ánh sự tồn tại của con ngườivới tất cả ý chí, tài năng và lợi ích của họ V.I.Lênin đã phát triển và vận dụngmột cách sinh động và sáng tạo những tư tưởng của Mác, Ăngghen về dânchủ vào thực tiễn nước Nga V.I.Lênin thường gắn liền vấn đề dân chủ vớichủ nghĩa xã hội, chuyên chính nhà nước và giai cấp… từ những chỉ dẫn cơbản đó, có thể đưa ra khái niệm dân chủ như sau: Dân chủ là quyền lực thuộc
về nhân dân, quyền bình đẳng, quyền làm chủ xã hội thuộc về nhân dân, gắnliền với những điều kiện, hoàn cảnh lịch sử nhất định
Nhìn lại lịch sử, trong chế độ dân chủ tư sản, dù chế độ này có nhiềutiến bộ hơn các chế độ trước đó về thực thi dân chủ của nhân dân lao động, dùchế độ đó có mang tên chế độ dân chủ, nhà nước dân chủ, nhưng về thực chấtvẫn không phải là nhà nước thực hiện quyền lực thực sự của nhân dân, mà chỉ
là nhà nước của giai cấp tư sản Chỉ đến khi cách mạng xã hội chủ nghĩatháng Mười Nga thắng lợi, mở ra một thời đại mới và khi đó nhân dân laođộng đã giành được chính quyền - giành lại được quyền lực thực sự của dân,tức là dân chủ thực sự và lập ra nhà nước dân chủ xã hội chủ nghĩa, thiết lậpnền dân chủ xã hội chủ nghĩa để thực hiện quyền lực của nhân dân Như vậy,nhân loại từ ngàn đời nay đã có nhu cầu và quan niệm về dân chủ, theo nghĩa
Trang 5ban đầu và xét ở góc độ giá trị nhân văn thì dân chủ (quyền lực thuộc về nhândân) là giá trị vĩnh hằng, còn việc thực thi quyền lực của dân đến đâu, dân là
ai lại do bản chất chế độ quy định, nhất là khi xã hội phân chia thành giai cấp
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, để thực thi dân chủ phải
có chế độ dân chủ Chế độ dân chủ là một hình thức nhà nước, một hình thái chính trị của nhà nước trên cơ sở công nhận nguyên tắc quyền lực nhân dân, quyền bình đẳng công dân Chế độ dân chủ đó là một hình thức nhà nước
được tổ chức theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, bảo đảm các quyền dân chủcủa nhân dân được thực hiện, quyền lực xã hội thuộc về nhân dân Trong tácphẩm “Góp phần phê phán triết học pháp quyền Hêghen”, C.Mác cho rằng:
“Chế độ dân chủ là chế độ nhà nước…chế độ dân chủ là sự tự quy định củanhân dân…chế độ dân chủ ngày càng hướng tới cơ sở hiện thực của nó, tớicon người hiện thực, nhân dân hiện thực và được xác định là sự nghiệp củabản thân nhân dân”1 Kế thừa tư tưởng của C.Mác về chế độ dân chủ,V.I.Lênin đã phân tích sâu sắc thực chất của chế độ dân chủ với tính cách làhình thức chính trị của nhà nước, phân biệt sự khác nhau giữa chế độ dân chủvới các hình thức chính trị khác của nhà nước Trong tác phẩm “Nhà nước vàcách mạng”, V.I.Lênin viết: “Chế độ dân chủ là một hình thức nhà nước, mộttrong những hình thái của nhà nước Cho nên, cũng như mọi nhà nước, chế độdân chủ là việc thi hành có tổ chức, có hệ thống sự cưỡng bức đối với người
ta Một mặt thì như thế Nhưng mặt khác, chế độ dân chủ có nghĩa là chínhthức thừa nhận quyền bình đẳng giữa những công dân, thừa nhận cho mọingười được quyền ngang nhau trong việc xác định cơ cấu nhà nước và quản lýnhà nước”2 Từ những tư tưởng của các nhà kinh điển Mác-Lênin cho thấy:không phải nhà nước nào cũng là chế độ dân chủ, chế độ dân chủ chỉ là mộthình thức của nhà nước, mà trong đó từ cơ cấu tổ chức, bộ máy và hoạt động
1 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Tập.1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 1995, tr.349.
2 V.I.Lênin: Toàn tập, Tập.33, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.1976, tr.123.
Trang 6của nó dựa trên nguyên tắc quyền lực của nhân dân, thừa nhận và bảo đảmquyền tự do, dân chủ của nhân dân
* Quan niệm của Hồ Chí Minh về dân chủ
Kế thừa tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin về dân chủ, Hồ Chí Minhkhẳng định: “Dân chủ có nghĩa là dân là chủ và dân làm chủ” Người nhấnmạnh: “Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đề vì dân, bao nhiêuquyền lợi đều của dân Chính quyền từ xã đến chính phủ Trung ương đều dodân cử ra”3 Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân, là cơ sở đảm bảo cácquyền cơ bản của nhân dân lao động
Quan niệm của Hồ Chí Minh về dân chủ được biểu đạt qua hai mệnh
đề ngắn gọn: “Dân là chủ” và “Dân làm chủ” Dân là chủ, nghĩa là đề cập đến
vị thế của dân; còn dân làm chủ, nghĩa là đề cập đến năng lực và trách nhiệmcủa dân - Thể hiện vị trí, vai trò, quyền và trách nhiệm của dân Quan niệm đócủa Hồ Chí Minh phản ánh đúng nội dung bản chất của dân chủ Quyền hành
và lực lượng đều thuộc về nhân dân Xã hội nào bảo đảm cho điều đó đượcthực thi thì đó là một xã hội thực sự dân chủ
Về nội dung dân chủ, theo Hồ Chí Minh, đó là thể hiện quyền bìnhđẳng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội chính trị, kinh tế, văn hóa…;quyền bình đẳng trước pháp luật; quyền bình đẳng giữa các dân tộc; giữa nam
và nữ; quyền tự do ngôn luận, báo chí, tự do tín ngưỡng, cư trú; quyền bất khảxâm phạm về thân thể, chỗ ở, tài sản cá nhân…
Từ quan niệm trên, Hồ Chí Minh chỉ ra biện pháp để phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân Trước hết cần phải nâng cao nhận thức của nhân dân
về dân chủ, ngĩa là làm sao để “dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùngquyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm”; Thiết lập các cơ chế, thể chếdân chủ, giải quyết hài hòa các mối quan hệ công dân với nhà nước, trênnguyên tắc bảo đảm đầy đủ các quyền lợi, thực thi đầy đủ nghĩa vụ của công
3 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 5, Nxb CTQG, Hà Nội 2000, tr.698.
Trang 7dân Theo Người: Nhà nước phải phát triển quyền dân chủ và sinh hoạt chínhtrị của toàn dân, để phát huy tính tích cực sáng tạo của nhân dân, làm chocông dân Việt Nam tham gia quản lý công việc của nhà nước; Tăng cường sựlãnh đạo của Đảng với Nhà nước, thực hành dân chủ trong Đảng và bộ máychính quyền nhà nước; Phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nâng cao đời sốngnhân dân; Khơi dậy sức mạnh to lớn của nhân dân; đấu tranh chống chủ nghĩa
cá nhân, quan liêu, tham nhũng, lãng phí, hủ hóa cán bộ; Đặc biệt phải mởrộng dân chủ rộng rãi trong từ trong Đảng ra toàn xã hội, từ trên xuống dưới,nhất là dân chủ ở cơ sở
Trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về dânchủ, Đảng ta khẳng định: “Tiếp tục phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảođảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Mọi đường lối, chủ trươngcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phải xuất phát từ nguyện vọng
và lợi ích chính đáng của nhân dân, được nhân dân tham gia ý kiến Dân chủphải được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xãhội Bảo đảm để nhân dân tham gia ở tất cả các khâu của quá trình đưa ranhững quyết định liên quan đến lợi ích, cuộc sống của nhân dân, từ nêu sángkiến, tham gia thảo luận, tranh luận đến giám sát quá trình thực hiện”4
* Quan niệm của Hồ Chí Minh về dân chủ trong Quân đội
Về tầm quan trọng của dân chủ trong quân đội, Người coi đây là vấn
đề thuộc về bản chất của quân đội cách mạng Có dân chủ mới làm cho cán bộ
và quần chúng đề ra sáng kiến, mới đoàn kết nội bộ tốt và thực hành dân chủ
để rút kinh nghiệm, để sửa chữa khuyết điểm và phát huy ưu điểm, sẽ tiêu diệtđược nhiều sinh lực địch và lập được chiến công nhiều hơn… Tóm lại, trongmọi giai đoạn, mọi thời kỳ đấu tranh cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luônxác định dân chủ và kỷ luật là một vấn đề quan trọng trong quân đội và
4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, Hà Nội 2016, tr.169.
Trang 8thường xuyên nhắc nhở: “Các chú phải hết sức chú ý vấn đề dân chủ và kỷluật Kỷ luật trong dân chủ, dân chủ phải có kỷ luật”5.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, dân chủ và kỷ luật trong quân đội là haimặt thống nhất, quan hệ chặt chẽ không thể tách rời Dân chủ và kỷ luật làđiều kiện tồn tại và phát triển của quân đội Nếu quan hệ đó không được giảiquyết đúng đắn thì quân đội suy yếu Công tác lãnh đạo, chỉ huy quân độiphải biết kết hợp chặt chẽ giữa dân chủ và kỷ luật Người chỉ rõ: “Quân đội ta
là quân đội dân chủ, nhưng dân chủ không phải là không có mệnh lệnh”6 Dânchủ phải đi liền với tập trung, với tổ chức, với kỷ luật, còn kỷ luật phải dựatrên cơ sở của dân chủ; dân chủ phải có sự lãnh đạo, chỉ huy tập trung thốngnhất Dân chủ mà không đặt dưới sự lãnh đạo tập trung là dân chủ cực đoan,dân chủ bừa bãi, dẫn đến sự hỗn loạn, vô chính phủ và như vậy cũng phá hoạiluôn cả dân chủ; tập trung mà không dựa trên cơ sở dân chủ là tập trung tuyệtđối, chuyên quyền, sẽ không phát huy được tính tự giác cách mạng và hạn chếtính tích cực, chủ động, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ, và như vậy thì cũngkhông thể thực hiện được cả tập trung lẫn dân chủ Cả hai khuynh hướng dânchủ cực đoan và tập trung tuyệt đối đều là nguy hiểm, đều làm suy yếu tổchức và kỷ luật của quân đội Người nhắc nhở mọi cán bộ, chiến sĩ: “Khôngnên hiều lầm dân chủ Khi chưa quyết định thì tha hồ bàn cãi Những đã quyếtđịnh rồi thì không được bàn cãi nữa, có bàn cãi cũng chỉ để là bàn cãi cách thihành cho được, cho nhanh, không phải để đề nghị không thực hiện Phải cấmchỉ những hành động tự do quá trớn ấy”7
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ dân chủ là: “Từ tiểu đội trưởng trở lên,
từ Tổng Tư lệnh trở xuống, phải săn sóc đời sống vật chất và tinh thần củađội viên, phải xem đội viên ăn uống như thế nào, phải hiểu nguyện vọng và
5 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 11, Nxb CTQG, Hà Nội 1996, tr 466.
6 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000, tr 318.
7 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000, tr 108.
Trang 9thắc mắc của đội viên Bộ đội chưa ăn cơm, cán bộ không được kêu mìnhđói Bộ đội chưa đủ áo mặc, cán bộ không được kêu mình rét Bộ đội chưa
đủ chỗ ở, cán bộ không được kêu mình mệt Thế mới dân chủ, mới đoàn kết,mới tất thắng”8
Về kỷ luật, Người quan niệm đó là mọi việc đều phải theo mệnh lệnhcấp trên; mệnh lệnh cấp trên ban xuống thì phải tuyệt đối phục tùng và triệt đểthi hành; mệnh lệnh từ trên xuống dưới, phải thấm xuống mỗi đội viên; báocáo từ dưới lên trên phải cho thật thà, nhanh chóng và thiết thực; thưởng phạtphải công minh, chớ vì ưa ai mà thưởng, ghét ai mà phạt, ai ở với mình thìdùng, ai trực tính nói ngay thì bỏ; là cá nhân phải tuyệt đối phục tùng tổ chức,
số ít phải phục tùng số nhiều, cấp dưới phục tùng cấp trên, địa phương phụctùng Trung ương… Nói tóm lại, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, kỷ luật trongquân đội là từ việc lớn đến việc nhỏ, từ đánh trận đến luyện quân, từ giúp dânđến xây dựng đất nước, mọi việc cán bộ, chiến sĩ đều phải tuân theo và triệt
để thi hành mệnh lệnh của cấp trên, kỷ luật được thi hành bình đẳng, nhấtquán, triệt để từ trên xuống dưới, không phân biệt đối xử
Cách thức để thực hành dân chủ rộng rãi và kỷ luật nghiêm minh trongquân đội theo Chủ tịch Hồ Chí Minh cần tập trung một số vấn đề sau:
Trước hết là phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong quân đội.Người khẳng định, thực hành dân chủ và giữ nghiêm kỷ luật của quân đội đềuphải có sự lãnh đạo của Đảng, “Đảng và Chính phủ kiên quyết lãnh đạo bộđội tiến lên chính quy”, cán bộ các cấp phải ra sức lãnh đạo bộ đội xây dựngchính quy
Hai là, cán bộ phải gương mẫu, “Từ việc lớn đến việc nhỏ, cán bộ đềuphải làm kiểu mẫu Giữ gìn kỷ luật, học tập kỹ thuật, luyện quân lập công,
8 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000, tr 207.
Trang 10xung phong hãm trận, thân ái đoàn kết, nói tóm lại, mỗi việc trong bộ đội, cán
bộ đều phải làm gương Như thế thì quân đội ta sẽ là một quân đội vô địch”9
Ba là, cán bộ phải thương yêu đội viên Người yêu cầu cán bộ: “Đốivới anh em ốm yếu, thương tật, cán bộ phải trông nom, thăm hỏi Người độitrưởng, người chính trị viên phải là người anh, người chị, người bạn của độiviên… Cán bộ có thân đội viên như chân tay, thì đội viên mới thân cán bộnhư ruột thịt Có như thế thì chỉ thị mệnh lệnh và kế hoạch cấp trên đưaxuống, đội viên sẽ tích cực và triệt để thi hành”
Bốn là, phải biết tự phê bình và phê bình Người nói: Muốn dân chủtốt, kỷ luật cao, cán bộ, chiến sĩ phải gương mẫu phê bình, tự phê bình Mụcđích phê bình và tự phê bình để cho mình tiến bộ, quân đội và nhân dân tiến
bộ, để tăng thêm tình đoàn kết giữa cán bộ với cán bộ, giữa cán bộ và chiến
sĩ, giữa quân đội với nhân dân
Người bày cách: “Tự phê bình phải thật thà, có gì phải nói hết, giấugiếm là khuyết điểm, thành kiến cũng là sai; nếu phê bình rồi mà không biếtcách sửa chữa là một khuyết điểm to, và nếu không biết cách sửa chữa thì còn
có đồng chí, có bộ đội, có nhân dân bày cho cách mà sửa chữa
2 Quan niệm ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội
* Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa
Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa là ý thức dân chủ mang bản chất xãhội chủ nghĩa, phản ánh khát vọng làm chủ và quyền lực xã hội thuộc về giaicấp công nhân, nhân dân lao động đồng thời phản ánh trình độ nhận thức, sựhiểu biết về dân chủ xã hội chủ nghĩa cùng thái độ, niềm tin và ý chí của nhândân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
9 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, Hà Nội 1995, tr 394.
Trang 11Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa phản ánh nền dân chủ xã hội chủnghĩa, phản ánh sâu sắc bản chất giai cấp công nhân; ý thức dân chủ xã hội chủnghĩa đối lập với những tư tưởng phi dân chủ, phản dân chủ và dân chủ tư sản.
Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa còn là một giá trị nhân loại, được bổ sung vàngày càng hoàn thiện trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng của giai cấp côngnhân và nhân dân lao động nhằm xây dựng một xã hội tốt đẹp, đem lại tự do,bình đẳng và hạnh phúc cho mọi người, mọi quốc gia, dân tộc trên thế giới
Trên cơ sở nhận thức về ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa, có thể quanniệm ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội là hình thái ýthức đặc thù của ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa, phản ánh trình độ nhậnthức, thái độ và tình cảm của học viên với thiết chế dân chủ, chế độ dân chủ
xã hội chủ nghĩa, quyền lợi và nghĩa vụ của quân nhân, pháp luật của nhànước, điều lệnh, điều lệ của quân đội; phản ánh niềm tin, ý chí, quyết tâmhoàn thành nhiệm vụ học tập, rèn luyện tại trường, góp phần cùng quân độihoàn thành nhiệm vụ trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệvững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
* Biểu hiện của ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội
Từ quan niệm trên, ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niênquân đội biểu hiện ở một số nội dung cụ thể sau:
Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội phản ánhtrình độ nhận thức của thanh niên về bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa, vềcác quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân - quân nhân, về các tổ chức, thiếtchế dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta cả trong và ngoài quân đội
Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội phản ánh thái
độ và tình cảm của họ đối với chế độ xã hội chủ nghĩa, đối với pháp luật củaNhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đối với kỷ luật của quân đội,với những tư tưởng và hành vi dân chủ trong và ngoài quân đội
Trang 12Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội còn đượcbiểu hiện ở thái độ yêu hay ghét, đồng tình hay phản đối với những hiệntượng liên quan đến quyền tự do, dân chủ của con người, đồng thời đó còn làkhả năng kiểm soát những cảm xúc, năng lực, giải tỏa tâm trạng của mỗi quânnhân trước những tác động, kích thích bên ngoài của đời sống dân chủ xã hộichủ nghĩa và đời sống dân chủ quân sự.
Ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội còn là sựphản ánh ý chí dân chủ, năng lực làm chủ và niềm tin vào chế độ dân chủ xã hộichủ nghĩa ở nước ta, tin tưởng vào sự nghiệp đổi mới đất nước, sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam, tin tưởng vào sức mạnh của quân đội và những người lãnhđạo, chỉ huy đơn vị, cùng quyết tâm thực hiện thắng lợi mọi nhịệm vụ
Những nội dung trên có mối quan hệ biện chứng, chặt chẽ với nhau,biểu hiện tương đối đầy đủ ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niênquân đội, phản ánh bản chất ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa và thể hiện trongthực tiễn bằng kết quả thực hiện các chế độ dân chủ, kỷ luật, kết quả hoànthành nhiệm vụ của đơn vị và từng thanh niên
* Vai trò của ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa của thanh niên quân đội thể hiện:
Là hình thái ý thức đặc thù, ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa có vai trò cơbản như ý thức nói chung Song đối với thanh niên quân đội, vai trò của ý thứcdân chủ xã hội chủ nghĩa được biểu hiện trên những nội dung cơ bản sau:
Một là, ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa góp phần hoàn thiện các
phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng và lối sống xã hội chủ nghĩa củathanh niên quân đội Các phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng có mối liên
hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại với ý thức dân chủ xã hội chủ nghĩa củathanh niên quân đội tạo điều kiện cho nhau ngày cùng phát triển và hoàn thiệnnhân cách người quân nhân cách mạng