Toàn cầu hoá mà cốt lõi là toàn cầu hóa kinh tế đã bắt đầu từ đầu thế kỷ XX, được đẩy mạnh hai thập niên cuối của thế kỷ này và đang tiếp tục diễn ra trong thế kỷ XXI. Xu thế này tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội... đang trở thành cơn lốc cuốn hút hầu hết các khu vực và các nước, chi phối những biến đổi của tình hình thế giới hiện nay và sắp tới. Toàn cầu hóa là một xu thế khách quan, trước hết bắt nguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, từ tính chất xã hội hoá của lực lượng sản xuất trên phạm vi quốc gia và quốc tế, từ nền kinh tế thị trường thế giới.
Trang 1TOÀN CẦU HểA VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN NAY
Toàn cầu hoỏ mà cốt lừi là toàn cầu húa kinh tế đó bắt đầu từ đầu thế kỷ XX, được đẩy mạnh hai thập niờn cuối của thế kỷ này và đang tiếp tục diễn ra trong thế
kỷ XXI Xu thế này tỏc động đến mọi lĩnh vực của đời sống xó hội: kinh tế, chớnh trị, văn hoỏ, xó hội đang trở thành cơn lốc cuốn hỳt hầu hết cỏc khu vực và cỏc nước, chi phối những biến đổi của tỡnh hỡnh thế giới hiện nay và sắp tới Toàn cầu húa là một xu thế khỏch quan, trước hết bắt nguồn từ sự phỏt triển của lực lượng sản xuất, từ tớnh chất xó hội hoỏ của lực lượng sản xuất trờn phạm vi quốc gia và quốc tế, từ nền kinh tế thị trường thế giới Xu hướng này tạo ra sự tuỳ thuộc lẫn nhau, sự xõm nhập vào nhau giữa cỏc cộng đồng người, giữa cỏc quốc gia, giữa cỏc khu vực, cỏc chõu lục trờn tất cả cỏc lĩnh vực của đời sống xó hội, trước hết là trờn lĩnh vực kinh tế - thương mại
Toàn cầu húa là một quỏ trỡnh phức tạp, đầy mõu thuẫn, cú tớnh hai mặt, chứa đựng cả mặt tớch cực lẫn tiờu cực, cả thời cơ lẫn thỏch thức đối với tất cả cỏc quốc gia, trong đú cỏc nước đang và chậm phỏt triển chịu nhiều thỏch thức gay gắt hơn Văn kiện Đại hội IX của Đảng đó xỏc định "Toàn cầu húa kinh tế là một xu thế khỏch quan, lụi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, xu thế này đang bị một số nước phỏt triển và cỏc tập đoàn kinh tế tư bản xuyờn quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mõu thuẫn, vừa cú mặt tớch cực, vừa cú mặt tiờu cực, vừa cú hợp tỏc, vừa cú đấu tranh Chủ nghĩa tư bản hiện đại đang nắm ưu thế về vốn, khoa học và cụng nghệ, thị trường"1 Văn kiện Đại hội XI của Đảng một lần nữa khẳng định: “Toàn cầu hoỏ và cỏch mạng khoa học - cụng nghệ phỏt triển mạnh mẽ, thỳc đẩy quỏ
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, H Nà N ội, 2001,
tr 64.
Trang 2trỡnh hỡnh thành xó hội thụng tin và kinh tế tri thức”2 Là trụ cột của toàn cầu húa nờn cỏc nước và cỏc trung tõm kinh tế tư bản được hưởng lợi ớch nhiều nhất từ toàn cầu húa, đang nỗ lực hướng toàn cầu húa phục vụ cho lợi ớch của mỡnh Trong phần dự bỏo về tỡnh hỡnh thế giới những năm sắp tới, Văn kiện Đại hội X của Đảng nhấn mạnh: "Toàn cầu húa kinh tế tạo ra cơ hội phỏt triển nhưng cũng chứa đựng nhiều yếu tố bất bỡnh đẳng, gõy khú khăn thỏch thức lớn cho cỏc quốc gia, nhất là cỏc nước đang phỏt triển"3
Thực tiễn những năm qua cho thấy, với tư cỏch là một xu thế tất yếu khỏch quan trong tiến trỡnh phỏt triển của nhõn loại, toàn cầu húa đang tỏc động sõu rộng đến mọi lĩnh vực đời sống của tất cả cỏc nước trong cộng đồng quốc tế bao gồm cả tỏc động tớch cực lẫn tiờu cực, cụ thể như sau:
Về tỏc động tớch cực: Toàn cầu húa là quỏ trỡnh làm cho thế giới ngày càng
mang tớnh chỉnh thể hơn, cho nờn càng làm tăng tớnh phụ thuộc lẫn nhau giữa cỏc quốc gia dõn tộc Cỏc chủ thể trong đời sống quan hệ quốc tế ngày nay, trước hết là cỏc quốc gia dõn tộc để hội nhập vào quỏ trỡnh toàn cầu húa đều phải đẩy mạnh tăng cường hợp tỏc, mở rộng giao lưu quốc tế trờn mọi lĩnh vực nhằm khai thỏc những tiềm năng và lợi thế của mỡnh trong phõn cụng lao động quốc tế phục vụ cho sự phỏt triển đất nước Toàn cầu húa sẽ mở ra cơ hội và tạo điều kiện cho tất cả cỏc nước tham gia tớch cực và đầy đủ hơn vào việc giải quyết những vấn đề quốc tế
cú liờn quan Đõy chớnh là tiền đề quan trọng để tăng thờm hiểu biết lẫn nhau giữa chớnh phủ và nhõn dõn cỏc nước, củng cố thờm tỡnh hữu nghị giữa cỏc dõn tộc, gúp phần vào việc giữ vững mụi trường hoà bỡnh, ổn định và an ninh quốc tế
Toàn cầu húa trước hết là toàn cầu húa kinh tế tạo ra cơ hội cho sự phỏt triển kinh tế của mỗi nước thụng qua tự do hoỏ thương mại, thu hỳt đầu tư, chuyển giao khoa học - cụng nghệ, nõng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoỏ, dịch vụ, tạo điều 2
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, H Nà N ội 2011, tr.183.
3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, H Nà N ội, 2006,
tr 73.
Trang 3kiện chuyển dịch cơ cấu sản xuất, thúc đẩy chuyển nền kinh tế theo hướng kinh tế thị trường, mở rộng thị trường xuất khẩu toàn cầu hóa kinh tế cũng tạo điều kiện thuận lợi để từng nước, từng chủ thể kinh tế trong một nước nắm bắt thông tin, tri thức mới nhanh chóng, đồng thời cũng đứng trước sức ép phải cải cách hệ thống tài chính ngân hàng, lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia, trên cơ sở đó mà nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Với những nhân tố tích cực này, toàn cầu hóa kinh tế đang tạo ra cơ hội cho các nước đang phát triển thu hút được nguồn vốn, khoa học công nghệ, hiện đại, phương pháp tổ chức và quản lý sản xuất tiên tiến từ các nước phát triển để có thể đi tắt đón đầu, rút ngắn thời gian của quá trình công nghiệp hoá, thu hẹp khoảng cách phát triển kinh tế với các quốc gia, các khu vực khác trên thế giới
Toàn cầu hóa, sự tăng cường hợp tác và giao lưu quốc tế sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân các nước trao đổi, phổ biến, quảng bá các giá trị văn hoá của dân tộc mình ra thế giới, đồng thời tiếp thu được những tinh hoa văn hoá thế giới, nhờ đó mà làm phong phú thêm nền văn hoá của dân tộc mình Toàn cầu hóa cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng cường sự phối hợp giữa các quốc gia nhằm tìm ra tiếng nói chung trong việc thông qua những chính sách và đề ra những chương trình hành động để giải quyết có hiệu quả những vấn đề cấp bách của nhân loại, vì mục tiêu phát triển bền vững
Về tác động tiêu cực: Toàn cầu hóa kinh tế thông qua tự do hoá thương mại
có thể tác động xấu đến cán cân vãng lai (dễ gây ra thâm hụt thương mại); làm gia tăng nợ nước ngoài, nền thương mại sẽ phụ thuộc nhiều vào xu hướng giá cả hàng hoá thế giới, nền kinh tế mỗi nước sẽ phụ thuộc nhiều vào biến động của nền kinh
tế thế giới, đặt các doanh nghiệp của các nước đang phát triển vào cuộc cạnh tranh gay gắt không cân sức Toàn cầu hóa kinh tế tăng tính phụ thuộc của các nước chậm và đang phát triển vào bên ngoài về vốn, công nghệ và thị trường; mặt trái của cơ chế thị trường như tệ nạn xã hội, văn hoá đồi truỵ, tội phạm và buôn lậu
Trang 4quốc tế có cơ hội phát triển và lây lan Toàn cầu hóa làm tăng sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, từ đó có thể hạn chế, làm suy giảm sự độc lập tự chủ về kinh tế của các nước; Toàn cầu hóa kinh tế có thể dẫn đến phá hoại môi trường sinh thái, có nguy cơ biến các nước đang phát triển thành bãi chứa các công nghệ lạc hậu Toàn cầu hóa, trước hết trên lĩnh vực kinh tế, có nguy cơ khoét sâu thêm
hố phân cách giàu nghèo giữa các quốc gia, giữa các khu vực, giữa các châu lục của thế giới, làm trầm trọng thêm tình trạng các vấn đề xã hội và hệ quả tiêu cực của nó Thực ra trong lịch sử loài người, do nhiều nhân tố khác nhau, sự phát triển không đều giữa các quốc gia là hiện tượng phổ biến, tự nhiên Chỉ có điều trong bối cảnh toàn cầu hóa với sự phát triển tăng tốc, các chủ bài của sự tăng trưởng lại nằm trong tay một số ít nước công nghiệp phát triển, nên sự phân hoá giàu - nghèo càng tăng nhanh và sâu sắc hơn Nếu như năm 1820, khoảng cách giữa các nước giàu nhất và nghèo nhất là 3/1, thì năm 1860 tỷ lệ đó là 7/1, năm 1913 là 11/1, năm
1960 là 30/1, 1990 là 60/1 và 1997 là 74/1 Năm 1997, các nước giàu nhất chiếm 20% dân số thế giới lại nắm tới 86% GDP, 82% xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ, 68% đầu tư ở nước ngoài (FDI) và 93,3% những người sử dụng Internet trên toàn thế giới Trong khi đó, 20% dân số thế giới ở các nước nghèo nhất lại chỉ nắm có 1% GDP, 1% về xuất khẩu, đầu tư và 0,2% số người sử dụng Internet của thế giới Tài sản của 3 nhà tỷ phú cộng lại đã bằng GDP của 48 quốc gia chậm phát triển nhất với 600 triệu dân Tài sản của 158 tỷ phú trên thế giới không kém gì thu nhập của 2.5 tỷ người ở các nước nghèo, tức là bằng gần một nửa số dân thế giới Toàn cầu hóa kinh tế có tác động trực tiếp đến lĩnh vực chính trị và an ninh quốc gia, đặt
ra cho các nước đang phát triển trước nguy cơ bị lệ thuộc về kinh tế, từ đó dẫn đến
sự lệ thuộc về chính trị, gây nguy hại đến chủ quyền và an ninh quốc gia Toàn cầu hóa còn có thể tạo ra nguy cơ làm xói mòn quyền lực nhà nước dân tộc, thu hẹp đáng kể quyền lực, phạm vi và hiệu quả tác động của nhà nước Vai trò của nhà nước có thể bị giảm sút do sự chi phối của các công ty xuyên quốc gia, do bị sức
Trang 5ép từ các tổ chức kinh tế - tài chính quốc tế như WTO, IMF, WB Toàn cầu hóa cũng tạo ra nguy cơ làm phát sinh, làm gia tăng các tranh chấp, xung đột giữa các quốc gia, giữa các thành viên với các cơ chế đa phương, một khi các cơ chế đó bị một số thành viên lợi dụng phục vụ lợi ích của mình thậm chí núp dưới các thể chế
đó để can thiệp vào công việc nội bộ của các thành viên khác Thực tiễn những năm qua cho thấy, lợi dụng toàn cầu hóa và thông qua toàn cầu hóa, các thế lực đế quốc đang thực hiện tham vọng áp đặt những giá trị riêng của mình cho nhân dân các nước, thiết lập một trật tự thế giới theo hướng có lợi của mình
Toàn cầu hóa trong điều kiện do các thế lực tư bản chi phối lại tạo ra nguy
cơ làm mai một nền văn hoá của các dân tộc, mâu thuẫn với việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Thông qua toàn cầu hóa, mở cửa hội nhập, những quan niệm sai trái, đạo đức suy đồi, lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân, văn hoá phẩm độc hại của Mỹ và các nước phương Tây dễ xâm nhập vào các nước đang phát triển Với việc nắm bắt trong tay các công nghệ thông tin hiện đại, các tập đoàn truyền thông của Mỹ và các nước phương Tây đang công khai truyền bá khắp thế giới ý thức hệ, lối sống, văn hoá của mình Ngoài ra, toàn cầu hóa còn có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề toàn cầu như suy thoái môi trường, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên, khủng bố, buôn lậu, rửa tiền, lan truyền các bệnh tật hiểm nghèo, di cư bất hợp pháp
Với nhận thức toàn cầu hóa là một xu thế khách quan, hội nhập kinh tế quốc
tế là con đường tất yếu đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, trong đường lối cải cách, đổi mới của mình, các nước xã hội chủ nghĩa luôn coi trọng nội dung hội nhập kinh tế quốc tế, xem đây là một trong những nhân tố quan trọng bảo đảm thành công của sự nghiệp cải cách, đổi mới nói riêng, sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội nói chung
Có thể khẳng định rằng, chủ trương chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế của các nước xã hội chủ nghĩa, trước hết là của Trung Quốc và Việt Nam
Trang 6nhằm tận dụng những mặt tích cực của toàn cầu hóa đang góp phần quan trọng vào
sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở các nước này Điều quan trọng hơn, thông qua hội nhập kinh tế quốc tế, các nước xã hội chủ nghĩa có điều kiện để mở rộng giao lưu và hợp tác với các nước, đặc biệt là các nước tư bản phát triển, trên cơ sở
đó mà tiếp thu những thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại và những tiến bộ khác của nền văn minh nhân loại nhằm đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất Đây cũng chính là hiện thực hoá một trong những nội dung cơ bản, một trong những nhiệm vụ trung tâm của thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở những nước có xuất phát điểm thấp như các nước
xã hội chủ nghĩa hiện nay Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực, toàn cầu hóa hiện nay cũng đặt ra cho các nước xã hội chủ nghĩa không ít nguy cơ, thách thức thể hiện trên các vấn đề sau:
Thứ nhất, toàn cầu hóa mà trước hết là toàn cầu hóa kinh tế thúc đẩy sự mở
cửa và hội nhập sâu rộng của các nước xã hội chủ nghĩa đã làm cho nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng lớn Tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa là sự lựa chọn tất yếu của các nước xã hội chủ nghĩa nhằm phát triển lực lượng sản xuất tránh tụt hậu Nhưng với tiềm lực hạn chế của mình, các nước xã hội chủ nghĩa có nguy cơ bị hoà tan, bị cuốn vào cơn lốc của Toàn cầu hóa tư bản chủ nghĩa Hơn nữa, trong quá trình hội nhập, các nước xã hội chủ nghĩa dễ bị phụ thuộc vào các nước tư bản chủ nghĩa về các nguồn lực phát triển, từ đó tạo ra thời cơ cho các nước tư bản chủ nghĩa gia tăng áp lực lên các nước xã hội chủ nghĩa về mọi mặt, trong đó có việc chuyển hoá nền kinh tế các nước xã hội chủ nghĩa Thông qua con đường hợp tác, đầu tư, viện trợ, cho vay theo hướng khuyến khích tư nhân hoá, tự
do hoá kinh tế một cách sâu rộng theo hướng tư bản chủ nghĩa, các nước tư bản phát triển sẽ tạo lập, nuôi dưỡng những cơ sở kinh tế tư bản chủ nghĩa ở các nước
xã hội chủ nghĩa, hình thành một lực lượng vật chất mới phi xã hội chủ nghĩa, từ
đó hình thành những lực lượng xã hội và thế lực chính trị đối lập trong lòng chủ
Trang 7nghĩa xã hội Từ diễn biến hoà bình về kinh tế sẽ thúc đẩy diễn biến hoà bình về chính trị theo ý đồ của chủ nghĩa tư bản
Thứ hai, toàn cầu hóa hiện nay với một đặc trưng là sự gia tăng vai trò chi
phối, can thiệp và tác động của các cơ chế hợp tác đa phương, các tổ chức quốc tế
và khu vực lên các quốc gia, mà hầu hết các tổ chức này lại do các nước tư bản phương Tây, đứng đầu là Mỹ kiểm soát và khống chế Đi vào Toàn cầu hóa, các nước xã hội chủ nghĩa buộc phải chấp nhận những định chế sẵn có của các tổ chức quốc tế đó Thông qua các tổ chức quốc tế, Mỹ và phương Tây có cơ hội gia tăng sức ép đối với các nước xã hội chủ nghĩa về mọi mặt Hơn nữa, các hiệp định song phương hay đa phương mà các nước xã hội chủ nghĩa ký kết với nước ngoài sẽ cho phép các cường quốc tư bản có cơ sở pháp lý để áp đặt cho các nước xã hội chủ nghĩa những thay đổi căn bản trong phương pháp quản lý kinh tế, quản lý nhà nước, làm thay đổi từ cơ sở hạ tầng đến kiến trúc thượng tầng theo khuynh hướng
tư bản Bên cạnh đó, bằng cách tạo dựng các rào cản trong thương mại và đầu tư song phương, các nước tư bản phương Tây buộc các nước xã hội chủ nghĩa phải nhượng bộ và phụ thuộc vào họ để đổi lấy những lợi ích trong hội nhập kinh tế quốc tế Vì vậy, cuộc đấu tranh bảo vệ những quyền thiêng liêng của các nước xã hội chủ nghĩa sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều
Thứ ba, toàn cầu hóa và yêu cầu hội nhập quốc tế trong quá trình phát triển
đã dẫn tới nguy cơ đào sâu hố ngăn cách giàu nghèo và sự chênh lệch về mức sống giữa các tầng lớp dân cư, các vùng miền ở các nước xã hội chủ nghĩa( ở Trung Quốc hiện nay, thu nhập bình quân của cư dân thành thị là 13.786 nhân dân tệ/ năm, gấp trên 3 lần so với cư dân nông thôn là 4.140), tạo ra những mâu thuẫn tiềm ẩn trong các cộng đồng dân cư Điều đó đã tạo ra sự khác biệt về tâm lý, ý thức và lối sống giữa các tầng lớp dân cư dẫn tới nguy cơ duy trì tính đồng thuận
xã hội, phá vỡ sự đoàn kết trong nội bộ các nước xã hội chủ nghĩa, từ đó mà đe doạ
sự ổn định chính trị - xã hội ở các nước này
Trang 8Thứ tư, từ toàn cầu hóa kinh tế, các thế lực tư bản đang mưu toan toàn cầu
hóa chính trị tư bản chủ nghĩa Thực tiễn cho thấy, Mỹ và các nước phương Tây đang ra sức áp đặt và phổ quát các giá trị dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo… theo mô hình và cách nhìn của phương Tây ra toàn thế giới Chúng thường xuyên dùng các biện pháp này để gây sức ép đối với các nước xã hội chủ nghĩa, ra sức khai thác các sự kiện, những tình huống về vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để xuyên tạc, bóp méo, kích động, thổi phồng và tạo cớ quốc tế hoá, chính trị hoá các vấn đề đó nhằm mở đường cho các hoạt động can thiệp, lật đổ
Thứ năm, toàn cầu hóa kéo theo sự mở cửa giao lưu quốc tế của các nước xã
hội chủ nghĩa tạo ra cơ hội thuận lợi các thế lực thù địch tiến hành các hoạt động chống phá ngầm bên trong các nước xã hội chủ nghĩa Lợi dụng sự mở rộng giao lưu, hợp tác, các thế lực thù địch dễ dàng xâm nhập vào đời sống xã hội của các nước xã hội chủ nghĩa từ đó xây dựng, nuôi dưỡng, chi viện cho các phần tử chống đối, các tổ chức phản động trong nước, nhằm tiến thành gây bạo loạn, làm mất ổn định ở các nước xã hội chủ nghĩa
Thông qua các dự án ODA, các tổ chức phi chính phủ (NGO), thông qua con đường ngoại giao, du lịch, hợp tác đầu tư, thương mại…, các thế lực phản động có khả năng dễ dàng xâm nhập sâu vào mọi vùng miền, địa bàn để tuyên truyền chống phá chế độ, gieo rắc các tư tưởng phản động, xây dựng cơ sở ngầm để tạo sự bất ổn trong nước và đẩy nhanh quá trình tự diễn biến trong lòng các nước xã hội chủ nghĩa Ngoài ra sự giao lưu văn hoá - giáo dục trong thời đại toàn cầu hóa còn là cơ hội tốt để các thế lực đế quốc tiếp nhận, tác động làm biến chất lưu học sinh từ các nước xã hội chủ nghĩa, từ đó mà "ươm mầm hạt giống tự do" Chúng còn tài trợ cho các hội thảo quốc tế và cử các học giả đến các nước xã hội chủ nghĩa để tuyên truyền các quan điểm giá trị phương Tây nhằm thúc đẩy tiến trình "dân chủ hoá" ở các nước xã hội chủ nghĩa
Trang 9Thứ sáu, thông qua toàn cầu hóa, Mỹ và các nước phương Tây đẩy mạnh
việc du nhập, phổ biến những giá trị văn hoá, lối sống phương Tây vào các nước
xã hội chủ nghĩa, phổ biến những quan điểm nhân văn, những giá trị văn hoá hủ bại, những tư tưởng sai trái, lệch lạc, lối sống thực dụng, vị kỷ, tôn thờ chủ nghĩa
cá nhân…, từ đó làm tha hoá thế hệ trẻ, làm phai nhạt mục tiêu lý tưởng và ý thức quốc gia dân tộc trong một bộ phận nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa, làm huỷ hoại bản sắc văn hoá dân tộc, đánh mất những giá trị nhân văn cao đẹp, làm sụp đổ nền tảng văn hoá tinh thần của chủ nghĩa xã hội
Thứ bảy, toàn cầu hóa với sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin đã
tạo cho các thế lực thù địch một công cụ phương tiện rất lợi hại để thực hiện thủ đoạn tiến công chủ nghĩa xã hội trên các lĩnh vực tư tưởng Quả thật ngày nay với sự phát triển rất nhanh chóng của mạng thông tin toàn cầu, nhất là điện thoại di động, Internet và các phương tiện truyền thông khác cho phép các thế lực thù địch dễ dàng tăng cường các hoạt động tuyên truyền thù địch chống phá chủ nghĩa xã hội Với sự tiếp cận các phương tiện thông tin đại chúng dễ dàng như hiện nay thì thông tin trong nước dễ dàng và nhanh chóng bị phát tán ra bên ngoài, thông tin bên ngoài thì
dễ dàng xâm nhập vào bên trong tạo thành một vòng tròn khép kín mà nhà nước rất khó kiểm soát Các cuộc xâm nhập, tiến công từ bên ngoài và sự móc nối từ bên trong bằng thủ đoạn thông tin chính trị tư tưởng qua Internet và các phương tiện truyền thông khác sẽ ngày càng phức tạp và khó ngăn chặn Với sức mạnh của truyền thông đại chúng trong thời đại toàn cầu hóa, các thế lực thù địch có thể dễ dàng tung tin địa bặt, đổi trắng thay đen, lừa gạt quần chúng, tiến hành xâm nhập về
tư tưởng, làm ly tán nhân tâm và khai thác các bí mật quốc gia trong nội bộ các nước
xã hội chủ nghĩa để thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình” Hiện nay, với việc kiểm soát một hệ thống phương tiện truyền thông đại chúng khổng lồ chi phối tới hơn 90% lượng thông tin toàn cầu và hơn 70% nội dung chương trình được chuyển tải trên mạng Internet, Mỹ và phương Tây có khả năng áp đặt các giá trị văn hoá tư
Trang 10tưởng ra toàn thế giới Hệ thống thông tin áp đảo đó đang xoáy cả thế giới vào nhịp điệu đời sống văn hoá tinh thần của Mỹ và phương Tây, nó có sức mạnh nhào nặn
và áp đặt mọi giá trị nhân loại theo tiêu chuẩn của nó
Với tính hai mặt, toàn cầu hóa đang tác động tích cực lẫn tiêu cực đối với mọi quốc gia dân tộc nói chung, các nước xã hội chủ nghĩa nói riêng khi tham gia vào quá trình này Tuy nhiên, những tác động tích cực và tiêu cực do toàn cầu hóa tạo ra đều tồn tại dưới dạng tiềm năng Chúng chỉ trở thành hiện thực trong những điều kiện cụ thể, mà ở đó nhân tố chủ quan của từng chủ thể tham gia có tính quyết định Hai mặt của toàn cầu hóa cùng tồn tại trong một xu thế, trong một quá trình nên có thể chuyển hoá lẫn nhau Điều đó phụ thuộc vào hiệu quả hoạt động thực tiễn của nhân tố chủ quan
Từ thực tiễn hội nhập kinh tế quốc tế, tích cực tham gia vào quá trình Toàn cầu hóa của các nước xã hội chủ nghĩa, trước hết là Trung Quốc và Việt Nam, có thể nêu ra một số nhận định sau:
Một là, toàn cầu hóa là xu thế khách quan bắt nguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, tõ tÝnh chÊt x· héi ho¸ cña lùc lîng s¶n xuÊt trªn ph¹m vi quèc tÕ
Do đó, sự lựa chọn duy nhất đúng đắn của các nước xã hội chủ nghĩa là tích cực tham gia nhằm khai thác mặt tích cực của quá trình toàn cầu hóa phục vụ cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Phủ nhận hoặc xem nhẹ xu thế khách quan của toàn cầu hóa, không nắm được sự vận động và làn sóng Toàn cầu hóa mới hiện nay, các nước xã hội chủ nghĩa sẽ đánh mất những thời cơ quốc tế thuận lợi cho sự phát triển Việc quá đề cao hợp tác theo phe khối giữa các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa trước đây, tự đặt mình đứng ngoài xu hướng khách quan của Toàn cầu hóa đã hạn chế các nước xã hội chủ nghĩa trong việc khai thác lợi thế so sánh trong phân công lao động quốc tế cũng như tiếp thu thành tựu khoa học - công nghệ của nhân loại vì sự phát triển