Tư tưởng hồ chí minh về xây dựng đảng trong điều kiện đảng cầm quyền tiểu luận cao học

MỞ ĐẦUTư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền trong sạch, vững mạnh chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn bộ di sản của Người. Vấn đề Đảng cầm quyền là một nội dung trọng yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cộng sản Việt Nam Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân. Đây là quan điểm xuyên suốt toàn bộ tư tưởng và quán xuyến toàn bộ hoạt động của cuộc đời cách mạng vô cùng vẻ vang của Người.Là người sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng và rèn luyện Đảng ta thành một Đảng Cộng sản chân chính, Bộ tham mưu sáng suốt và kiên cường của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, để lãnh đạo nhân dân tiến hành thắng lợi cuộc cách mạng giải phóng dân tộc thống nhất đất nước và đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong những di sản tư tưởng mà Người để lại, những luận điểm của Người về Đảng Cộng sản, về xây dựng Đảng đặc biệt trong điều kiện Đảng cầm quyền, là một phần cực kỳ quan trọng. Quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người nhằm xây dựng, chỉnh đốn và đổi mới Đảng, làm cho Đảng ta thật sự trong sạch vững mạnh, xứng đáng là lực lượng chính trị lãnh đạo toàn xã hội, là một trong những nhiệm vụ chủ yếu nhất của toàn Đảng, toàn dân ta. Đây thật sự là vấn đề then chốt đảm bảo thắng lợi cho công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay.Xác định rõ tầm quan trọng về vấn đề xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền nên học viên mạnh dạn lựa chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền” để làm đề tài tiểu luận bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Xây Dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước. Tiểu luận được dùng để làm tài liệu tham khảo cho các học viên học các chuyên ngành khoa học chính trị và học cao học chuyên ngành xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước.Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm rõ những tư tưởng của Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong điều kiện cầm quyền, tức là Đảng lãnh đạo chính quyền, vận dụng những tư tưởng lý luận đó của Người để xây dựng Đảng cộng sản Việt Nam cầm quyền trong sạch, vững mạnh trong thời kỳ đổi mới đất nước.Phương pháp luận nghiên cứu đề tài tiểu luận gồm có: Sử dụng phương pháp chủ nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin; Phương pháp chung: phân tích tổng hợp, logic lịch sử, diễn dịch qui nạp; Phương pháp cụ thể: lược thuật tài liệu, trao đổi thảo luận nhóm, đọc nhanh ...Kết cấu của tiểu luận ngoài phần mở đầu và kết luận, gồm có ba phần chính sau:

MỞ ĐẦU

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyềntrong sạch, vững mạnh chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn bộ di sảncủa Người Vấn đề Đảng cầm quyền là một nội dung trọng yếu trong tư tưởng HồChí Minh về xây dựng Đảng cộng sản Việt Nam "Đảng ta là một Đảng cầm quyền.Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cầnkiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứngđáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân" Đây làquan điểm xuyên suốt toàn bộ tư tưởng và quán xuyến toàn bộ hoạt động của cuộcđời cách mạng vô cùng vẻ vang của Người

Là người sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãxây dựng và rèn luyện Đảng ta thành một Đảng Cộng sản chân chính, Bộ thammưu sáng suốt và kiên cường của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộcViệt Nam, để lãnh đạo nhân dân tiến hành thắng lợi cuộc cách mạng giải phóngdân tộc thống nhất đất nước và đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Trong những

di sản tư tưởng mà Người để lại, những luận điểm của Người về Đảng Cộng sản,

về xây dựng Đảng đặc biệt trong điều kiện Đảng cầm quyền, là một phần cực kỳquan trọng Quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người nhằm xây dựng,chỉnh đốn và đổi mới Đảng, làm cho Đảng ta thật sự trong sạch vững mạnh, xứngđáng là lực lượng chính trị lãnh đạo toàn xã hội, là một trong những nhiệm vụ chủyếu nhất của toàn Đảng, toàn dân ta Đây thật sự là vấn đề then chốt đảm bảo thắnglợi cho công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay

Xác định rõ tầm quan trọng về vấn đề xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng

cầm quyền nên học viên mạnh dạn lựa chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền” để làm đề tài tiểu luận bộ

môn Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về XâyDựng Đảng và Chính quyền Nhà nước Tiểu luận được dùng để làm tài liệu tham

khảo cho các học viên học các chuyên ngành khoa học chính trị và học cao họcchuyên ngành xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm rõ những tư tưởng của Hồ Chí Minh

về xây dựng Đảng trong điều kiện cầm quyền, tức là Đảng lãnh đạo chính quyền,vận dụng những tư tưởng lý luận đó của Người để xây dựng Đảng cộng sản ViệtNam cầm quyền trong sạch, vững mạnh trong thời kỳ đổi mới đất nước

Phương pháp luận nghiên cứu đề tài tiểu luận gồm có: Sử dụng phươngpháp chủ nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác –Lênin; Phương pháp chung: phân tích tổng hợp, logic - lịch sử, diễn dịch - qui nạp;Phương pháp cụ thể: lược thuật tài liệu, trao đổi thảo luận nhóm, đọc nhanh

Kết cấu của tiểu luận ngoài phần mở đầu và kết luận, gồm có ba phần chínhsau:

NỘI DUNG

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN CẦM QUYỀN

1.1 Chủ nghĩa Mác- Lênin về Đảng Cộng sản cầm quyền

C.Mác và Ăngghen đã nghiên cứu sâu sắc sự phát triển của chủ nghĩa Tưbản Tây Âu trong thế kỷ XIX, nơi có sự phân hoá xã hội đạt đến cực điểm, vớimâu thuẫn cơ bản ngày càng phát triển ngay ngắt là mâu thuẫn giữa vô sản với tưsản Các ông dành sự quan tâm đặc biệt vào vấn đề thành lập Đảng cộng sản ở cácnước tư bản phát triển, nơi mà vấn đề dân tộc đã được giải quyết nhờ các cuộccách mạng tư sản trước đó, nhằm tiến hành cách mạng vô sản, thiết lập chuyênchính vô sản Học thuyết Mác khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.Giai cấp công nhân chỉ có thể trở thành một giai cấp “cho mình”, thực hiện vai tròlãnh đạo của cách mạng vô sản khi tổ chức được một chính Đảng cách mạng củariêng mình và cũng chỉ khi đó phong trào công nhân mới trở thành một phong trào

tự giác Theo Mác, chừng nào mà giai cấp công nhân chưa thành lập được mộtchính Đảng của mình đối lập với các chính đảng hiện có của giai cấp tư sản, thìchừng đó giai cấp công nhân chưa thể hành động với tư cách một giai cấp được Sựthành lập và vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng cộng sản là tất yếu nhằm mụctiêu “tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị của giai cấp tưsản, giai cấp vô sản dành lấy chính quyền” Đảng cộng sản được thành lập phảnánh cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân đến thời kỳ tự giác Theo học thuyếtMác-Lênnin, Đảng cộng sản là Đảng của giai cấp vô sản, là đội tiên phong có tổchức cao nhất, Bộ tham mưu của giai cấp vô sản, lãnh đạo cuộc đấu tranh giai cấp,lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, thiết lập chuyên chính vô sản

Giai cấp vô sản tồn tại trong từng quốc gia dân tộc Trước khi hoàn thành

sứ mệnh lịch sử thế giới, giai cấp vô sản phải hoàn thành sứ mệnh với dân tộcmình Trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, C.Mác - Ăngghen nêu rõ: “Cuộc đấutranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản, dù về mặt nội dung, không phải

là một cuộc đấu tranh dân tộc, nhưng lúc đầu lại mang hình thức đấu tranh dân

tộc” Vì thế, “giai cấp vô sản mỗi nước trước hết phải giành lấy chính quyền, phải

tự vươn lên thành giai cấp dân tộc, phải tự mình trở thành dân tộc, tuy hoàn toànkhông phải theo cái nghĩa như giai cấp tư sản hiểu” Điều đó có nghĩa là việc thànhlập Đảng cộng sản phải được thực hiện trong phạm vi từng quốc gia dân tộc chứkhông phải trong từng khu vực của thế giới Các quốc gia dân tộc, nhất là nhữngquốc gia láng giềng có quan hệ với nhau về nhiều mặt, những mỗi quốc gia đó cónhững đặc điểm riêng về truyền thống lịch sử, trình độ phát triển kinh tế, văn hoá,phong tục tập quán, tâm lý dân tộc…, cần phải thành lập ở mỗi quốc gia một Đảngriêng để đề ra đường lối chính trị phù hợp với hoàn cảnh của từng nước

Để lãnh đạo cách mạng, giai cấp công nhân phải có lý luận tiền phong soiđường, chỉ lối: “Chỉ đảng nào có một lý luận tiền phong hướng dẫn thì Đảng đómới làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong” Trong tác phẩm Làm gì, Lênin chỉ rõ, tựbản thân giai cấp công nhân không thể có ý thức xã hội dân chủ được, mà nhiềulắm mới chỉ có được ý thức công liên chủ nghĩa mà thôi Ý thức xã hội chủ nghĩachỉ có thể là từ bên ngoài đưa vào Lúc đầu phong trào công nhân và ý thức xã hộichủ nghĩa tồn tại độc lập với nhau vì chúng có nguồn gốc phát sinh khác nhau.Giai cấp công nhân là sản phẩm của chế độ kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa, cònchủ nghĩa xã hội khoa học lại là sản phẩm của sự nghiên cứu và phát minh khoahọc Nếu phong trào công nhân không tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin thì nó mãidừng ở trình độ tự phát, không thể trở thành một phong trào tự giác được, ngượclại nếu chủ nghĩa Mác-Lênin không thâm nhập vào phong trào công nhân thì nó sẽmãi dừng ở lĩnh vực lý luận, mà không thể trở thành lĩnh vực hành động thực tiễn

Vì thế, hai yếu tố này cần có sự kết hợp với nhau, trong đó giai cấp công nhân là

vũ khí vật chất của chủ nghĩa Mác - Lênin, còn chủ nghĩa Mác - Lênin là vũ khítinh thần của phong trào công nhân

Sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân là quy luậtchung cho sự ra đời của các Đảng cộng sản trên thế giới Nhưng sự kết hợp đókhông theo một khuôn mẫu giáo điều, cứng nhắc mà nó có nét đặc thù do sự chiphối của những điều kiện lịch sử cụ thể, được thực hiện bằng con đường riêng biệt.Lênin chỉ rõ: Trong tất cả các nước, chỉ có sự kết hợp chủ nghĩa xã hội với phong

trào công nhân mới xây dựng được một cơ sở vững chắc cho cả hai Nhưng trongmỗi nước, sự kết hợp ấy lại là một sản phẩm của lịch sử, lại được thực hiện bằngcon đường đặc biệt, tuỳ theo điều kiện không gian và thời gian.

1.2 Khái niệm Đảng cầm quyền

Khái niệm Đảng cầm quyền được nhiều nhà khoa học chính trị đề cập tới,dùng để chỉ Đảng nào được giao trách nhiệm lãnh đạo chính quyền, tức là chi phối

cơ quan hành pháp Theo quy định Hiến pháp của từng nước, qua con đường nghịviện ở xã hội đa Đảng tranh cử, nói chung Đảng nào chiếm được đa số ghế trongNghị viện thì trở thành đảng cầm quyền, đứng ra thành lập chính phủ, các đảngkhác còn lại trở thành đảng đối lập Trong trường hợp không chiếm được đa số ghếtrong nghị viện thì một số đảng liên minh với nhau lập chính phủ Liên hợp, tức làcác đảng liên minh cầm quyền Trong xã hội hiện đại, vai trò của các đảng chínhtrị đối với sự phát triển của xã hội ngày càng lớn Hoạt động của các đảng chính trịchủ yếu là hoạt động nghị trường để giành lấy đa số phiếu trong Quốc hội, phấnđấu trở thành Đảng cầm quyền và chi phối sự hoạt động của xã hội

Đảng cộng sản Việt Nam cầm quyền cũng có nội hàm chung là lãnh đạochính quyền, nhưng có đặc thù là không chỉ lãnh đạo chính quyền mà còn lãnh đạotoàn xã hội Điều này hoàn toàn phù hợp với sứ mệnh lịch sử của Đảng cộng sảnViệt Nam trong sự nghiệp đấu tranh và bảo vệ và xây dựng đất nước theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền

1.3.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền

“Đảng cầm quyền” là khái niệm khoa học dùng trong khoa học chính trị,chỉ một đảng chính trị đại diện cho một giai cấp đang nắm giữ và lãnh đạo chínhquyền để điều hành, quản lý đất nước nhằm thực hiện lợi ích của giai cấp mình.Theo Hồ Chí Minh, Đảng cầm quyền là Đảng tiếp tục lãnh đạo sự nghiệp cáchmạng trong điều kiện Đảng đã lãnh đạo quần chúng nhân dân giành được quyềnlực nhà nước và Đảng trực tiếp lãnh đạo bộ máy nhà nước đó để tiếp tục hoànthành sự nghiệp độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội Mục đích, lý tưởngcủa Đảng cầm quyền vẫn là giải phóng giai cấp, triệt để giải phóng con người, xây

dựng cuộc sống ấm no cho nhân dân và tiến lên chủ nghĩa xã hội Với chủ tịch HồChí Minh, “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” là bản chất của chủ nghĩa xã hội Đó làđiểm xuất phát để xây dựng Đảng ta xứng đáng với danh hiệu “ Đảng cầm quyền”.Theo tư tưởng của Hồ Chí Minh và của Đảng ta từ trước đến nay, khái niệm Đảng

"nắm chính quyền" hay "cầm quyền" đồng nghĩa với Đảng lãnh đạo chính quyền

1.3.2 Mục đích, lý tưởng của Đảng cầm quyền

Theo Hồ Chí Minh đảng ta không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của tổquốc, của nhân dân Đó là mục đích, lý tưởng cao cả không bao giờ thay đổi trongsuốt quá trình lãnh đạo Việt Nam Người chỉ rõ: “Những người cộng sản chúng takhông một phút nào được quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho tổ quốchoàn toàn độc lập cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước và trêntoàn thế giới” Khi trở thành Đảng cầm quyền mục đích, lý tưởng đó không thayđổi mà còn có thêm những điều kiện và sức mạnh nhằm hiện thực hoá mục đích, lýtưởng ấy

Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ trung thànhcủa nhân dân “Là người lãnh đạo”, theo Hồ Chí Minh, lãnh đạo phải bằng giáodục, thuyết phục, nghĩa là Đảng phải làm cho dân tin, dân phục để dân theo Đảnglãnh đạo, nhưng quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân, cho nên Đảng “Phải điđường lối quần chúng, không được quan liêu, mệnh lệnh và gò ép nhân dân”, màphải giáo dục, tuyên truyền, giác ngộ dân chúng để thức tỉnh họ Đồng thời, Đảngphải tổ chức, đoàn kết họ lại thành một khối thống nhất, bày cách cho dân vàhướng dẫn họ hành động Vì vậy, chức năng lãnh đạo và sự lãnh đạo của Đảngphải bảo đảm trên tất cả các mặt, các lĩnh vực của đời sống xã hội, phải quan tâmchăm lo đến đời sống nhân dân từ việc nhỏ đến việc lớn: “Đảng vừa lo tính côngviệc lớn như đổi nền kinh tế và văn hoá tiên tiến, đồng thời lại luôn luôn quan tâmđến những việc nhỏ như tương cà mắm muối cần thiết cho đời sống hằng ngày củanhân dân” Đảng là người lãnh đạo, nhưng Hồ Chí Minh cũng chỉ rất rõ: Đảng phảisâu sát, gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến của dân, khiêm tốn học hỏinhân dân và phải chịu sự kiểm soát của nhân dân, bởi “Sự lãnh đạo trong mọi côngtác thiết thực của Đảng, ắt phải từ trong quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng”

Đảng phải thực hành triệt để dân chủ, mà trước hết dân chủ trong nội bộ Đảng, đểphát huy được mọi khả năng trí tuệ sáng tạo của quần chúng; lãnh đạo nhưng phảichống bao biện, làm thay, phải thông qua chính quyền nhà nước “của dân, do dân

và vì dân” để Đảng thực hiện quyền lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội Do đó,Đảng phải lãnh đạo Nhà nước một cách toàn diện, mà trong đó và trước hết là lãnhđạo xây dựng luật pháp để quản lý, điều hành xã hội; đồng thời Đảng phải thườngxuyên coi trọng công tác giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, viên chứchoạt động trong bộ máy nhà nước, luôn bảo đảm cho nhà nước thực sự trongsạch,vững mạnh, thực sự là nhà nước “của dân, do dân và vì dân”

Để thực hiện đầy đủ chức năng của Đảng với tư cách người lãnh đạo, HồChí Minh còn đề cập một cách sâu sắc đến việc Đảng phải thực hiện chế độ kiểmtra và phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ đảng viên, cán bộ của Đảng

Với tư cách là người lãnh đạo, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng cũng cónghĩa bao hàm cả trách nhiệm “là người đầy tớ” của dân Song, “đầy tớ” ở đâykhông có nghĩa là “tôi tớ, tôi đòi hay theo đuôi quần chúng” mà là tận tâm, tận lựcphụng sự nhân dân nhằm đem lại các quyền và lợi ích cho nhân dân Người nhấnmạnh: “Đã phụng sự nhân dân, thì phải phụng sự cho ra trò Nghĩa là việc gì có lợicho nhân dân, thì phải làm cho kỳ được Việc gì hại cho dân, thì phải hết sứctránh” Người sử dụng cụm từ “đầy tớ trung thành” là để nhắc nhở và chỉ rõ vaitrò, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong mọi hoạt động của mình đều phảiquan tâm thực sự đến lợi ích của nhân dân: “khổ trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”,tận tụy với công việc, gương mẫu trước nhân dân, phải thường xuyên “tự kiêmđiểm, tự phê bình, tự sửa chữa như mỗi ngày phải rửa mặt” Phải làm cho dân tin,dân phục để dân hết lòng ủng hộ, giúp đỡ Mỗi cán bộ, đảng viên “đều là công bộccủa dân, nghĩa là để gánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân nhưtrong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật”

Mặt khác, ý nghĩa cụm từ “đầy tớ trung thành của nhân dân”, theo tưtưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải có tri thức khoa học, trình

độ chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng: “Cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” Không chỉ nắm vững và thực hiện tốt quan

điểm, đường lối của Đảng, mà còn phải biết tuyên truyền, vận động lôi cuốn quầnchúng đi theo Đảng đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng.

Như vậy, “là người lãnh đạo”, “là người đầy tớ” tuy là hai khái niệmnhưng đều được Hồ Chí Minh sử dụng và chỉ ra sự gắn bó thống nhất, quan hệbiện chứng giữa hai khái niệm đó với nhau Dù là “người lãnh đạo” hay “ngườiđầy tớ”, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, đều cùng chung một mục đích: vì dân.Làm tốt chức năng “lãnh đạo” và làm tròn nhiệm vụ “đầy tớ” cho nhân dân là cơ

sở vững chắc nhất bảo đảm uy tín và năng lực lãnh đạo của Đảng không nhữngđược ăn sâu, bám chắc trong lòng giai cấp công nhân, mà còn trong cả các tầng lớpquần chúng nhân dân lao động và trong toàn thể dân tộc Việt Nam

1.3.3 Đảng cầm quyền, nhân dân là chủ

Hồ Chí Minh đã nghiên cứu kinh nghiệm, lý luận của các cuộc cách mạngtrên thế giới và kết luận: “Cách mạng rồi thì chính quyền giao cho dân chúng sốnhiều, chớ để trong tay bọn ít người” Như vậy, theo Hồ Chí Minh, quyền lực phảithuộc về tay nhân dân Người đã đề cập xây dựng một nhà nước của dân, do dân và

vì dân; Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, Đảng lãnh đạo cách mạng là để thiết lập vàcủng cố quyền làm chủ của nhân dân Dân làm chủ, Đảng lãnh đạo, Đảng phải lấy

“dân làm gốc” Mặt khác, dân muốn làm chủ thực sự thì phải theo Đảng Mỗingười dân phải biết lợi ích và bổn phận của mình tham gia vào xây dựng chínhquyền

Do vậy cán bộ Đảng viên phải lắng nghe ý kiến của nhân dân, phải: “Họcdân chúng”, phải “nâng cao dân chúng, nâng tầm trí tuệ và sức mạnh của nhân dân

Cả cuộc đời của Hồ chí Minh là một tấm gương về gần dân, hiểu dân, và vì dân.Người đã lo vun đắp cho cái “gốc” nhân dân bền vững để cây đời cách mạng trổhoa kết trái thắng lợi

"Gốc có vững cây mới bềnXây lầu thắng lợi trên nền nhân dân"

1.4 Đặc điểm của Đảng cộng sản cầm quyền

1.4.1 Khi trở thành Đảng cầm quyền, nhiệm vụ chính trị của Đảng đã thayđổi căn bản

Từ khi chưa có chính quyền đến có chính quyền là một bước ngoặt căn bảncủa cách mạng Đây là một bước phát triển mới về chất trong sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân Khi chưa có chính quyền, nhiệm vụ là lật đổ chế độ cũ, đập tan

bộ máy Nhà nước của giai cấp bóc lột, Đảng lãnh đạo nhân dân giành chính quyền.Sau khi đã giành được chính quyền, nhiệm vụ chủ yếu của Đảng là lãnh đạo nhândân xây dựng và phát triển đất nước, bảo vệ thành quả đất nước như theo cách nóicủa Lênin: Khi đã có chính quyền thì chủ nghĩa xã hội khoa học từ lĩnh vực lý luận

đã chuyển sang lĩnh vực thực tiễn, nhiệm vụ quản lý đã trở thành nhiệm vụ chủ yếu

Giành được chính quyền làm một thắng lợi có ý nghĩa quyết định trong sựnghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta Nhà nước xã hội chủ nghĩa là công cụchủ yếu để thông qua đó Đảng thực hiện sự lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội

Sự lãnh đạo của Đảng thể hiện tập trung ở nhà nước và được thực hiện chủ yếuthông qua nhà nước Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước của dân, do dân và vìdân, là tổ chức tập trung nhất ý chí, nguyện vọng của nhân dân Trong hệ thốngchính trị của chủ nghĩa xã hội, nhà nước giữ vị trí trung tâm và có vai trò cực kỳquan trọng Sự lãnh đạo của Đảng thông qua nhà nước chính là để thực hiện mụcđích ý chí và nguyện vọng của nhân dân, ngoài ra Đảng không có mục đích tự thânnào khác Tuy nhiên cần phân biệt rõ chức năng, quyền hạn và nhiệm vụ giữa sựlãnh đạo của Đảng với sự quản lý, điều hành của nhà nước để tránh tình trạng baobiện làm thay hoặc hạ thấp vai trò lãnh đạo của đảng

1.4.2 Phương thức lãnh đạo của Đảng có nhiều thay đổi trong điều kiện cóchính quyền

Trong điều kiện có chính quyền, nhiệm vụ trung tâm của Đảng là lãnh đạocông cuộc xây dựng đất nước của nhân dân ta, trước hết là lĩnh vực kinh tế Lúc

này cuộc đấu tranh giai cấp vẫn tiếp tục nhưng bằng những hình thức phương phápkhác Lênin đã chỉ rõ “khi tình hình đã thay đổi và chúng ta phải giải quyết nhữngnhiệm vụ thuộc loại khác, thì không nên nhìn lại đằng sau và sử dụng nhữngphương pháp của ngày hôm qua Khi đã có chính quyền, những biện pháp trướcđây không còn phù hợp nữa thì phải loại bỏ những phương pháp cũ, nhưng còn cótác dụng thì phải đổi mới, cải tiến để sử dụng, đặc biệt là phải sáng tạo ra nhữngphương pháp mới thích hợp với điều kiện phát triển mới của đất nước".

Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặtvấn đề cải tiến cách lãnh đạo của Đảng Người yêu cầu cán bộ Đảng viên phải sửađổi lối làm việc và chỉ ra cách lãnh đạo của Đảng: Phải quyết định mọi vấn đề chođúng, phải tổ chức thi hành cho đúng, phải tổ chức kiểm soát cho đúng và muốnlàm những điều đó thì phải có quần chúng giúp đỡ Khi tổng kết sự lãnh đạo củaĐảng trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, Đảng ta đã nhận xét “kinh nghiệmcho thấy phong trào cách mạng có khi dẫm chân tại chỗ, thậm chí thất bại nữa,không phải vì thiếu phương hướng và mục tiêu rõ ràng mà chủ yếu vì thiếu phươngpháp cách mạng thích hợp” Sự nghiệp đổi mới toàn diện và sâu sắc của đất nướcđòi hỏi Đảng phải có một phương thức lãnh đạo phù hợp, nhận thức rõ điều đóĐảng ta đã có gắng tự đổi mới, ra sức tìm kiếm các cơ chế, hình thức và phươngthức cụ thể, có hiệu quả, cho phép thực hiện đầy đủ dân chủ trong nội bộ Đảng vàtrong đời sống xã hội nhằm phát huy tối đa vai trò lực lượng, tính tự giác và sángtạo của mọi tầng lớp nhân dân trong sự nghiệp quản lý đất nước và xã hội, xâydựng và bảo vệ tổ quốc Tổng kết 10 năm lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, một lần nữaĐảng ta khẳng định: Kinh nghiệm cho thấy, mức độ thành công của công cuộc đổimới phụ thuộc vào tính đúng đắn của đường lối, đồng thời còn trực tiếp phụ thuộcvào khả năng tìm kiếm, lựa chọn các phương thức tổ chức và hoạt động thích hợp

Trong điều kiện Đảng cầm quyền thì phương thức lãnh đạo của Đảng cũngphải thay đổi, đây là giai đoạn mà nhiệm vụ chính trị của Đảng thay đổi từ nhiệm

vụ chủ yếu là thuyết phục nhân dân và dùng lực lượng quân sự trấn áp bọn bóc lột,sang nhiệm vụ chủ yếu là quản lý là giai đoạn Đảng lãnh đạo thực hiện một nhiệm

vụ có tính chất tích cực và sáng tạo, là giai đoạn Đảng có chính quyền nhà một nhà nước của dân do dân và vì dân.

nước-Nhận thức rõ được vấn đề này, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX củađảng đã khẳng định: “tăng cường vai trò lãnh đạo và tiếp tục đổi mới phương thứclãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua việc đề

ra các đường lối, chủ trương, chính sách lớn, định hướng cho sự phát triển và kiểmtra việc tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và Hiến pháp, Pháp luậtcủa Nhà nước Ban chấp hành Trung ương, tập thể cấp uỷ, ban cán sự Đảng, đảng -Đoàn thảo luận dân chủ biểu quyết và ra Nghị quyết theo đa số nhưng những vấn

đề quan trọng về đường lối, chủ trương, chính sách, về tổ chức, cán bộ Tăngcường chế độ lãnh đạo tập thể đi đôi với phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo vàtrách nhiệm cá nhân” Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng chỉrõ: "Tập trung rà soát, bổ sung, điều chỉnh, ban hành mới, xây dựng đồng bộ hệthống các quy chế, quy định, quy trình công tác để tiếp tục đổi mới phương thứclãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị Khắc phục tình trạngĐảng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước.Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thểnhân dân, tôn trọng nguyên tắc hiệp thương dân chủ trong tổ chức và hoạt độngcủa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam"

1.4.3 Đảng lãnh đạo chính quyền, các căn bệnh quan liêu tự mãn, chủquan, duy ý chí dễ có điều kiện phát triển trong một bộ phận đảng viên và cán bộ

Đảng ta ra đời và trưởng thành từ một nước thuộc địa nửa phong kiến, kinh

tế tiểu nông lạc hậu, đội ngũ đảng viên phần lớn xuất thân từ giai cấp nông dân.Những tàn dư tư tưởng và thói quen cũ, lạc hậu không dễ gĩ gột bỏ ngay được, do

đó những căn bệnh như: chủ quan, duy ý chí có điều kiện tiêm nhiễm và phát triểntrong Đảng, nhất là khi Đảng trở thành Đảng duy nhất cầm quyền Đảng rất dễquan liêu duy ý chí, dẫn đến sai lầm về đường lối Hậu quả của nó không chỉ làmsuy yếu bản thân Đảng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến vai trò, chức năng, sứcmạnh của nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị

Ngay từ rất sớm, các nhà sáng lập ra chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minhrất quan tâm đến vấn đề rèn luyện Đảng, đặc biệt cảnh báo nguy cơ của bệnh quanliêu, tự mãn Vì vậy quán triệt quan điểm của các nhà kinh điển và tư tưởng HồChí Minh Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, giải pháp pháp thiết thực đấu tranhvới bệnh quan liêu và đạt được một số kết quả nhất định Tuy nhiên, vẫn có một sốnơi xem nhẹ vấn đề này, chưa thực sự nghiêm túc cho nên bệnh quan liêu, tự mãn

có chiều hướng phát triển mạnh, đã và đang là nguy cơ, thách thức lớn Cuộc đấutranh ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ này cùng với tệ nạn tham nhũng có ý nghĩasống còn đối với Đảng ta và chế độ xã hội chủ nghĩa hiện nay

1.4.4 Cơ cấu thành phần, trình độ, nhu cầu của đội ngũ đảng viên củaĐảng đa dạng hơn và cao hơn trước

Hiện nay đội ngũ đảng viên có thành phần xuất thân, độ tuổi, dân tộc, trình

độ văn hoá, nguồn trưởng thành, giới rất đa dạng Nhìn chung trình độ các mặt củađội ngũ đảng viên cao hơn trước rất nhiều, đặc biệt khả năng trình độ nắm bắtthông tin, cập nhật kiến thức mới Đây là một thuận lợi rất lớn để Đảng thực hiệnvai trò lãnh đạo toàn diện các mặt của đời sống xã hội

Tuy nhiên, trong cơ cấu đội ngũ đảng viên đang còn tồn tại những bất hợp

lý như số đảng viên tuổi cao rất nhiều, sự phân bố đảng viên không đồng đều giữacác vùng miền…cơ cấu trên đã đặt ra cho Đảng rất nhiều vấn đề cần giải quyết,nhất là về công tác tổ chức, giáo dục, quản lý đội ngũ đảng viên

Mặt khác, tình trạng quan liêu, tham nhũng, suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức lối sống ở một bộ phận cán bộ, đảng viên Không ít cán bộ, đảng viênyếu kém về trình độ chính trị, chuyên môn nghiệp vụ; tụt hậu về trí tuệ, năng lực tưduy, năng lực tổ chức và hoạt động thực tiễn trước yêu cầu mới của nhiệm vụ cáchmạng Trong khi phần lớn cán bộ, đảng viên gặp nhiều khó khăn trong cuộc sốngthì một bộ phận đảng viên có chức, có quyền, bằng con đường phi pháp giàu lênnhanh chóng, gây nên sự bất bình trong quần chúng, đồng thời tạo ra kẽ hở để cácthế lực thù địch cơ hội lợi dụng tuyên truyền, xuyên tạc, kích động chống pháĐảng và nhà nước ta

1.5 Vai trò của Đảng cộng sản cầm quyền

Theo Hồ Chí Minh lãnh đạo xã hội trong điều kiện Đảng cầm quyền, Đảngcần có sự hiểu biết nhiều mặt, nếu không có trí thức, không có năng lực thì lúc

“gặp mọi việc không biết xem xét cho rõ, cân nhắc cho đúng, xử lý cho khéo.Không biết nhận rõ điều kiện, hoàn cảnh khách quan, ý mình thế nào làm thế đấy,kết quả thường hỏng việc" Nhiệm vụ chính trị của Đảng trong điều kiện Đảng cầmquyền trước hết là “giáo dục lại nhân dân ta”, là xây dựng những con người mới xãhội chủ nghĩa, là đào tạo thế hệ cách mạng cho hôm nay và cho đời sau, là làm chonhân dân biết hưởng quyền dân chủ và có trách nhiệm xây dựng xã hhội mới, làlàm cho dân giàu nước mạnh, là đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu

Trong lãnh đạo, giai cấp nào cầm quyền cũng tổ chức ra hệ thống chính trị

để thông qua đó thực hiện mục tiêu chính trị của giai cấp mình Hệ thống chính trịcủa chủ nghĩa xã hội là hệ thống công cụ mới do giai cấp công nhân cầm quyền,thông qua đội tiền phong chính trị là Đảng cộng sản Trong hệ thống chính trị xãhội chủ nghĩa thì Đảng Cộng sản là người lãnh đạo, đồng thời là một hệ thống của

hệ thống đó Vị trí đó đòi hỏi khách quan vì sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân quy định, chứ không phải do ý chí chủ quan của Đảng

Đảng Cộng sản Việt Nam là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân ViệtNam, lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân lao động nhằm thực hiện mục tiêuchính trị của giai cấp Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, do bản chất giai cấpcủa nó, tất yếu phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo Hiện nay, khẳng định vị trí vai tròlãnh đạo của Đảng trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội là đòi hỏi tất yếu của sựnghiệp cách mạng nước ta trong thời kỳ mới

Vai trò lãnh đạo của Đảng ta đối với cách mạng Việt Nam từ trước đến nay

và từ nay về sau là một tất yếu lịch sử Đảng ta ra đời là kết quả của sự kết hợp chủnghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước, đã thể hiện cảtính tất yếu chính trị ngay từ khi ra đời Trải qua 68 năm lãnh đạo đất nước, Cươnglĩnh, đường lối, chính sách của Đảng về cơ bản phản ánh được ý chí nguyện vọng

và lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động của cả dân tộc, đã khôngngừng đưa cách mạng Việt Nam đi lên theo phương hướng gắn liền độc lập dân tộcvới chủ nghĩa xã hội Nhân dân ta tự nguyện thừa nhận sự lãnh đạo của Đảng ta, rõ

ràng không phải là do sự áp đặt mà xét đến cùng là do tính tất yếu khách quan củacách mạng nước ta Vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng ta đối với cách mạng ViệtNam trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội là vấn đề quy luật và có tínhnguyên tắc Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa vìmục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh thì vấn đề nàycàng trở nên cấp thiết.

1.6 Chức năng, nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản cầm quyền

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộikhẳng định: “Đảng lãnh đạo xã hội bằng Cương lĩnh, chiến lược, các định hướng

về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục vậnđộng, tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng giớithiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực, phẩm chất vào hoạt động trong các cơquan lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể Đảng không làm thay công việc củacác tổ chức khác trong hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồngthời là một bộ phận của hệ thống ấy Đảng liên hệ mật thiết với nhân dân, chịu sựgiám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”

Đảng không phải là tổ chức quyền lực Nhà nước, nhưng Đảng là hạt nhânlãnh đạo chính trị của hệ thống chính trị, nhằm đảm bảo thực hiện quyền lực củanhân dân với những chưc năng khác nhau của các tổ chức trong hệ thống chính trị.Vấn đề then chốt trong đổi mới hệ thống chính trị là làm rõ chức năng lãnh đạo củaĐảng và mối quan hệ giữa Đảng với các tổ chức trong hệ thống chính trị, trước hết

là đối với Nhà nước, tránh tình trạng Đảng bao biện, làm thay công việc của Nhànước, Đảng quyết định tất cả, vi phạm nghiêm trọng dân chủ xã hội chủ nghĩa Vấn

đề đặt ra là Đảng không tự biến mình thành cơ quan quyền lực nhưng Đảng phảiđổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, để trong tình huống nào Đảng cũng giữđược quyền lãnh đạo chính trị,để giữ vững quyền lực chính trị trong tay giai cấpcông nhân và nhân dân lao động

Đảng lãnh đạo bằng cách đề ra Cương lĩnh, đường lối, chiến lược lớn trênmọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đó là những nguyên tắc, những quan điểm,

những tư tưởng chỉ đạo để Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị vậndụng sáng tạo phù hợp với chức năng của từng tổ chức Đảng thực hiện sự kiểmtra đối với Nhà nước và cả hệ thống chính trị Chính qua kiểm tra mà Đảng sơ kết,tổng kết để không ngừng bổ sung, hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng.Đảng đề ra các quan điểm toàn diện về công tác cán bộ Đào tạo, bố trí

và sử dụng cán bộ Đảng tôn trọng cơ chế bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ củanhà nước cũng như các tổ chức khác, không gò ép, áp đặt Đảng hoạt động trongkhuôn khổ Hiến pháp và pháp luật Để làm tròn trách nhiệm nặng nề trước dân tộctrong thời kỳ mới đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta coitrọng việc tiếp tục tự đổi mới, tự chỉnh đốn và nâng cao năng lực lãnh đạo, bảođảm cho Đảng luôn ngang tầm nhiệm vụ cách mạng Vấn đề quan trọng hàng đầu

là phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao trình độ trí tuệ, nâng cao năng lực lãnhđạo chính trị của Đảng lên một bước phát triển mới

Trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền, đi đôi với việc giáo dục,Đảng cần coi trọng việc quy chế hóa nguyên tắc tập trung dân chủ và tổ chức thựchiện quy chế này “kinh nghiệm lịch sử cho thấy, hễ xa rời nguyên tắc tập trung dânchủ, Đảng sẽ trở thành một thứ câu lạc bộ, mở đường cho chủ nghĩa cơ hội, bèphái, vô chính phủ đủ loại; cuối cùng đưa đến chỗ tan rã Đảng về mặt tổ chức, tức

là thủ tiêu bản thân Đảng”

Hiện nay là thời kỳ mà đời sống đất nước cũng đời sống thế giới đangchuyển biến nhanh chóng Do đó Đảng cần đầu tư trí tuệ, tổng kết thực tiễn để cóthể đưa ra dự báo, những giải đáp lý luận đúng đắn, kịp thời Mọi đảng viên dù ởcương vị công tác nào cũng phải là người công dân kiểu mẫu, phải bằng lao độngsáng tạo của mình để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân, gương mẫutrong chấp hành luật pháp và lối sống có đạo đức Nâng cao chất lượng đảng viên,làm trong sạch đội ngũ đảng viên là yêu cầu cấp bách để nâng cao sức chiến đấucủa Đảng và nâng cao lòng tin của nhân dân đối với Đảng

2 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG CỘNG SẢNVIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẢNG CẦM QUYỀN

2.1 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước

Hồ Chí Minh coi vấn đề Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước làmột nguyên tắc thể hiện vai trò cầm quyền của mình Chừng nào Đảng buông lỏng,làm giảm hoặc từ bỏ vai trò lãnh đạo của mình đối với Nhà nước thì lúc đó Đảngcộng sản Việt Nam không còn là Đảng cầm quyền nữa Khi đó chế độ xã hội chủnghĩa cũng không còn Trong tư tưởng Hồ Chí Minh có nhưng nội dung sau đâythể hiện tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước của dân, do dân và vìdân.

Một là, Đảng phải chú trọng lãnh đạo Nhà nước giữ vững và tăng cường

bản chất công nhân

Hồ Chí Minh vừa là Chủ tịch Đảng vừa là Chủ tịch nước Người lãnh đạosoạn thảo 2 bản Hiến pháp là Hiến pháp 1946 và Hiến pháp 1959 Hồ Chí Minh coitrọng việc giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước ViệtNam dân chủ cộng hòa Việc xác định giai cấp của Nhà nước là một vấn đề cơ bảncủa Hiến pháp Lời nói đầu của Hiến pháp 1959 đã khẳng định “Nhà nước của ta làNhà nước dân chủ nhân dân, dựa trên nền tảng liên minh công nông, do giai cấpcông nhân lãnh đạo”

Trong quan điểm cơ bản xây dựng một Nhà nước do nhân dân lao độnglàm chủ, một Nhà nước thể hiện tính chất nhân dân rộng rãi Hồ Chí Minh vẫnnhấn mạnh lòng cốt của nhân dân là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấpnông dân và tri thức, do giai cấp công nhân mà đội tiên phong của nó là ĐảngCộng sản Việt Nam lãnh đạo

Hai là, Đảng luôn luôn chú trọng lãnh đạo xây dựng Nhà nước đảm bảo

cho bộ máy Nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức thật sự trong sạch vững mạnh

Chính quyền yếu kém thì Đảng cũng yếu kém và Đảng không thể đóng vaitrò cầm quyền được nữa Vì vậy, xây dựng bộ máy chính quyền cũng như đội ngũcán bộ, công chức trong sạch vững mạnh là trách nhiệm của Đảng cầm quyền.Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời được một tháng, vào tháng10/1945 Hồ Chí Minh đã gửi một bức thư rất tâm huyết cho UBND các kỳ, tỉnh,huyện và làng Trong thư có đoạn viết: Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan củachính phủ từ toàn quốc đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh

việc chung cho dân, chứ không phải là để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyềnthống trị của Pháp, Nhật “Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm Việc gì cóhại cho dân, ta phải hết sức tránh Chúng ta phải yêu dân, kính dân, thì dân mớiyêu ta, kính ta”.

Hồ Chí Minh nghiêm khắc cảnh báo những tiêu cực trong bộ máy Nhànước, thường xuyên nhắc nhở các cấp chính quyền khắc phục hàng loạt căn bệnhtiêu cực, nhất là những căn bệnh tham ô, lãng phí, quan liêu mà Hồ Chí Minh coi

đó là “giặc nội xâm”, thứ giặc này còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm

Khi Đảng cầm quyền, nhiều đảng viên được phân công họat động trong bộmáy của chính quyền và không ít đảng viên giữa những trọng trách trong các cơquan Nhà nước Hồ Chí Minh nhắc nhở phê bình một số đảng viên cậy thế mình làngười tổ chức Đảng để phớt lờ cả kỷ luật trong các cơ quan chính quyền Theo HồChí Minh, đảng viên phải chấp hành nghiêm chỉnh điều lệ Đảng mà còn nghiêmchỉnh sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước

Ba là, Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng phương thức lãnh đạo thích hợp Có

đường lối đúng chưa đủ Đảng cầm quyền còn cần có phương thức thích hợp đốivới Nhà nước Nói đến phương thức lãnh đạo đối với Nhà nước là nói đến cáchlãnh đạo cho phù hợp lãnh đạo đối với Nhà nước là nói đến cách lãnh đạo cho phùphù hợp với từng thời kỳ Thời kỳ Chủ tịch Hồ Chí Minh còn sống, Đảng Cộngsản cầm quyền ở nước ta phải lãnh đạo đất nước vừa tiến hành cuộc kháng chiếnchống giặc ngoại xâm, giải phóng và bảo vệ tổ quốc, vừa lãnh đạo nhân dân xâydựng chế độ mới Do đó, phương thức lãnh đạo của Đảng thời kỳđó không giốngvới thời kỳnày Song, trong tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn có những cơ bản về phươngthức lãnh đạo của Đảng chung cho tất cả các thời kỳ đó là:

- Lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương Sự lãnh đạo này không phải đểlàm thay mà nhằm phát huy vai trò quản lý của Nhà nước, vừa đảm bảo cho Nhànước hoạt động sự lãnh đạo của Đảng, vừa để phát huy vai trò chủ động của Nhànước trong việc quản lý xã hội, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

- Lãnh đạo thông qua bộ máy, tổ chức của Đảng, trong các cơ quan Nhànước Thời kỳ Hồ Chí Minh còn sống, đó là các Đảng đoàn, ban cán sự và tât cảcác tổ chức Đảng được lập theo bộ máy hành chính.

- Lãnh đạo thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các cơ quan Nhànước

- Lãnh đạo thông qua công tác kiểm tra

2.2 Đảng cầm quyền phải phát huy vai trò lãnh đạo của mình đối với mặt trận và các đoàn thể

Hồ Chí Minh khẳng định: “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyềnhạn đều của dân Công việc cổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân Sự nghiệpkháng chiến kiến quốc là công việc của dân Chính quyền từ xã đến chính phủTrung ương do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên Nóitóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân" Người đã chỉ rõ giữ chặt chẽ mốiquan hệ với dân chúng và luôn luôn lắng tai nghe ý kiến của dân chúng, đó là nềntảng lực lượng của Đảng và nhờ đó mà Đảng ta thắng lợi

Như vậy, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, quyền lực của Đảng Cộng sảnViệt Nam cầm quyền không tự nhiên mà có, quyền lực ấy do nhân dân ủy thác choĐảng đứng ra lãnh đạo cách mạng và chính điều đó nói lên rằng, sức sống củaĐảng bắt nguồn từ nhân dân Cơ sở xã hội của Đảng như Hồ Chí Minh xác định làkhông chỉ giai cấp công nhân mà còn toàn thể nhân dân lao động và toàn dân tộc.Điều này được Hồ Chí Minh phát biểu rõ nhất trong báo cáo chính trị từ Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng tháng 2/951 Hồ Chí Minh quan niệm “Cáchmệnh là việc chung cả dân chúng chứ không phải việc một hai người” Nhân dân ởđây theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là toàn thể nhân dân, là “đồng bào”, là con HồngCháu Lạc, con Rồng Cháu Tiên mà nòng cốt là liên minh công, nông, trí thức

Nhân dân phải có tổ chức, được tập hợp lại dưới ngọn cờ của Đảng Mặttrận ở dân tộc thống nhất do Chủ tịch Hồ Chí Minh lập nên và các đoàn thể nhândân chính là tổ chức đại diện cho nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng để xây dựngchế độ mới

Thực hiện vai trò cầm quyền của mình, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, ĐảngCộng sản Việt Nam phải:

- Luôn luôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhândân, khiêm tón học hỏi nhân dân Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của nhân dântrong cách mạng, coi dân có quyền lực tối thượng Vì vậy, Đảng phải ra sức làmtròn nhiệm vụ do dân giao phó

- Đảng phải thường xuyên vận động nhân dân tham gia xây dựng Đảng,làm cho nhân dân có ý thức chính trị tự xây dựng Đảng bằng nhiều hình thứcphong phú

Đảng có trách nhiệm “nâng cao dân chúng” tức là nâng cao dân trí Đảng

là đại diện cho lương tâm, trí tuệ của dân tộc Đảng muốn Đảng là của trí tuệ mànền dân trí thấp thì Đảng không thể đóng vai trò cầm quyền được Chủ tịch Hồ ChíMinh cho rằng, một dân tộc dốt là một dân tộc yếu Vì thế nâng cao dân trí là mộtnội dung rất quan trọng trong xây dựng Đảng cầm quyền để xứng đáng là ngườilãnh đạo đối với toàn xã hội Dân trí ở đây được hiểu là sự tổng hợp từ nhiều mặt:trình độ giác ngộ chính trị, nền học vấn Trong lãnh đạo Đảng không được theođuôi quần chúng Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” Chủ tư tưởng Nhiệm vụcủa Đảng là làm cho toàn dân trở thành loại tiên tiến và nhất thiết không được theođuôi quần chúng

Với trách nhiệm là Đảng cầm quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnhĐảng ta phải vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhândân “ chế độ ta là chế độ dân chủ, nghĩa là nhân dân làm chủ Đảng ta là Đảng lãnhđạo, nghĩa là tất cả các cán bộ, từ trung ương đến khu, đến tỉnh, đến huyện xã, bất

kỳ ở cấp nào và ngành nào, đều phải là người đầy tớ trung thành của nhân dân”

Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định chức vụ của bản thân mình chỉ là để phục

vụ nhân dân khi Người trả lời các nhà báo năm 1946 “Tôi tuyệt nhiên không hammuốn công danh phú quý chút nào Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồngbào ủy thác thì tôi phải cố gắng sức làm, cũng như một người lĩnh vàng mệnh lệnhquốc dân trước mặt trận Bao giờ đồng bào cho tôi thì rất vụi lòng vui.Tôi chỉ cómột sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc