LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý xã hội hóa GIÁO dục mầm NON QUẬN THANH XUÂN, THÀNH PHỐ hà nội HIỆN NAY

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là loại hình giáo dục đặc biệt đặt nền tảng cho sự phát triển nguồn nhân lực và phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phổ cập giáo dục ở các bậc học tiếp theo. Với quan điểm, chăm lo cho giáo dục mầm non là nhiệm vụ của các cấp, các ngành, của mỗi gia đình và toàn xã hội, có thể khẳng định giáo dục mầm non là cấp học cần XHH cao hơn các cấp học khác.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốcdân, là loại hình giáo dục đặc biệt đặt nền tảng cho sự phát triển nguồn nhânlực và phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phổ cập giáo dục ở các bậc học tiếptheo Với quan điểm, chăm lo cho giáo dục mầm non là nhiệm vụ của các cấp,các ngành, của mỗi gia đình và toàn xã hội, có thể khẳng định giáo dục mầmnon là cấp học cần XHH cao hơn các cấp học khác

Cho đến nay, giáo dục mầm non đã và đang tồn tại đủ các quy môtrường, lớp, nhóm với các loại hình công lập, bán công, dân lập, tư thục Loạihình trường tư thục đang trên đà phát triển ở các thành phố, thị xã và nhữngnơi có nền kinh tế phát triển; loại hình bán công đang dần được chuyển sangloại hình trường công lập Đặc biệt, với sự phát triển của kinh tế, các gia đìnhhiện nay có điều kiện quan tâm đến giáo dục mầm non nhiều hơn, đây lànhững điều kiện thuận lợi cơ bản để thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non.Trong mỗi giai đoạn nhất định, đều phải có chính sách, mục tiêu, biện pháp vàcách thức tiến hành phù hợp, nhằm thỏa mãn các yêu cầu phát triển của xãhội, mong muốn của gia đình và chính ước vọng của trẻ em Nghị quyết Hộinghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 8, khóa XI đã chỉ rõ: “Từng bướcchuẩn hóa hệ thống các trường mầm non Phát triển giáo dục mầm non dưới 5tuổi có chất lượng phù hợp với điều kiện của từng địa phương và cơ sở giáodục” [8, tr.122 - 123]

Trong điều kiện kinh tế xã hội nước ta hiện nay, chính quy hoá các hìnhthức và tổ chức giáo dục mầm non bằng con đường bao cấp là không thể thựchiện được vì quá khả năng kinh tế Mặt khác, nền kinh tế thị trường đang làmtăng thêm áp lực cho các gia đình nghèo, hạn chế cơ hội đến trường của trẻ

em Vì vậy, cần XHH giáo dục mầm non nhằm khai thác tối ưu tiềm năng của

xã hội, vận động tối đa sự tham gia của xã hội vào quản lý, phát triển và nâng

cao chất lượng giáo dục mầm non của địa phương Tuy nhiên, xã hội hóa giáodục mầm non phải đặt dưới sự quản lý, lãnh đạo chặt chẽ của Đảng và chínhquyền địa phương các cấp, tránh tình trạng mở trường, lớp ồ ạt, thiếu quyhoạch, chất lượng không đảm bảo, thương mại hóa.

Quán triệt tư tưởng XHH giáo dục mầm non được định hướng từ cácNghị quyết Đại hội Đảng các cấp, trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo củaĐảng bộ Quận Thanh Xuân, công tác XHH được tiến hành tích cực với nhiềuhình thức phong phú, đã huy động được nhiều các nguồn đầu tư cho giáo dục

Do vậy, sự nghiệp giáo dục mầm non của Quận Thanh Xuân đã thu đượcnhững thành tựu đáng tự hào về sự phát triển quy mô, số lượng và chất lượng

Cụ thể, bậc học mầm non đã cơ bản thực hiện đa dạng hoá, hiện đại hóa cácloại hình trường lớp, gắn kết giáo dục nhà trường với cộng đồng dân cư đểhuy động tối đa học sinh đến trường, lớp Kết quả là 100% trẻ em trong độtuổi đều được đến trường; đội ngũ giáo viên có tỷ lệ đạt chuẩn cao, an tâmcông tác và yêu nghề; công tác chăm sóc, giáo dục trẻ đảm bảo đúng tiêuchuẩn, chế độ theo quy định

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được, việc thực hiện XHHgiáo dục mầm non ở quận Thanh Xuân vẫn còn gặp không ít khó khăn như: ởmột số địa phương, cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể, phụ huynh chưanhận thức được vị trí, tầm quan trọng của công tác giáo dục mầm non, xemgiáo dục mầm non chỉ là trông giữ trẻ, trẻ ở nhà với gia đình được chăm sóctốt hơn; tỷ lệ học sinh đến trường ở một số địa bàn còn thấp; số lượng cáctrường mầm non phân bổ không đều, ở các trường công lập tỷ lệ học sinh trênmột giáo viên quá đông, một số trường tư thục chất lượng còn thấp; tỷ lệ giáoviên không đạt chuẩn, hợp đồng ngắn hạn vẫn còn nhiều, số giáo viên trẻchưa an tâm với nghề, làm nghề mang tính chất thời vụ Những hạn chế trên

do nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan như: do các đơn vị hành chínhtrong địa bàn của Quận không tập trung, phân bố xen kẽ, có nhiều khu dân cưmật độ cao, tốc độ đô thị hóa nhanh; đầu tư ngân sách hạn chế, cơ bản là chi

trả lương, ngân sách đầu tư cho cơ sở vật chất còn ít nên chưa huy động đượctối đa trẻ đến lớp; ở nhiều gia đình, cha mẹ phải lo toan kinh tế, ít quan tâmchú ý đến giáo dục con cái Đặc biệt, công tác quản lý xã hội hóa giáo dụcmầm non ở một số của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương các cấp cònnhững hạn chế, bất cập.

Vấn đề XHH giáo dục mầm non và quản lý XHH giáo dục mầm non đã

có nhiều công trình khoa học đề cập đến Tuy nhiên, quản lý giáo dục hóagiáo dục mần non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội hiện nay chưa cócông trình nào đi sâu nghiên cứu một cách cụ thể Xuất phát từ những lý do

cơ bản trên, chúng tôi chọn: “Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của luận

văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về công tác xã hội hóa giáo dục nói chung, xã hội hóa giáodục mầm non nói riêng được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu trên cảhai phương diện lý luận và thực tiễn

Tác giả Phạm Minh Hạc trong tác phẩm “Một số vấn đề giáo dục ViệtNam trước ngưỡng cửa thế kỷ XXI” đã khẳng định: “Sự nghiệp giáo dụckhông phải chỉ là của Nhà nước mà là của toàn xã hội, mọi người cùng làmgiáo dục, Nhà nước và xã hội, Trung ương và địa phương cùng làm giáo dục”[15, tr.29,71] Đồng quan điểm đó, trong tác phẩm “Xã hội hoá công tác giáodục” , tác giả Phạm Tất Dong đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác này,đặc biệt tác giả đã giải quyết triệt để nội hàm của khái niệm xã hội hóa giáodục, quan tâm đến vai trò của các lực lượng xã hội trong việc phát triển giáodục nói chung, giáo dục mầm non đang trong tình trạng bỏ ngỏ nói riêng

Xã hội hóa giáo dục là chủ trương, chính sách mang tầm tư duy chiếnlược của Đảng và Nhà nước, là xu thế tất yếu khách quan của sự phát triển xãhội Vì vậy, tác giả Võ Tấn Quang khẳng định: “Xã hội hóa là con đường giải

quyết các mâu thuẫn trong giáo dục hiện nay, mở ra con đường dân chủ hóagiáo dục, gắn với thực tiễn cuộc sống tăng cường nguồn lực cho giáo dục”[30, tr.52] Cùng với sự phát triển của kinh tế, xã hội, các nghiên cứu về xãhội hóa giáo dục ngày càng được tiến hành rộng rãi, trên nhiều lĩnh vực, cáctác giả Nguyễn Mậu Bành, Trần Kiểm, Thái Duy Tuyên, Lê Đức Phúc… cónhiều công trình viết về công tác XHH giáo dục, coi xã hội hóa giáo dục làbiện pháp tạo động lực phát triển xã hội, nâng tầm tri thức, trí tuệ con ngườiViệt Nam Các nghiên cứu đã đề cập hầu hết đến các vấn đề cơ bản của xã hộihóa giáo dục, xây dựng hệ thống lý luận vững chắc cũng như đề xuất các biệnpháp nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác xã hội hóa giáo dục.

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non là bậc học thểhiện tính xã hội hóa cao nhất, thể hiện sinh động nguyên tắc “Nhà nước vànhân dân cùng làm” nhằm huy động tối đa các nguồn lực của xã hội góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục mầm non ở các địa phương Công tác xã hộihóa giáo dục mầm non cũng được sự quan tâm, nghiên cứu của nhiều luậnvăn, luận án như: Luận văn Thạc sĩ của tác giả Phạm Thúy Hiền với đề tài:

“Vấn đề xã hội hóa giáo dục mầm non với sự phát triển giáo dục”, đã làm rõmối quan hệ giữa xã hội hóa giáo dục mầm non với sự phát triển xã hội, đềxuất một số biện pháp nâng cao chất lượng xã hội hóa giáo dục mầm non;Luận văn Thạc sĩ của Trần Hồng Diễm về: “Biện pháp tăng cường công tác xãhội hóa giáo dục mầm non trên địa bàn thành phố Bắc Ninh”, trên cơ sở lýluận xã hội hóa giáo dục mầm non, thực trạng công tác xã hội hóa giáo dụcmầm non ở địa phương, tác giả đã xây dựng hệ thống biện pháp thúc đẩynhanh quá trình xã hội hóa Trong đó, tác giả nhấn mạnh vai trò của công tácquản lý, kêu gọi, điều hành xã hội hóa giáo dục mầm non của cơ quan quản lýcác cấp

Luận văn Thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Hồng Vân về: “Một số biệnpháp nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý trường mầm nonhuyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây” [37] Với mong muốn nâng cao chất lượng,

năng lực quản lý trường mầm non, đây là nhân tố, giải pháp cơ bản hướng tớithực hiện thành công sự nghiệp xã hội hóa giáo dục mầm non ở địa phương;Luận văn Thạc sĩ của tác giả Phan Kim Quý với đề tài: “Một số biện pháp xãhội hóa giáo dục trong việc nuôi dạy trẻ mầm non” [31], đã đi sâu vào cácbiện pháp xã hội hóa công tác nuôi dạy trẻ từ 5 đến 6 tuổi Tác giả coi trọngviệc phối hợp các lực lượng nhà trường mầm non, gia đình và khu phố trongviệc giáo dục cách ứng xử cho trẻ từ 5 đến 6 tháng tuổi, phát huy vai trò củacác nguồn lực tham gia nuôi dạy trẻ

Luận văn Thạc sĩ của tác giả Cù Thị Thủy với đề tài: “Biện pháp tăngcường thực hiện xã hội hóa công tác giáo dục mầm non Tỉnh Sơn La tronggiai đoạn hiện nay” [33];Tác giả Ngô Thị Minh Hà với đề tài: “Một số biệnpháp quản lý nguồn lực của hiệu trưởng trường mầm non bán công trên địabàn Hà Nội” [17]; Tác giả Nguyễn Thị Bích Liên với đề tài: “Biện pháp quản

lý chất lượng trường mầm non A theo quan điểm quản lý chất lượng tổng thể”[25]; Tác giả Nguyễn Thị Bích Hạnh với đề tài: “Biện pháp quản lý công tác

xã hội hóa giáo dục mầm non Tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay”(2006); Tác giả Lê Thị Diệu Thủy với đề tài: “Biện pháp quản lý công tác bồidưỡng giáo viên các trường mầm non thành phố Đà Nẵng đáp ứng chuẩnnghề nghiệp” [34]

Các nghiên cứu đã xây dựng được hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễnvề: xã hội hóa giáo dục mầm non; quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non; quản

lý, nâng cao chất lượng các nguồn lực như: hiệu trưởng, giáo viên mầm non;thực trạng công tác quản lý, công tác xã hội hóa giáo dục mầm non ở các tỉnh;

từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý, chất lượng cácnguồn lực quản lý cũng như đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng côngtác xã hội hóa giáo dục mầm non Đây chính là các căn cứ khoa học cho tácgiả xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Tuy nhiên, công tác quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non, yếu tố quyếtđịnh sự thành công của công tác xã hội hóa giáo dục mầm non ít được các

nghiên cứu đề cập đến hoặc được đề cập ở mức độ chung chung của các biệnpháp hoặc ở các địa phương có nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội Việcnghiên cứu quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở khu vực có tốc độ đô thịhóa cao, kinh tế phát triển, có trình độ dân trí cao, thành phần dân cư phức tạpnhư quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội thì chưa có công trình nào nghiêncứu, đề cập một cách cụ thể và có hệ thống.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý xã hộihóa giáo dục mầm non, luận văn đề xuất biện pháp quản lý XHH giáo dụcmầm non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượngquản lý xã hội hóa, phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn Quận trong giaiđoạn hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý xã hội hóa giáo dục Mầm non

Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm nonquận Thanh Xuân, Hà Nội hiện nay, làm rõ kết quả đạt được, những hạn chế

và nguyên nhân

Đề xuất các biện pháp quản lý xã hội hóa giáo dục ở quận Thanh Xuân,

Hà Nội trong thời gian tới

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý xã hội hóa giáo dục ở quận Thanh Xuân, Hà Nội

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu cụ thể công tác quản lý xã hội hóa giáo dụcmầm non ở quận Thanh Xuân, Hà Nội Đi sâu vào các lĩnh vực: nhận thức về

XHH giáo dục mầm non; sự phối hợp và cộng đồng trách nhiệm; cơ chế chínhsách để phát triển mầm non trong giai đoạn hiện nay.

Các số liệu trong luận văn được thống kê từ năm 2009 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng, hiệu quả XHH giáo dục mầm non ở quận Thanh Xuân, HàNội phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó phụ thuộc rất lớn vào hoạt độngquản lý Nếu trong quản lý, các chủ thể thực hiện tốt các biện pháp như: Tăngcường công tác tuyên truyền, vận động về công tác xã hội hóa giáo dục; Xâydựng kế hoạch phát triển giáo dục mầm non phù hợp với điều kiện kinh tế -

xã hội của địa phương; Huy động tất cả lực lượng tham gia công tác xã hộihóa giáo dục thì chất lượng, hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục mầm non

ở quận Thanh Xuân sẽ được nâng lên

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Luận văn được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaMác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng cộngsản Việt Nam về quản lý giáo dục đào tạo và phát triển nguồn lực con người.Đặc biệt, luận văn được nghiên cứu dựa trên quan điểm Hệ thống – Cấu trúc,quan điểm Lịch sử - Lôgic, quan điểm thực tiễn để luận giải những vấn đề lýluận, phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện cácnhiệm vụ nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu

* Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu để tổng hợp, phân tích,đối chiếu, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa các vấn đề lý luận về quản lýcông tác xã hội hóa giáo dục mầm non, các văn bản, nghị quyết, sách và tàiliệu có liên quan đến quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non Trên cơ sở đó xâydựng, phát triển các nội dung của đề tài

* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Quan sát, tọa đàm, trao đổi về quản lý XHH giáo dục mầm non thông

qua các khâu các bước của quá trình quản lý Tác giả đã tiến hành quansát các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non và quản lý xãhội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, thành phố HàNội.

Sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi đối với các chủ thể quản

lý và các lực lượng xã hội và với giáo viên tham gia công tác XHH giáo dụcmầm non ở quận Thanh Xuân hiện nay Số lượng số người được hỏi là

230 người: Cán bộ quản lý giáo dục mầm non 30 người, giáoviên mầm non 120 người, các lực lượng xã hội 80 người

Xin ý kiến các chuyên gia về quản lý xã hội hóa giáo dục mầm nonhiện nay

7 Ý nghĩa của đề tài

Luận văn đã xây dựng được hệ thống cơ sở lý luận về quản lý xã hộihóa giáo dục mầm non, trên cơ sở đó xác định được các khái niệm và nộidung cơ bản về quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân

Đã đánh giá, khái quát tương đối đầy đủ về thực trạng quản lý XHHgiáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội, những điểm đạt được, nhữngmặt còn hạn chế, những bất cập trong quản lý; đề xuất được các biện phápquản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nộitrong thời gian tới

Kết quả nghiên cứu của luận văn là cơ sở cho các cấp quản lý thamkhảo để thực hiện XHH giáo dục mầm non ở quận Thanh Xuân, Hà Nội Luậnvăn có thể là đề tài tham khảo cho các hoạt động học tập, giảng dạy và nghiêncứu khoa học

8 Kết cấu luận văn

Luận văn bao gồm: Mở đầu, 3 chương (8 tiết), kết luận

và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI HOÁ

GIÁO DỤC MẦM NON 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Xã hội hóa giáo dục

Thuật ngữ xã hội hóa được các nhà kinh tế học, xã hội học, giáo dục học

sử dụng nhiều vào những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, nhằm biểu đạtnhững vấn đề thuộc lĩnh vực nghiên cứu của mình Tuy cách diễn đạt về kháiniệm xã hội hóa của các nhà khoa học là khác nhau nhưng bản chất đều cho

thấy, xã hội hóa là quá trình động viên mọi tầng lớp nhân dân tham gia một

cách tích cực và chủ động vào một lĩnh vực xã hội nào đó, huy động hợp lý và

sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực của Nhà nước và của nhân dân nhằm đạt được các mục tiêu phát triển xã hội Trong thực tiễn cách mạng, thuật ngữ

XHH được dùng để chỉ cách triển khai, thực hiện chủ trương của Đảng bằngcon đường giác ngộ, vận động và tổ chức sự tham gia tích cực, tự nguyện của mọilực lượng xã hội, của toàn dân vào sự nghiệp chung, đồng thời cũng tăng cườngtrách nhiệm của Đảng và Nhà nước đối với mọi mặt của đời sống nhân dân

Giáo dục là một hình thái ý thức xã hội, nằm trong kiến trúc thượngtầng nhưng đồng thời là bộ phận của cơ sở hạ tầng Khái niệm xã hội hóa giáodục được các nhà giáo dục học và chính trị học tiếp cận trên hai phương diện:thứ nhất, khái niệm chỉ sự tăng cường chú ý, hưởng ứng, quan tâm của xã hộiđóng góp vật chất và tinh thần cho sự nghiệp giáo dục; thứ hai, khái niệm chỉ

sứ mệnh của ngành giáo dục, của nhà trường làm cho người học được thíchứng nhanh với đời sống xã hội (XHH cá nhân)

Theo UNESCO, xã hội hóa giáo dục đồng nghĩa với thuật ngữ “xã hộihọc tập”, thể hiện trên hai khía cạnh song hành, gồm: mọi tổ chức, mọi tậpthể, mọi cá nhân theo khả năng của mình đều có thể cung ứng cơ hội học tậpcho cộng đồng và mọi người dân trong cộng đồng đều có thể tận dụng cơ hội

để có cơ hội học tập và tham gia phát triển giáo dục cộng đồng, nâng cao chấtlượng cuộc sống cho bản thân

Nói về vấn đề này, tác giả Phạm Minh Hạc cũng cho rằng: “Mọi thànhviên trong xã hội đều phải tham gia xây dựng giáo dục và được hưởng thụ giáodục” [13, tr 85] Với ý nghĩa đó, xã hội hóa giáo dục chính là: giáo dục chomọi người (Education for all) và tất cả cho giáo dục (All for Education) Điềunày có nghĩa: XHH giáo dục là quá trình giáo dục gia nhập và hòa nhập vàocộng đồng, đồng thời xã hội tiếp nhận giáo dục như là một công việc chung màmọi cá nhân, đoàn thể, tổ chức, bộ máy đều có trách nhiệm tham gia

Bản chất của XHH giáo dục là tổ chức xây dựng một nền giáo dục xãhội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, giảm bớt gánh nặng cho ngân sáchcủa nhà nước, đưa giáo dục gắn với xã hội, với cộng đồng và giáo dục phục

vụ mục tiêu xã hội, phục vụ cộng đồng

Nội dung XHH giáo dục bao gồm: huy động các lực lượng xã hội tham

gia đầu tư cho giáo dục; tham gia vào quá trình đa dạng hóa các loại hìnhtrường, lớp, hình thức học tập; tạo lập và đẩy mạnh phong trào học tập rộngkhắp trong xã hội; mọi thành viên trong xã hội, không phân biệt tuổi tác nghềnghiệp, giới tính, dân tộc, tôn giáo đều được học tập, học tập thường xuyên vàhọc tập suốt đời; huy động các lực lượng xã hội tham gia xây dựng, quản lýmôi trường giáo dục lành mạnh; tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình, nhàtrường và xã hội, làm cho mọi người, mọi tổ chức chính trị - xã hội, các tổchức kinh tế, các doanh nghiệp và mọi cá nhân trong xã hội nhận thức và thựchiện đầy đủ trách nhiệm của mình trong sự nghiệp giáo dục; tham gia đónggóp, đổi mới cơ chế quản lý, điều hành giáo dục, tích cực chống lại các tiêucực trong ngành giáo dục đang diễn ra tương đối phổ biến hiện nay

Là cuộc vận động lớn trong xã hội, phương pháp và hình thức XHH

giáo dục được thể hiện thông qua: sự tham gia đóng góp của toàn Đảng, toàndân, trong đó ngành giáo dục là nòng cốt, đa dạng hóa các nguồn đầu tư vềnhân lực, vật lực, tài lực, trí lực cho giáo dục; phát triển đa dạng các loại hình

giáo dục chính quy và phi chính quy: Công lập, dân lập, tư thục Mọi ngườiđều có trách nhiệm đối với sự phát triển của sự nghiệp giáo dục vừa có quyềnlợi được thụ hưởng những thành quả do giáo dục mang lại Mọi người đềuđược học tập, học thường xuyên, học suốt đời, tiến tới một xã hội học tập.

Xã hội hóa giáo dục đang là động lực mạnh mẽ thúc đẩy nhanh quátrình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước Xã hội hóa giáo dục đã huy động được sức mạnhtổng hợp của toàn dân, của xã hội vào việc tham gia công tác giáo dục Đây làđiều kiện tiên quyết để phát triển toàn diện và hiệu quả sự nghiệp giáo dục thế

hệ trẻ nói riêng và nền giáo dục toàn dân nói chung

Từ những phân tích trên đây, có thể hiểu: XHH giáo dục là sự huy

động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhà nước để xây dựng một

xã hội học tập.

1.1.2 Xã hội hóa giáo dục mầm non

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống Giáo dục Quốcdân, thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ từ ba tháng tuổi đếnsáu tuổi Giáo dục mầm non có vị trí, ý nghĩa vô cùng quan trọng, tạo nềnmóng ban đầu cho việc giáo dục lâu dài nhằm hình thành và phát triển nhâncách trẻ em Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thểchất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhâncách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một

Nội dung giáo dục mầm non phải đảm bảo phù hợp với sự phát triểntâm sinh lý trẻ em, hài hòa giữa nuôi dưỡng , chăm sóc và giáo dục; giúp trẻ

em phát triển cơ thể cân đối, khỏe mạnh, nhanh nhẹn; biết kính trọng, yêumến, lễ phép với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo và người trên; yêu quýanh, chị, em, bạn bè; thật thà, mạnh dạn, hồn nhiên, yêu thích cái đẹp; hamhiểu biết, thích đi học Phương pháp giáo dục mầm non chủ yếu là thông qua

việc tổ chức các hoạt động vui chơi để giúp trẻ em phát triển toàn diện; chútrọng nêu gương, động viên, khích lệ.

Chương trình giáo dục mầm non thể hiện mục tiêu giáo dục mầm non;

cụ thể hóa các yêu cầu về nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em ở từng độtuổi; quy định việc tổ chức các hoạt động nhằm tạo điều kiện để trể em pháttriển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ

Từ các khái niệm trên chúng tôi cho rằng: xã hội hóa giáo dục mầm non

là quá trình huy động toàn xã hội tham gia góp sức xây dựng, phát triển sự nghiệp giáo dục mầm non dưới sự quản lý thống nhất của nhà nước, đảm bảo mọi trẻ em trong độ tuổi đều được đến trường, được chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục một cách toàn diện.

Bản chất của XHH giáo dục mầm non là lôi cuốn mọi lực lượng xã hộivào sự nghiệp phát triển giáo dục mầm non để thực hiện chăm sóc, nuôidưỡng và giáo dục cho trẻ trong độ tuổi Huy động các tổ chức chính trị - xãhội, các đoàn thể quần chúng, các đơn vị sản xuất, kinh doanh, các nhà máy,

xí nghiệp chung tay, góp sức xây dựng và phát triển giáo dục mầm non Trongđiều kiện, hoàn cảnh nước ta hiện nay, nhiều trẻ em trong lứa tuổi mầm noncòn chưa được đến trường, đến lớp thì xã hội hóa giáo dục mầm non còn có ýnghĩa giúp các bậc cha mẹ và những người thân của trẻ có kiến thức, thái độ

và kỹ năng đúng trong việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ tại gia đình

Xã hội hóa giáo dục mầm non có một số đặc điểm cơ bản sau.

Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốcdân, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển về thể chất, tình cảm, trítuệ cho trẻ Việc chăm lo phát triển giáo dục mầm non là trách nhiệm của cáccấp chính quyền, các tổ chức xã hội, của các gia đình đặt dưới sự lãnh đạo củaĐảng và quản lý của Nhà nước Vì vậy, đa dạng hóa các hình thức giáo dụcmầm non, nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ phải được sự quan tâmthường xuyên của xã hội

Giáo dục mầm non có nhiều chương trình, loại hình mang tính xã hộicao như: các loại hình trường (công lập, bán công, dân lập, tư thục); cácnhóm, lớp mầm non tư thục, dân lập, nhóm trẻ gia đình Các chương trìnhchính quy thực hiện tại nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường mầm non; cácchương trình ở các nhà trẻ, mẫu giáo, lớp tư thục, trẻ ở nhóm gia đình Huyđộng các lực lượng xã hội cùng tham gia phát triển giáo dục mầm non để tăngcường sự quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục Đây là điều kiện thuận lợiđảm bảo XHH giáo dục mầm non thành công.

Giáo dục mầm non nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân nhưng lại làcấp học không bắt buộc Cho nên, sự tồn tại và phát triển phụ thuộc nhiều vào

sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương và nhận thức củanhân dân Đây là một khó khăn khá phổ biến trong thực hiện XHH giáo dụcmần non hiện nay, đặc biệt ở các vùng kinh tế khó khăn, các vùng sâu, vùng xa

XHH giáo dục mầm non được thể hiện trên những nội dung cơ bản sau.

Một là, cộng đồng hoá trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ thể thực hiện

XHH giáo dục mầm non Làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc vaitrò, vị trí của giáo dục mầm non đối với việc xây dựng và phát triển nhân cáchcon người Việt Nam, tạo tiền đề vững chắc cho giáo dục đào tạo nguồn nhânlực, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước Tạo sự đồngthuận về nhận thức, tư tưởng và hành động của cộng đồng dân cư, các tổ chứcchính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng, các gia đình đối với sự nghiệp giáodục mầm non

Hai là, đa dạng hoá các loại hình giáo dục mầm non Xây dựng hệ

thống trường, lớp và đa dạng hóa các loại hình giáo dục mầm non, thực hiệnbình đẳng trong giáo dục Tiếp tục duy trì ổn định hệ thống các trường, lớpnhà trẻ, mẫu giáo chính quy, phát triển và mở rộng các loại hình giáo dụcmầm non không chính quy, các trường dân lập, tư thục tùy theo điều kiện củatừng địa phương nhưng vẫn đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu, nội dung, chươngtrình giáo dục mầm non theo quy định của Bộ giáo dục, đảm bảo cho trẻ đượcnuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục tốt nhất

Ba là, đa phương hoá thu hút các nguồn lực cho giáo dục mầm non Nhà nước – nhân dân, trung ương - địa phương, ngành giáo dục – các ngành hữu quan, trong nước – ngoài nước Kêu gọi, thu hút đầu tư các nguồn lực cho giáo

dục mầm non mang nhiều ý nghĩa, nó không chỉ thể hiện tính nhân văn, nhânđạo sâu sắc mà còn là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác xã hộihóa giáo dục mầm non, nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dụctrẻ Đa phương hóa thu hút các nguồn lực tập trung ở các nội dung cơ bản như:

Huy động nguồn nhân lực: Làm cho lực lượng lao động xã hội và cá

nhân trong cộng đồng mang sức lực và tài năng của mình tham gia vào mọihoạt động giáo dục mầm non, từ việc tích cực tạo điều kiện cho trẻ đến lớp,đóng góp xây dựng trường sở, làm đồ chơi, sưu tầm tranh ảnh cho nhà trườngđến việc tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào xây dựng nội dung, chươngtrình, biên soạn giáo trình, tài liệu, phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ đến các giađình, tham gia các hoạt động phối hợp gia đình, nhà trường, xã hội, tạo khôngkhí và sự đoàn kết gắn bó trong cộng đồng

Huy động vật lực: Nhằm tăng cường cơ sở vật chất cho trường, lớp

mầm non như: tạo điều kiện về địa điểm và đất đai cho việc xây trường, mởlớp, sân chơi cho giáo dục mầm non; đóng góp ngày công, lao động công íchcho hoạt động xây dựng, sửa chữa trường, lớp; thiết kế, đóng góp, hỗ trợ cácthiết bị, đồ dùng, trang thiết bị phục vụ cho dạy học và vui chơi của trẻ

Huy động nguồn tài chính: bên cạnh việc quản lý chặt chẽ và sử dụng có

hiệu quả các khoản kinh phí đầu tư hàng năm từ ngân sách nhà nước, nguồnviện trợ của các tổ chức quốc tế, vốn vay ngân hàng, các khoản thu từ học sinh.Mặt khác, thực hiện chủ trương “nhà nước và nhân dân cùng làm” để phát triểncác loại hình giáo dục mầm non thông qua: kêu gọi các tổ chức, đoàn thể, giađình và cá nhân tham gia đóng góp trên tinh thần tự giác, tự nguyện

Bốn là, thể chế hoá chủ trương xã hội hóa giáo dục thành các quy định, chế tài đối với nghĩa vụ, trách nhiệm của các lực lượng xã hội đối với việc tham gia vào giáo dục mầm non. Việc xây dựng hành lang pháp lý đảm bảo cho phối

hợp thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non giữa các lực lượng xã hội có kết quảcao là một trong những yếu quan trọng cho công tác xã hội hóa giáo dục mầmnon Thể chế hóa các chủ trương XHH giáo dục mầm non thành các quy định,chế tài, nghĩa vụ, trách nhiệm nhằm phát huy tỉnh chủ thể của họ đồng thời tạo

sự ràng buộc, trách nhiệm và sự phối hợp thống nhất, lâu dài, nghiêm túc vàtriệt để trong xây dựng và phát triển sự nghiệp xã hội hóa giáo dục mầm non

1.1.3 Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trongcác hoạt động của con người Quản lý đúng tức là con người đã nhận thứcđược quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công tolớn Quản lý là một khái niệm rộng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau Do đó,khái niệm quản lý khi được nêu ra phải luôn gắn với các loại hình quản lý cụthể Trong mỗi cách tiếp cận khác nhau, các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhữngkhái niệm khác nhau:

Nhấn mạnh về vai trò và chức năng của quản lý, Tác giả Nguyễn Quốc Chí

và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổchức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉđạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [3, tr.9] Tác giả Trần Khánh Đức cho rằng: “Quản lý

là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng cácnguồn nhân lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồngngười để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất” [12, tr.328]

Theo chúng tôi thì: Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý đến

đối tượng quản lý một cách gián tiếp hoặc trực tiếp nhằm đạt được mục đích.

Nói cách khác, quản lý là thực hiện những công việc của cấp trên có tác dụngđịnh hướng, điều tiết, phối hợp với các hoạt động của cấp dưới, với nhữngngười dưới quyền Biểu hiện cụ thể qua việc lập kế hoạch hoạt động, đảm bảo

tổ chức, điều phối, kiểm tra, kiểm soát Hướng được sự chú ý của con ngườivào một hoạt động nào đó, điều tiết được nguồn nhân lực, phối hợp được cáchoạt động bộ phận Trong quản lý, chủ thể quản lý và đối tượng quản lý có

mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại với nhau nhằm đạt được mục tiêu của tổchức Khi mục tiêu của tổ chức thay đổi sẽ tác động đến đối tượng quản lýthông qua chủ thể quản lý.

Quản lý giáo dục là một bộ phận quan trọng của hệ thống quản lý xãhội Với cách tiếp cận khác nhau, các nhà nghiên cứu đã đưa ra các quan niệmkhác nhau Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Quản lý giáo dục theo nghĩatổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúcđẩy công tác GD & ĐT theo yêu cầu phát triển của xã hội” [2] Tác giả TrầnKiểm khẳng định: Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tựgiác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủthể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ họcsinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chấtlượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường [21]

Tuy tiếp cận vấn đề ở các khía cạnh khác nhau, song các khái niệm đềuchỉ ra bản chất của quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức của chủthể quản lý tới khách thể quản lý và các thành tố tham gia vào quá trình hoạtđộng giáo dục nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục Như vậy, quản

lý giáo dục thực chất là quản lý có hiệu quả chất lượng giáo dục (bao gồm dạyhọc và giáo dục theo nghĩa hẹp) được thực hiện thông qua các tác động cómục đích, có kế hoạch, qua các chức năng tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánhgiá để đào tạo thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, tự chủ, biết sống, phấn đấu vìhạnh phúc của bản thân và xã hội

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là một bộ phận của quản lý giáodục, quản lý xã hội Xuất phát từ tính thống nhất của mục tiêu giáo dục mầmnon, công tác quản lý giáo dục mầm non cũng có tính thống nhất, thể hiện ở

kế hoạch chỉ đạo, thống nhất về mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thứcgiáo dục, sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội với các trường mầmnon ở địa phương Trong nền kinh tế thị trường, xu thế hội nhập, mở cửa giaolưu với quốc tế thì giáo dục mầm non đang được xã hội hóa mạnh mẽ Sự đa

dạng các loại hình trường, lớp, sự phát triển không ngừng về quy mô, cơ cấucác trường mầm non đang đặt ra vấn đề cấp thiết cho công tác quản lý.

Từ các khái niệm trên và phân tích ở trên, có thể hiểu quản lý xã hộihóa giáo dục mầm non, quận Thanh Xuân như sau:

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến các lực lượng xã hội nhằm huy động các nguồn lực tích cực tham gia vào các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em trên địa bàn Quận, đảm bảo mọi trẻ em trong độ tuổi mầm non đều được đến trường.

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non thực chất là quản lý sự phối hợp

các lực lượng xã hội tham gia các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dụctrẻ em trên địa bàn dân cư Quản lý nguồn đầu tư từ ngân sách nhà nước và sựđóng góp của nhân dân trong sự nghiệp xã hội hóa giáo dục mầm non Quản lýcông tác nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trong nhà trường và các hoạt độngngoài xã hội, trên cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội

Chủ thể quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân là các

tổ chức chính trị xã hội, tổ chức đoàn thể, hiệu trưởng trường mầm non, giáoviên mầm non, các gia đình đặt dưới sự quản lý trực tiếp thường xuyên củacấp ủy Đảng, chính quyền các cấp trong địa bàn Quận

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non hướng tới đạt được các mục tiêu

cơ bản sau Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non thông qua các phương

pháp và hình thức như: Hình thành thể chế XHH giáo dục mầm non; xây

dựng các văn bản, các chế định pháp luật, tạo hành lang pháp lý và cơ sở pháp

lý để quản lý XHH giáo dục mầm non; tổ chức, chỉ đạo thực hiện XHH giáodục mầm non Thông qua tuyên truyền, cổ động, khuyến khích mọi người dântham gia đóng góp nhân lực, vật lực, tài chính, hoặc trực tiếp tham gia vàochăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ; giám sát, đôn đốc, kiểm tra việc triểnkhai và thực hiện XHH giáo dục Xây dựng kế hoạch quản lý, thực hiện cáckhâu, các bước trong quản lý, chú ý khâu kiểm tra, đôn đốc, quản lý cácnguồn hỗ trợ XHH giáo dục mầm non và sử dụng có hiệu quả sự hỗ trợ này

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non nhằm phát triển và góp phần nâng cao chất lượng sự nghiệp giáo dục mầm non ở Quận Mọi hoạt động

quản lý trong nhà trường đều hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục mầmnon, tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội hướng tới nâng cao chất lượng giáodục mầm non Thông qua công tác quản lý, nhà quản lý đưa chủ trương, chínhsách của Đảng và Nhà nước về giáo dục mầm non, XHH giáo dục mầm nonvào cộng đồng dân cư, huy động tối đa các nguồn lực vào chăm sóc, nuôidưỡng và giáo dục trẻ một cách tốt nhất Quản lý nhằm phát triển giáo dụcmầm non về quy mô, cơ cấu, chất lượng và số lượng các trường, lớp mầmnon, đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế xã hội trên địa bàn Quận

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non hướng tới nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng nuôi dạy trẻ cho nhân dân trên địa bàn Quận Công tác

quản lý, chỉ đạo hoạt động XHH ngoài việc nâng cao chất lượng giáo dụcmầm non còn hướng tới phổ cập kiến thức về nuôi dạy trẻ một cách khoa họccho các gia đình và cộng đồng dân cư Để giáo dục trẻ thành công, ngoài nhàtrường mầm non cần có sự kết hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa gia đình, nhàtrường và xã hội, tạo thành môi trường sư phạm bền vững Cùng với sự pháttriển của xã hội, nhận thức về nuôi dạy trẻ hiện nay của các gia đình và cộngđồng dân cư đôi lúc còn chưa phù hợp, chưa có hệ thống Tổ chức các hoạtđộng tuyên truyền, vận động nhân dân nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ đúng cách,khoa học đang là con đường cơ bản để tạo sự đồng thuận trong xã hội, nhằmthực hiện có hiệu quả công tác XHH giáo dục mầm non

Quản lý XHH giáo dục mầm non góp phần vào đổi mới căn bản toàn diện và chuẩn hóa, hiện đại hóa công tác giáo dục mầm non trên địa bàn Quận Đổi mới giáo dục cần phải đổi mới cả tư duy và hành động, trong đó

phải đổi mới từ cấp học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, đó là giáodục mầm non Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non hướng tới giáo dục cácphẩm chất đạo đức căn bản của con người Việt Nam, giáo dục kỹ năng sống,

tổ chức các hình thức học tập vui chơi phù hợp với trẻ Xây dựng ở trẻ nhận

thức, thái độ và kỹ năng của con người mới, con người xã hội chủ nghĩa, conngười của sự nghiệp CNH - HĐH đất nước Khắc phục được những yếu kém

về nhận thức và tư duy trong giáo dục hiện nay Xây dựng và phát triển một thế

hệ trẻ năng động, sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao của xã hội Trong xuthế hội nhập và phát triển, quản lý XHH giáo dục mầm non hướng tới xây dựng

hệ thống tiêu chuẩn của nhà trường mầm non, đảm bảo tính cơ bản, hệ thống,khoa học, hiện đại, đáp ứng nhu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ củacác gia đình và cộng đồng dân cư trên địa bàn quận Thanh Xuân

Quản lý XHH giáo dục mầm non nhằm thúc đẩy quá trình dân chủ hóa giáo dục, phát huy tinh thần trách nhiệm của cộng đồng dân cư với công tác giáo dục mầm non quận Thanh Xuân Phát triển và nâng cao chất lượng giáo

dục mầm non không phải là trách nhiệm của riêng ai, mặt khác giáo dục mầmnon xuất phát từ nhu cầu của chính cộng đồng dân cư Quản lý XHH giáo dụcmầm non hướng tới thúc đẩy quá trình dân chủ hóa giáo dục, thực hiệnphương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, “Dân biết, dân bàn, dânlàm, dân kiểm tra”, nhà nước với vai trò là chỉ đạo, hướng dẫn, tạo điền kiệnthuận lợi về pháp lý cho công tác XHH giáo dục mầm non Quản lý xã hộihóa giáo dục mầm non còn hướng tới phòng chống nạn bạo hành, xâm hại trẻ

em, các tệ nạn xã hội đe dạo trẻ em, giúp các em được sống trong môi trường

an toàn, có cơ hội phát triển toàn diện Đảm bảo trẻ em được hưởng nhữngquyền lợi theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế

1.2 Nội dung quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

1.2.1 Quản lý việc giáo dục nâng cao nhận thức của các lực lượng

xã hội trong địa bàn Quận về việc thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non

Trước tiên, phải đổi mới nhận thức về sứ mạng của giáo dục mầm non,coi giáo dục mầm non là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Trong 3năm đầu đời nếu trẻ được sống trong môi trường chăm sóc tốt, giáo dục sớm,

khoa học, đa dạng sẽ giúp trẻ đạt được những tiềm năng trí lực tối đa cho cả

cuộc đời Mặt khác, XHH giáo dục mầm non góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục mầm non, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển nhân cách vàchuẩn bị tốt các điều kiện cho trẻ vào giáo dục tiểu học Quản lý nâng caonhận thức của các lực lượng xã hội trên địa bàn Quận trong việc thực hiệnXHH giáo dục mầm non thông qua các biện pháp cụ thể như: tuyên truyền,phổ biến các văn bản của Đảng, Nhà nước, của ngành giáo dục về xã hội hóagiáo dục mầm non; qua tập huấn, hội nghị, hội thảo, toạ đàm, tư vấn, xâydựng góc tuyên truyền, biên soạn tài liệu,… Mục đích giúp cho các lực lượngtrong xã hội nắm được, hiểu và vận dụng vào phát triển giáo dục mầm non,thấy được ý nghĩa của XHH giáo dục mầm non và trách nhiệm của bản thânkhi tham gia XHH giáo dục mầm non

1.2.2 Quản lý xã hội hóa trong quy hoạch mạng lưới giáo dục mầm non trong địa bàn quận

Việc quy hoạch mạng lưới giáo dục mầm non trên địa bàn quận ThanhXuân là đòi hỏi khách quan nhằm đáp ứng nhu cầu của cộng đồng theo xuhướng gửi con em được thuận lợi nhất và gửi vào các trường mầm non chấtlượng cao Để quy hoạch tốt mạng lưới giáo dục mầm non trên địa bàn Quậncần thực hiện tốt công tác XHH giáo dục Do vậy, đây cũng là một nội dungquản lý XHH giáo dục mầm non trên địa bàn quận Thanh Xuân

Quản lý xã hội hóa mạng lưới giáo dục mầm non là quản lý sự tham giarộng rãi trong việc xây dựng quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục mầm nonsao cho thích hợp với từng địa bàn dân cư, tạo điều kiện để mọi gia đình đều

có nơi để gửi con em mình một cách thuận lợi nhất Đồng thời với quản lýxây dựng quy hoạch là quản lý việc huy động các nguồn lực của xã hội trongthực hiện quy hoạch đó Việc lấy ý kiến rộng rãi và huy động các nguồn lựccủa cộng đồng xã hội trong quy hoạch giáo dục mầm non sẽ tạo ra được các

cơ sở giáo dục mầm non chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của nhândân, nâng cấp các cụm lớp mầm non không đủ điều kiện, khuyến khích phát

triển các mô hình mầm non ngoài công lập nhưng vẫn đảm bảo tính chủ đạocủa Nhà nước trong quản lý giáo dục mầm non, mở rộng hệ thống trườngmầm non đạt chuẩn quốc gia ở tất cả các loại hình.

1.2.3 Quản lý phát huy tác dụng của trường mầm non trong địa bàn Quận vào đời sống cộng đồng

Một trong những nội dung cơ bản của XHH giáo dục mầm non là phảiphát huy hiệu quả các trường mầm non đang vận hành trong địa bàn Làm chomọi người dân thấy: trường mầm non không chỉ là nơi nuôi dạy trẻ chămngoan, khỏe mạnh mà còn là môi trường văn hóa, văn minh, thực sự là ngôinhà thứ hai của trẻ; trường mầm non là địa chỉ đỏ để các bậc phụ huynh có thểyên tâm gửi gắm con trẻ Ngoài ra, thông qua kết hợp với các tổ chức, chínhquyền địa phương, nhà trường mầm non phải làm tốt công tác tuyên truyền,vận động trẻ đến trường; làm tốt công tác quảng bá, cam kết chất lượng và sảnphẩm giáo dục của mình; công khai kế hoạch và chương trình hành động

“Trường học thân thiện – Học sinh tích cực”, “Mỗi ngày đến trường là mộtngày vui”; hiện đại hóa cơ sở vật chất, đảm bảo tính an toàn, thẩm mỹ, côngkhai; thường xuyên tổ chức các hoạt động giữa nhà trường và khu dân cư,thực hiện nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ; phổ biến kiến thức nuôidạy con cho các bậc cha mẹ; xây dựng hệ thống trường điểm, trường chuẩnchất lượng cao, tạo mối quan hệ tốt giữa nhà trường với gia đình và cộngđồng xã hội trong việc chăm sóc giáo dục trẻ

1.2.4 Quản lý huy động tiềm năng của cộng đồng hỗ trợ cho quá trình xã hội hóa giáo dục mầm non

Huy động tiềm năng của cộng đồng là nội dung quan trọng, để hiện

thực được điều đó, ủy Đảng và chính quyền các cấp phải có sự đồng thuậntrong xây dựng chủ trương, lôi kéo, kêu gọi các lực lượng trong xã hội thamgia đầu tư vào xây dựng, hiện đại hóa cơ sở vật chất, chăm sóc, giáo dục trẻ

em Mặt khác, bản thân các trường mầm non với vai trò là chủ thể phải tranhthủ sự ủng hộ của chính quyền, kêu gọi sự đầu tư, tìm các nguồn đầu tư để

phát triển cơ sở giáo dục của mình; biết tranh thủ kinh nghiệm và trí tuệ củacác tầng lớp xã hội xây dựng hệ thống nội dung, chương trình, phương phápnuôi dạy trẻ phù hợp, đáp ứng yêu cầu của người dân trên địa bàn Quận Huyđộng và tổ chức các lực lượng xã hội tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào quátrình chăm sóc, giáo dục trẻ như: tham gia xây dựng kế hoạch phát triển giáodục mầm non ở địa phương phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hộitại địa bàn sinh sống; tham gia vào việc tổ chức hoạt động thăm quan, vuichơi, tìm hiểu môi trường sống của trẻ theo kế hoạch của nhà trường; thamgia sưu tầm tài liệu, sách vở, tranh ảnh hoặc vẽ tranh ảnh phục vụ cho từngchủ đề học tập và vui chơi của trẻ; tham gia các hội thi có sự phối hợp giữagiáo viên, trẻ em và gia đình

Huy động tiềm năng của cộng đồng hỗ đầu tư về các nguồn nhân lực,vật lực và tài lực; phân bổ và sử dụng hợp lý nguồn ngân sách nhà nước vàtiềm năng xã hội; mở rộng hệ thống trường, lớp, đa dạng hóa các loại hìnhgiáo dục mầm non; mở rộng khả năng đóng góp của mọi người cho giáo dụcmầm non; tổ chức các hoạt động, phong trào để tạo động lực trong việc huyđộng tiềm năng xã hội để phát triển giáo dục mầm non; phát huy truyền thống

họ tộc, lễ hội và cá nhân; đẩy mạnh hợp tác quốc tế về giáo dục mầm non

1.2.5 Quản lý bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng nuôi dạy trẻ cho các lực lượng giáo viên và bậc cha, mẹ

Được trang bị đầy đủ kiến thức là điều kiện cần thiết để các giáo viên

và các bậc cha mẹ thực hiện tốt nhất công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dụctrẻ ở nhà trường và gia đình Thực hiện tốt công việc này, nhà trường mầmnon không chỉ góp phần giúp cộng đồng khắc phục những khó khăn tạm thời

do thiều trường, thiếu lớp mà còn là một hướng đi lâu dài để đáp ứng yêu cầunôi dạy một bộ phận lớn trẻ em chưa đến lớp và trẻ em gặp những điều kiệnkhó khăn Do vậy, quản lý bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng giáo dục, chăm sóc,nuôi dạy trẻ là một nội dung quan trong trong quản lý XHH giáo dục mầmnon ở quận Thanh Xuân

Quản lý bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng nuôi dạy trẻ cho các lực lượngtrực tiếp chăm sóc trẻ mầm non bao gồm các nội dung như: Quản lý việc xâydựng kế hoạch bồi dưỡng; quản lý xây dựng chương trình; nội dung bồidưỡng; quản lý tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng, trong đó đặc biệt chú

ý quản lý việc tổ chức thực hiện các phương pháp, hình thức bồi dưỡng

Quản lý bồi dưỡng kiến thức kỹ năng nuôi dạy trẻ cho các giáo viên vàcác bậc cha mẹ, nhà trường mầm non cần chủ động phối hợp với các ngành y

tế, văn hóa thông tin và các ngành có liên quan để tao ra những tác động tổnghợp đến nhận thức của mọi người Trong quá trình phối hợp, ngoài nhữnghình thức mang tính truyền thống như tổ chức các khóa học tập, triển khai cácNghị quyết, văn bản có liên quan đến giáo dục cần có những hình thức tuyêntruyền mạnh mẽ hơn, tích cực hơn như biên soạn các tài liệu ngắn gọn, các tờrơi phát cho cha mẹ học sinh, các hộ gia đình, các tổ chức kinh tế, xã hội,cung cấp nội dung tuyên truyền trên hệ thống loa thông tin, bảng tin, pano, ápphích, góc tuyên truyền tại các trường mầm non, kết hợp hoạt động văn hóa,văn nghệ với hoạt động truyền thông đại chúng để tuyên truyền phổ biến kiếnthức nuôi dạy trẻ rộng rãi trong nhân dân Các chủ thể quản lý XHH giáo dụcmầm non cần thực hiện các hình thức và biện pháp đó để phát huy tốt hiệuquả trong bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng nuôi dạy trẻ cho các đối tượng

1.2.6 Xây dựng và vận hành cơ chế quản lý, phối hợp trong quản lý công tác XHH giáo dục mầm non

Xây dựng và hoàn thiện cơ chế quản lý các trường mầm non cũng như

cơ chế chính sách thực hiện XHH giáo dục mầm non hiện nay đang được ủyĐảng và chính quyền các cấp quan tâm hàng đầu nhằm đẩy nhanh quá trìnhXHH và quản lý hiệu quả công tác XHH ở địa phương Việc xây dựng hànhlang pháp lý đảm bảo cho công tác quản lý, phối hợp thực hiện XHH giáo dụcmầm non có kết quả cao là một trong những yếu tố hấp dẫn cho công tácXHH giáo dục mầm non Trong đó, sự phối hợp liên ngành để thực hiện mụctiêu XHH giáo dục mầm non phải được thể chế hóa bằng các văn bản phápquy, đảm bảo sự phối hợp thống nhất, lâu dài, nghiêm túc và triệt để

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội hiện nay

1.3.1 Điều kiện về kinh tế, chính trị, xã hội ở địa bàn Quận

Bản chất XHH giáo dục mầm non là huy động nguồn lực từ nhân dân, cáclực lượng xã hội ở địa phương Vì vậy, điều kiện kinh tế, chính trị xã hội ở địaphương chi phối sâu sắc tới phong trào và chất lượng hoạt động xã hội hóa Nếuđịa phương có kinh tế phát triển, tình hình chính trị xã hội ổn định, không có các

tệ nạn xã hội, giầu truyền thống, đoàn kết, các bậc cha mẹ có điều kiện quan tâmđến con cái thì đó là điều kiện lý tưởng để tiến hành XHH thành công Sự pháttriển về điều kiện kinh tế phải gắn với sự đảm bảo an ninh xã hội, mối quan hệgắn bó giữa các cá nhân ở địa phương thì mới có thể tiến hành XHH giáo dụchiệu quả Ở các địa phương có kinh tế phát triển, tốc độ đô thị hóa cao, cá nhântrong xã hội chỉ lo làm giầu, phó mặc nhiệm vụ giáo dục cho nhà trường và xãhội, các tệ nạn xã hội diễn ra phổ biến thì công tác XHH sẽ không đi vào chiềusâu, mang tính chất nửa vời Quản lý XHH giáo dục mầm non phải tính tới sựchi phối, tác động mạng mẽ của điều kiện kinh tế, chính trị xã hội ở địa phương,đây chính là nội lực đảm bảo cho công tác XHH giáo dục diễn ra thành công

1.3.2 Sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương đối với công tác xã hội hóa giáo dục mầm non

Sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương là yếu tố trực tiếp tạosức mạnh cho công tác XHH giáo dục mầm non thành công Kết quả xã hộihóa giáo dục mầm non được thể hiện trong nhận thức, phương thức và hiệu quảhoạt động của chính quyền địa phương các cấp Nếu cấp ủy, chính quyền địaphương nào có nhận thức đúng, quán triệt mục tiêu, phương châm tiến hànhXHH giáo dục triệt để, đội ngũ cán bộ quản lý năng động, sáng tạo, nhiệt tìnhthì XHH giáo dục mầm non của địa phương đó phát triển mạnh Thực tiễn hiệnnay cho thấy, mặc dù có chủ trương, chính sách chung về XHH giáo dục mầmnon nhưng giáo dục mầm non ở các địa phương khác nhau thì kết quả khácnhau Sự khác nhau đó do nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân về nhận

thức, sự quyết tâm XHH giáo dục mầm non, nâng cao chất lượng chăm sóc,nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em ở địa phương của chính quyền, địa phương cáccấp là nguyên nhân quan trọng nhất Cấp ủy, chính quyền địa phương phải lànòng cốt, tiên phong trong công tác XHH giáo dục mầm non, có nhiều hìnhthức, biện pháp hiệu quả tạo sự đồng thuận, huy động được đông đảo nhân dântrong địa bàn tham gia sự nghiệp XHH giáo dục mầm non ở địa phương.

1.3.3 Nhu cầu về chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng trẻ của nhân dân ở địa phương

Quản lý XHH giáo dục mầm non có đạt được hiệu quả hay không và đạtđược ở mức độ nào còn phụ thuộc vào nhu cầu về chăm sóc, giáo dục và nuôidưỡng trẻ của nhân dân ở địa phương Họ vừa là người có trách nhiệm đối vớicông tác xã hội hóa nhưng cũng là người được hưởng thụ XHH Thực tiễn quản

lý XHH giáo dục mầm non cho thấy, nhu cầu về chăm sóc, nuôi dưỡng và giáodục trẻ ở các gia đình, địa phương là không ngang bằng nhau Ở những gia đình

và địa phương có điều kiện về kinh tế, nhu cầu về nuôi dưỡng, chăm sóc và giáodục con cái của họ rất cao, với những yêu cầu phải đạt ở những chuẩn nhất định

Ở các gia đình và địa phương khó khăn về kinh tế, nhu cầu về chăm sóc, nuôidưỡng và giáo dục trẻ ít hơn Một số gia đình và địa phương vùng sâu, vùng xakhông có điều kiện hoặc ít có điều kiện quan tâm đến giáo dục mầm non, nhiềuđịa phương hiện nay vẫn còn hiện tượng “trắng giáo dục mầm non” Tuy nhiên,nhu cầu, mong muốn về nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ của nhân dân là rấtcao, ai cũng muốn con mình được hưởng thụ những điều kiện giáo dục tốt nhất.Quản lý XHH giáo dục mầm non phải nắm được các nhu cầu đó, qua đó huyđộng, xây dựng và phát triển giáo dục mầm non phù hợp với từng địa phương

1.3.4 Cơ chế, chính sách đối với xã hội hóa giáo dục mầm non

XHH giáo dục mầm non là một chủ trương, chính sách đúng đắn củaĐảng trong giai đoạn hiện nay, nhằm tạo mọi điều kiện để huy động toàn thểnhân dân cùng tham gia sự nghiệp giáo dục mầm non, nâng cao chất lượng chămsóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ Đi cùng với chủ trương là hệ thống các văn bản

Luật, các văn bản dưới Luật cũng được ban hành nhằm tạo hành lang pháp lýcho công tác XHH được tiến hành một cách thuận lợi, đảm bảo vững chắc quyềnlợi và nghĩa vụ của công dân khi tham gia XHH Trên cơ sở pháp lý với sự quản

lý của nhà nước, công tác XHH giáo dục mầm non trong những năm qua đã đạtđược nhiều kết quả khích lệ, phát triển rộng khắp, tỷ lệ trẻ em đến trường cao,công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục được đảm bảo và có chất lượng tốt,

cơ sở vật chất được đầu tư khang trang, trang thiết bị dạy học, đồ chơi cho trẻđược hiện đại hóa Tuy nhiên, với thực tiễn đa dạng trong quản lý xã hội hóagiáo dục mầm non, nhiều chủ trương, chính sách về XHH của Đảng và Nhànước vẫn còn ở mức chung chung, chưa cụ thể, việc đảm bảo quyền lợi và tráchnhiệm của cộng đồng khi tham gia XHH giáo dục mầm non còn chưa vững chắc,đảm bảo trách nhiệm, sự phối hợp lâu dài và sự ràng buộc chưa cao Quản lý xãhội hóa còn chưa có các chế tài đủ mạnh để răn đe, phòng ngừa các hiện tượnglợi dụng chủ trương XHH để trục lợi cá nhân, các cơ chế, chính sách đảm bảocho giáo viên và đội ngũ cán bộ quản lý còn chưa thỏa đáng Vì vậy, để quản lýXHH giáo dục thành công, yếu tố cơ chế, chính sách có ý nghĩa quan trọng, tạolực hấp dẫn, sự an tâm, tin tưởng của các lực lượng xã hội khi tham gia XHH

1.3.5 Trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý các cấp

Trình độ của đội ngũ cán bộ là yếu tố “quyết định” chất lượng cũngnhư hiệu quả của công tác XHH giáo dục mầm non Thực tiễn cho thấy, cán

bộ nào, phong trào đó, muôn việc thành công hay thất bại cũng là do cán bộ.Cán bộ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, là những người trựctiếp thực hiện những chủ trương, chính sách của Đảng Nếu cán bộ giỏi cácchủ trương chính sách của Đảng sẽ được hiện thực hóa, đi vào lòng dân Nếucán bộ yếu, dù chủ trương, chính sách của Đảng có đúng, có tốt thì cũng gâyhại cho dân, cho nước XHH giáo dục mầm non là chủ trương sáng suốt củaĐảng và Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay Trong quá trình hiện thực hóachủ trương đó ở các địa phương, có nhiều địa phương làm tốt, tuy nhiên cũng

có nhiều địa phương thực hiện còn chưa hiệu quả Thực trạng đó có xuất phát

từ nhiều nguyên nhân, nhưng một trong những nguyên nhân chủ quan, quantrọng nhất đó là trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý các các còn hạn chế.Nhận thức về XHH giáo dục mầm non của một số cán bộ quản lý còn chưađầy đủ, phương pháp, hình thức kêu gọi, huy động các nguồn lực ở địaphương chưa phù hợp, quản lý các nguồn lực còn chưa công bằng, kháchquan và trung thực, tạo dư luận không tốt trong nhân dân Cho nên, trình độcủa đội ngũ cán bộ quản lý các cấp là yếu tố chi phối trực tiếp tới sự thànhcông hay thất bại của công tác quản lý XHH giáo dục mầm non ở địa phương.

*

* *

Quản lý XHH giáo dục mầm non thực chất là quản lý sự phối hợp các

lực lượng xã hội tham gia các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ

em trên địa bàn dân cư Chủ thể quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là các

tổ chức chính trị xã hội, tổ chức đoàn thể, hiệu trưởng trường mầm non, giáoviên mầm non, các gia đình đặt dưới sự quản lý trực tiếp thường xuyên củacấp ủy Đảng, chính quyền các cấp trong địa bàn dân cư

Quản lý XHH giáo dục mầm non có vai trò vị trí quan trọng trong xâydựng và phát triển sự nghiệp giáo dục mầm non, tạo tiền đề thuận lợi cho trẻ trướckhi vào lớp 1 và các cấp học tiếp theo Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non cónhiều đặc điểm đặc thù và chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi các nguyên tắc, các yếu

tố khách quan và chủ quan Đây vừa là những thuận lợi nhưng cũng là những khókhăn, thách thức mà công tác quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non phải tính đến

Quản lý XHH giáo dục mầm non hướng tới thực hiện có hiệu quả cácnội dung: nâng cao nhận thức của các lực lượng xã hội trong việc thực hiệnXHH giáo dục mầm non; quản lý phát huy tác dụng của trường mầm nontrong địa bàn vào đời sống cộng đồng; huy động tiềm năng của cộng đồng hỗtrợ cho quá trình XHH giáo dục mầm non; xây dựng và vận hành cơ chế quản

lý, phối hợp trong quản lý công tác XHH giáo dục mầm non, thông qua nhiềucon đường, biện pháp khác nhau, hướng tới đảm bảo cho công tác chăm sóc,nuôi dưỡng và giáo dục trẻ một cách tốt nhất

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC MẦM NON QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI

2.1 Thực trạng xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân

2.1.1 Khái quát tình hình giáo dục quận Thanh Xuân

Quận Thanh Xuân được thành lập theo Nghị định số 74/CP ngày22/11/1996 của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực hoạt động từ ngày 1/1/1997.Diện tích: 9,11Km2, Dân số khoảng 214.500 người (năm 2009) Quận có 11đơn vị hành chính cấp phường, nằm ở phía Tây và phía Nam trung tâm Thủ đô,quận Thanh Xuân phía Đông giáp quận Hai Bà Trưng, phía Tây giáp huyện TừLiêm và quận Hà Đông, phía Nam giáp huyện Thanh Trì và quận Hoàng Mai,phía Bắc giáp các quận Đống Đa, Cầu Giấy Vị trí địa lý thuận lợi đã tạo choQuận có mối giao lưu rộng rãi trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội vớicác quận, huyện của Hà Nội cũng như với nhiều vùng miền trên cả nước

Được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Quận ủy, Ủy ban nhân dân, sựđồng tình của toàn thể cán bộ, nhân dân, sự nghiệp GD & ĐT của quận ThanhXuân ngày càng phát triển mạnh mẽ, bền vững cả về số lượng và chất lượng ởtất cả các cấp học, bậc học

Quy mô giáo dục các bậc học, ngành học ngày càng được mở rộng,chất lượng ngày một nâng cao, đáp ứng nhu cầu học tập của toàn thể nhân dântrên địa bàn Giáo dục mầm non năm 2013: Làm tốt công tác tuyên truyền, đadạng hóa các loại hình trường lớp do đó thu hút được tỷ lệ trẻ tới trường ngàycàng đông Toàn Quận năm 2013 có 25 trường, trong đó: công lập 18, ngoàicông lập 07; Số lớp: 534 (tăng 68 lớp so với năm học trước) trong đó công lập

160, ngoài công lập 374; Số học sinh: 14330 (tăng 11,1%), trong đó công lập8985(62,7%), ngoài công lập 5345 (37,3%); Mẫu giáo có 12176 trẻ (đạt98,9%, quy định của Sở GD&ĐT Hà Nội trên 92%); Nhà trẻ có 2734 cháu(đạt 31 %, quy định của Sở GD&ĐT Hà Nội trên 30%); 100% trẻ 5 tuổi được

hưởng chương trình giáo dục mầm non Các nhà trường đó tạo mọi điều kiệncho trẻ khuyết tật ở thể nhẹ được ra học hòa nhập Giáo dục Tiểu học năm

2013 có số trường: 13, trong đó: công lập 11, ngoài công lập 02;Số lớp: 302,trong đó: công lập 282, ngoài công lập 20; Số học sinh: 14993 (tăng 11,4% sovới năm học trước), trong đó: công lập 14755, ngoài công lập 238 100% sốhọc sinh được học 2 buổi/ngày; Các nhà trường thực hiện tốt công tác tuyểnsinh, huy động 100% số học sinh trong độ tuổi vào lớp 1 Quan tâm, tạo điềukiện cho trẻ em khuyết tật còn đủ sức khỏe vào học lớp hòa nhập Cấp trunghọc cơ sở năm 2013 có số trường: 14 trường, trong đó: 10 trường công lập, 4trường dân lập; tư thục Số lớp: 266, trong đó: công lập 176, dân lập 90; Sốhọc sinh: 9708, trong đó: công lập 6505, dân lập3203; Tỷ lệ học sinh học 2buổi/ngày đạt 42,6% Nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển văn hóa, kinh tế

- xã hội theo Nghị quyết Đảng bộ Quận Thanh Xuân về tiếp tục quy hoạch,phát triển mạng lưới trường lớp một cách khoa học, phù hợp với điều kiện củađịa phương, phấn đấu xóa trường học cấp 4, không đủ tiêu chuẩn, xóa lớp họctăng ca, mở rộng mạng lưới giáo dục ở mọi cấp học, bậc học, thực hiện mụctiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, huy động tối đahọc sinh đến lớp, thực hiện có hiệu quả phong trào xã hội hóa giáo dục, đápứng nhu cầu học tập của xã hội Hàng năm, Quận đã sử dụng lượng kinh phílớn cho việc xây mới, sửa chữa và mua sắm trang thiết bị dạy học, hiện đạihóa các cơ sở giáo dục theo chuẩn Quốc gia

Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên theo hướng chuẩn hóa,chú trọng đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên có trình độ cao, đáp ứng yêucầu đổi mới đất nước Hiện nay (năm 2013) 100% giáo viên và cán bộ quản lýgiáo dục đạt chuẩn và có tỷ lệ trên chuẩn cao, trong đó trình độ trên chuẩn ởcấp mầm non là 61%, tiểu học là 98,1%, trung học cơ sở là 73,4% Công tácxây dựng và phát triển các trường chuẩn Quốc gia đạt hiệu quả, hiện nay toàn

Quận có 18 trường đạt chuẩn Quốc gia ở các bậc học, nâng tỉ lệ trường đạt

chuẩn quốc gia của toàn Quận lên 46,2% Thường xuyên nâng cao hiệu quả

giáo dục các cấp, quan tâm đến phát triển toàn diện học sinh, xây dựng độingũ học sinh giỏi, năm 2010 Quận đạt chuẩn phổ cập trung học phổ thông Thực hiện Luật Giáo dục năm 2005, Nghị quyết của Thủ tướng Chínhphủ về đẩy mạnh XHH các hoạt động giáo dục, phòng Giáo dục đã thammưu cho UBND Quận tăng cường đổi mới công tác quản lý, tạo điều kiệnthuận lợi để các trường ngoài công lập trên địa bàn Quận hoạt động hiệuquả Các nhà trường đã phối hợp với hội Khuyến học các phường, Hội chữthập đỏ quan tâm, giúp đỡ đến trẻ em nghèo, học sinh có hoàn cảnh khókhăn, gia đình chính sách Hội khuyến học Quận đã tổ chức lễ trao thưởngcho giáo viên giỏi và học sinh giỏi đạt giải trong cuộc thi cấp Thành phố.Các nhà trường đã chủ động phối hợp với Quận Đoàn tổ chức hiệu quả cáchoạt động Đoàn, Đội, Hội liên hiệp thanh niên và Sao nhi đồng Hội cha mẹhọc sinh các trường đều tích cực hoạt động, quan tâm chăm lo đến các hoạtđộng giáo dục của địa phương

Với đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có phẩm chất đạo đức, yêu nghề,tận tâm với nghề và điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học khang trang,hiện đại đang tạo động lực và là cơ sở vững chắc cho sự nghiệp GD & ĐT quậnThanh Xuân ngày một lớn mạnh, xứng tầm với vị thế trong sự nghiệp xây dựng

và phát triển Thủ đô nói riêng, phát triển đất nước nói chung

2.1.2 Những kết quả và hạn chế trong thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân

Xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội được thực hiệntrên nhiều nội dung, với nhiều hình thức biện pháp khác nhau Ở đây chúng tôixin được đánh giá thực trạng huy động tiềm năng hỗ trợ của cộng đồng trongXHH giáo dục mầm non trên địa bàn Quận

* Thực trạng huy động ngân sách cho giáo dục mầm non

Với quan điểm chỉ đạo: ngoài ngân sách nhà nước chi phí cho phát triển

sự nghiệp giáo dục mầm non, phải thực hiện triệt để đẩy mạnh XHH giáo dục

mầm non Huy động các nguồn vốn đầu tư cho phát triển các loại hình giáodục của các thành phần kinh tế, các đơn vị sản xuất kinh doanh, các tổ chứcchính trị xã hội, các tổ chức đoàn thể, quần chúng trên địa bàn Quận Ưu tiênđầu tư phát triển giáo dục mầm non ở các phường, xã có điều kiện kinh tế khókhăn, hiện đại hóa các cơ sở trường, lớp học, nhà trẻ mẫu giáo Mở rộng vànâng cao chất lượng dạy và học đối với các trường mầm non tư thục Cáctrường công lập, tư thục cũng phải đầu tư nguồn vốn, kinh phí để xây dựngmới và cải tạo, tăng thêm trường học, lớp học mới đáp ứng số trẻ trên địa bàn

có nhu cầu đến trường, lớp Qua thống kê, hiệu quả huy động ngân sách chocông tác quản lý XHH giáo dục mầm non Quận được thể hiện trên bảng 2.1như sau

Bảng 2.1 Kết quả huy động ngân sách trong quản lý

XHH giáo dục mầm non Quận Thanh Xuân

(Nguồn: Phòng giáo dục – đào tạo Quận Thanh Xuân)

Từ bảng 2.1 cho thấy, công tác huy động ngân sách cho quản lý XHHgiáo dục mầm non của Quận tăng theo các năm ở tất cả các nguồn Trong đó,nguồn kinh phí phát triển mạnh mẽ nhất là nguồn đóng góp của nhân dân.Tính riêng nguồn tài chính đóng góp từ nhân dân năm 2009 là 3.237.671.000đthì đến năm 2013 đạt 8.568.357.000đ tăng gấp 2,5 lần trong 4 năm Ngoài ra,

công tác quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non còn nhận được sự quan tâmcủa toàn thể nhân dân trong xã hội, đóng góp ngày công, tham gia trực tiếpvào các hoạt động của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôidưỡng và giáo dục trẻ mầm non phát triển toàn diện.

Cùng với huy động các nguồn tài chính phục vụ cho công tác XHH thìquản lý và sử dụng nguồn ngân sách đó như thế nào đang là nhiệm vụ quantrọng trong quản lý XHH giáo dục mầm non của Quận Qua thống kê, nghiêncứu, chúng tôi thu được thực trạng sử dụng ngân sách trong quản lý giáo dụcmầm non của Quận trong các năm được thể hiện trên bảng 2.2 như sau

Bảng 2.2 Thực trạng sử dụng ngân sách trong quản lý XHH giáo dục mầm non Quận Thanh Xuân

Tổng kinh phí đầu tư 5.844.689.000đ 7.163.164.000đ 11.127.688.000đ 12.818.380.000đ

Đầu tư xây mới và cải

tạo sửa chữa

Mua sắm trang thiết bị dạy

học

(Nguồn: Phòng giáo dục – đào tạo Quận Thanh Xuân)

Từ bảng 2.2 cho thấy, cơ bản nguồn đầu tư ngân sách được sử dụng chủyếu cho đầu tư xây mới và cải tạo sửa chữa trường, lớp học, chiếm 80% -90% nguồn ngân sách Đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy học chiếm 10% -20% nguồn ngân sách Thực tiễn năm học 2013 -2014 cho thấy, kết quả ngânsách được tập trung vào đầu tư xây mới, sửa chữa và hoàn thiện cơ sở vật chất

cho các trường xây dựng chuẩn quốc gia; 100% trường mần non có khu vệsinh đạt chuẩn; 80% trường có tủ sấy bát, hấp khăn cho trẻ; 100% các trườngmầm non có máy vi tính phục vụ cho dạy và học 80% lớp có máy vi tínhphục vụ cho cô và trẻ; 100% các lớp học có đầy đủ đồ dùng dạy học, đồ chơitheo danh mục thiết bị đồ chơi tối thiểu của Bộ Giáo dục và đào tạo; 100%phòng hoạt động đa năng có trang thiết bị đồ dùng phát triển thể chất; 100%các trường có trang bị phần mềm quản lý nuôi dưỡng trẻ, phần mềm hỗ trợ tổchức các hoạt động giáo dục trẻ; 100% các trường công lập trực thuộc Quậnđược trang bị Camera quản lý trường học Nhiều trường học có cơ sở vật chấtkhang trang, hiện đại, thỏa mãn được các yêu cầu, tiêu chí của giáo dục mầmnon chất lượng cao Đây là thành công đáng kể của công tác quản lý xã hộihóa giáo dục mầm non của quận Thanh Xuân hiện nay.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, công tác huy động các nguồn lực choquản lý XHH giáo dục mầm non hiện nay của Quận còn chưa cao, chưa tươngxứng với tiềm năng; các hình thức, phương pháp huy động chưa phong phúnên ít hấp dẫn các tổ chức và lực lượng xã hội tham gia Việc quản lý, sửdụng nguồn vốn chưa linh hoạt, sáng tạo, đầu tư manh mún, nhỏ lẻ, thiếuđồng bộ nên chưa tạo được sự biến đổi, phát triển lớn, hiệu quả sử dụngkhông cao

* Thực trạng huy động các lực lượng xã hội tham gia xây dựng nội dung, chương trình giáo dục mầm non trên địa bàn quận Thanh Xuân

Huy động tiềm năng hỗ trợ của các lực lượng xã hội trong cộng đồng

để xây dựng nội dung, chương trình giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dụcmầm non, phát huy trí tuệ tinh thần trách nhiệm của họ là nhiệm vụ được cácnhà quản lý giáo dục xác định rất rõ trong quá trình thực hiện xã hội hóa giáodục mầm non Để tìm hiểu thực trạng sự huy động các lực lượng xã hội tham

gia vào quán trình quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non, chúng tôi đã tiếnhành điều tra, khảo sát Kết quả được thể hiện ở bảng 2.3.

Bảng 2.3 Thực trạng huy động các lực lượng xã hội tham gia xây dựng nội dung, chương trình giáo dục mầm non trên địa bàn Quận

TT

Nội dung tham gia

Mức độ Thường xuyên Bình thường Không thường xuyên

1 Tham gia góp ý vào kế hoạch, nội dung

phát triển giáo dục mầm non, đổi mới,

cải tiến phương pháp giáo dục trẻ

ngoại khóa, vui chơi của trẻ

3 Sưu tầm sách vở, tài liệu, tranh ảnh

theo chủ đề cho nhà trường

4 Tham gia các hội thi có sự phối hợp

8 Tham gia kiểm tra, đánh giá chất lượng nuôi

dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ

Từ bảng 2.3 cho thấy, việc huy động các lực lượng xã hội tham gia vàoxây dựng nội dung, chương trình giáo dục mầm non được thực hiện thườngxuyên và tương đối tốt

Ở mức độ “Thường xuyên”, nội dung có sự tham gia, điều chỉnh, góp ýnhiều nhất vào quá trình giáo dục là nội dung giáo dục đạo đức, truyền thốngcho trẻ, chiếm 73,04%; tham gia góp ý vào kế hoạch, nội dung phát triển giáodục mầm non, đổi mới, cải tiến phương pháp giáo dục trẻ cũng được đánh giácao, chiếm 58,26% các ý kiến; tham gia các hoạt động thăm quan, ngoại khóa,vui chơi của trẻ chiếm 53,91%; tham gia đảm bảo an toàn, sức khỏe y tế vàphòng ngừa dịch bệnh cho trẻ chiếm 44,79%

Ở mức “Không thường xuyên”, các nội dung được đánh giá là ít có sựtham gia của các lực lượng xã hội vào xây dựng nội dung, chương trình giáo dụcmầm non, bao gồm: tham gia kiểm tra, đánh giá chất lượng nuôi dưỡng, chămsóc và giáo dục trẻ chiếm 24,78%; sưu tầm sách vở, tài liệu, tranh ảnh theo chủ

đề cho nhà trường chiếm 19,56%; tham gia góp ý vào kế hoạch, nội dung pháttriển giáo dục mầm non, đổi mới, cải tiến phương pháp giáo dục trẻ chiếm15,22%; tham gia đảm bảo an toàn, sức khỏe y tế và phòng ngừa dịch bệnh cho trẻchiếm 13,91% Các ý kiến còn lại đánh giá sự tham gia của các lực lượng xã hộivào quá trình xây dựng nội dung, chương trình giáo dục ở mức độ bình thường

Như vậy, nhìn chung, việc huy động các lực lượng giáo dục tham giavào xây dựng nội dung, chương trình giáo dục đã góp phần tích cực vào côngtác chăm sóc, nuôi dưỡng va giáo dục trẻ Nhiều nội dung giáo dục được sựtham gia, góp ý, điều chỉnh của các lực lượng xã hội, nhất là các bậc cha mẹhọc sinh một cách thường xuyên, làm tăng hiệu quả của công tác quản lý xãhội hóa giáo dục mầm non, phát huy được các nhân tố, vai trò của các chủ thểtrong quá trình xã hội hóa Sự tham gia của các lực lượng xã hội đã làm chonhà trường gần với thực tiễn dân cư hơn, đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng

về chăm sóc cũng như hưởng thụ các dịch vụ giáo dục có chất lượng cao Tuynhiên, qua nghiên cứu, trao đổi và quan sát thì các hoạt động này còn nhiềuhạn chế, đôi khi tỏ rõ tính hình thức Nhiều nội dung tham gia đóng góp củacác lực lượng xã hội chưa được các cấp, cách ngành, các nhà quản lý tiếp thumột cách nghiêm túc; các ý kiến đóng góp xây dựng về mục tiêu, nội dung,chương trình giáo dục mầm non rất đa dạng và phong phú nhưng lại khó khăntrong vấn đề triển khai thực hiện; nhiều bậc cha mẹ học sinh muốn nhà trườngtăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm nâng cao sức khỏe, rènluyện các kỹ năng sống, các cách ứng xử, giao tiếp có băn hóa cho trẻ thôngqua kết hợp với gia đình và các tổ chức, lực lượng xã hội khác nhưng thựchiện còn cầm chừng và đơn điệu; nội dung được phản ánh là ít được tham gianhất đó chính là quá trình công khai tài chính, tham gia kiểm tra, đánh giá kếtquả quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ Chính điều này đang tạo

ra nhiều hồ nghi cho quá trình quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non trên địabàn Quận hiện nay.

2.2 Thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội hiện nay

2.2.1 Thực trạng nhận thức về quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở Quận Thanh Xuân, Hà Nội

Điều tra nhận thức về tầm quan trọng của công tác quản lý XHH giáodục mầm non đối với sự phát triển của Quận (Số lượng là 230 người: Cán bộquản lý giáo dục mầm non 30 người, giáo viên mầm non 120 người, các lựclượng xã hội 80 người), kết quả được thể hiện ở bảng 2.4

Bảng 2.4 Nhận thức về tầm quan trọng của công tác quản lý

xã hội hóa giáo dục mầm non

Biểu đồ 2.1: Nhận thức về tầm quan trọng của công tác quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

Từ bảng 2.4 và biểu đồ 2.1 cho thấy, phần lớn các khách thể điều tra đềunhận thức rõ ý nghĩa, vai trò và tầm quan trọng của công tác quản lý XHHgiáo dục mầm non Trong đó: 80% cán bộ quản lý giáo dục mầm non, 81.67%giáo viên mầm non cho là “Rất cần thiết”; có 3,33% cán bộ quản lý, 1,66%giáo viên còn phân vân về vai trò của XHH giáo dục mầm non; không có ýkiến nào của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên lựa chọn ở mức “Không cầnthiết” Trong khi đó, nhận thức của các lực lượng xã hội có những ý kiến tráichiều: có 22,50% ý kiến còn phân vân khi thực hiện XHH giáo dục mầm non;đặc biệt 18,75% ý kiến cho rằng XHH giáo dục mầm non là “Không cầnthiết”; các ý kiến còn lại đều đánh giá ở vị trí quan trọng và cần thiết

Qua đó cho thấy rằng, tầm quan trọng của công tác quản lý XHH giáodục mầm non đã có vị trí nhất định trong nhận thức của xã hội, cơ bản các ýkiến đồng tình, ủng hộ chủ trương này Tuy nhiên, vẫn còn các ý kiến tráichiều, chưa thực sự đồng thuận, để tìm hiểu nguyên nhân này, chúng tôi đưa

ra các câu hỏi kiểm tra nhận thức về chủ thể quản lý XHH giáo dục mầm non

và các nhiệm vụ của quản lý XHH giáo dục mầm non với nhiệm vụ phát triểngiáo dục mầm non

Bảng 2.5 Nhận thức về chủ thể tiến hành quản lý XHH giáo dục mầm non

1 Là nhiệm vụ của ngành giáo dục 36 15,65 0 0 0 0 16 20

2 Là nhiệm vụ của mọi tổ chức,

3 Là nhiệm vụ của ngành giáo dục, mọi 194 84,35 30 100 120 100 64 80

tổ chức, gia đình và cộng đồng

Kết quả ở bảng 2.5 được biểu diễn trên biểu đồ 2.2 như sau:

Biểu đồ 2.2: Nhận thức về chủ thể tiến hành công tác quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

Bảng 2.6 Nhận thức về nhiệm vụ quản lý XHH giáo dục mầm non

Đồng ý Không đồng ý

2 Nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng nuôi dạy trẻ cho cha mẹ và cộng đồng 92,17 7,83

6 Tổ chức thực hiện tốt quan hệ giữa gia đình, nhà trường và xã hội 92,38 7,62

Từ bảng 2.6, biểu đồ 2.2 cho thấy, đa số các ý kiến đều nhận thức đúng vềchủ thể tiến hành và nhiệm vụ của chủ thể quản lý XHH giáo dục mầm non.Trong đó; 100% ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức đúng và đềucho rằng chủ thể thực hiện quản lý XHH giáo dục mầm non thuộc vềngành giáodục, mọi tổ chức, gia đình và cộng đồng; trong đó, trên 90% cũng đã chỉ ra đượcnhiệm vụ của XHH giáo dục mầm non đối với sự phát triển xã hội, trách nhiệm

của cộng đồng, thực hiện sự bình đẳng và là cơ hội để nâng cao chất lượng,hưởng thụ một nền giáo dục mầm non chất lượng cao Tuy nhiên, từ các số liệucũng cho thấy, còn 20% ý kiến của các lực lượng xã hội (nhất là hội cha mẹ họcsinh) cho rằng đây là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục, một số ít chưa nhậnthức rõ vai trò, nhiệm vụ của XHH giáo dục mần non Kết quả này tương đốithống nhất với nhận thức ban đầu của các khách thể điều tra.

Qua trao đổi, xâm nhập thực tiễn, chúng tôi thấy, nguyên nhân các ý kiếntrái chiều do nhận thức về quản lý XHH giáo dục mầm non còn đơn giản Họ chỉthấy nghĩa vụ trong việc đóng góp vật chất chứ chưa thấy được hiệu quả lâu dàicủa hoạt động này; một bộ phận vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào nhà nước;một số địa bàn kinh tế của nhân dân còn khó khăn; hiện tượng thương mại hóa, ítquan tâm đến chất lượng giáo dục vẫn còn diễn ra ở một số trường mầm non; dotâm lý cha mẹ học sinh chỉ an tâm khi gửi con ở các cơ sở giáo dục mần noncông lập có sự quản lý chặt chẽ của nhà nước, hoặc để con ở nhà có điều kiệnchăm sóc tốt hơn Đặc biệt, một số ít cán bộ quản lý, giáo viên mầm non nhậnthức về xã hội hóa còn chưa đầy đủ, chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này

2.2.2 Thực trạng quản lý xã hội hóa trong quy hoạch trường mầm non Quận ở quận Thanh Xuân, Hà Nội hiện nay

* Quản lý XHH trong phát triển về trường, lớp mầm non quận Thanh Xuân

Nhận thức rõ vai trò, vị trí của hoạt động quản lý đối với công tác XHHgiáo dục mầm non, trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương cáccấp quận Thanh Xuân đã quan tâm, tổ chức triển khai rộng khắp, triệt để cáchoạt động XHH giáo dục mầm non Vì vậy, cùng với sự phát triển của các bậchọc, ngành học khác, giáo dục mầm non quận Thanh Xuân đang có nhữngbước phát triển đồng đều cả về quy mô, số lượng và cơ cấu, đa dạng hóa cácloại hình đào tạo, từng bước đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn địa phương

Qua thống kê, nghiên cứu, chúng tôi thu được kết quả phát triển về số

lượng, cơ cấu trường, lớp trong quản lý XHH giáo dục mầm non quận ThanhXuân Kết quả này được thể hiện trên bảng 2.7

Bảng 2.7 Hiệu quả phát triển về số lượng và cơ cấu trường, lớp mầm non

quận Thanh Xuân hiện nay

Năm

học Loại hình

Trường Lớp mẫu giáo Lớp nhà trẻ

Mần non

Mẫu

Tổng số

18-24 tháng

24-36 tháng

Tổng số

(Nguồn: Phòng giáo dục – đào tạo Quận Thanh Xuân)

Từ bảng 2.7 cho thấy, quy mô, cơ cấu, số lượng trường, lớp mầm noncủa quận Thanh Xuân phát triển mạnh theo từng năm Cơ sở vật chất của cáctrường, lớp đều đạt chuẩn theo quy định chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục

Năm 2009, toàn Quận có 20 trường (16 trường công lập, 4 trường tưthục) và 68 nhóm tư thục; tổng số lớp là 373 lớp, trong đó có 260 lớp mẫugiáo (102 lớp công lập, 158 lớp tư thục) và 113 lớp nhà trẻ (13 lớp công lập

và 100 lớp tư thục) Toàn Quận có 4 trường Chuẩn Quốc gia