Nghiên cứu các điều khiện phát triển du lịch sinh thái Hà Giang

Văn kiện Đại hội lần thứ IX của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và t

Nghiên cứu các điều khiện phát triển du lịch

sinh thái Hà Giang

Abstract: Trình bày cơ sở lý luận về điều kiện phát triển du lịch sinh thái (DLST) Thực trạng

điều kiện phát triển DLST tỉnh Hà Giang: khái quát về du lịch Hà Giang; điều kiện du lịch sinh thái Hà Giang; phân tích SWOT cho các điều kiện phát triển du lịch sinh thái Hà Giang Nghiên cứu giải pháp phát huy các điều kiện nhằm phát triển DLST: thu hút đầu tư, quy hoạch, phát triển

sản phẩm, marketing …

Keywords: Du lịch; Du lịch sinh thái; Hà Giang

Content:

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Lịch sử nghiên cứu 7

3 Mục đích nghiên cứu 8

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

6 Phương pháp nghiên cứu 9

7 Kết cấu của đề tài 10

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI 11

1.1 Những khái niệm cơ bản 11

1.1.1 Du lịch sinh thái 11

1.1.2 Khách du lịch sinh thái 13

1.1.3 Phát triển du lịch sinh thái 13

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của du lịch sinh thái 14

1.3 Nguyên tắc cơ bản của hoạt động du lịch sinh thái 15

1.3.1 Nguyên tắc đối với khách du lịch sinh thái 15

1.3.2 Nguyên tắc đối với các nhà điều hành du lịch sinh thái và các hướng dẫn viên du lịch 16

1.3.3 Nguyên tắc đối với cơ sở lưu trú 17

1.4 Điều kiện phát triển du lịch sinh thái 19

1.4.1 Điều kiện chung 19

1.4.2 Điều kiện cung du lịch sinh thái 20

1.4.3 Điều kiện cầu du lịch sinh thái 26

1.5 Những yêu cầu cơ bản đối với du lịch sinh thái 30

1.6 Ý nghĩa của du lịch sinh thái 31

1.6.1 Góp phần tích cực vào bảo vệ môi trường tự nhiên và duy trì hệ

sinh thái 31

2

1.6.2 Góp phần bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa cộng đồng 31

1.6.3.Góp phần xóa đói giảm nghèo và cải thiện phúc lợi cho nhân dân 32

1.6.4 Góp phần đạt được các mục tiêu tăng trưởng kinh tế 33

1.7 Bài học khai thác các điều kiện phát triển du lịch sinh thái 33

1.7.1 Thế giới 33

1.7.2 Việt Nam 34

1.7.3 Bài học kinh nghiệm 35

Tiểu kết chương 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI HÀ GIANG 38

2.1 Khái quát về du lịch Hà Giang 38

2.2 Điều kiện chung 40

2.2.1 An ninh chính trị và an toàn xã hội 40

2.2.2 Điều kiện kinh tế 40

2.2.3 Chính sách phát triển du lịch 41

2.3 Điều kiện cung du lịch sinh thái Hà Giang 42

2.3.1 Điều kiện tài nguyên du lịch sinh thái 42

2.3.2 Điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật 55

2.3.3 Điều kiện nhân lực 58

2.3.4 Các tuyến du lịch và sản phẩm du lịch 59

2.3.5 Nhận xét điều kiện cung 63

2.4 Điều kiện cầu du lịch sinh thái Hà Giang 64

2.4.1.Thời gian rỗi 64

2.4.2.Cầu về sản phẩm 64

2.4.3 Các điều kiện khác 70

2.4.4 Nhận xét điều kiện cầu 71

2.5 Phân tích SWOT cho các điều kiện phát triển du lịch sinh thái

Hà Giang 72

2.5.1 Những điểm mạnh 72

2.5.2 Những điểm yếu 73

3

2.5.3 Cơ hội để phát triển các điều kiện 74

2.5.4 Những thách thức 75

Tiểu kết chương 2 76

Chương 3 GIẢI PHÁP PHÁT HUY CÁC ĐIỀU KIỆN NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI HÀ GIANG 77

3.1 Cơ sở đề xuất giải pháp 77

3.1.1 Chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Tỉnh 77

3.1.2.Căn cứ vào điều kiện cung 79

3.1.3.Căn cứ vào xu thế cầu 79

3.2 Các giải pháp 80

3.2.1 Giải pháp thu hút đầu tư 82

3.2.2 Giải pháp về quy hoạch 87

3.2.3 Giải pháp phát triển sản phẩm 82

3.2.4 Giải pháp marketing 92

3.2.5 Giải pháp tăng cường thu hút cộng đồng vào hoạt động du lịch

sinh thái 96

3.2.6 Giải pháp về đào tạo nhân lực 97

3.2.7 Bảo vệ tài nguyên và môi trường du lịch 99

3.3 Một số kiến nghị 101

3.3.1 Đối với Chính phủ và các cơ quan Trung ương 101

3.3.2 Đối với UBND tỉnh Hà Giang 101

3.3.3 Đối với các nhà đầu tư kinh doanh sản phẩm du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh 102

3.3.4 Đối với nhân dân tỉnh Hà Giang 102

Tiểu kết chương 3 104

KẾT LUẬN 105

TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đại hội lần thứ VII của Đảng đã khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin đã dẫn dắt dân tộc ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác trong thế kỷ XX Văn kiện Đại hội lần thứ IX của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” và Đảng ta cũng khẳng định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa

và phát triển các giá trị truyền thống của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân” [12 133] Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền, nhà nước của dân, do dân và vì dân vô cùng sâu sắc, có giá trị

to lớn đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản việt Nam đã khẳng định: “Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng là nhiệm vụ số một, bao trùm, chi phối các nhiệm vụ khác” [12 tr132-133]

Hơn nửa thập kỷ qua Nhà nước Việt Nam do Hồ Chí Minh sáng lập và lãnh đạo dần được củng cố và hoàn thiện Tuy nhiên, trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay hoạt động nhà nước vẫn còn nhiều bất cập Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, vấn đề

chính quyền và xây dựng một nền pháp quyền toàn dân luôn là mối quan tâm hàng đầu, nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta Đặc biệt, sự phát triển của đất nước trong thế kỷ XXI đang đặt ra yêu cầu xây dựng một nền dân chủ, đảm bảo quyền tự do và bình đẳng của mọi công dân, cũng như yêu cầu cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng hệ thống pháp luật càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật vẫn đã và đang

là kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng, cải cách, hoàn thiện bộ máy nhà nước và hệ thống pháp luật ở nước ta Vì vậy, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và sự vận dụng vào xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, đặc biệt là vấn đề đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh và việc thực hiện thống nhất phân công, phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước

Chính vì thế tác giả chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay” làm đề tài luận văn của mình

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền rất rộng, nhiều vấn đề để nghiên cứu, với trình độ hạn chế và phạm vi của luận văn thạc sĩ, tác giả luận văn chỉ trình bày một số nội dung mà tác giả nắm vững

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hướng nghiên cứu tập trung vào những vấn đề lý luận về nhà nước và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:

1 Đào Trí Úc (chủ biên) - Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, 2005 Trong cuốn sách này tác giả đề cập tới các nội dung như: Tìm hiểu nhà nước pháp quyền trong lịch sử tư tưởng phương Đông và phương Tây Nghiên cứu một số vấn đề về việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ

nghĩa như: cơ sở lí luận, vấn đề dân chủ, nhân quyền, cải cách hành chính, cải cách tư pháp, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

2 Bùi Ngọc Sơn - Góp phần nghiên cứu hiến pháp và nhà nước pháp quyền, Nxb Tư pháp, 2005 Cuốn sách đề cập tới các nội dung sau: Tìm hiểu khoa học luật hiến pháp trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam; Một số vấn đề lý luận về hiến pháp

và bộ máy nhà nước Việt Nam trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền

3 Nguyễn Trọng Thóc - Xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân (Sách chuyên khảo), Nxb Chính trị Quốc gia,

2005 Cuốn sách tập trung nghiên cứu những vấn đề: Giới thiệu chung về nhà nước pháp quyền và dân chủ xã hội chủ nghĩa; thực trạng của việc xây dựng nhà nước pháp quyền; phát huy dân chủ và những giải pháp nâng cao hiệu quả của chúng ở nước ta hiện nay

4 Nguyễn Minh Đoan - Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nxb Chính trị Quốc gia, 2011 Tác phẩm đề cập tới các nội dung: Khái quát chung về xây dựng pháp luật và tính hệ thống của pháp luật Giới thiệu về hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa của Việt Nam Các văn bản quy phạm pháp luật và những đánh giá về tác động của nó Một số yêu cầu đối với hoạt động xây dựng pháp luật

5 Nguyễn Văn Thảo - Xây dựng Nhà nước pháp quyền dưới

sự lãnh đạo của Đảng, Nxb Tư pháp, 2006 Tác giả tập trung nghiên cứu các vấn đề như: Giới thiệu lịch sử học thuyết nhà nước, pháp quyền và tiến trình xây dựng nhà nước, pháp quyền Cải cách lập pháp, cải cách hành chính và tư pháp Một số vấn đề về sự lãnh đạo của Đảng đối với bộ máy lập pháp, hành pháp, tư pháp

6 Nguyễn Tĩnh Gia, Mai Đình Chiến - Vận dụng học thuyết Mác để xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, 2006 Những nội dung được trình bày trong cuốn sách gồm: Giới thiệu học thuyết Mác về cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng

tầng với Nhà nước pháp quyền Việc vận dụng quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng để xây dựng nhà nước pháp quyền Nguyên tắc và giải pháp vận dụng quan hệ này để xây dựng nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

7 Đoàn Trọng Truyến - Cải cách hành chính và công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp, 2006 Trong tác phẩm tác giả trình bày các nội dung sau: Tổng hợp kiến thức cơ bản về nhà nước pháp quyền, về nền hành chính trên cơ sở học thuyết Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Nêu thực trạng của nền hành chính nước ta, những kiến nghị một nền hành chính tương lai, phục vụ công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN

8 Đào Trí Úc (chủ biên) - Mô hình tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp,

2007 Cuốn sách có các nội dung sau: Giới thiệu cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng mô hình tổ chức, hoạt động của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam Những đặc trưng cơ bản của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam Mô hình tổng thể tổ chức và hoạt động của các thiết chế nhà nước trong nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

9 Nguyễn Văn Vĩnh (chủ biên) - Đảng lãnh đạo nhà nước trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay, Nxb Lý luận Chính trị, 2007 Nội dung của cuốn sách đề cập tới các nội dung chủ yếu sau: Cơ sở lý luận và thực tiễn về Đảng lãnh đạo nhà nước trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền Thực trạng, định hướng và những giải pháp chủ yếu nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay

10 Nguyễn Văn Thanh - Bước đầu tìm hiểu vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam, Nxb Thanh niên, 2006 Tác giả đi sâu nghiên cứu các nội dung chủ yếu sau: Khái niệm nhà nước pháp

quyền, sự hình thành và phát triển tư tưởng xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam, phương hướng và biện pháp xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam

11 Lê Minh Quân - Xây dựng nhà nước pháp quyền đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, 2003 Trong tác phẩm này tác giả đã khái quát lịch sử tư tưởng về nhà nước pháp quyền trong mối quan hệ với sự phát triển của xã hội Phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa và tính tất yếu của việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay Một số phương hướng cơ bản trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

12 Nguyễn Duy Quý (chủ biên) - Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân - lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị Quốc gia, 2008 Cuốn sách đã tập trung nghiên cứu các nội dung sau: Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của học thuyết nhà nước pháp quyền (NNPQ) Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản việt Nam về nhà nước và NNPQ Khái niệm, những đặc trưng cơ bản và chức năng của NNPQ xã hội chủ nghĩa (XHCN) của dân, do dân, vì dân Thời kỳ quá độ lên CNXH và các yếu tố quy định, chi phối cũng như phương hướng và các giải pháp chủ yếu xây dựng NNPQXHCN ở Việt Nam

- Hướng nghiên cứu tư tưởng về nhà nước pháp quyền của Hồ Chí Minh cho đến nay đã có rất nhiều học giả nổi tiếng quan tâm với những công trình như:

1 Phạm Ngọc Anh, Bùi Đình Phong (chủ biên) - Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền kiểu mới ở Việt Nam, Nxb Lao động, 2003 Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu các nội dung: Quá trình hình thành, phát triển và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về nhà nước pháp quyền kiểu mới ở Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí

Minh với sự nghiệp xây dựng và phát triển nhà nước pháp quyền kiểu mới ở Việt Nam

2 Nguyễn Đăng Dung (chủ biên) - Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2007 Trong cuốn sách các tác giả đã trình bày những nội dung: Tổng quan về nhà nước pháp quyền; sự hình thành, phát triển và nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về tính tối cao của luật, về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức, về một nhà nước tổ chức theo hiến pháp do nhân dân thông qua, về sự độc lập của tư pháp

3 Nguyễn Minh Ngọc - Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, Nxb Sự thật, 1998 Đây là công trình nghiên cứu khá toàn diện về những tư tưởng và những đóng góp thiết thực của Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật của nhà nước ta trong cả hai giai đoạn cách mạng dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa

4 Hoàng Văn Hảo - Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước kiểu mới - sự hình thành và phát triển, Nxb Chính trị quốc gia, 1995 Tác giả cũng đã nghiên cứu sự lựa chọn kiểu nhà nước của Hồ Chí Minh đến những tư tưởng của Người về nhà nước Việt Nam trong thời kỳ cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân và trong thời kỳ cách mạng xã hội chủ nghĩa Phần kết luận tác giả có nhiều nghiên cứu về sự “kết hợp đạo đức và pháp luật trong tư tưởng Hồ Chí Minh”; từ đó nêu ra

sự vận dụng tư tưởng về nhà nước pháp quyền và từng bước hoàn thiện nó trong quá trình đổi mới

5 Vũ Đình Hòe - Pháp quyền nhân nghĩa Hồ Chí Minh, Nxb Văn hóa Thông tin, 2001 Trong cuốn sách này tác giả đã cho bạn đọc hiểu hơn về nguồn tư tưởng nhân nghĩa trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền của Hồ Chí Minh, quá trình thực thi tư tưởng pháp quyền nhân nghĩa của Hồ Chí Minh từ 1911 đến năm 1960 Tổng quan các công trình nghiên cứu cho thấy nhà nước pháp quyền và tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền là nghiên

cứu liên ngành, thu hút nhiều nhà sử học, luật học, chính trị học, triết học quan tâm, nghiên cứu Chính sự đa dạng, phong phú về nguồn tài liệu khi nghiên cứu tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền đã khiến tác giả gặp khó khăn khi thực hiện đề tài luận văn này Và với trình độ, thời gian nghiên cứu còn hạn chế luận văn đôi khi chỉ là sự tổng hợp lại những vấn đề được các tác giả lớn nghiên cứu Nhưng với mong muốn khi thực hiện luận văn tác giả sẽ cố gắng nghiên cứu để tiếp tục khẳng định những đóng góp và giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh

về nhà nước pháp quyền đối với việc tiếp xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Luận văn nghiên cứu, phân tích có hệ thống những luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền, từ đó đưa ra các nội dung, cách thức vận dụng những tư tưởng đó vào việc xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam

- Để đạt được mục tiêu trên, luận văn phải hoàn thành các nhiệm vụ:

Thứ nhất, nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển tư tưởng

Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Thứ hai, nghiên cứu nội dung những tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Thứ ba, thông qua việc đánh giá thực trạng, tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay, đưa ra một số giải pháp để vận dụng vào xây dựng, hoàn thiện nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu nội dung tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thể hiện trong các bài nói, bài viết, những phát biểu của Người được tập hợp trong Hồ Chí Minh toàn tập

- Vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vào xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận văn là phương pháp duy vật biện chứng

và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phương pháp luận Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng về Nhà nước, luận văn còn sử dụng một số phương pháp: phương pháp tổng hợp-so sánh, phân tích-tổng hợp, logic-lịch sử

6 Đóng góp của luận văn

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, sử dụng để học tập, nghiên cứu tư tưởng về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Hồ Chí Minh

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 2 chương

Chương 1: Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Chương 2: Vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vào xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 - TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC

PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1.1 Sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật là di sản quý báu cho chúng ta kế thừa trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Hồ Chí Minh tiếp thu có chọn lọc tư tưởng chính trị, pháp lý dân chủ, nhân văn của cả phương Đông và phương Tây để tạo ra tư tưởng về một nền “pháp quyền nhân nghĩa”

1.2 Những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

1.2.1 Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo hiến pháp

Yếu tố cơ bản, cốt lõi để khẳng định một mô hình nhà nước có phải là nhà nước pháp quyền hay không chính là vị trí của pháp luật trong nhà nước ấy Bản chất của nhà nước pháp quyền là pháp luật giữ vị trí tối cao, ngự trị trong toàn xã hội

Ngay từ đầu những năm 20 của thế kỷ XX Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầu về một mô hình nhà nước mà tới tận đầu thế kỷ XXI Hiến pháp Việt Nam mới chính thức ghi nhận: Nhà nước pháp quyền

1.2.2 Nhà nước của dân, do dân, vì nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước là kết quả của

sự thấm nhuần truyền thống văn hóa Việt Nam, những tư tưởng tiến

bộ về nhà nước ở phương Tây và phương Đông, đặc biệt là những tư tưởng cách mạng của Chủ nghĩa Mác-Lênin Hồ Chí Minh đã vận dụng một cách sáng tạo những tư tưởng đó vào điều kiện của Việt Nam để xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Theo Hồ Chí Minh, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trước hết phải là nhà nước của dân - nhân dân là chủ và nhà nước do dân - nhân dân làm chủ

Đây cũng là quan điểm nhất quán trong suốt cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh Là quan điểm có tính nguyên tắc mà người rút ra từ khi khảo cứu các cuộc cách mạng (Mỹ, Pháp, Nga) trên thế giới

Có thể nói, quyền lực Nhà nước là của dân trở thành một nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và xây dựng Nhà nước Việt Nam Điều này được quy định rõ trong các bản hiến pháp của nước ta: Điều

1, hiến pháp năm 1946 quy định: Nước Việt Nam là một nước Dân chủ Cộng hòa Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam không phân biệt nòi giống, trai gái, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo." Và điều 4 hiến pháp 1959 ghi: "Tất cả mọi quyền lực trong nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đều thuộc về nhân dân"

Nhà nước do nhân dân làm chủ là một nhà nước tin dân, mọi lực lượng của Nhà nước là ở nơi dân "Chính quyền từ xã đến chính phủ trung ương do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân

tổ chức nên"

Nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ không chỉ quy định nguồn gốc quyền lực, sức mạnh của nhà nước, xác định rõ vị thế của nhân dân mà còn giúp giải quyết một vấn đề rất cơ bản đó là mối quan hệ giữa người dân với nhà nước, quan hệ giữa công dân với người cầm quyền

Hồ Chí Minh giải thích rõ mối quan hệ nhà nước và nhân dân, Người tự đặt câu hỏi và trả lời: "Chính phủ Cộng hoà Dân chủ là gì? Là đày tớ chung của dân, từ Chủ tịch toàn quốc đến làng Dân là chủ thì Chính phủ phải là đày tớ Làm việc ngày nay không phải là để thăng quan, phát tài Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ Nhưng khi dân dùng đày tớ làm việc cho mình, thì phải giúp đỡ Chính phủ Nếu Chính phủ sai thì phải phê bình, phê bình nhưng không

phải là chửi" [36, tr.60]; "Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ Trong bộ máy cách mạng, từ người quét nhà, nấu ăn cho đến Chủ tịch một nước đều là phân công làm đày tớ cho dân" Quyền làm chủ nhà nước của nhân dân là một giá trị nhân văn, dân chủ, là thành quả cách mạng đem lại Vì vậy: "Tất cả nhân dân ta phải hiểu sâu sắc rằng: nước nhà là nước nhà của nhân dân ta, nhân dân ta là người chủ nước nhà Quyền làm chủ đó là do cách mạng thành công và kháng chiến thắng lợi đưa lại cho nhân dân ta Đã làm chủ, thì mọi người, mọi dân tộc phải chung sức làm cho dân giàu nước mạnh, làm cho đời sống của nhân dân được cải thiện không ngừng, làm cho con cháu ta ngày càng sung sướng"

Làm chủ là một nội dung quan trong của quyền dân chủ, là thể hiện dân chủ trên thực tế, trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống

xã hội, đời sống con người Có là chủ (tư cách, vị thế) mới làm chủ được và làm chủ để khẳng định vị thế làm chủ của mình Là chủ và làm chủ nhà nước có quan hệ chặt chẽ với nhau Nhà nước dân chủ nhân dân, vì thế còn là Nhà nước do nhân dân lao động làm chủ Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, quyền làm chủ của quần chúng nhân dân có vai trò rất rộng với một cơ chế thực hiện nghiêm ngặt và được cụ thể hóa trong các điều khoản của luật

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà nước của dân, do dân là Nhà nước dân chủ, thể hiện quyền lực của giai cấp công nhân đồng thời cũng là đảm bảo thực thi quyền lực của nhân dân lao động Quan điểm này của Hồ Chí Minh là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả các quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Trong công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước do nhân dân lao động

là chủ và do nhân dân lao động làm chủ là một nội dung trọng yếu của việc kiện toàn, đổi mới tổ chức, hoạt động của Nhà nước ta, là một đặc trưng tổng quát của mô hình cấu trúc xã hội chủ nghĩa theo quan niệm của Đảng

Nhà nước phục vụ quyền lợi của nhân dân

Nhà nước ta là Nhà nước dân chủ, dân chủ trong thực tế và trong hành động Bản chất dân chủ của Nhà nước trước hết là ở chỗ quản lý xã hội, lo cho dân, chứ không phải đè đầu cưỡi cổ dân

1.2.3 Sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc của Nhà nước

Bản chất giai cấp của Nhà nước

Trong lịch sử tồn tại và phát triển, loài người đã trải qua các hình thái kinh tế xã hội khác nhau và mỗi hình thái kinh tế xã hội gắn với một giai cấp thống trị nhất định Tuy nhiên, ở mỗi quốc gia, mỗi thời kỳ lịch

sử nhất định bản chất giai cấp được thể hiện khác nhau dưới những hình thức khác nhau

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, Nhà nước của dân, do dân, vì dân

do giai cấp công nhân lãnh đạo để xây dựng xã hội chủ nghĩa Hồ Chí Minh kế thừa, phát triển một cách sáng tạo, độc đáo và giải quyết thành công vấn đề sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc ở Nhà nước Việt Nam

Thực tế cho thấy bản chất giai cấp của nhà nước quy định mối quan hệ giữa nhà nước với các giai cấp và thái độ của các giai cấp đối với Nhà nước Quan niệm của Hồ Chí Minh về Nhà nước là vấn đề

có tính nguyên tắc, tính chính trị rõ ràng Trong xã hội còn giai cấp, Nhà nước phải của một giai cấp thống trị nào đó chứ không có nhà nước phi giai cấp Theo Người: “Tính chất của một Nhà nước là: trong nhà nước ấy, giai cấp nào thống trị, giai cấp nào bị thống trị Nhà nước ấy bảo vệ lợi ích của giai cấp nào, đàn áp giai cấp nào”

Sự thống nhất bản chất giai cấp công nhân với tính dân tộc và tính nhân dân của nhà nước

Sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính dân tộc và tính nhân dân của nhà nước được thể hiện rõ trong quan điểm cũng như trong thực tiễn chỉ đạo Nhà nước

Điểm nổi bật của Hồ Chí Minh trong việc giải quyết vấn đề này là không phủ nhận bản chất giai cấp công nhân bó hẹp mà Người giải