Tổ chức hoạt động tình nguyện vì cộng đồng cho đoàn viên thanh niên trên địa bàn quận đồ sơn, thành phố hải phòng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI HOÀNG THỊ THANH PHƯƠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TÌNH NGUYỆN VÌ CỘNG ĐỒNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỒ SƠN, THÀNH PHỐ HẢI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HOÀNG THỊ THANH PHƯƠNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TÌNH NGUYỆN VÌ CỘNG ĐỒNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỒ SƠN,

THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HOÀNG THỊ THANH PHƯƠNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TÌNH NGUYỆN VÌ CỘNG ĐỒNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỒ SƠN,

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Tổ chức các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng cho đoàn viên thanh niên trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng” dưới sự hướng dẫn của TS Mai Quốc Khánh là công

trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu có trích dẫn nguồn chính xác, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất cứ một nghiên cứu nào khác

Tác giả

HOÀNG THỊ THANH PHƯƠNG

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn đến TS Mai Quốc Khánh, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình nghiên cứu

đề tài luận văn tốt nghiệp này

Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới các thầy, cô trong Khoa Tâm

lý – Giáo dục học, trường ĐHSP Hà Nội, các đồng chỉ cùng công tác tại đơn vị…., gia đình, bè bạn đã giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình nghiên cứu

Mặc dù đã dành nhiều thời gian, công sức và cố gắng rất nhiều, nhưng

do khả năng của bản thân còn hạn chế, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn tốt nghiệp của em còn nhiều thiếu sót, kính mong các thầy, cô góp ý và chỉ bảo để em được tiến bộ và trưởng thành hơn về chuyên môn cũng như về công tác nghiên cứu khoa học

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2017

Tác giả luận văn

HOÀNG THỊ THANH PHƯƠNG

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (TNCSHCM) là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lí tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bước vào thời kỳ mới, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước; xung kích, sáng tạo làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại

Đoàn viên Đoàn TNCSHCM là thanh niên Việt Nam tiên tiến, phấn

đấu vì lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc; có lối sống lành mạnh, cần kiệm, trung

thực; tích cực, gương mẫu trong học tập, lao động, hoạt động xã hội và bảo vệ

Tổ quốc, gắn bó mật thiết với thanh niên; chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật

của Nhà nước và Điều lệ Đoàn.Trong công cuộc Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thanh niên có vị trí và vai trò hết sức quan trọng, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã khẳng định

“Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố

quyết định sự thành bại của sự nghiệp Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên được đặt ở

vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người”[2]

Tổ chức cơ sở Đoàn có nhiệm vụ: Đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền và lợi

ích hợp pháp, chính đáng của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi; tổ chức các hoạt động, tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương, đơn vị; phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế - xã hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ sở Đoàn, Hội, Đội ở địa bàn dân cư, tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng

và chính quyền [3]

Phong trào thanh niên là hoạt động lôi cuốn đông đảo thanh niên tự nguyện, tự giác tham gia; đồng loạt diễn ra trên diện rộng, trong khoảng thời gian nhất định, do Đoàn thanh niên là hạt nhân lãnh đạo và tổ chức nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng trong từng thời kỳ và đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của thanh niên Đặc trưng cơ bản của phong trào thanh niên là: Có số đông thanh niên tự nguyện, tự giác tham gia; đồng loạt diễn ra trên diện rộng, trong khoảng thời gian nhất định và do đoàn thanh niên làm hạt nhân lãnh đạo và tổ chức.Như vậy không phải những hoạt động có số đông thanh niên tự nguyện tự giác tham gia và đồng loạt diễn ra trên diện rộng đều gọi là phong trào thanh niên, mà điều kiện đủ phải có sự lãnh đạo và

tổ chức của Đoàn

Tình nguyện được hiểu là việc một người hoặc một nhóm người tự nhận trách nhiệm để thực hiện một hay một vài hoạt động nào đó, không bắt buộc và không nhằm mục đích thu lợi cho bản thân Tinh thần tình nguyện là giá trị cao đẹp, là cái gốc, bản chất của con người Việt Nam bắt nguồn từ lòng yêu nước và tự hào dân tộc, được hun đúc từ truyền thống ngàn xưa trong

cộng đồng các dân tộc Việt Nam Tình nguyện vì cộng đồng (TNVCĐ) là sự

tự nguyện, sẵn lòng đóng góp, một chút thời gian và kỹ năng, kiến thức của mình để giúp đỡ cộng đồng chung quanh Điều này là quan trọng, vì sự hết mình đã tạo niềm tin cho mọi người và sự thiếu tận tâm trong công việc cũng

sẽ ảnh hưởng đến họ Ngoài sự nhiệt tình, tận tâm, hầu như không có giới hạn nào cho hoạt động tình nguyện

Hoạt động thanh niên TNVCĐ ra đời đã huy động đông đảo thanh niên xung kích tình nguyện đảm nhận và triển khai thực hiện các chương trình, dự

án, các công trình phần việc thanh niên, các việc khó, việc mới… với cùng một mục đích là phát triển cộng đồng xã hội

Trong những năm qua, được sự quan tâm, chỉ đạo, tạo điều kiện của Thành ủy, Thành Đoàn, công tác tổ chức hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng được triển khai sáng tạo, có sự đổi mới tích cực, góp phần làm tăng tính hấp dẫn, lan toả của hoạt động này, thu hút đông đảo các đối tượng thanh niên ở nhiều lứa tuổi Kết quả của hoạt động TNVCĐ đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Đại hội Đoàn và khẳng định được vai trò, vị thế của thanh niên trong sự phát triển của đất nước, tạo sự lan tỏa rộng khắp trong toàn xã hội, được giới trẻ hưởng ứng, được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, chất lượng và hiệu quả

tổ chức hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng còn tồn tại những hạn chế như hình thức, nội dung hoạt động, đặc biệt là các mô hình tình nguyện chuyên sâu chưa phát huy hiệu quả và chưa đáp ứng được đòi hỏi của thanh niên và xã hội; công tác kiểm tra, giám sát cơ

sở chưa thường xuyên, kịp thời;việc huy động nguồn lực cho hoạt động tình nguyện còn khó khăn, vì vậy hiệu quả của hoạt động chưa cao,tính chất và nội dung hoạt động đã có phần khô cứng Chính vì vậy, việc nghiên cứu lí luận, thực trạng và biện pháp nâng cao hiệu quả của tổ chức hoạt động TNVCĐ cho

ĐVTN là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết Đặc biệt, cho đến nay, ở Việt Nam chưa

có một công trình nào đi sâu nghiên cứu về vấn đề này

Xuất phát từ những cơ sở lí luận và thực tiễn nêu trên, chúng tôi lựa

chọn đề tài: “Tổ chức các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng cho đoàn viên thanh niên trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng” để tiến

hành nghiên cứu

Tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

2.Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận về tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN

và khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng, trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả của công tác tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN tại địa nghiên cứu

3.Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1.Khách thể nghiên cứu

Tổ chức các hoạt động cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học

Việc tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ

Sơn, thành phố Hải Phòng còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế, chính vì vậy, hiệu quả đạt được của công tác này chưa cao Nếu nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện về thực trạng, trên cơ sở đó đề ra những biện pháp mang tính khoa học

và hợp lí thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu một số vấn đề lí luận về tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN

5.2 Nghiên cứu thực trạng tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

5.3 Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

6 Giới hạn nghiên cứu

6.1 Về nội dung nghiên cứu

Đề tài chỉ giới hạn phạm vị nghiên cứu về tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

- Khảo sát trên 20 chuyên gia trong lĩnh vực Tâm lý học, Giáo dục học

6.3 Về thời gian nghiên cứu

Từ tháng 8 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1.Các phương pháp nghiên cứu lí luận

7.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết: Luận văn phân tích

và tổng hợp các tài liệu, lí luận liên quan, bao gồm:

- Lí luận về tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN

- Các văn kiện, văn bản chỉ đạo công tác tổ chức các hoạt động

TNVCĐ cho ĐVTN

- Các công trình khoa học, các bài báo đã được công bố

7.1.2 Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lí thuyết: Luận văn sử

dụng phương pháp phân loại và hệ thống hóa kiến thức để sắp xếp phân loại các

nghiên cứu về tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra

Đề tài xây dựng phiếu hỏi nhằm thu thập các thông tin, số liệu về

tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

7.2.3 Phương pháp quan sát

Quan sát các hình thức biểu hiện của công tác tổ chức các hoạt động

TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Trực tiếp làm việc với một số chuyên gia) hoặc gián tiếp (bằng phiếu hỏi) trao đổi những vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu: Tâm lí học và Giáo dục học Đặc biệt xin ý kiến về các biện pháp tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

7.2.6 Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm

Đề tài xem xét lại những kết quả thực tiễn tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng.Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm, những kết luận khoa học bổ ích, những ưu điểm cần học hỏi

và phát triển; làm cơ sở để đề xuất các biện pháp tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

7.2.7 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm các biện pháp tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng.Từ đó, kết hợp với kết quả điều tra và quan sát, tiến hành đánh giá kết quả thực nghiệm

7.3 Các phương pháp xử lí thông tin

Thông tin được xử lí bằng toán học thống kê, đồ thị và biểu đồ Mã hóa thông tin hợp lí để sử dụng các phần mềm tin học thực hiện thống kê toán

học, vẽ đồ thị và biểu đồ

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị,danh mục tài liệu

tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được thể hiện ở 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận về tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN Chương 2 Thực trạng tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên

địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

Chương 3 Biện pháp tổ chức các hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN trên địa

bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng

Chương 1

CƠ SỞ L LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TÌNH NGUYỆN VÌ CỘNG ĐỒNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN 1.1 Sơ lƣợc về lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Tổ chức

1.2.2 Hoạt động

1.2.3 Tình nguyện

1.2.4 Hoạt động TNVCĐ

1.2.5 Đoàn viên thanh niên

2.1 Một số khái niệm cơ bản

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (TNCSHCM) Đoàn thanh

niên Cộng sản Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng cộng sản Việt nam và chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, tự nguyện phấn đấu vì sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, công bằng và văn minh theo định hướng xã hội chủ nghĩa

ĐVTN Đoàn TNCSHCM là những đoàn viên Đoàn TNCSHCM trong độ tuổi từ 16 đến 30 Họ là thanh niên Việt Nam tiên tiến, phấn đấu vì lý tưởng của

Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, có tinh thần yêu nước, tự

cường dân tộc; có lối sống lành mạnh, cần kiệm, trung thực; tích cực, gương mẫu trong học tập, lao động, hoạt động xã hội và bảo vệ Tổ quốc, gắn bó mật thiết với

thanh niên; chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Đoàn

Tình nguyện được hiểu là việc một người hoặc một nhóm người tự

nhận trách nhiệm để thực hiện một hay một vài hoạt động nào đó, không bắt buộc và không nhằm mục đích thu lợi cho bản thân Tinh thần tình nguyện là giá trị cao đẹp, là cái gốc, bản chất của con người Việt Nam bắt nguồn từ lòng

yêu nước và tự hào dân tộc, được hun đúc từ truyền thống ngàn xưa trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

TNVCĐ là sự tự nguyện, sẵn lòng đóng góp, một chút thời gian và kỹ

năng, kiến thức của mình để giúp đỡ cộng đồng chung quanh Điều này là quan trọng, vì sự hết mình đã tạo niềm tin cho mọi người và sự thiếu tận tâm trong công việc cũng sẽ ảnh hưởng đến họ Ngoài sự nhiệt tình, tận tâm, hầu như không có giới hạn nào cho hoạt động tình nguyện

Tổ chức hoạt động TNVCĐ cho ĐVTN được hiểu là quá trình tổ chức

hoạt động của SV trường CĐSP dựa trên cơ sở phân tích khoa học các quá trình hoạt động và điều kiện thực hiện chúng, thông qua việc áp dụng vào thực tiễn những biện pháp được thiết kế dựa trên những thành tựu khoa học

và kinh nghiệp tổ chức hoạt động cho SV tại các trường CĐSP

1.3 Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

1.3.1 Nguyên tắc hoạt động

1.3.2 Cơ cấu tổ chức

1.3.3 Các lĩnh vực hoạt động

I Khái niệm:

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh)

là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh bào gồm những thanh niên tiên tiến, tự nguyện phấn đấu vì sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ

và giàu mạnh, công bằng và văn minh theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành lập ngày 26 – 3 – 1931

II Tính chất của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh:

- Tính chính trị:

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Mục đích lý tưởng của Đoàn là

phấn đấu theo mục đích lý tưởng của Đảng Đoàn là người kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng của Đảng; là đội dự bị tin cậy của Đảng và là

tổ chức chính trị gần Đảng nhất Đoàn là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, là tổ chức cộng sản trẻ tuổi, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Đoàn là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Đoàn có nhiệm

vụ đoàn kết tập hợp rộng rãi các tầng lớp thanh niên để giáo dục rèn luyện thanh niên tiến bộ trưởng thành và tổ chức các phong trào hành động cách mạng trong thanh niên

III Vị trí, vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh:

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên trong hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong hệ thống chính trị, Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo, Đoàn là một trong các tổ chức thành viên

- Đối với Đảng: Đoàn hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng,

là đội dự bị tin cậy của Đảng, nguồn cung cấp cán bộ theo yêu cầu nhiệm

vụ chính trị của Đảng

- Đối với Nhà nước: Đoàn là chỗ dựa vững chắc của Nhà nước trong

công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và các

tổ chức xã hội chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi