Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại trường mầm non quận thanh xuân, thành phố hà nội

Nếu xây dựng được các biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại các trường mầm non một cách toàn diện sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ thích

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGÔ MINH THÚY

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGÔ MINH THÚY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Thị Mỵ Lương

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của thầy cô giáo, bạn bè, người thân, các nhà trường, gia đình, các tổ chức, đoàn thể nơi tôi tiến hành điều tra nghiên cứu và thực nghiệm

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và lời cảm ơn đặc biệt tới

cô giáo TS Trần Thị Mỵ Lương người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn

thành luận văn này Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn các thầy cô giáo của khoa Tâm lý - Giáo dục đã tạo mọi điều kiện tốt nhất với tất cả tinh thần và lòng nhiệt tình để tôi hoàn thành được luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ của phụ huynh, các cô giáo và các em sinh lớp MGL 5 - 6 tuổi trường mầm non Khương Đình, trường mầm non Tuổi Hoa, tổ dân phố trên địa bàn Quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội nơi tôi tiến hành điều tra và thực nghiệm sư phạm

Sau cùng tôi xin được cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè và những người thân đã quan tâm, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian qua

Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu, mặc dù bản thân đã thực sự

cố gắng để hoàn thành luận văn đạt kết quả cao nhất nhưng chắc chắn rằng luận văn của tôi không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được

sự chỉ bảo của các thầy cô giáo và ý kiến đóng góp của các bạn quan tâm

Hà Nội, Tháng…năm…

Tác giả luận văn

Ngô Minh Thuý

MỤC LỤC

PHẦNMỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHUẨN BỊ TÂM LÝ CHO TRẺ VÀO LỚP 1 6

1.1.Tổng quan nghiên cứu về phối hợp với các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 6

1.1.1 Ở nước ngoài 7

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Một số khái niệm công cụ 9

1.2.1 Phối hợp các lực lượng cộng đồng 9

1.2.2 Chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 13

1 3 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 28

1.3.1 Khái niệm phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 Error! Bookmark not defined 1.3.2 Đối tượng phối hợp 29

1.3.3 Các nội dung phối hợp các lực lượng cộng đồng chuẩn bị tâm lý cho trẻ mầm non vào lớp 1 31

1.3.4 Các hình thức tổ chức phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc

chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 ở trường mầm non 36

1.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc phối hợp các lực lượng cộng đồng trong chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 ở trường mầm non 39

Tiểu kết chương 1 44

Chương 2: THỰC TRẠNG PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHUẨN BỊ TÂM LÝ CHO TRẺ VÀO LỚP 1 44

2.1 Vài nét về khách thể và địa bàn nghiên cứu 44

2.1.1 Về địa bàn nghiên cứu 44

2.1.2 Về khách thể nghiên cứu 51

2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu 53

2.2.1 Tổ chức nghiên cứu 53

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu và tiêu chí đánh giá 64

2.3 Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội 58

2.3.1 Tâm lý của trẻ trước khi vào lớp 1 theo kết quả khảo sát trên phụ huynh, giáo viên 58

2.3.2 Nhận thức về vai trò phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 64

2.3.3 Thực trạng các nội dung đã thực hiện trong trường mầm non nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 67

2.3.4 Thực trạng về các hoạt động đã thực hiện nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 69

2.3.5 Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 72

2.4 Hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 74

Tiểu kết chương 2 79

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHUẨN BỊ TÂM LÝ CHO TRẺ VÀO LỚP 1 TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN THANH XUÂN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 81

3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp 81

3.1.1 Đảm bảo phát huy sự phối hợp đồng bộ của cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 81

3.1.2 Đảm bảo tính thống nhất 81

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 83

3.1.4 Đảm bảo tính hiệu quả 83

3.2 Nội dung các biện pháp đề xuất 83

3.2.1 Tăng cường tuyên truyền, đề xuất nâng cao nhận thức của các lực lượng cộng đồng về vai trò của việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 84

3.2.2 Phối hợp với các tổ chức, đoàn thể của địa phương và trường mầm non trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 85

3.2.3 Tổ chức các hoạt động đa dạng để chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 88

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 88

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 88

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của biện pháp 89

Tiểu kết chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

LLCĐ Lực lượng cộng đồng

PHLLCĐ Phối hợp lực lượng cộng đồng CBTL Chuẩn bị tâm lý

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng trẻ MGL tại hai trường MN Khương Đình và MN Tuổi Hoa

51

Bảng 2.2.Mẫu khách thể nghiên cứu 51

Bảng 2.3 Đánh giá của phụ huynh và giáo viên về tâm lý của trẻ trước khi vào lớp 1 58

Bảng 2.4 Lí do trẻ không thích đến trường 59

Bảng 2.5 Nhận thức về chuẩn bị tâm lý trước khi vào lớp 1 61

Bảng 2.6 Nhận thức của giáo viên về chuẩn bị tâm lý cho trẻ trước khi vào lớp 1 62

Bảng 2.7 Đánh giá của giáo viên về sự quan tâm của phụ huynh về chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 63

Bảng 2.8 Nội dung đã thực hiện nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 67

Bảng 2.9 Khó khăn của giáo viên về chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 68

Bảng 2.10 Các hoạt động cho trẻ làm quen ở trường tiểu học 69

Bảng 2.11 Các hoạt động mà giáo viên đã thực hiện nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 70

Bảng 2.12 Phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 72

Bảng 2.13 Các lực lượng cộng đồng cần phối hợp nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 theo khảo sát của giáo viên 74

Bảng 2.14 Hiệu quả chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 theo đánh giá của phụ huynh 74

Bảng 2.15 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 theo đánh giá của giáo viên 77

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 89

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của phụ huynh về tầm quan trọng của việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 65 Biểu đồ 2.2 Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 66 Biểu đồ 2.3 Hiệu quả phối hợp nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 theo đánh giá của giáo viên 76 Biểu đồ 2.4 Đánh giá của phụ huynh về việc chuẩn bị cho trẻ trước khi vào lớp 1 76

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục thế hệ trẻ là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội Trong đó, nhà trường và gia đình là hai cơ sở trực tiếp giáo dục trẻ Gia đình luôn là môi trường sống, môi trường giáo dục lâu dài, thường xuyên và dựa trên cơ sở tình thương yêu Như vậy, gia đình là môi trường giáo dục có nhiều thuận lợi và ưu thế trong việc hình thành và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ Do đó, nhà trường cần phải chủ động phối hợp với gia đình để nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ

Phối hợp các lực lượng cộng đồng là quá trình vận động (động viên, khuyến khích, thu hút) và tổ chức mọi thành viên trong cộng đồng tham gia

vào việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 Lớp 1 là móng, cấp 1 là nền”, bởi

vậy, việc chuẩn bị mọi mặt cho một trẻ vào lớp 1 được coi là hết sức quan trọng Trong những năm gần đây, khi điều kiện kinh tế phát triển, sự quan tâm, đầu tư của nhiều bậc phụ huynh chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 lại càng mạnh

mẽ hơn, quyết liệt hơn Đó là một biểu hiện thực sự đáng mừng Tuy nhiên, chuẩn bị những gì cho trẻ, đầu tư như thế nào cho đúng cái trẻ cần khi bước vào lớp 1 lại là vấn đề đang rất cần trao đổi, định hướng

Giai đoạn chuyển từ mầm non sang lớp 1 là một bước chuyển lớn với các trẻ Nhiều trẻ sẽ bỡ ngỡ và có thể gặp không ít khó khăn lúc mới vào lớp

1, khi đang quen được chăm sóc, vui chơi phải chuyển sang môi trường mới,

nề nếp thói quen trong sinh hoạt khác với khi trẻ còn ở trong trường mầm non Vì vậy, việc chuẩn bị tâm lí và kĩ năng cho trẻ trước khi vào lớp 1 là rất quan trọng

Nếu trẻ không được chuẩn bị tâm lý trước thì có thể có biểu hiện: thường khóc, hoảng sợ, buồn bã, ốm liên miên, sụt cân nhanh chóng, từ chối hòa đồng với thầy cô, bè bạn, kém hoạt bát hơn hẳn so với thời điểm trước khi

đi học Đây mới thực sự là vấn đề cần được quan tâm và giải quyết, bởi nếu

không được giúp đỡ, trẻ dễ sinh tâm trạng chán đi học, không những ảnh hưởng đến sự phát triển về trí tuệ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển về nhân cách sau này Đa phần trẻ sẽ tự thích nghi được với môi trường mới nếu được cha mẹ chuẩn bị tâm lý tốt trước khi vào lớp 1

Vì vậy có thể nói, chuẩn bị tốt tâm lý cho trẻ vào lớp 1 đã là chuẩn bị cho trẻ cả một balo hành trang và một tâm thế vững vàng để trẻ mang theo suốt chặng đường học tập

Việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 cần có sự phối hợp của nhà trường và cộng đồng ở các trường mầm non quận Thanh Xuân nói chung, thành phố Hà Nội nói riêng đã được quan tâm và thực hiện nhiều năm qua Tuy nhiên, hiệu quả còn nhiều hạn chế như: phương pháp, hình thức tổ chức còn chưa đa dạng, phong phú; sự phối hợp giữa giáo viên với phụ huynh vẫn còn hạn chế, chưa có sự quan tâm nhiều của phụ huynh hay còn nhiều phụ huynh vẫn chưa thực sự hiểu hết được tầm quan trọng của việc chuẩn bị tâm

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng: Phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại các trường mầm non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

- Khách thể nghiên cứu: Các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại các trường mầm non quận Thanh Xuân, thành phố

Hà Nội

4 Giả thuyết khoa học

Phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào

lớp 1 tại các trường mầm non ở trường mầm non quận Thanh Xuân thành phố

Hà Nội hiện nay đã được quan tâm và thực hiện Tuy nhiên, hiệu quả còn nhiều hạn chế như: phương pháp, hình thức tổ chức còn chưa đa dạng, phong phú; sự quan tâm của các bậc phụ huynh về việc trẻ vào lớp 1 chưa đầy đủ và đúng cách… Nếu xây dựng được các biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại các trường mầm non một cách toàn diện sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ thích nghi tốt với trường tiểu học nói riêng và sự phát triển nhân cách của trẻ nói chung

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về các biện pháp phối hợp các lực lượng

cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1tại các trường mầm non

- Nghiên cứu thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn

bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại các trường mầm non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

- Xây dựng các biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm

chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại các trường mầm non quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

6 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn về nội dung nghiên cứu: Đề tài chỉ nghiên cứu việc phối hợp giữa trường mầm non với các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

- Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Chúng tôi chỉ nghiên cứu trên 21 giáo viên, 281 phụ huynh, 2 cán bộ tổ dân phố, 2 cán bộ hội phụ nữ

- Giới hạn về địa bàn nghiên cứu: Chúng tôi chỉ nghiên cứu trên hai trường mầm non Khương Đình và mầm non Tuổi Hoa quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Sưu tầm nghiên cứu các tài liệu, sách báo có liên quan đến vấn đề nghiên cứu; Phân tích so sánh, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

Quan sát các hình thức phối hợp của phụ huynh và học sinh, hội phụ

nữ, tổ dân phố nhằm thu thập các thông tin cần thiết để đánh giá thực trạng

phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp

1 trong các nhà trường

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Tiến hành xây dựng ba phiếu hỏi dành cho các đối tượng là phụ huynh, giáo viên, tổ dân phố nhằm thu thập những thông tin cần thiết phục vụ cho

việc phân tích và đánh giá thực trạng phối hợp với cộng đồng nhằm chuẩn bị

tâm lý cho trẻ vào lớp 1

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn trao đổi với một số phụ huynh và giáo viên tại trường mầm non; tổ dân phố, hội phụ nữ trên địa bàn quận để làm rõ hơn

những kết quả thu được qua phiếu hỏi, đồng thời bổ sung thêm những thông tin cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến chuyên gia trong quá trình xây dựng đề cương nghiên cứu, xây dựng công cụ điều tra và tiến trình triển khai nghiên cứu

7.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng công thức toán học thống kê mô tả như: tính phần trăm, tính điểm trung bình, xếp thứ bậc để xử lý số liệu điều tra đã thu được qua điều tra bảng hỏi

8 Cấu trúc luận văn

Chương 3: Các biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn

bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 tại trường mầm non Quận Thanh Xuân, Thành phố

Hà Nội

Có rất nhiều những quan điểm khác nhau về vấn đề này Trong đó có một số tác giả như sau:

Tác giả Bianka Zazzo cùng 12 cộng sự ở Trung tâm Nghiên cứu tâm lý trẻ em thuộc Đại học Paris 10 đã chỉ ra khó khăn tâm lý lớn nhất mà trẻ gặp phải là “ Sự thay đổi môi trường hoạt động một cách triệt để, gọi là chuyển dạng hoạt động chủ đạo, vừa học vừa chơi sang việc theo sự chỉ đạo chặt chẽ của giáo viên, theo nội quy, quy định của lớp học, của trường đặt ra Bước sang lớp 1, trẻ phải làm quen với nề nếp, thói quen mới Đồng thời, bà càng làm rõ hơn những vấn đề khó khăn của học sinh lớp 1 ở nước Pháp Công trình của bà ít giải quyết các vấn đề lý luận mà nhằm vào giải quyết các mặt thực tiễn của vấn đề.[1]

A.V.Petrovxki đã cho rằng những biến đổi trong hoạt động học tập khi trẻ bước vào lớp 1 đã làm cho trẻ gặp phải những khó khăn tâm lý: làm quen với chế độ học tập mới; trẻ phải đối mặt với những thay dổi về tính chất của cấc mối quan hệ với cô giáo, với gia đình và bạn bè; trẻ mất dần hứng thú học tập ban đầu và uể oải, thờ ơ với việc học.[6]

Những nguyên nhân dẫn đến khó khăn ở trẻ lớp 1 phải kể đến A.V Petrovxki với cuốn sách “Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm” [6] Theo tác giả, những thói quen cần thiết để đáp ứng những yêu cầu học tập mới: thức dậy đúng giờ, không bỏ học, trong giờ phải ngồi yên lặng…

Những công trình nghiên cứu về tâm lý của trẻ trước khi vào lớp 1 có một ý nghĩa quan trọng với việc đi sâu vào bản chất của “phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1”

Nói đến việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1, chúng ta phải kể đến M.I Đatrencô và L.A.Kenđubôvic với cuốn sách: “Những vấn đề tâm lý của

sự sẵn sàng đối với hoạt động” xuất bản năm 1976 Trong cuốn sách này, hai ông đã trình bày khá toàn diện và đầy đủ những quan điểm lý luận về sự sẵn sàng tâm lý đối với hoạt động và quá trình hình thành nó

Tóm lại, các tác giả nước ngoài chỉ mới nghiên cứu về khó khăn tâm lý của trẻ và họ đã chỉ ra những vấn đề trong bản chất của khó khăn tâm lý, nguyên nhân dẫn tới những khó khăn tâm lý, ảnh hưởng của nó tới các hoạt động khác trong đời sống… Tuy nhiên, nghiên cứu về sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 chưa được quan tâm Vì lẽ đó cần phải được nghiên cứu sâu và tìm hiểu cụ thể hơn để tìm ra những biện pháp giúp cho trẻ có tâm lý vững vàng trước khi vào lớp 1

1.1.2 Ở Việt Nam

Có một số tác giả đã nghiên cứu đến vấn đề này trong khoảng 20 năm gần đây và chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu quá trình chuẩn bị cho trẻ đến trường ở tuổi Mẫu giáo lớn Cụ thể:

Bài viết “ Chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1” của tác giả Mạc Văn Trang[30],

đã lưu ý tới các bậc cha mẹ giúp các con chuẩn bị hành trang tới lớp, chuẩn bị tâm lý sẵn sàng học tập cho con

Theo tác giả Phạm Thị Đức, khó khăn trước khi vào lớp 1 đối với trẻ là nhút nhát, mất bình tĩnh trước hoàn cảnh mới, chưa có động cơ học tập đúng

đắn Theo tác giả “Cần chuẩn bị những gì cần thiết để giúp trẻ bước vào lớp 1”

Điều đó được thể hiện qua bài viết “ Chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 ” [6]

Năm 1998, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu những quan điểm khoa học, cũng như vấn đề cơ bản trong hoạt động của học sinh Tiểu học từ đó đưa ra những mặt cần chuẩn bị cho trẻ 5

tuổi vào lớp 1 thông qua tài liệu tổng hợp “Chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào trường

phổ thông” [29]

Năm 1992, tác giả Nguyễn Kế Hào đã kết luận chuẩn bị cho trẻ đến trường là việc làm nghiêm túc của các bậc phụ huynh (cha mẹ, gia đình), cô giáo, nhà trường [10]

Tác giả Phạm Ngọc Định đã chỉ rõ việc hình thành hành vi nề nếp và hành vi giao tiếp cho HS lớp 1 [5], [6]

Tác giả Nguyễn Thị Nhất và Nguyễn Khắc Việt cho biết những lo âu của các em khi bước vào môi trường mới lạ với phương thức khác hẳn, là điều không dễ gì vượt qua [19]

Đối với tác giả Vũ Thị Nho, giáo dục trước tuổi học tạo điều kiện thuận lợi giúp trẻ có khả năng thích ứng nhanh hơn với hoạt động học tập [18]

Bên cạnh đó, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết - Nguyễn Thị Như Mai còn nghiên cứu về đặc điểm tâm lý của trẻ Mầm non, khi nghiên cứu về đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo lớn, bà đặc biệt quan tâm đến bước ngoặt 6 tuổi cũng như những chuẩn bị toàn diện cho trẻ vào trường tiểu học Tất cả được thể

hiện trong giáo trình “Sự phát triển Tâm lý trẻ em lứa tuổi Mầm non” [25]

Hiện nay, có rất nhiều nguồn thông tin về việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp

1 trên các phương tiên thông tin đại chúng Song, đó chỉ là những phóng sự trên một số địa bàn cụ thể chứ chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu thực trạng việc chuẩn bị cho trẻ đến trường ở các trường Mầm non, trên cơ sở đó

tìm hiểu nguyên nhân, đưa ra giải pháp chung giúp chuẩn bị tâm lý cho trẻ 5

tuổi vào trường tiểu học một cách tốt nhất

1.2 Một số khái niệm công cụ

1.2.1 Phối hợp các lực lượng cộng đồng

a) Phối hợp:

Phối hợp là hoạt động cùng nhau của hai hay nhiều cá nhân, tổ chức để

hỗ trợ cho nhau thực hiện một công việc chung

Phối hợp các lực lượng giáo dục ngoài trường hay cộng đồng tham gia

vào quá trình vận động (động viên, khuyến khích, thu hút) mọi thành viên

giúp cho trẻ có được tâm lý sẵn sàng vào lớp 1 Xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học, tạo môi trường giáo dục thống nhất

giữa nhà trường - gia đình - xã hội Sự phối hợp đó là một quá trình thống

nhất và liên tục giúp khai thác được thế mạnh của các lực lượng hướng vào

việc phát triển toàn diện cho thế hệ trẻ

Tóm lại, "phối hợp" là cùng hành động hoặc hỗ trợ lẫn nhau tổ chức hoạt

động cho hai hoặc nhiều tổ chức đoàn thể Xét từ khía cạnh phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 thì phối hợp

là một một hình thức, một quy trình kết hợp các hoạt động của giáo viên, phụ huynh, tổ dân phố, hội phụ nữ với nhau để bảo đảm cho việc phối hợp với các LLCĐ này được thực hiện đầy đủ, hiệu quả nhằm đạt được các lợi ích chung

là chuẩn bị tốt tâm lý cho trẻ trước khi vào lớp 1

b) Cộng dồng:

"Cộng đồng" là một khái niệm đã và đang được sử dụng khá rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như sử học, văn hóa học, xã hội học, tâm lý học, triết học, sinh học, nghiên cứu phát triển v.v Theo Toennies, "cộng đồng" là một thực thể có độ gắn kết bền vững hơn so với "hiệp hội" vì "cộng đồng" được đặc

trưng bởi sự đồng thuận về ý chí của các thành viên trong cộng đồng

Các nhà Triết học đương nhiên lại chú trọng hơn đến các yếu tố tinh thần, tâm linh trong quan hệ cộng đồng Ở đây, cộng đồng không chỉ còn giới hạn trong những nơi cư trú, hình thức tổ chức xã hội v.v mà còn tương đồng quan niệm về thế giới tự nhiên, xã hội và tư duy

Theo UNESCO: Cộng đồng là một tập hợp người có cùng chung lợi ích, cùng làm việc vì cùng một mục đích chung nào đó và cùng sinh sống ở trong một khu vực xác định

Theo quan điểm Mác xít, cộng đồng là mối quan hệ qua lại giữa các cá nhân, được quyết định bởi sự cộng đồng hóa lợi ích giống nhau của các thành viên, các điều kiện tồn tại và hoạt động của những người hợp thành cộng đồng đó, bao gồm hoạt động sản xuất vật chất và các hoạt động khác của họ,

sự gần gũi các cá nhân về tư tưởng, tín ngưỡng, hệ giá trị chuẩn mực cũng như các quan niệm chủ quan của họ về các mục tiêu và phương tiện hoạt động [15, tr.16]

Cộng đồng được khái niệm chung nhất là: “một cơ thể sống/cơ quan/tổ chức nơi sinh sống và tương tác giữa cái này với cái khác” Trong khái niệm này, điều đáng chú ý, được nhấn mạnh: cộng đồng là “cơ thể sống”, có sự

“tương tác” của các thành viên Tuy nhiên, trong khái niệm này, các nhà khoa học không chỉ cụ thể “cái này” với “cái khác” là cái gì, con gì Đó có thể là các loại thực vật, cũng có thể là con người - cộng đồng người [15, tr.16]

Dù tiếp cận từ những góc độ khác nhau, dựa trên những lý thuyết khoa học khác nhau và hướng sự quan tâm học thuật tới những dạng cụ thể không giống nhau của cộng đồng, nhưng tựu chung lại có thể coi những dấu hiệu cốt

yếu nhất sau đây để nhận biết hay định nghĩa một cộng đồng: Cộng đồng phải

là tập hợp của số đông người Mỗi cộng đồng phải có một bản sắc riêng Các thành viên của cộng đồng phải tự cảm thấy có sự gắn kết với cộng đồng và các thành viên khác của cộng đồng [15, tr.20]

Có thể có nhiều yếu tố tạo nên bản sắc và sức bền gắn kết cộng đồng, nhưng quan trọng nhất chính là sự thống nhất về ý chí và chia sẻ về tình cảm, tạo nên ý thức cộng đồng

Trong đời sống xã hội, "cộng đồng" là danh từ chỉ chung một tập hợp

người nhất định nào đó có hai dấu hiệu quan trọng: 1) họ cùng tương tác (tác động qua lại); 2) họ cùng chia sẻ với nhau (có chung với nhau) một hoặc một vài đặc điểm vật chất hay tinh thần nào đó Mỗi cộng đồng đều có những tiêu chí bên ngoài để nhận biết về cộng đồng và có những quy tắc, ứng xử chung của cộng đồng Mỗi gia đình trong cộng đồng đều có mối quan hệ khăng khít hữu cơ với nhau, mỗi gia đình đều có ảnh hưởng tới cộng đồng và ngược lại, cộng đồng cũng có tác động trực tiếp tới từng gia đình, giúp đỡ và cùng gia đình chăm sóc, giáo dục trẻ tốt hơn

Cộng đồng - nơi ở giữ vị trí và vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị tốt về mặt tâm lý cho trẻ Cộng đồng thôn, xóm, làng, xã hoặc phố phường là môi trường gần gũi đối với trẻ Khoảng không gian đầy ắp những mối quan hệ

và giao lưu của con người có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của trẻ Con người phát triển trước hết là nhờ có gia đình, cộng đồng, dấu ấn của cộng đồng đã khiến cho mỗi con người có cái riêng, cái đặc thù của mình; chính là cái riêng, cái đặc thù của mỗi “vùng, miền, dân tộc” nơi mà người đó xuất thân

Tóm lại, “cộng đồng” là một thực thể sống/một xã hội thu nhỏ phức

tạp được kết cấu bền vững bởi nền tảng văn hóa, truyền thống chung, có gốc

rễ sâu xa, bởi nhu cầu, tình cảm và ý thức của những người dân

c) Phối hợp các lực lượng cộng đồng:

Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện các phẩm chất và năng lực nhằm giúp trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội phức tạp Vì thế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em

nói riêng luôn luôn đòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng

xã hội và nhất là đòi hỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và mọi người trong xã hội

Gia đình, nhà trường và xã hội luôn được coi là “tam giác” giáo dục đối với mỗi đứa trẻ Tầm quan trọng cũng như mối quan hệ giữa các lực lượng tham gia giáo dục trẻ ai cũng hiểu, nhưng vẫn có một khoảng cách lớn giữa nói và làm Việc phối hợp giữa nhà trường với cộng đồng, các tổ chức xã hội thực chất đó chính là thực hiện xã hội hóa giáo dục Xã hội hóa giáo dục tốt sẽ góp phần nhanh chóng đạt được mục tiêu giáo dục đề ra Muốn thực hiện xã hội hóa giáo dục tốt thì việc đầu tiên là xác định các đối tượng tham gia, phối hợp

Việc giáo dục trẻ mầm non nói chung và chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 nói riêng mang đặc tính xã hội hóa cao, để thực hiện có hiệu quả việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ ở lứa tuổi này cần thiết phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên, phụ huynh, tổ dân phố, hội phụ nữ Trách nhiệm của giáo viên

là phải làm cho mọi người thấy rõ vai trò, lợi ích của việc CBTL cho trẻ vào lớp 1 là quan trọng và cần thiết với cộng đồng Trên cơ sở đó, huy động sự tham gia có trách nhiệm của cộng đồng và các tổ chức xã hội, góp phần chuẩn

bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

Ý nghĩa sâu sắc của việc phối hợp các lực lượng giáo dục đã được Bác

Hồ chỉ ra từ lâu: "Giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự

giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn Giáo dục trong nhà trường dù tốt đến mấy, nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn”

(Trích bài nói tại Hội nghị cán bộ Đảng trong ngành giáo dục tháng 6/ 1957)

"Phối hợp với các lực lượng cộng đồng" là tổ chức phối hợp giữa nhà

trường với phụ huynh học sinh, tổ dân phố, hội phụ nữ v.v…trên địa bàn qua các hình thức khác nhau như: các hoạt đông ngoại khóa, họp phụ huynh,

tuyên truyền cho tổ dân phố và hội phụ nữ về tầm quan trọng của việc chuẩn

bị những hành trang tốt nhất cho trẻ trước khi vào lớp 1

1.2.2 Chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

a) Tâm lý:

Ở lứa tuổi mầm non mâu thuẫn giữa mong muốn và khả năng, giữa cái

đã biết và cái chưa biết, cái làm được và không làm được trong quá trình trẻ tiếp xúc, tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh là những mâu thuẫn có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển tâm lý của trẻ Những bước nhảy vọt trong phát triển tâm lý là kết quả của sự tích luỹ về kinh nghiệm

Hiểu được tâm lý của trẻ để có cơ sở chuẩn bị tâm lý cho trẻ, phát triển những phẩm chất, năng lực tốt đẹp ở trẻ

Trong lịch sử xa xưa của nhân loại, trong tiếng Latinh: “Psyche” là linh hồn, tinh thần và “logos” là học thuyết, khoa học Vì thế, “tâm lý học” (Psychologic) là khoa học về tâm hồn Nói một cách khái quát nhất: tâm lý bao gồm tất cả những hiện tượng tinh thần xảy ra trong đầu óc con người, gắn liền và điều hành mọi hành động, hoạt động của con người Các hiện tượng tâm lý đóng vai trò quan trọng đặc biệt trong đời sống con người, trong quan

hệ giữa con người với con người và con người với cả xã hội loài người Như vậy, đối tượng của tâm lý học là các hiện tượng tâm lý với tư cách là một hiện tượng tinh thần do thế giới khách quan tác động vào não con người sinh ra, gọi chung là các hoạt động tâm lý Tâm lý học nghiên cứu sự hình thành, vận hành và phát triển của hoạt động tâm lý Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định: Tâm lý người là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não người thông qua chủ thể, tâm lý người có bản chất xã hội - lịch sử [21, tr.14]

Mỗi người có những đặc điểm riêng về cơ thể, giác quan, hệ thần kinh

và não bộ Mỗi người có hoàn cảnh sống khác nhau, điều kiện giáo dục không

như nhau và đặc biệt là mỗi cá nhân thể hiện mức độ tích cực hoạt động, tích cực giao lưu khác nhau trong cuộc sống Vì thế, tâm lý người này khác tâm lý người kia [21, tr.16]

Từ luận điểm nói trên, chúng ta có thể rút ra một số kết luận thực tiễn sau [21, tr.16]:

-Tâm lý có nguồn gốc là thế giới khách quan Vì thế, khi nghiên cứu, cũng như khi hình thành, cải tạo tâm lý người phải nghiên cứu hoàn cảnh trong đó con người sống và hoạt động

-Tâm lý người mang tính chủ thế Vì thế, trong dạy học, giáo dục cũng như trong quan hệ ứng xử phải chú ý nguyên tắc sát đối tượng (chú ý đến cái riêng trong tâm lý mỗi người)

-Tâm lý là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp Vì thế, phải tổ chức hoạt động và các quan hệ giao tiếp để nghiên cứu, hình thành và phát triển tâm lý con người

tác động của thế giới khách quan vào não, được não phản ánh, nó gắn liền, điều hành, điều chỉnh mọi hành vi hoạt động của con người

b) Trẻ vào lớp 1:

Giáo dục trẻ mầm non gồm các lớp như: nhà trẻ, mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ và mẫu giáo lớn Nhưng trong nghiên cứu này chỉ tập trung giới hạn nghiên cứu chuẩn bị tâm lý cho trẻ MGL vào lớp 1

Độ tuổi mẫu giáo lớn là giai đoạn cuối của trẻ em ở lứa tuổi “mầm non”

- tức là lứa tuổi trước khi đến trường phổ thông Các nhà tâm sinh lý cho rằng, thời kỳ trẻ 6 tuổi đến trường là thời kỳ thuận lợi nhất cho sự phát triển trí tuệ

Ở giai đoạn này, trẻ đã có những tiền đề cần thiết cho sự chín muồi đến trường về các mặt tâm sinh lý, nhận thức, trí tuệ, ngôn ngữ và tâm thế để có thể thích nghi với môi trường tiểu học Với sự giáo dục của người lớn, những

chức năng tâm lý đó sẽ được hoàn thiện về mọi phương diện của hoạt động tâm lý (nhận thức, tình cảm và ý chí) để hoàn thành việc xây dựng những cơ

sở ban đầu về nhân cách của con người

* Tâm sinh lý:

Trước hết, trẻ cần phải được chuẩn bị tốt về mặt thể chất, vì sự phát triển thể lực là điều kiện vật chất rất quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập Bác Hồ của chúng ta có nói “Một tâm hồn minh mẩn trong một

cơ thể cường tráng” Thật vậy, một điều kiện quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập của học sinh là thể lực Thể lực phát triển tốt tạo điều kiện thuận lợi cho những tư chất, những yếu tố sinh học với tư cách là tiền đề vật chất của sự phát triển nhân cách Hoạt động học tập ở Phổ thông là lao động nghiêm túc, căng thẳng, với nhiều giờ học kéo dài, đòi hỏi trẻ phải có sức khoẻ tốt, khả năng chịu đựng cao, dễ thích nghi với môi trường và hoàn cảnh xung quanh Một khi cơ thể khoẻ mạnh thì trẻ sẽ hoạt động tích cực, lạc quan trong cuộc sống Ngược lại, nếu cơ thể trẻ ốm yếu, mệt mỏi, khả năng làm việc giảm sút - điều này không những ảnh hưởng đến chất lượng học tập của trẻ mà còn làm cho trẻ trở nên lười biếng, bi quan trong cuộc sống

Về cơ thể của trẻ ngày càng phát triển, hoàn thiện, các cơ quan hoạt động vững chắc hơn Ngoài ra, sự phát triển hài hoà về thể lực và tâm lí - thần kinh, sự phát triển cân đối về hình thể và sinh lí với các chỉ số phát triển cơ thể bình thường - đạt tiêu chuẩn lứa tuổi Mức độ phát triển vận động cao, tay, mắt, cột sống phát triển tốt, đặc biệt là vận động của ngón tay cũng là những yếu tố có ý nghĩa to lớn trong việc chuẩn bị cho trẻ vào trường Phổ thông Sự phát triển và hoàn thiện về sinh lý, các chức năng thần kinh, hệ thống tín hiệu thứ hai, khả năng phối hợp vận động của tay, mắt cũng góp phần đảm bảo cho trẻ có đủ sức học, cũng như học có hiệu quả Để có được phẩm chất đó, cần

tạo một chế độ sinh hoạt, ăn uống, nghỉ ngơi, luyện tập,… cho trẻ một cách khoa học và hợp lý cả về thời gian cũng như phù hợp với đặc điểm phát triển riêng của từng trẻ

Các giác quan phát triển, trẻ cảm nhận màu sắc, hình thù, âm thanh, tính chất của các đồ vật, cơ quan vận động phối hợp được tay chân và toàn thân giữ được thăng bằng trong cử động Trẻ đã biết dùng các ngón tay để thao tác được với một số công cụ đơn giản như cầm bút, cầm kéo Tuy nhiên,

ở thời điểm này sự phối hợp các cơ ngón tay của trẻ chưa phát triển đến mức

độ tinh tế và chính xác cần thiết

* Về mặt trí tuệ:

Hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo của trẻ ở trường Phổ thông và

nó đòi hỏi ở người học một sự lao động trí tuệ thực sự, một khả năng hoạt động nhận thức và năng lực trí tuệ nhất định Chính vì vậy, mà việc chuẩn bị cho trẻ sẵn sàng về mặt trí tuệ cho hoạt động học có ý nghĩa cực kì to lớn Một trong những biểu hiện quan trọng của sự sẵn sàng về mặt trí tuệ đó là lượng tri thức đủ rộng về thế giới xung quanh Trẻ MGL cần phải biết và phân biệt được các lĩnh vực khác nhau Vì vậy, trẻ cần phải có sự rèn luyện về các thao tác trí tuệ, có sự hiểu biết vể bản thân, gia đình, môi trường xung quanh, các biểu tượng về thời gian, không gian đồng thời có kỹ năng thực hiện hoạt động trí óc như biết so sánh, phân tích, tổng hợp

Trẻ mẫu giáo thường không có tính chủ định trong các hoạt động, nhất

là hoạt động trí óc, thích gì làm nấy, làm được một lúc rồi lại chán, xoay qua làm việc khác, ít tập trung lâu vào một việc gì cho đến đầu đến đũa Đặc điểm

đó sẽ không có lợi cho việc học tập ở lớp 1 Trước hết, cần giúp trẻ biết tập trung chú ý vào công việc, nhất là những vấn đề về nhận thức, cũng tức là biến những quá trình tâm lý không chủ định thành có chủ định, như: tri giác không chủ định thành tri giác có chủ định, trí nhớ không chủ định thành trí

nhớ có chủ định… Trong khi tổ chức các hoạt động, chúng ta cần tạo điều kiện để giúp trẻ chuyển dần chú ý không chủ định đến chú ý có chủ định vào một việc nào đó Điều này có thể thực hiện trong các “tiết học” hay trong hoạt động vui chơi, bằng cách đặt ra cho trẻ phải thực hiện một nhiệm vụ nhất định, nhất là nhiệm vụ nhận thức, như kể lại câu chuyện vừa mới nghe hay miêu tả lại một sự vật nào đó vừa mới được nhìn thấy, hoàn thành một bức vẽ… Cần tập cho trẻ biết duy trì chú ý trong một thời gian dài cần thiết vào một công việc nào đó.[28, tr.133]

Đến tuổi mẫu giáo lớn, sự tập trung chú ý của trẻ đã có sự tập trung cao hơn, bền vững hơn Điều đó thể hiện ở thời gián chơi, tiết học được kéo dài hơn, thời gian tăng lên gấp đôi Có thể nói, trẻ 6 tuổi ghi nhớ máy móc rất tốt, ghi nhớ chủ định của trẻ phát triển, nhưng ghi nhớ máy móc chiếm ưu thế Khi mới bước vào tuổi mẫu giáo, đứa trẻ chưa hiểu biết gì mấy về bản thân mình và những phẩm chất của mình, nhưng đến cuối tuổi mẫu giáo trẻ mới hiểu được mình là người như thế nào, có những phẩm chất gì, những người xung quanh đối với mình ra sao và tại sao mình lại có những hành động này hay hành động khác Trẻ bắt đầu biết đánh giá về mình và về người khác Thoạt đầu, sự đánh giá của trẻ về người khác (cử chỉ, phẩm chất) còn phụ thuộc nhiều vào tỉnh cảm của đứa trẻ với những người xung quanh mình Trẻ

em mẫu giáo thường lĩnh hội những quy tắc, chuẩn mực như là thước đo để đánh giá người khác và đánh giá bản thân mình Nhưng do tình cảm còn chi phối mạnh nên không cho phép nó dùng thước đo ấy để đánh giá hành vi của những người khác cũng như của chính mình một cách khách quan Đến tuổi mẫu giáo lớn, trẻ mới nắm được kỹ năng so sánh mình với người khác, điều này là cơ sở để trẻ noi gương những người tốt, việc tốt

Những tri thức trong chương trình học tập ở trường Phổ thông mang tính chất khái quát và tính hệ thống Vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh phong phú là điều kiện thuận lợi để trẻ giải quyết các nhiệm vụ học tập

* Về mặt ngôn ngữ:

Một trong những thành tựu lớn lao nhất của giáo dục mầm non (tức là giáo dục tiền học đường) là làm cho trẻ sử dụng được một cách thành thạo tiếng mẹ đẻ trong đời sống hàng ngày Tiếng mẹ đẻ là phương tiện quan trọng nhât để lĩnh hội nền văn hóa dân tộc, để giao lưu với những người xung quanh, để tư duy, để tiếp thu khoa học, để bồi bổ tâm hồn… [27, tr.304]

Trình độ phát triển ngôn ngữ được coi là một điều kiện hết sức quan trọng trong việc lĩnh hội các tri thức khoa học tự nhiên cũng như khoa học xã hội Bởi vậy, ở lứa tuổi mẫu giáo, việc trẻ em sử dụng thông thạo tiếng mẹ đẻ được coi là yêu cầu nghiêm túc Trước khi đến trường trẻ phải biết nói năng mạch lạc khi giáo tiếp với người xung quanh, biết sử dụng ngôn ngữ như một phương tiện để tư duy, để giao tiếp [27, tr.334]

Con người khác xa con vật nhờ có ngôn ngữ Ngôn ngữ vừa là phương tiện vừa là điều kiện để con người hoạt động và giao lưu Trong học tập, ngôn ngữ vừa là công cụ để tư duy, lĩnh hội tri thức, vừa nói lên khả năng trí tuệ của con người Ở tuổi mẫu giáo lớn, hoạt động chơi của trẻ là hoạt động chủ đạo và trò chơi đóng vai theo chủ đề là trò chơi chính trong suốt quá trình của trẻ khi ở trường mầm non Trong trò chơi đã có những cơ sở của hoạt động học tập, là hoạt động chủ đạo của giai đoạn tiếp theo (giai đoạn tiểu học) Trong trò chơi trẻ được thể hiện khát vọng tham gia vào cuộc sống của người lớn, tái tạo cả những quan hệ xã hội khi trẻ đóng vai người lớn Như vậy, những vị trí đặc biệt của trẻ trong xã hội sẽ được xuất hiện khi trong lúc trẻ chơi phân vai Ở tuổi mẫu giáo lớn, việc đặt mục đích cho hành động và lập

kế hoạch để thực hiện hành động thường được thể hiện rất rõ nét Điều đó thúc đẩy các hành động định hướng bên trong (tức là quá trình tâm lý) phát triển mang tính chủ định rõ ràng Tính chủ định này được phát triển cùng với

sự tiến triển của hoạt động vui chơi của trẻ mẫu giáo lớn, làm cho dạng trò

chơi đóng vai theo chủ đề dần chuyển sang dạng trò chơi có luật rõ hơn Trò chơi đóng vai theo chủ đề còn thể hiện những mối quan hệ qua lại có thực trong xã hội, trẻ biết sử dụng linh hoạt các mối quan hệ giữa các vai trong khi chơi theo cách mà chúng đã quan sát được hay bằng những kinh nghiệm vốn

có của mình Qua đó, trò chơi đã tạo nên hứng thú và sự tích cực khi tham gia hoạt động chơi Trẻ nhập vai chơi rất nhanh, thể hiện các vai chơi qua trí tưởng tượng của trẻ Trẻ có thể tự làm hay lấy những đồ vật để thay thế mà không cần đầy đủ nhân vật thật như ngoài cuộc sống giống như một quy ước dành riêng cho những người trong cuộc khi tham gia vào trò chơi Hoạt động chơi còn góp phần phát triển chú ý có chủ định và trí nhớ có chủ định Trong điều kiện chơi trẻ phải tập trung, chú ý và ghi nhớ để diễn những vai mà mình đảm nhiệm, trẻ có thể nhớ lại và sáng tạo thêm những gì xảy ra trong quá trình trẻ thực hiện vai của mình để hợp với hoàn cảnh của vai diễn Nếu nó không nhớ được thì bạn bè chơi cùng sẽ loại nó ra khỏi cuộc chơi Do vậy, trẻ phải rất tập trung chú ý và ghi nhớ có mục đích Trên cơ sở vốn kinh nghiệm tích lũy được, trí tưởng tượng của trẻ 6 tuổi trở nên hiện thực, sáng tạo hơn Trò chơi có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển ngôn ngữ Trong khi chơi, mỗi trẻ cần phải tiếp nhận thông tin và truyền thông tin qua phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ Ngôn ngữ của trẻ 5-6 tuổi đã phát triển khá tốt, trẻ đã biết sử dụng những câu giao tiếp đơn giản để giao tiếp với bạn và người lớn Vốn từ của trẻ khá phong phú cả về danh từ, động từ, tính từ, liên từ Trẻ nắm được vốn từ

đủ để trẻ diễn đạt các mặt trong đời sống hàng ngày

Sự lĩnh hội ngôn ngữ còn được quyết định bởi tính tích cực của bản thân trẻ em đối với ngôn ngữ Những trẻ em mà năng giao tiếp, năng tìm hiểu các hiện tượng ngôn ngữ (tức là ngôn ngữ đã trở thành đối tượng của ý thức) thì không những hiểu được từ ngữ và nắm vững ngữ pháp một cách vững

vàng mà còn “sáng tạo” ra những từ ngữ, những cách nói chưa hề có trong ngôn ngữ người lớn [27, tr.307]

Ngôn ngữ của trẻ em lứa tuổi Mầm non chủ yếu là ngôn ngữ nói: sự phát triển ngôn ngữ nói của trẻ em phụ thuộc rất lớn vào sự giao tiếp của trẻ

em với người lớn và giữa bản thân trẻ với bạn cùng lứa Trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1, cần phải phát triển ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ cho trẻ Trước tiên, về mặt ngôn ngữ cần phải cung cấp cho trẻ vốn từ Qua đó, giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của từ, khuyến khích trẻ hoạt động lời nói một cách tích cực hơn Thông qua trò chuyện, giao tiếp hàng ngày, thông qua truyện kể, đồ dùng, đồ chơi , đây cũng là hình thức cung cấp cho trẻ vốn từ phong phú về thế giới xung quanh, giải thích một cách đơn giản để trẻ hiểu được nghĩa của

từ Việc tổ chức cho trẻ nói chuyện, trao đổi với nhau là cần thiết để phát triển ngôn ngữ cho trẻ em Ở Mỹ, trong chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ, người ta rất coi trọng việc tổ chức cho trẻ trao đổi, trò chuyện với nhau về những công việc trẻ đã làm, những niềm vui của trẻ vào lúc đầu giờ hàng ngày Điều này tập cho trẻ diễn đạt ngôn ngữ một cách tích cực và ngôn ngữ lời nói của trẻ phát triển nhanh hơn Phát triển ngôn ngữ là một quá trình lâu dài, cần xây dựng

kế hoạch cho từng độ tuổi, nội dung phát triển ngôn ngữ cho trẻ cần phải phức tạp hoá dần

Vốn từ ngày càng phong phú về môi trường tự nhiên, xã hội Từ những cái tên gọi đơn giản của các sự vật, hiện tượng đơn giản, quen thuộc đến những sự vật, hiện tượng phức tạp dần Và những khái niệm cũng ngày càng đầy đủ hơn: thoạt đầu chỉ là tên gọi, sau đó là công dụng, sau nữa là cách sử dụng

Việc phát triển ở trẻ khả năng sử dụng ngôn ngữ trong cuộc sống hàng ngày một cách phong phú, hình thành một số kỹ năng chuẩn bị cho việc đọc, viết, thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, lao động, các buổi tham

quan, dạo chơi,… cần khuyến khích trẻ sử dụng tiếng mẹ đẻ, mở rộng vốn từ

về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết diễn đạt một cách rõ ràng, mạch lạc, không nói ngọng, nói lắp, nói lí nhí Đối với trẻ 5 tuổi, để giúp ích cho việc học tốt môn Tiếng Việt ở lớp 1, giáo viên cần tổ chức các hoạt động nghe-nói như: cho trẻ phát âm các chữ cái; nghe và hiểu nghĩa của từ; thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nét mặt phù hợp với yêu cầu, hoàn cảnh giao tiếp Bên cạnh đó chuẩn

bị cho việc đọc - viết như: cho trẻ tiếp xúc với chữ viết trong môi trường xung quanh; nhận dạng và phát âm các chữ cái, tô chữ cái và từ; xem và nghe đọc các loại sách, phân biệt phần mở đầu, kết thúc của sách Cho trẻ làm quen với cách đọc và viết Tiếng Việt: hướng đọc, viết từ trái sang phải, từ dòng trên xuống dòng dưới, hướng viết của các nét chữ, “đọc” truyện qua các tranh vẽ, đọc phải diễn cảm, các tranh vẽ phải đẹp và to, chữ viết rõ ràng, to, chữ sử dụng trong sách là chữ in thường.…

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi Mầm non là phát triển ngôn ngữ nói thông qua hoạt động lời nói của trẻ trong quá trình giao tiếp với người lớn

và bạn bè Thực hiện tốt chương trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong chương trình chăm sóc - giáo dục trẻ em lứa tuổi Mầm non là một con đường

cơ bản để phát triển ngôn ngữ cho trẻ em

Nhìn chung, trước khi bước vào tuổi học sinh, trẻ đã có khả năng nắm được ý nghĩa của từ vựng thông dụng, phát âm đúng sự phát âm của người lớn (tùy theo địa phương có giọng nói như thế nào thì trẻ sẽ nói theo như vậy), biết dùng ngữ điệu phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp và đặc biệt là nói đúng hệ thống ngữ pháp phức tạp bao gồm những quy luật ngôn ngữ tinh vi nhất về phương diện tu từ, nói năng mạch lạc thoải mái Tóm lại, trẻ đã thực sự nắm vững tiếng mẹ đẻ.[27, tr.310]

* Về mặt nhận thức:

Trẻ 5-6 tuổi bắt đầu làm quen với nề nếp học tập của lớp 1 nên trẻ còn

bỡ ngỡ, cần khơi dậy ở trẻ nhu cầu, hứng thú đối với nếp học, có nhận thức,

thái độ tích cực trước khi vào lớp 1 Có thể nói rằng, thông qua hoạt động học tập - hoạt động chủ đạo của học sinh lớp 1, là cơ sở phát triển tâm lý cho trẻ Việc tuân thủ và thực hiện những yêu cầu của hoạt động học tập đòi hỏi những cấu tạo tâm lý mới mà trẻ chưa có, đồng thời những cấu tạo tâm lý này lại được hình thành trong chính quá trình hành động học tập của trẻ

Qua trò chơi, từng tí một, trẻ chuyển những quan hệ xã hội khách quan vào trong nhân cách mình, tạo ra đời sống nội tâm bằng sự trải nghiệm Kết quả là tạo ra một cách nhìn nhận bản thân mình: sự hình thành ý thức cá nhân Nhờ đó trẻ nhận ra vị trí nhỏ bé của mình trong đời sống của xã hội (người lớn) mình còn chưa biết gì Những câu hỏi về thế giới xung quanh cứ dồn dập nảy sinh mà trẻ không thể tìm được câu trả lời đích thực trong các trò chơi

Do đó, hoạt động vui chơi dần dần mất đi ý nghĩa chủ đạo và hơn nữa trong nhiều công trình nghiên cứu, người ta đã xác định rằng ở trẻ 6 tuổi có sự phát triển mạnh mẽ về hình thái và chức năng của não Trọng lượng bộ não của trẻ

6 tuổi đã đạt tới 90% trọng lượng não của người lớn Trình độ tổ chức các vùng khác nhau của não, khả năng tụ máu ở não của trẻ em 6 tuổi đã đủ chín muồi để có thể lĩnh hội và xử lý lượng thông tin khá lớn và phức tạp Đó cũng chính là điều kiện thuận lợi để trẻ em thực hiện một loại hoạt động mới, tức là hoạt động học tập [27, tr.331]

Tuổi mẫu giáo lớn là thời kỳ trẻ đang phải tiến vào bước ngoặt đó với

sự biến đổi các hoạt động chủ đạo Hoạt động vui chơi vốn giữ vai trò chủ đạo trong suốt thời kỳ mẫu giáo, nay những yếu tố của hoạt động học tập bắt đầu nảy sinh để tiến tới giữ vị trí chủ đạo ở giai đoạn sau bước ngoặt 6 tuổi Bởi vậy, GS.TS Hồ Ngọc Đại đã có lý khi cho rằng, 6 tuổi là một bước ngoặt hạnh phúc Sau 6 tuổi trẻ em sẽ đến với thầy, với bạn, đến với nền văn minh nhà trường hiện đại để có thêm những gì không có, không thể có trong quá

khứ 6 năm qua của cuộc sống thường ngày ở gia đình và ở trường mẫu giáo [27, tr.330]

* Về tâm thế:

Trẻ em hoàn thành xong giai đoạn học tập tại trường mầm non sẽ có một nhiệm vụ mới Đó là chuyển sang một bậc học mới - bậc học tiểu học Tuổi mẫu giáo lớn là thời kỳ trẻ đang bước vào bước ngoặt đó với sự biến đổi của bước ngoặt chủ đạo 6 tuổi là một bước ngoặt hạnh phúc Sau 6 tuổi, trẻ

em sẽ đến với nền văn minh hiện đại của môi trường học tập mới với thầy cô, bạn bè mới, thay đổi mọi thứ sau 6 năm qua khi ở trường mẫu giáo

Ở tuổi mẫu giáo được đặc trưng bởi sự nảy sinh hoàn cảnh xã hội mới của sự phát triển của trẻ Về vị trí của trẻ ở giai đoạn này hoàn toàn khác hẳn với giai đoạn trước giữa người lớn và những người xung quanh Đây là một đặc trưng của trẻ ở giai đoạn này Về mối liên hệ của trẻ với người lớn có hình thức mới: hoạt động cùng nhau được thay thế bằng sự độc lập và sự chỉ dẫn của người lớn Trẻ có thể học được tương đối có hệ thống theo chương trình nhất định trong khả năng nhận thức của trẻ L.S.Vygotski đã chï rõ, chương trình này có thể thực hiện được ở mức độ mà nó trở thành chương trình riêng của đứa trẻ

Đặc điểm nổi trội nhất và như một sợi chỉ xuyên suốt của lứa tuổi mẫu giáo là sự nảy sinh mối quan hệ qua lại nhất định của trẻ với những bạn cùng tuổi, là sự hình thành “xã hội trẻ con” Tự ý thức của trẻ ở giai đoạn này phát triển nhanh và hình thành “cái tôi” về bản thân và ý nghĩa của những hành vi của mình bởi những hứng thú của người lớn, các mối quan hệ của thế giới xung quanh mang lại

Chuẩn bị tâm thế cho trẻ là chuẩn bị cho trẻ sự sẵn sàng đi học, những

kỹ năng cần thiết như: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng học tập để trẻ yêu thích đi

học, giúp trẻ làm quen với trường tiểu học và hoạt động học tập ở trường tiểu học

Giai đoạn chuyển từ mầm non sang lớp 1 là một bước chuyển lớn đối với trẻ Để vào lớp 1, trẻ cần được chuẩn bị tâm lý sẵn sàng đi học Nhiều trẻ

sẽ bỡ ngỡ và có thể gặp không ít khó khăn lúc mới vào lớp 1- khi đang quen được chăm sóc, vui chơi thì chuyển sang môi trường với hoạt động học là chính Quá trình chuyển đổi hoạt động chủ đạo sẽ gây cho trẻ rất nhiều khó khăn, nhất là về mặt tâm lý Nếu việc học tập diễn ra tốt đẹp thì kéo theo sự phát triển tâm lý của trẻ cũng đúng hướng và thuận lợi Vì vậy, hiểu được sự chuyển biến tâm lý của trẻ ở giai đoạn này là rất quan trọng, sẽ giúp trẻ tự tin khi vào lớp 1

Do đó, bước ngoặt 6 tuổi là một sự kiện quan trọng Vậy, “Trẻ vào lớp

1” là giai đoạn chuyển từ cấp bậc mầm non lên cấp bậc tiểu học mà lớp học

đầu tiên của bậc tiểu học là lớp 1

c) Chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1:

*Vai trò của chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1:

Căn cứ vào thông tư Số: 22/2016/TT-BGDĐT về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định đánh giá học sinh tiểu học như sau:

- Sửa đổi, bổ sung khoản 1, khoản 3 Điều 4:

“ Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự cố gắng trong học tập, rèn luyện của học sinh; giúp học sinh phát huy nhiều nhất khả năng; đảm bảo kịp thời, công bằng, khách quan.”

- Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 5 như sau:

“ 2 Đánh giá sự hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh:

1 Năng lực: tự phục vụ, tự quản; hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề;

2 Phẩm chất: chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm; trung thực, kỷ luật; đoàn kết, yêu thương.”

Quyết định số 239/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề

án “Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi giai đoạn 2010-2015” Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong giáo dục mầm non nhằm chuẩn bị tốt nhất cho trẻ vào lớp 1 đối với tất cả các vùng miền trong cả nước Việc chăm lo để mọi trẻ em 5 tuổi được đến trường, lớp mầm non là trách nhiệm của các cấp, các ngành, của mỗi gia đình và toàn

xã hội Đẩy mạnh xã hội hoá với trách nhiệm lớn hơn của Nhà nước, của xã hội và gia đình để phát triển giáo dục mầm non Đổi mới nội dung chương trình, phương pháp giáo dục mầm non theo nguyên tắc bảo đảm đồng bộ, phù hợp, tiên tiến, gắn với đổi mới giáo dục phổ thông, góp phần tích cực cho việc nâng cao chất lượng giáo dục

Bảo đảm hầu hết trẻ em 5 tuổi ở mọi vùng miền được đến lớp để thực

hiện chăm sóc, giáo dục 2 buổi/ngày, đủ một năm học, nhằm chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ, Tiếng Việt và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo

đảm chất lượng để trẻ em vào lớp 1

Chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 là việc làm cần thiết, từ hoạt động chủ đạo của trẻ bị thay đổi Đến khi vào lớp 1 là hoạt động chủ đạo Vào lớp 1 là giai đoạn mở đầu mới cho trẻ Cần chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ một hoạt động nghiêm túc Môi trường hoạt động mới không chỉ mang lại cho trẻ những quyền hạn mới mà còn đề ra cho trẻ những nghĩa vụ không dễ dàng gì Trẻ sẽ làm theo những hệ thống bài tập của giáo viên giao cho và phải thực hiện những nội quy của nhà trường Ngoài ra đứa trẻ còn phải nắm được những kỹ

năng ban đầu trong lĩnh vực hoạt động học tập

Để đáp ứng những yêu cầu trên đòi hỏi khi chuyển tiếp giữa mầm non

và tiểu học phải:

- Đảm bảo sự kế thừa, tính khoa học, những kiến thức đã được hình

thành ở lứa tuổi mầm non: cần phải được củng cố và mở rộng, hoàn thiện ở

mức độ cao hơn, giúp trẻ không bị những thay đổi đột ngột khi chuyển hoạt động chủ đạo từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập trong nhà trường phổ thông Chính vì thế, việc chuẩn bị tốt cho trẻ về thể chất, tâm lý từ tuổi mẫu giáo là yêu cầu quan trọng giúp trẻ thích ứng tốt với việc học tập ở bậc học phổ thông

- Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực giúp cho trẻ có thể lĩnh hội và tiếp thu tốt các chương trình học phổ thông Hoạt động học tập ở trường Tiểu học chủ yếu là hoạt động nhận thức để tiếp thu tri thức khoa học

- Ngôn ngữ chính là tiếng mẹ đẻ nên việc chuẩn bị cho trẻ sử dụng

thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hàng ngày là việc quan trọng nhất để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1

- CBTL cho trẻ vào lớp 1 chính là kết quả giáo dục ở trường mầm non

và gia đình Những điều cần thiết của kết quả học tập không thể có ngay một lúc mà là một quá trình tích lũy dần dần ngay từ khi lọt lòng mẹ Do vậy, những hoạt động chơi ở truờng mầm non cần phải được nhấn mạnh, vì những hoạt động này giúp trẻ nảy sinh những động cơ xã hội, thứ bậc động cơ được hình thành và hoàn thiện Những điều đó không tự sinh ra cũng không tự có được mà nhờ có sự hướng dẫn của người lớn, truyền lại cho trẻ những kinh nghiệm, Công tác giáo dục đặc biệt thuờng tiến hành trong các lớp mẫu giáo lớn có vai trò không nhỏ trong việc CBTL cho trẻ vào lớp 1

* Các nội dung chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1:

Kết hợp với đặc thù CBTl cho trẻ vào lớp 1 và thông tư số: 30/2014/TT-BGDĐT, chúng tôi đưa ra những nội dung CBTL cho trẻ như sau:

- CBTL cho trẻ sẵn sàng đến trường: Giúp trẻ thích thú với những cái thuộc về nội dung hoạt động học như: những tri thức mới, những cảm xúc đẹp

đẽ, cách giải quyết vấn đề thông minh, những khám phá bất ngờ

- Chuẩn bị cho trẻ tâm thế trước sự thay đổi của môi trường hoạt động mới: Trẻ biết mình sẽ chuyển từ trường mầm non lên trường tiểu học - môi trường học tập mới, trẻ sẽ phải thích nghi với trường học mới

- Chuẩn bị cho trẻ thích nghi với nề nếp trong học tập ở trường tiểu học: Trẻ sẽ được làm quen với sách vở mới, học cách cầm bút, học đọc, học viết, chương trình học của tiểu học,động viên, khuyến khích sự cố gắng trong học tập, rèn luyện của học sinh; giúp học sinh phát huy nhiều nhất khả năng của mình

- Chuẩn bị cho trẻ về ngôn ngữ: Giúp trẻ có đủ vốn từ, diễn đạt câu rõ ràng mạch lạc

- Chuẩn bị cho trẻ những kỹ năng ứng xử xã hội quy định cho hành vi

cá nhân: trẻ sẽ phải làm việc theo hiệu lệnh của thầy cô, phải giữ trật tự; hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của trẻ: chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm

- Chuẩn bị cho trẻ kỹ năng hình thành mối quan hệ xã hội mới: Quan hệ với thầy cô, với bạn bè và với chính bản thân mìnhgiúp trẻ chủ động thiết lập mối quan hệ với những người xung quanh một cách trung thực, kỉ luật, đoàn kết,

yêu thương và mở rộng dần những mối quan hệ đó.

Việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 thực sự là nhu cầu khách quan và những nội dung cần chuẩn bị là hết sức đa dạng, nhiều mặt, đòi hỏi phải có kế

hoạch chuẩn bị một cách toàn diện và sớm trước khi trẻ đi học

Theo như các nhà tâm lý học, bước ngoặt 6 tuổi là vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển tâm lý của trẻ “Bước vào trường phổ thông là bước ngoặt trong đời sống của trẻ Đó là sự chuyển qua đời sống mới với những

điều kiện hoạt động mới, chuyển qua một địa vị mới trong xã hội, chuyển qua những quan hệ mới với người lớn và bạn bè cùng tuổi.” [14, Tr.330]

Độ tuổi 5-6 tuổi là giai đoạn cuối cùng của trẻ em ở lứa tuổi “mầm non”, tức là lứa tuổi trước khi đến trường phổ thông Ở giai đoạn này, những cấu tạo tâm lý đặc trưng của con người đã được hình thành trước đây Với sự giáo dục của người lớn, những chức năng tâm lý đó sẽ được hoàn thiện về mọi phương diện của hoạt động tâm lý (nhận thức, tình cảm và ý chí) để hoàn thành viêc xây dựng những cơ sở ban đầu về nhân cách con người.[13, tr.304]

Việc chuẩn bị sẵn sàng tâm lý cho trẻ là vô cùng cần thiết và quan trong Lòng mong muốn để trở thành một người học sinh thực thụ được thể hiện ở đa số trẻ Trẻ bắt đầu ý thức đươc rằng việc tham gia vào trò chơi để được làm giống như người lớn chỉ là trò đùa, trẻ thấy mình có thể vươn lên là một người học sinh

học, ngôn ngữ và các kỹ năng cần thiết như: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng học tập để trẻ thích nghi với môi trường học tập ở trường tiểu học và tạo thuận lợi cho sự phát triển nhân cách của trẻ

1.3 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

1.3.1 Khái niệm phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 là một việc làm cần thiết đảm bảo tính thống nhất, liên tục, toàn vẹn của quá trình giáo dục Hiện nay, công cuộc đổi mới và phát triển đất nước đã đạt được kết quả đáng mừng Song, mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng

làm môi trường xã hội nảy sinh những vấn đề phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức của các gia đình, họ vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc CBTL cho trẻ vào lớp 1 Chính vì vậy, cần phải quan tâm làm tốt nhiệm vụ phối hợp với phụ huynh, tổ dân phố, hội phụ nữ để CBTL cho trẻ vào lớp 1

với việc CBTL cho trẻ vào lớp 1 là việc làm không thể thiếu để giúp trẻ tự tin khi vào lớp 1 Sự phối hợp chặt chẽ của giáo viện, phụ huynh, tổ dân phố, hội phụ nữ, trước là để đảm bảo sự thống nhất trong nhận thức cũng như hoạt động giáo dục cùng một hướng, một mục đích, một tác động tổ hợp, sau là đồng tâm tạo sức mạnh kích thích, thúc đẩy việc CBTL cho trẻ Sự phối hợp giữa giáo viên, phụ huynh, hội phụ nữ, tổ dân phố có thể diễn ra dưới nhiều hình thức Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng cộng đồng này phải phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp

vì mục tiêu CBTL cho trẻ vào lớp 1

“Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1” là: phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng cộng đồng như phụ

huynh, tổ dân phố, hội phụ nữ chuần bị cho trẻ về tâm thế, về ngôn ngữ, về các kỹ năng cần thiết như: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng học tập để trẻ có thể thích nghi với môi trường học tập và tạp thuận lợi cho sự phát triển nhân cách của trẻ

1.3.2 Đối tượng phối hợp

Việc phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong công tác giáo dục rất

có ý nghĩa và vô cùng quan trọng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

Nó giúp xây dựng mối quan hệ giữa nhà trường với phụ huynh, các thành viên trong gia đình, tổ dân phố, hội phụ nữ ngày càng thân thiết hơn

Việc phối hợp với các lực lượng cồng đồng tham gia vào việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ trước khi vào lớp 1 nằm trong sự quản lý và chỉ đạo của Đảng

và Nhà nước ta

Nâng cao hiệu quả trong việc phối hợp với các lực lượng cộng đồng tham gia một cách tích cực và làm cho sự tham gia đó có nề nếp, ổn định, và đạt hiệu quả cao

Với phụ huynh:

Chúng ta đều biết rằng, thực tế trong môi trường xã hội mà trẻ sống, học tập và phát triển, việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 đang là một vấn

đề cần được quan tâm hiện nay Nhất là khi thiếu sự phối hợp đúng đắn, thiếu

sự thống nhất tác động giáo dục giữa nhà trường và phụ huynh sẽ dẫn đến những vấn đề về tâm lý cho trẻ khi vào lớp 1 như: lo lắng, sợ hãi, khóc lóc, không thích đến trường tiểu học

PH cần nắm rõ ý nghĩa của việc cho trẻ vào học lớp 1 trong hệ thống giáo dục quốc dân Giúp PH thấy được sự cần thiết khi chuẩn bị tâm lý tốt cho con em mình trước khi vào lớp 1 Mặt khác, các bậc PH thấy được cần có sự chuẩn bị như thế nào cho đúng cách và ứng xử phù hợp với trẻ trước khi trẻ vào lớp 1

Vậy nên, PH là những người cần phải hiểu rõ tầm quan trọng của việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ thật kỹ trước khi trẻ vào lớp 1 PH là những người thân gần gũi nhất với trẻ, là những chiếc cầu nối với nhà trường và giáo viên trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

Với các thành viên trong gia đình:

Việc phối hợp với các thành viên trong gia đình giúp cho việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 được thuận lợi hơn Họ cũng là những người thân gần gũi với trẻ, hay cùng với bố mẹ trẻ đưa đón trẻ đi học Các thành viên trong

gia đình trẻ cũng cần hiểu được tầm quan trọng của việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 để có sự quan tâm, giúp đỡ cho trẻ có đủ tự tin về tâm lý trước khi bước vào lớp 1

Với Tổ Dân phố:

Đây là lực lượng chính quyền địa phương tham gia hỗ trợ vào việc triển

khai công tác giáo dục

Tổ Dân phố cũng góp phần không nhỏ trong việc phối hợp với nhà trường, giáo viên và phụ huynh trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

Tổ Dân phố trên 2 địa bàn phường Khương Đình và phường Thanh Xuân Nam là những tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư trên địa bàn phường, họ hiểu rất rõ về tình hình các hộ dân cư ở đó Đặc biệt, tổ dân phố cũng tham gia vào việc triển khai công tác phổ cập giáo dục cho trẻ 5 tuổi Họ là một trong những lực lượng không thể thiếu trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

Với Hội Phụ nữ:

Hội Phụ nữ là một phần quan trọng trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 Họ có nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục, tham mưu đề xuất những lợi ích hợp pháp đối với phụ nữ, gia đình và trẻ em Hiện nay, việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 cần được quan tâm và thực hiện rộng rãi hơn

Phụ huynh cũng rất lo lắng về việc con mình sẽ đi học lớp 1 như thế nào, họ đều muốn dành những gì tốt nhất cho con mình Là những người phụ

nữ trong gia đình và trong xã hội, Hội Phụ nữ chính là tiếng nói, mong muốn, nguyện vọng của những người phụ nữ - những người mẹ mang đến tương lai tốt đẹp cho con mình Vì vậy, rất cần có sự phối hợp của Hội Phụ nữ trong việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1

1.3.3 Các nội dung phối hợp các lực lượng cộng đồng chuẩn bị tâm lý cho trẻ mầm non vào lớp 1