Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)

Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HOÀNG VĂN TUÂN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ MÔI TRƯỜNG

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Thừa Thiên Huế - Năm 2017

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS ĐẶNG THÀNH LÊ

Phản biện 1:

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Trong những năm qua tốc độ phát triển kinh tế ngày càng tăng mang lại rất nhiều lợi ích: mức sống cao hơn, giáo dục và sức khoẻ tốt hơn, kéo dài tuổi thọ…Tuy nhiên, đi kèm theo đó là tình trạng môi trường ô nhiễm … có thể nói rằng khí hậu đang ngày càng diễn biến phức tạp đe dọa đến cuộc sống của toàn nhân loại Phòng ngừa, giảm thiểu, khắc phục ô nhiếm môi trường là vấn đề cấp bách cần ưu tiên xem xét trong quá trình phát triển kinh tế, nó được coi như một yếu tố phát triển song hành cùng kinh tế

Công tác BVMT ở nước ta trong thời gian qua đã đạt được những kết quả quan trọng Nhiều chính sách văn bản pháp luật về BVMT đã được sửa đổi thông qua như Luật BVMT (2015); Nghị định 19/NĐ - CP ngày 14 tháng 12 năm 2015 của chính phủ về “ quy định chi tiết thi hành một số điều của luật BVMT”; Nghị định số 18/2015/NĐ - CP của Chính phủ về việc quy định về Quy hoach bảo

vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường, kế hoạch bảo vệ môi trường”;

Nghị định số 179 /2013 /NĐ – CP Hệ thống QLNN về BVMT từ trung ương đến địa phương và ở các bộ, ngành đã được hình thành, ngày càng được tăng cường và đi vào hoạt động có nề nếp Chính phủ đã và đang từng bước xây dựng và hoàn thiện một hệ thống các thể chế nhằm đảm bảo cho công tác BVMT được chú trọng

ở mọi lúc, mọi nơi, từ ý nghĩ đến hành động

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đáng khích lệ, tình hình

MT ở nước ta vẫn còn nhiều vấn đề đáng lo ngại Cùng với đà tăng trưởng kinh tế, MT đô thị, KCN tập trung, các điểm vui chơi giải trí

và một số vùng nông thôn đang bị ô nhiễm ngày càng nặng

Quảng Bình nằm trung tâm đất nước có bờ biển trải dài 116km, có hệ thống hang động hùng vĩ, có suối nước nóng, có núi Thần đinh, có khu Vũng chùa… là tỉnh có tiềm năng phát triển kinh

tế du lịch, việc phát triển kinh tế sẽ làm nảy sinh nhiều vấn đề về

2

môi trường vì vậy đề tài “ Quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình” là hết sức quan trọng và cần thiết nhằm đưa ra một cái nhìn tổng quát về thực trạng QLMT ở tỉnh Quảng Bình phân tích những thành tựu và hạn chế của công tác QLNN về MT Từ đó

đề ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác BVMT góp phần xây dựng tỉnh Quảng Bình trở thành “điểm đến xanh” trong tương lai

Tuy nhiên, hiện trạng công tác QLNN về MT ở Việt Nam nói chung và tại Quảng Bình nói riêng chưa đạt hiệu quả cao Đề tài:

“Quản lý của Nhà nước về MT tại tỉnh Quảng Bình” đưa ra một cái nhìn tổng quát về thực trạng QLMT ở tỉnh Quảng Bình, phân tích những thành tựu và hạn chế của công tác QLMT Từ đó đề ra các giải pháp để khắc phục đem lại hiệu quả cao trong công tác BVMT góp phần xây dựng tỉnh Quảng BÌnh trở thành “điểm đến xanh” trong tương lai

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:

- Trên thế giới đã có một số công trình nghiên cứu về vai trò của nhà nước trong hoạt động quản lý môi trường từ nhiều góc độ khác nhau Các nghiên cứu này đều có chung một số kết luận về những hạn chế của nhà nước trong quản lý MT như không có đủ kinh phí, đội ngũ các nhà quản lý chưa có đủ kiến thức chuyên môn, thiếu

cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho hoạt động quản lý như thanh tra, kiểm soát, giám sát môi trường…

- Ở Việt Nam nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề môi trường trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Cho đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực bảo vệ môi trường nói chung và trong từng ngành, từng lĩnh vực cụ thể nói riêng Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này hoặc là mới chỉ cung

3

cấp một cái nhìn tổng thể về công tác bảo vệ môi trường, hoặc là đi sâu vào những lĩnh vực môi trường riêng biệt Vấn đề quản lý nhà nước về môi trường (nhất là ở các địa phương) còn ít được nghiên cứu

- Tỉnh Quảng Bình chưa có một nghiên cứu cụ thể nào về vấn

đề này Cũng có một số báo cáo như “Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Quảng Bình”; Báo cáo kết quả Quan trắc môi trường tỉnh Quảng Bình”; Các chuyên đề về quản lý rác thải sinh hoạt, quản lý môi trường trong hoạt động khai thác kháng sản… tuy nhiên chỉ dừng lại

ở mức báo cáo thống kê chưa có đề tài nghiên cứu chuyên sâu về quản lý nhà nước về môi trường tại tỉnh Quảng Bình Do vậy đây được coi như là công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên đề cập có hệ thống về vấn đề này

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụ sau đây:

- Đề xuất, kiến nghị và đưa ra các giải pháp trong công tác quản lý nhà nước về môi trường tại tỉnh Quảng Bình, qua đó từng bước nâng cao hiệu quả và chất lượng hoạt động

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức trong bộ máy QLNN

về MT trên địa bàn tỉnh Quảng Bình; các chính sách, biện pháp việc triển khai thực hiện công tác Quản lý Nhà nước về môi trườngtrên địa bàn tỉnh Quảng Bình

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Về mặt nội dung: tập trung nghiên cứu QLNN về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình chủ yếu dưới góc độ triển khai thực hiện việc quản lý của nhà nước về lĩnh vực MT

Về mặt không gian: nghiên cứu sự Quản lý nhà nước về môi trường tại tỉnh Quảng Bình

Về mặt thời gian: Nghiên cứu hiện trạng môi trường và sự quản lý của nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ năm 2011 – 2015

5

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Luận văn dựa trên phương pháp luận

Chủ nghĩa Mác – Lênin là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp thống kê, dự báo: Trong quá trình nghiên cứu

tác giả xử lý hệ thống số liệu theo phương pháp thống kê trên cơ sở

sử dụng bảng tính Excel Việc thống kê tìm ra những kết quả phản ánh thực tiễn trung thực nhất Những kết quả thống kê được sử dụng làm cơ sở để phân tích, đánh giá, luận giải qua đó làm rõ hơn hệ thống lý thuyết căn bản Phương pháp dự báo ngoại suy được sử dụng để đưa ra những nhận định khách quan về xu thế phát triển của

lý thuyết, thực tiễn, cũng như dự báo những vấn đề thực tiễn có thể phát sinh để có giải pháp xử lý cho phù hợp

- Phương pháp tham vấn chuyên gia: Đây là phương pháp

nghiên cứu dựa vào sự tham khảo ý kiến của những người có hiểu biết hay có kinh nghiệm về vấn ñề nghiên cứu Trong phạm vi của đề tài này, phương pháp này được sử dụng để trình bày những khó khăn trong công tác QLMT tại tỉnh Quảng Bình và cơ sở để nghiên cứu áp dụng và triển khai các công cụ QLMT có hiệu quả hơn

- Phương pháp tổng hợp phân tích: Phân tích và tổng hợp tài

liệu các công trình nghiên cứu trước đó; kết nối các thông tin để làm sáng tỏ những nội dung nghiên cứu Việc tổng hợp chỉ được thực hiện trên những phân tích khoa học đối với những tài liệu có nguồn

là làm rõ nội dung của công tác quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng BÌnh

7 Kết cấu của luận văn

Phần nội dung của đề tài gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận Quản lý Nhà nước về môi trường

Chương 2 Thực trạng quản lý Nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011 – 2015

Chương 3 Giải pháp tăng cường hiệu quả công tác Quản lý Nhà nước về Môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

7

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 1.1 Khái niệm, phân loại và vai trò của môi trường

1.1.1 Khái niệm

“Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” .[3, Tr1]

1.1.2 Phân loại môi trường

Tuỳ theo đối tượng và mục đích nghiên cứu cụ thể mà có thể nêu ra một số phương cách phân môi trường theo các dấu hiệu đặc trưng như sau:

- Theo nguồn gốc, môi trường có thể được chia thành: Môi trường tự nhiên; Môi trường nhân tạo

- Theo tính chất địa lý, môi trường có thể được chia thành: Môi trường thành thị; Môi trường nông thôn

- Theo theo thành phần, môi trường có thể được chia thành: Môi trường không khí; Môi trường đất; Môi trường nước

- Theo qui mô, môi trường có thể được chia thành: Môi trường quốc gia; Môi trường vùng; Môi trường địa phương

Dựa trên các cách phân loại trên, có thể phân chia môi trường thành 3 loại dựa theo chức năng hoạt động của nó, bao gồm:

1.1.3 Vai trò, ý nghĩa của môi trường

* MT là không gian sống của con người và các loài sinh vật

8

* MT cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người

* MT là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra

* MT là nơi giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên trái đất

* MT là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người

Môi trường cung cấp sự ghi chép và lưu trữ lịch sử địa chất, lịch sử tiến hoá của vật chất và sinh vật, lịch sử xuất hiện và phát triển văn hoá của loài người

1.2 Quản lý nhà nước về môi trường

1.2.1 Khái niệm

Quản lý Nhà nước: “Quản lý nhà nước là dạng quản lý xã

hội mang tính quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước

để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người

để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước”.[11, Tr3]

Quản lý nhà nước về môi trường: “Quản lý nhà nước về môi

trường là xác định rõ chủ thể là nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ

và quyền hạn của mình đưa ra các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững.”[7, Tr11]

1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về môi trường

9

- Xây dựng, ban hành theo thẩm quyền và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật môi trường

- Xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, chính sách, chương trình, đề án, quy hoạch, kế hoạch về bảo vệ môi trường

- Tổ chức, xây dựng, quản lý hệ thống quan trắc; định kỳ đánh giá hiện trạng môi trường, dự báo diễn biến môi trường

- Xây dựng, thẩm định và phê duyệt quy hoạch bảo vệ môi trường; thẩm định báo cáo đánh giá môi trường chiến lược; thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường và kiểm tra, xác nhận các công trình bảo vệ môi trường; tổ chức xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường

- Chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các hoạt động bảo tồn

đa dạng sinh học; quản lý chất thải; kiểm soát ô nhiễm; cải thiện và phục hồi môi trường

- Cấp, gia hạn, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận về môi trường

- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường; thanh tra trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường; giải quyết khiếu nại, tố cáo về bảo vệ môi trường; xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường

- Đào tạo nhân lực khoa học và quản lý môi trường; giáo dục, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về bảo vệ môi trường

- Tổ chức nghiên cứu, áp dụng tiến bộ khoa học, công nghệ trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

10

- Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá việc thực hiện ngân sách nhà nước cho các hoạt động bảo vệ môi trường

- Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

1.3 Kinh nghiệm nước ngoài:

1.3.1 Kinh nghiệm Singapore: Xây dựng một chiến lược quản

lý môi trường hợp lý: chiến lược bảo vệ môi trường đô thị của Singapore gồm 4 thành phần: phòng ngừa, cưỡng bách, kiểm soát và giáo dục Phòng ngừa ô nhiễm thông qua kế hoạch sử dụng đất đai hợp lý, chọn địa điểm công nghiệp thận trọng, kiểm soát gắt gao việc phát triển xây dựng, tăng cường trang bị phương tiện thu gom và xử

lý chất thải

1.3.2 Kinh nghiệm ở Pháp, Tây Ban Nha, Ý và Hoa Kì cho giảm khí thải công nghiệp: Năm 1985, chính phủ Pháp bắt đầu áp dụng nguyên tắc “Người gây ô nhiễm phải trả tiền” để đánh thuế phát thải SO2; NOx và các loại khí thải ô nhiễm khác

1.3.3 Kinh nghiệm của Hàn Quốc: Từ năm 1990 Hàn Quốc

đã đánh phí căn cứ vào lượng thải vượt tiêu chuẩn cho phép và kết hợp nồng độ chất thải trong công thức tính phí Ngoài ra, Hàn Quốc

đã điều chỉnh xuất phí cao hơn chi phí vận hành chống ô nhiễm để có tác động khuyến khích giảm ô nhiễm

11

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH QUẢNG BÌNH GIAI ĐOẠN 2010 - 2015

2.1 Tổng quan về tỉnh Quảng Bình

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên:

Quảng Bình là một tỉnh thuộc vùng duyên hải Bắc Trung Bộ, nằm ở vĩ độ từ 1705’02" đến 1805’12” Bắc và kinh độ 105036’55” đến 106059’37” Đông Phía Bắc giáp tỉnh Hà Tĩnh với ranh giới dài 135,97 km; Phía Nam giáp tỉnh Quảng Trị với ranh giới dài 79,32 km; Phía Đông giáp biển Đông với đường bờ biển dài 116,04 km; Phía Tây giáp nước CHDCND Lào với đường biên giới dài 201,87

2.1.2.2 Đặc điểm xã hội

Dân số bình quân tỉnh Quảng Bình năm 2014 là 868.174 người Trong đó nữ chiếm 49,96%; nam chiếm 50,04% Dân số thành thị chiếm 19,53% dân số toàn tỉnh, dân số trong độ tuổi lao động là 532.064 người; toàn tỉnh có 194 cơ sở y tế; có hệ thống cơ sở hạ tầng cho giáo dục phổ thông tương đối đồng bộ có 592 trường học

12

2.1.3 Thực trạng môi trường hiện nay:

2.1.3.1: Môi trường nước: Nhìn chung hiện trạng môi trường

nước (nước mặt, nước ngầm, nước biển ven bờ) trên địa bàn tỉnh Quảng Bình là tương đối tốt chưa có dấu hiệu ô nhiễm Tuy nhiên đối với môi trường tác động (nước thải) đã có dấu hiệu ô nhiễm và có xu thế gia tăng

2.1.3.2 Môi trường đ t:

2.1.3.3 Hiện trạng môi trường không khí:

Nhìn chung,chất lượng môi trường KKXQ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình chưa có dấu hiệu ô nhiễm nhiều bởi bụi và các khí độc (CO, NO2, SO2), Tuy nhiên, tại các nút giao thông chính, các đô thị phát triển là những nơi có phương tiện giao thông lưu thông mật độ cao, dân cư tập trung đông như ngã ba Cam Liên - huyện Lệ Thủy,

TT thị trấn Kiến Giang, ngã tư bưu điện tỉnh, TT thị trấn Hoàn Lão, ngã ba thị xã Ba Đồn,… Chất hất lượng môi trường không khí tại các địa bàn tương đối ổn định và có xu hướng tăng nhẹ qua các năm Tiếng ồn trên địa bàn tỉnh tại các đầu mối giao thông nơi có lượng xe

lưu thông nhiều, TT thương mại, du lịch có dấu hiệu ô nhiễm nhẹ

2.1.3.4 Hiện trạng đa dạng sinh học: Có dấu hiệu suy giảm

2.2 Thực trạng quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ năm 2010 – 2015

2.2.1 Tổ chức bộ máy QLNN về môi trường

Công tác quản lý nhà nước về BVMT ở cấp tỉnh chịu trách nhiệm chính là UBND tỉnh Trong đó Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện chức năng chuyên môn về quản lý Nhà nước, ngoài ra các