Các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết sở giao dịch chứng khoán hà nội

Tdt ca nhfing t6n tc;zi aiJn hinh nay eta anh huerng rdt lim Jjn cdu true tai chinh cua doanh nghi?p, ma CJ:l thJ fa lam mdt kha nang thanh toan, mdt ca hi kinh doanh do khong chu ang au

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS TS TRẦN NGỌC THƠ

TP Hồ Chí Minh - Năm 2012

Toi xin cam kh rling toi da vzit lucjn van nay mc}t each dc}c lcjp va khong sir d1:1ng cac nguJn thong tin hay tai li~u tham khaa naa khac ngaai nhi:mg tai li~u va thong tin da du()'C fi~t ke trang danh ffll:lC tai fi~U tham khaa trich ddn CUa fucjn van

Nhfing trich dac;m hay nc}i dung tham khaa tu CQC nguJn khac nhau du()'C fi~t ke trang danh m1:1c tai li~u tham khaa thea hinh thirc nhi:mg dac;~n trich ddn nguyen van ha(lc liri diln giai trang lucjn van kern thea thong tin vd nguo'n tham khaa ro

'

rang

Ban lucjn van nay chua tirng du()'C xudt ban va cung chua du()'C nc}p cha mc}t hc}i d6ng naa khac cung nhu chua chuyJn cha bdt kj; mc}t ben naa khac co quan tam dinnc}idungfucjnvannay

Hi> Chi Minh, ! /

(Ky va ghi ro h? ten)

CQC doanh nghi? p thi tai cdu true v6n JUQ"C xem fa giai phap hf:ru hi?u JJ tJn tc;zi

va phat triJn bJn vfing Vi?c thijt lcjp m9t ca cdu v6n t6i uu khong chi Jam bao kha nang thanh toan, ac;zt au(Yc hi?u qua sir d1;lng v6n cao, ma con giup doanh nghi?p co ca h()i huy a()ng v6n aJ phat triJn san xudt kinh doanh hay adu tu vao llnh VJ:l'C m&i

M(lt khac, t); l? v6n t¥ co qua lim ddn Jjn tinh trc;zng adu tu tran Zan, khong co chijn luQ"c Tdt ca nhfing t6n tc;zi aiJn hinh nay eta anh huerng rdt lim Jjn cdu true tai chinh cua doanh nghi?p, ma CJ:l thJ fa lam mdt kha nang thanh toan, mdt ca h()i kinh doanh (do khong chu a()ng au(Yc vJ ngu6n v6n) va g(lp nhiJu tra ngc;zi trong vi?c huy a()ng v6n

Theo m9t s6 chuyen gia tai chinh, cho Jjn nay, nhiJu doanh nhan vein quan ni?m rdt Jon gian vJ ca cdu v6n cua doanh nghi?p, chi khi nao cdn adu tu m&i ai vay v6n ho(lc phat hanh cJ phiju Chinh "tam ly /1 nay eta anh huerng trJ:l'C tijp Jjn ca h()i adu tu cua doanh nghi?p va tinh an toan cua cdu true v6n ThJ:l'C

tj cho thdy, eta phdn cdc doanh nghi?p Vi?t Nam, a(lc bi?t la cdc doanh nghi?p vira va nho aJu qua ph1;l thu()c vao nguo'n v6n vay sl:l' chc;zy theo doanh thu ddn t&i vi?c doanh nghi?p khong kiJm soat au(Yc ch(lt chi! dong tiJn thu vl Con SJ:l' mdt can a6i ngu6n v6n la h? qua cua vi?c dung v6n ng!in hc;zn aJ adu tu vao trung hc;zn

Xudt phat tir nhcjn thuc ao tac gia eta triJn khai nghien ciru 100 doanh nghi?p tc;zi Vi?t Nam v&i mJ:lc tieu: Xem xet tdm quan tr9ng cua cdu true v6n a6i v&i SJ:l' phat triJn cua doanh nghi?p; Tim hiJu SJ:l' tac a()ng cua cdc nhan t6 len cdu true v6n cua cdc doanh nghi?p

V &i CQC mJ:lC tieu Jo JJ tai Ja Ju(YC hinh thanh VcYi cdu true va n(}i dung nhu ben du&i Jay

• •

DANH Ml)C BIEU DO v

DANH Ml)C BANG vi

DANH Ml)C QUY Vdc VIET TAT vii

LCH NOI DAU 1

1 S1;1' ein thi~t eua d:~ tai nghien eUu 1

2 M l!e eu va eau ti." ' " h? 01 ng ten euu h"" , 2 2.1 M1,1e tieu nghien cim 2

2.2 Cau hoi nghien cim 2

3 C~u trued:~ tai 3

CHVONG 1: CO sd L Y LUAN VE cAu TRUC VON 4

1.1 TBng quan v~ e~u true v6n 4

1.1.1 Khai ni~m vS efiu true v6n 4

1.1.2 Thanh phfin efiu true v6n 4

1.1.3 cfiu true v6n t6i uu 4

1.2 Cae ly thuy~t e~u true v6n 5

1.2.1 Ly thuy~t eua Modigliani va Miller (1958) 5

1.2.2 Ly thuySt danh d6i efiu true v6n 7

1.2.3 Ly thuySt eua Myers (1984) 7

1.3 Cae nhan t6 anh hu&ng d:~n e~u true v6n eua doanh nghi~p 8

1.3 1 Nh6m nhan t6 ben ngoai 8

1.3.1.1 D~e diSm nSn kinh tS 8

1.3.1.2 ThuS 9

1.3.1.3 D~e diSm nganh 9

1.3020 Nh6m nhan t6 ben trongooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo10

1.3.201 Tai san c6 dinh hfru hinhooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo10

1.3.2020 Quy m6 (size)oooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo11 103.2030 Kha nang sinh lqi 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000011

103.2.40 BiSn d<;ing cua thu nh~pooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo12

1.3.2050 Tinh thanh khoan 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000012

1.3.2060 Dim ch~n thuS phi nQ'oooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo12 1.3.2070 Chu ky tang truang 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000013

1.3.2080 TriSt ly quan ly 0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000013

1.4 M()t s6 cong trinh nghien CUu v~ ciu true v6n 13

CHVdNG 2: PHVdNG PHAP NGHIEN CUu 0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000017

2.1 Mo hinh va giai thi~t nghien CUu 17

201010 M6 hinh nghien dru 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 17

201.20 Gia thiSt nghien cll'U 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 18

201.30 M6 ta va dinh nghia cac biSn nghien cll'U 000000000000000000000000000000000000000000000000000019

2.2 Miu nghien CUu 21 2.3 Tri~n khai thu th~p dii' li~u 21 2.4 Phan tich va xu ly dii' li~u 22

2.401 Phan tich tuang quan biSnoooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo23

2.4.20 Phan tich nhan t6 kham phi vai biSn phl,l thuqc 00000000000000000000000000000000000000000024

2.4030 M6 hinh h6i quy va kiSm dinh gia thuySt 000000000000000000000000000000000000000000000000000025

CHVdNG 3: KET QUA NGHIEN CUu E>lNH LVONG 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 027

3.1 Mota v~ tBng th~ va miu nghien cll-u 27

3.1.3 Phan tich mot s6 chi tieu ca ban cua cite doanh nghi~p nghien cuu 28

3.2 Phan tieh e~u true vBn eiia eae doanh nghi~p 30

3.3 K~t qua nghH~n e1iu d!nh lm;mg v~ e~u true vBn 32

3.3.1 Phan tich m6i tuang quan biSn 32

3.3.2 KSt qua phan tich nhan t6 kham pha biSn ph1,1 thu9c 35

3.3 3 Ph an tich sv khac bi~t vS diu true v6n gifra cac nh6m ngimh 36

3.3.4 Phan tich h6i quy mo hinh cfiu true v6n 37

3.4 K~t lu~n nghien e1iu: 42

3.5 Gim h~n nghien e1iu va hu6ng tri~n khai ti~p theo 45

TAI LIEU THAM KHA0 46

PHl) Ll)C 1: DANH sACH 100 CONG TY TRONG MAu NGHIEN CUu 50

PHl) Ll)C 2: cAc CHI TIEU SO sANHNGANH sAN XUAT VA xA Y Dl)NG 54

PHl) Ll)C 3: PHAN TICH TVdNG QUAN BIEN 56

PHl) Ll)C 4: PHAN TICHNHAN TO KHAM PHA (EFA) 59

PHl) Ll)C 5: KIEM DlNH KW 63

PHl) Ll)C 6: HOI QUY CHO BIEN TDTA 67

PHl) Ll)C 7: HOI QUY CHO NHAN TO 1 69

PHl) Ll)C 8: HOI QUY STDT 72

PHl) Ll)C 9: HOI QUY LTDT 74

PHl) Ll)C 10: HOI QUY LTDE 77

PHl) Ll)C 11: HOI QUY L TDC 79

Hinh 2.1: Mo hinh nghien cliu c~u true v6n cua doanh nghi~p 17 Hinh 2.2: Sa d6 phan tich va Xlr ly s6 li~u 23 Hinh 3 1 : Bi~u d6 phan b6 cac nganh trong m~u nghien cliu 28

Bang 2.1 : Gia thi~t nghien cliu v~ c~u true v6n cua cac doanh nghi~p 18

Bang : o ' 22M~ +A w va rna oa cac ' ~h' ' nh~ an o ng en t4 hi~ Cu.u ,'y,, 19 Bang 3.1 : Mot s6 chi tieu ca ban clia cac doanh nghi~p nghien cliu 29

Bang 3 2: Cac chi tieu phan anh c~u true v6n CUa cac doanh nghi~p 31 Bang 3 3: Bang tom t~t m6i quan h~ tuang quan gifra cac chi tieu va c~u true v6n

35

37 Bang 3 5: T 6ng hQ'P cac k~t qua h6i quy 3 8

Quy rr6'c Di~n ghii

LOINOIDAU

1 S\f c~n thi~t cua d~ tai nghien cuu

vd m(lt ly luQ,n, C~u true v6n h't SlJ k@t hop s6 1m;mg nq ng~n h~n thm'mg xuyen, nq dai h~n, c6 ph~n uu dai va v6n c6 ph~n thu<'mg duqc dling d@ tai trq cho quy@t dinh d~u tU CUa mot doanh nghi~p~ 1a nhi~m V1,l quan trQng CUa cac nha quan tri tai chinh, quan tri doanh nghi~p Da c6 nhiSu tranh 1~n vS m~t hQc thu~t 1a 1i~u mot doanh nghi~p nao d6 c6 th@ tac dong d@n gia tri va chi phi su dv.ng v6n cua n6 b~ng each thay d6i c~u true v6n hay khong? v a quy@t dinh ~u tu hay khong ~u tu vao mot dl,I an nao d6 c6 thay d6i khong va thu nh~p cua c6 dong thay d6i hay khong?

Theo u&c tinh clia Bo K@ ho~ch va D~u tu, tY 1~ nq tren v6n chu s& hfiu trung binh CUa cac doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n vao khoang 2,33 1~n, me 1a ty 1~

nq dang chi@m 70% v6n chu s& hfiu Day 1a ngu5ng nq t6i da trong ca c~u v6n

~u tu CUa cac dl,I an san xuM, kinh doanh thong thu<'mg (ty 1~ hop 1y trong m6i quan h~ gifra an toan va hi~u qua su dt,mg v6n 1a 40 -60%) 1

Tren thl!c ti, doanh nghi~p Vi~t Nam khong chi vay v6n 1uu dong, rna ph~n 1&n v6n vay trung, dai h~n cho ~u tu cling dl,Ia vao ngan hang thuang m~i Nhu v~y, cac ngan hang thuang m~i dang phai ganh nhi~m V\1 cung (mg v6n ~u

tu trung, dai h~n cho cac doanh nghi~p Trong khi d6, t~i cac nu&c c6 thi trn<'mg v6n phat tri@n d~y du, nhi~m V\1 nay thu<'mg do cac dinh ch@ Uti chinh ( quy d~u

tu, cong ty bao hi@m) ganh vac thong qua vi~c ~u tu c6 phi@u va trai phi@u doanh nghi~p V &i ca c~u v6n doanh nghi~p nhu hi~n nay c6 th@ th~y, cac ngan

1

Xem tai li~u tham khao s6 32

hang thuong mC;li dang phai g6ng minh dam duong luon ca 3 m~it tri;in: cung ling v6n ng~n hi;in cho nhu c~u v6n luu dong; trung hi;in cho nhu c~u d6i m&i thi~t bi,

ma rong san xuM va dai hi;in cho nhu c~u ~u tu phat tri~n d\I an m&io

Tuy nhien cac doanh nghi~p V i~t N am dang phai d6i m~t v&i cac v~n d~ v~ quan tri, v~n d~ dinh hu&ng phat tri~n, v~n d~ v6n va tai chinh 0 0 Tru&c b6i canh chung d6, nhi;in thuc duqc t~m quan tn;mg ella c~u true v6n d6i v&i S\f phat tri~n ella doanh nghi~p d~c bi~t la cac doanh nghi~p vl.ra va nh6, Tac gia da ll,Ia chon d~ tai: "Cac nhan tB anh hU'O'ng d~n c~u true vBn cua cac doanh nghi~p

niem y~t t~i SO' giao djch chit'ng khoan Ha N()i" lam d~ tai nghien cll'uo

2 M\IC tieu va cau hoi nghien cit'u

2.1 M\lc tieu nghien cit'u

Tac giai thl,Ic thl,Ic hi~n d~ tai nay v&i hai mvc tieu ca ban nhu sau:

(1) X em xet t~m quan trong ella c~u trUe v6n d6i v&i S\I phat tri~n ella cac doanh nghi~p;

(2) Tim hi~u S\f tac dong ella cac nhan t6 (8 nhan t6)2 len c~u true v6n ella cac doanh nghi~p;

2.2 Cau hoi nghien cit'u

(1) Da c6 cac cong trinh nghien cll'u nao trong va ngoai nu&c v~ c~u true v6n; k~t qua nhu th~ nao? Con t6n tC;li nhfmg v~n d~ nao c~n tranh lui;in?

(2) C6 cac nhan t6 nao anh huang t&i c~u true v6n ella doanh nghi~p? Muc

do anh huang th~ nao? Di~n bi~n theo chi~u hu&ng nao?

2

Xem m1,1c 3.3.1 Mo hinh nghien ctiu

- Be thu~n ti~n cho vi~c thu th~p s6 li~u nghien cliu doanh nghi~p V i~t Nam tac gia xem xet la cac doanh nghi~p niem y~t t~i sa giao dich chl:mg khoan HaN<)i

3 ciu true d~ tai

Be tai duqc chia lam ba chuong

- Chuong 1: Ca sa ly lu~n ve c~u true v6n

- Chuong 2: Phuong phap nghien cliu

- Chuong 3: K~t qua nghien cliu

CHlfONG 1: CO SO LY LUAN VE cAu TRUC VON

1.1 TBng quan v~ e~u true vBn

1.1.1 Khai ni~m v~ e~u true vBn

•

C~u trUe v6n la sv k~t hQ'P cl:ta nq ng~n h~n thuang xuyen, nq dai h~n, s6

c6 ph&n uu dai va v6n c6 ph&n thuang duqc su dl,ll1g d~ tai trq cho quy~t dinh d&u tu cua doanh nghi~p

1.1.2 Thanh ph~n e~u true vBn

- VBn ehii sO' hfru la cac ngu6n v6n thuoc s& hfru cua chu doanh nghi~p va cac thanh vien trong cong ty lien doanh ho~c cac c6 dong trong cac cong

ty c6 ph&n Cac ngu6n t~o nen v6n chu s& hfru: s6 ti~n g6p v6n cua cac nha d&u tu, t6ng s6 ti~n t~o ra ill k~t qua ho~t dong sfm x~t kinh doanh (lqi nhu~n chua phan ph6i) va chenh l~ch danh gia l~i tai san

- N£! phai tra h't ngu6n v6n tai trq tu ben ngoai doanh nghi~p va doanh nghi~p phai thanh toan cac khoan vay theo thai h~n cam k~t va d6ng thai phai tra ti~n lai vay theo lai suM thoa thu~n Bao g6m cac khoan vay (ng~n h~n, dai h~n), phat hanh trai phi~u, cac khoan thanh toan cho can bo cong nhan vien, phai tra nop ngan sach nha nu6c, phai tra nha cung c~p va mot s6 khoan phai tra khac

1.1.3 C~u true vBn tBi uu

C~u true v6n t6i uu la mot h6n hQ'P nq ng~n h~n thuang xuyen, nq dai h~n,

c6 ph&n uu dai va v6n c6 ph&n thuang cho phep t6i thi~u h6a chi phi su dv.ng v6n binh quan, t6i thi~U h6a rui fO va t6i da h6a thu nh~p CUa chu Sa hfru doanh nghi~p

1.2 Cac ly thuy~t diu true v6n

1.2.1 Ly thuy~t ciia Modigliani va Miller (1958)

Tnli v6i quan di~m truy~n th6ng, Modilligani va Miller (1958) da tim hi~u xem chi phi v6n ti"mg hay giam khi mQt doanh nghi~p tang hay giam vay mUQil D~ chln1g minh mot 1y thuy@t kha thi, Modilligani va Miller (MM) da dua ra mot s6 nhilng gia dinh dan gian hoa r~t ph6 bi@n trong 1y thuy@t v~ tai chinh: ho gia dinh 1a thi trnemg v6n 1a hoan hao, vi v~y se khong c6 cac chi phi giao dich va ty 1~ vay gi6ng nhu ty 1~ cho vay va b&ng v6i ty 1~ vay mi~n phi~ vi~c danh thu@ dUQ'C bo qua va nguy CO' dUQ'C tinh hoan toan b&ng tinh khong 6n difih CUa cac 1u6ng ti~n

N@u thi truemg v6n 1a hoan hao, MM tranh 1~n r&ng th@ thi cac doanh nghi~p c6 nguy ca kinh doanh gi6ng nhau va ti~n Hli mong d<;Yi hang nam gi6ng nhau phai c6 t6ng gia tri gi6ng nhau b~t ch~p c~u true v6n bm vi gia tri cua mot doanh nghi~p phai phl,l thuoc vao gia tri hi~n tc;ti cua cac hoc;tt dong cua n6, khong phai dva tren each thuc c~p v6n Tu day, c6 th~ rut ra r&ng n@u tM ca nhilng cong

ty nhu v~y c6 ti~n 101 mong d<;Yi gi6ng nhau va gia tri gi6ng nhau cling phai c6 WACC gi6ng nhau 6 moi muc do ty 1~ gifra v6n nq va VCSH

M~c du nhilng gia dinh v~ thi trnemg v6n hoan hao 1a khong c6 thvc, tuy nhien, c6 2 gia thi@t cfln duqc nh~n mc;tnh va chling c6 tac dong dang k~ d@n k@t qua

1 Gia dinh 1a khong c6 vi~c danh thu@: day 1a v~n d~ quan trong va mot trong nhilng th~n 1Q'i then ch6t cua nq 1a vi~c giam nh~ thu@ cho nhilng chi tieu ti~n Hii

2 Nguy ca trong ly thuyet clia MM duqc tinh toan hoan toan bm tinh bien d6i clia cac lu6ng ti~n HQ b6 qua kha nang cac lu6ng ti~n c6 th~ dting vi va nq Day la mot v~n d~ dang k~ khac v6i ly thuyet nay neu nq cao

Dua ra cac gia dinh nay c6 nghia chi c6 mot th~n lqi ella vi~c vay ti~n (nq re han va it rui ro cho nha d&u tu) va mot bfit lqi (chi phi VCSH tang cling v&i nq vi ty 1~ v6n vay so v&i t6ng v6n)

Modigliani va Miler chi ra la nhfmg tac dong nay can b~ng mot each chinh xac Vi~c su d\lllg nq mang den cho CSH ty suM lqi tuc cao han, nhrmg lqi tuc cao han nay chinh xac la nhfmg gi ho bu d~p cho nguy ca tang len tu ty 1~ v6n vay so v&i t6ng v6n V6i cac gia thuyet tren, d~n den cac phuang trinh cho ly thuyet cu.a MM

Vg = Vu: T6ng gia tri ella doanh nghi~p su d\lllg nq b~ng t6ng gia tri clia doanh nghi~p khong su d1,mg nq

Nam 1963, Modilligani va Miller dua ra mot nghien Clru tiep theo v6i vi~c lo~i b6 gia thiet v~ thue thu nh~p doanh nghi~p Theo MM, v6i thue thu nh~p doanh nghi~p, vi~c su dvng nq se lam tang gia tri clia doanh nghi~p Vi chi phi

Hii vay la chi phi hqp ly duqc kh~u tru khi tinh thue thu nh~p doanh nghi~p, do d6 rna mot ph&n thu nh~p CUa doanh nghi~p CO Slr d\lllg nq dUQ'C chuy~n dUQ'C chuy~n cho cac nha d&u tu theo phuang trinh: Vg = Vu + T.D: gia tri clia doanh nghi~p Slr dl,lng nq b~ng gia tri CUa doanh nghi~p khong Slr d\lllg nq cong v&i khoan lqi tu vi~c su dt,mg nq Trong d6, D la t6ng s6 nq su d\lllg, T la thue su~t thue thu nh~p doanh nghi~p, T.D la khoan lqi tuvi~c su d1,mg nq

Nhu v~y, theo mo hinh thu~ MM (1963) ctlu true v6n c6 lien quan d~n gia tri cl:ta doanh nghi~p Sl:r d1,ltlg nq cang cao thi gia tri doanh nghi~p cang tang va gia tang d~n t6i da khi doanh nghi~p duqc tai trq 1 00% nq

1.2.2 Ly thuy~t danh a6i ciu true vBn

Ly thuy~t danh d6i din d6i cac lqi th~ cua nq vay v&i cac chi phi cua ki~t qu~ tai chinh Cac doanh nghi~p duqc gia dinh la chon mot ctlu true v6n ml,lC tieu lam t6i da h6a gia tri doanh nghi~p Cac doanh nghi~p c6 tai san hfru hinh an toan Va nhi~U lqi nh~n chiu thu~ d~ dUQ'C huemg khtlu trir thu~ nen CO cac m1,1c tieu cao

Cac cong ty khong sinh lqi v&i cac tai san vo hinh, rui ro nen trong c~y

chu y~u vao tai trq v6n c6 ph~n Ly thuy~t ctlu true v6n nay giai thich duqc

nhi~u khac bi~t v~ ctlu true v6n trong nganh, nhung khong giai thich duqc tc;ti sao cac doanh nghi~p sinh lqi nhtlt trong nganh lc;ti thuang c6 ctlu true v6n bao thu nhtlt Theo ly thuy~t danh d6i, kha nang sinh lqi cao c6 kha nang vay nq cao va khuy~n khich mc;tnh me cl:ta thu~ thu nh~p doanh nghi~p d~ sl:r d\ltlg kha nang nay

1.2.3 Ly thuy~t ciia Myers (1984)

Thuy~t tr~t tv pharr hc;tng thi truang duqc nghien cl:ru kh&i d~u b&i Myers

va Majluf (1984) d\1' doan khong c6 ca ctlu nq tren v6n c6 ph~n m1,1c tieu r6 rang

Gia thuy~t r&ng ban quan tri cho bi~t v~ hoc;tt dong tuang lai cl:ta doanh nghi~p nhi~u han cac nha d~u tu ben ngoai (thong tin khong can xl:mg) va vi~c quy~t dinh tai chinh c6 1e cho bi~t muc do ki~n thuc cl:ta nha quan ly va sv khong ch~c ch~n v~ luu luqng ti~n m~t tuang lai

Khi ban quan tri tin tuemg c6 phieu dm;rc danh gia cao hon 1a danh gia th~p, ho c6 th~ phat hanh chl:mg khoan (ngu6n tai chinh ben ngoai) Vi the, khi doanh nghi~p di theo thi tmang v6n ben ngoai, nhfmg thi tmang nay ch~p nh~n c6 phieu duqc danh gia cao hon 1a danh gia th~p, va vi v~y, ho~t dong nay se chuy~n tai thong tin khong th~n 1qi cho cac nha d~u tu Ket qua 1a ban quan tri

se n6 h,rc d~ tranh di theo cac thi tmang v6n (ngu6n tai chinh ben ngoai) Neu ban quan tri di theo nhfmg thi tmang v6n nay, c6 kha nang ho phat sinh nq nhi~u hon neu nhu hQ tin 1a cf> phieu CUa hQ duqc danh gia th~p va se sinh ra v6n cf> ph~n neu nhu hQ cho r~ng c6 phieu cua hQ duqc danh gia cao

Vi v~y, sv phat hanh v6n c6 ph~n tu vi~c ban c6 phieu se chuy~n tai nhi~u thong tin khong th~n 1qi hon 1a S\I phat hanh ti~n cho vay Di~u nay khien cac nha quan tri quan tam den ti~n cho vay hon 1a v6n c6 ph~n tir vi~c ban c6 phieu

Nhfmg quyet dinh v~ ket c~u v6n khong dva tren ty 1~ Nq/Tai san t6i uu rna duqc quyet dinh tir vi~c phan h~ng thi tmang Tm6c het, cac nha quan tri se

dv dinh su d1,ltlg ngu6n tai chinh noi bo, tiep den c6 th~ phat hanh ti~n cho vay,

va cu6i cling 1a phat hanh v6n c6 ph~n

Tieu di~m CUa thuyet nay khong WP trung vao ket c~u v6n t6i liU nhrmg t~p trung vao S\I quyet dinh tai chinh hi~n hanh S~p tm

Ty 1~ Nq/Tai san= f {ho~t dong kinh doanh, nhu c~u ~u tu}

Nhu v~y, Myers va Maj1uf cho r~ng se khong c6 mot c~u true v6n t6i uu v6i cac doanh nghi~p

1.3 Cac nhan t6 anh hrrO'ng d~n c~u true v6n ciia doanh nghi~p

1.3.1 Nhom nhan t6 ben ngoai

1.3.1.1 JJ(ic ttiim nJn kinh ti

M6i qu6c gia d~u c6 nhfmg d~c di~m v~ kinh t~, chinh tri, van h6a, khac nhau do d6 anh hu6ng cua chung len doanh nghi~p cilng h't khac nhau

Trong mot qu6c gia c6 thi tmang trai phi~u phat tri~n cao, cac doanh nghi~p c6 khuynh hu6ng su dvng nhi~u nq hon vi hQ c6 nhi~u h,ra chon d~ vay v6n Ben Ci;inh d6, S\I bao v~ quy~n lQi CUa chu nq c6 anh hu6ng d~n tieu C\IC len muc d<) don bAy Di~u m'ty duqc giai thich nhu sau: S\f bao v~ quy~n lqi clia chu

nq dem lC;Li nhi~u rui ro cho doanh nghi~p di vay vi doanh nghi~p d~ bu<)c phai pha san khi li:lm vao khling hoang tai chinh

Qu6c gia c6 h~ th6ng phap l~t t6t bu<)c ngum di vay phai tuan thu cac hqp d6ng cua ho hon va cAn th~n hon vm cac khoan nq o qu6c gia co h~ th6ng hanh phap kern hi~u qua hon thi S\I b~t tuong x(rng v~ thong tin tang

1.3.1.2 Thui

Duqc do luang b~ng khoan thu~ doanh nghi~p phai n<)p tren thu nh~p tm&c thu~ va H'ii vay (EBIT) CUa cong ty' tuc la muc thu~ thl,IC S\I rna cong ty phai n<)p Lai vay la chi phi duqc kh~u trir, va khoan giam trir nay r~t c6 gia tri v&i cac cong ty c6 thu~ thu nh~p cao Do v~y, cac cong ty c6 muc thu~ thu nh~p cao se c6 lQi th~ v~ nq nhi~u hon

Gia tri CUa t~m ch~n thu~ tC;LO nhi~u tranh lu~n Ti~t ki~m thu~ rong tl.r nq vay se b~ng thu~ su~t bien t~ thu~ thu nh~p nhan vm chi tra lai tl.r ch(rng khoan

nq H~u h~t cac nha kinh t~ d~u tin tu6ng vao lqi ich CUa t~m ch~n thu~ Tuy nhien trong thl,Ic t~ c6 rM nhi~u cong ty c6 lQi nhu~n cao nhung nq thi g~n nhu khong c6 Nhung nq vay c6 th~ la lQi th~ vm cong ty nay nhung trai lC;Li vm cac cong ty khac khi rna lQi nh~n thu v~ khong du bu ~P cho chi phi lai vay

1.3.1.3 JJ(ic ttiim nganh

D~c diem nganh rna doanh nghi~p hoi;it dong se gop ph~n quy~t dinh cAu true v6n cho doanh nghi~p Bm vi c6 m<)t s6 nganh doi hoi su dvng tai sfm c6 dinh hi1u hinh nhi~u hon cac nganh khac thi dv nhu: nganh vi~n thong, di~n

tu Nhin chung nhfmg nganh nao c6 nhu c~u ~u tu vao cac tai sfm c6 dinh (nhu may m6c thi~t bi, nha xu6ng, dAt dai) nhi~u hon thi kha nang c6 the su dvng nq se nhi~u hon Don gifm la m<)t kenh tai trq 16n cho doanh nghi~p la tu

cac ngan hang thi ho li;ii thich cho vay dva tren tai san c6 dam bao la tai san c6 dinh hi1u hinh hon la cac tai san vo hinh

1.3.1.4 Cu h{Ji tang trll'irng

Khi cac y~u t6 khac gi6ng nhau, cong ty c6 t6c d<) tang tm6ng nhanh hon phai dva vao ngu6n v6n ben ngoai Hon nfra, do chi phi phat hanh trong vi~c ban c6 phi~u nhi~u hon chi phi phat hanh nq vay' di~u nay khuy~n khich cac cong ty tang tm6ng nhanh Slr dvng nhi~u nq vay hon Tuy nhien cac cong ty thm'mg d6i m~t v&i sv bAt 6n cao hon kh6 c6 khuynh hu6ng giam mile d<) s~n sang su dvng nqvay

1.3.2 Nhom nhan t6 ben trong

1.3.2.1 Tai siin cti iljnh hiiu hinh

Duqc do luang b~ng t6ng tai san c6 dinh hi1u hinh tren t6ng tai san Theo cac ly thuy~t, tai san c6 dinh hi1u hinh c6 m6i quan h~ ty 1~ thu~n ( +) v&i don bAy tai chinh, bm vi cac chu nq thuemg doi hoi phai co th~ chAp de ctam bao cho cac khoan vay Hon nfra, gia tri thanh ly clia cong ty cling tang len khi c6 tai sfm c6 dinh hi1u hinh va lam giam thi~t hi;ii trong tmemg hqp cong typha san Titman va

Wessels (1988) va Rajan va Zingales (1995) cho thAy tai san c6 dinh hi1u hinh c6 m6i quan h~ ty 1~ thu~n vm don bAy tai chinh a cac nu&c phat trien,

Wiwattnakantang (1999) va Chen (2004) cho thtly tai san c6 djnh hfru hinh c6 m6i quan h~ tY 1~ th~n v&i don bAy tai chinh t~i Thai Lan va Trung Qu6c

1.3.2.2 Quy mo (size)

Dm;c do hremg b&ng gia tri logarith CUa t6ng tai san Theo Ly thuy~t danh d6i thi quy mo cua cong ty c6 m6i quan h~ ty 1~ thu~n ( +) v&i llQ' vay' bm vi cac cong ty l&n thuang c6 rui ro pha san thtlp va c6 chi phi pha san thtlp Ngoai ra, cac cong ty l&n c6 chi phi vtln d~ ngm'ri d~i di~n cua nq vay (agency costs of debt) thtlp, chi phi ki~m soat thtlp, it chenh l~ch thong tin hon so v&i cac cong ty nho hon, dong ti~n it bi~n dong, d~ dang ti~p C~ll thi truemg tin dl,ltlg, va Slr dl,ltlg nhi~u nq vay hon d~ c6 lqi nhi~u hon tu ttlm chitn thu~ Cac nghien cliu clia Wiwattnakantang (1999), Huang va Song (2002) va Chen (2004) & cac nu&c dang phat tri~n; nghien Clru CUa Titman va Wessels (1988) va Rajan va Zingales (1995) & cac nu&c phat tri~n cho thtiy quy mo cua cong ty va don bAy tai chinh c6 m6i quan h~ tY 1~ th~n ( + ) M(lt khac, nghien Clru cua Beven va Danbolt (2002) l~i cho thtly quy mo cong ty c6 quan h~ ty 1~ nghich v&i llQ' ngitn h~n va ty

1~ th~n v&i nq dai h~n

1.3.2.3 Kha nang sinh lpi

Theo ly thuy~t tr~t tv pharr h~ng thi cac nha quan ly thich tai trq cho cac

dv an b&ng ngu6n v6n tu noi bo hon sau d6 m&i d~n ngu6n v6n tu ben ngoai Ngoai ra, cac cong ty c6 lm khong thich huy dong them v6n chu s& hfm nh&m tranh vi~c pha loang quy~n s& hfm Di~u nay c6 nghla la cac cong ty c6 lai se c6

ty 1~ nq vay thtlp Nghien cliu cua Titman va Wessels (1988); Rajan va Zingales (1995) & cac nu&c phat tri~n; Wiwattanakantang (1999) & Thai Lan; Chen (2004)

& Trung Qu6c cho thtly m6i quan h~ ty 1~ nghich (-) gifra don bAy tai chinh va lqi nh~n Tuy nhien, mo hinh ly thuy~t dva tren thu~ l~i cho r&ng cac cong ty dang

ho~t dong c6 lai nen vay muQTI nhi~u hon, khi cac y~u t6 khac khong d6i, vi nhu v~y ho se t~n dvng duqc t~m ch~n thu~ nhi~u hon Do v~y, v~ m~it ly thuy~t lqi nh~n c6 tac dong ( +) ho~c (-) d~n don bAy tai chinh

1.3.2.4 Biin d(Jng ciia thu nh{lp

Mot cong ty c6 thu nh~p tuong d6i 6n dinh c6 th@ su dv.ng nhi~u nq vay hon va chi tn't dm;rc cac khoan c6 dinh 16n hon cac cong ty c6 thu nh~p khong 6n dinh

1.3.2.5 Tinh thanh khoiin

Dm;rc do luang bAng ty 1~ tai san luu dong/t6ng nq ng~n h~n Tinh thanh khoan nay c6 tac dong ( +) va (-) d~n quy~t dinh ca c~u v6n Thu nh~t, cac cong

ty c6 ty 1~ thanh khoan cao c6 th@ su d1,mg nhi~u nq vay do cong ty c6 th@ tra cac khoan nq vay ng~n h~n khi d~n h~n Nhu v~y c6 nghia la tinh thanh khoan cua cong ty c6 quan h~ ty 1~ th~n ( +) v&i nq vay M~t khac, cac cong ty c6 nhi~u tai san thanh khoan CO th@ Slr dv.ng cac tai san nay tai trq cho cac khoan rulu tu CUa minh Do v~y, tinh thanh khoan clia cong ty c6 quan h~ ty 1~ nghich (-) v&i don bAy tai chinh

1.3.2 6 Tdm chiin thui phi n!f

T~m ch~n thu~ phi nq la cac khoan khong phai Hii vay duqc kh~u trir thu~

nhu kh~u hao, cac chi phi rulu tu cho Sl,I phat tri@n cua doanh nghi~p Theo nghien Clru CUa DeAngelo va Masulis (1980), cac khoan phi nq vay duqc kh~u

trir thu~ se thay th~ cho lqi ich tu thu~ cua vi~c vay nq Di~u d6 c6 nghia la t~m

ch~n thu~ phi nq cang cao thi doanh nghi~p cang it cAn d~n t~m ch~n thu~ nq, vi v~y, cang it vay nq Do d6, t~m ch~n thu~ phi nq va don bAy tai chinh c6 tuong quan nghich (-)

1.3.2 7 Chu ky tang truiYng

C~u trUe v6n thay d6i tuy theo chu ky tang tru6ng cua doanh nghi~p Cac doanh nghi~p dang trong giai do~n kh&i sv ho(tc tang tru6ng thi c~u true v6n t6i ffilla su dv.ng nhi~u v6n c6 ph~n b&i giai do~n nay, cac c6 dong se khong c~n c6 UrC rna hQ trong dQ'i VaO th(tng du v6n trong tuong lai C6 phi~u CUa nhfmg cong

ty nhu th~ goi la c6 phi~u tang tru6ng Mot cong ty tang tru6ng m~nh khong c~n phai dua ti~n m(tt (dum d~ng c6 tuc) cho cac c6 dong trong khi cac chu nq thi doi hoi sv thanh toan H'ii vay (ti~n m(tt ho(tc chuy~n khm'm) d~u d(tn h~ng nam ho(tc nua nam tuy theo hqp d6ng Con v6i cac doanh nghi~p dang trong giai do~n "sung man", du thua ti~n m(tt thi nen thvc hi~n c~u true v6n c6 vay nq nhu mot chi~n luqc tai chinh d~ loi dv.ng lqi ich m don bAy tai chinh, ti~n m(tt du thua c6 th~ dung d~ chi tn't c6 tuc cho cac c6 dong tang len, ho(tc dung ti~n m(tt d6 d~ mua l~i c6 ph~n clia chinh minh

1.3.2.8 Triit ly quiin ly

S\I bao thu hay nang n6 trong quan ly anh huemg d~n C~U true v6n CUa cong ty Mot vai giam d6c nang n6 hon cac d6ng nghi~p clia minh, do v~y ho s~n sang Slr dv.ng nhi~u nq vay hon d~ lam tang lqi nhu~n Y~u t6 nay khong anh hu6ng d~n ca c~u v6n t6i ffil th~t sv cua cong ty hay gia tri t6i da clia ca c~u v6n nhung anh huemg d~n CO' C~U v6n illl)C tieu CUa cong ty

1.4 M()t s6 cong trinh nghien cll'u v~ c~u true v6n

Trong nghien cilu cua Murray Z.Frank va Vidhan K.Goyal (2007), tac gia nh~n dinh cac nhan t6 anh huemg d~n c~u true v6n bao g6m: don bAy trung binh nganh (Industry median leverage), gia thi tru6ng tren gia tri s6 sach (market-to-

book asset ratio), Uti san hfru hinh (tangibility), lqi nh~n (profits), quy mo cong

ty (size), l~m phat ky v<;mg

Qua nghien cliu ho nh~n xet r&ng:

- Cong ty trong nhfmg nganh rna trong d6 da s6 cac cong ty c6 don b~y cao thi nhfmg nganh d6 khuynh hu6ng c6 don b~y cao

- Cong ty rna c6 gia thi truang tren gia tri s6 sach cao thi c6 xu hu6ng su dt,mg don b~y th~p

- Cong ty c6 nhi~u tai san hfru hinh thi c6 xu hu6ng dUn.g don b~y nhi~u hon

- Cong ty c6 nhi~u lqi nh~n thi c6 khuynh hu6ng it dung don b~y

- Cac cong ty c6 quy mo 16n thi c6 xu hu6ng dUn.g don b~y cao hon

- Khi l~m phat kyvong cao thi cac cong ty c6 xu hu6ng dUn.g don b~y cao Nghien Clru CUa Riyad Sakatan (201 0) thvc hi~n a A R~p nghien Clru trong giai do~n 1998-2007 v6i 51 doanh nghi~p thuoc 12 nganh eta cho r&ng nhfmg nhan t6 tac dong d~n c~u true v6n la: tai san c6 dinh, kha nang sinh lQ'i, kha nang tang tru6ng, quy mo cong ty' thanh khoan, rui ro kinh doanh va chinh sach c6 tl.rc K~t qua nghien cliu:

- Tai san c6 dinh: Ca c~u v6n c6 m6i quan h~ nghich v6i tai san c6 dinh, di~u nay c6 nghla cac cong ty A-R~p khong dva vao tai san c6 dinh de gia tang cac khoan nq b&ng each Slr d\lllg tai san cua minh lam tai san th~ ch~p

- Kha nang sinh lqi: cac cong ty c6 thu nh~p cao thu6ng it su d1,mg don b~y

vi cho r&ng su dWlg tai chinh ben ngoai r~t t6n kern Nhin chung, c6 m6i

quan h~ nghich bi~n gifra don b~y va l<;Yi nhui;in phu hop v&i t~t ca nhfrng nu&c c6 thi truang v6n kern phat tri~n

- Kha nang tang truemg: cac cong ty A-Ri;ip sl.r d\lllg nhi~u nq vay hon v6n c6 ph~n Cac cong ty dang phat tri~n c~n ngu6n ti~n rM l&n rna khong th~ dap (mg b&i ngu6n v6n tv c6 thi hQ sl.r dvng nq nhi~u hon v6n c6 ph~n

- Quy mo cong ty: cling chi~u vm don b~y Cac cong ty c6 quy mo l&n d~ dang huy dong v6n b~ng each vay nq

- Rui ro kinh doanh: Cac h~ s6 ghi nhi;in la rM th~p trong t~t ca cac mo hinh h6i quy va tim th~y khong c6 y nghia th6ng ke, do d6 rui ro kinh doanh khong duqc xac nhi;in trong cac mo hinh

- Thanh khoan: Kha nang thanh khoan nguqc chi~u v&i don b~y

- Chinh sach c6 tuc: vm chinh sach c6 me cua cong ty thi h~ s6 nq cua cong

ty nguqc chi~u v&i chinh sach c6 tuc, c6 nghia la n~u cong ty c6 h~ s6 n<;r nh6 thi cong ty c6 kha nang chi tra c6 tuc nhi~u hon nhfrng cong ty c6 h~ s6 nq l&n

Trong nghien Clru c~u trUe v6n cua cac cong ty niem y~t a An Bo, Joy Pathak (2010) eta nghien cl!u 135 cong ty trong giai do~n 1990-2009 eta dua ra 6 nhan t6 anh huemg d~n c~u trUe v6n:

- Tai san c6 dinh: la tai san c6 th~ duqc Slr dvng nhu tai san th~ ch~p d~ bao dam n<;r Cong ty c6 nhi~u tai san c6 dinh hfru hinh thi c6 xu th~ vay nhi~u d~ huang l<;Yi th~ t~m ch~n thu~ N6i each khac tai san c6 dinh hfru hinh tY

1~ thui;in (+) vm don b~y

- Rui ro kinh doanh (Business Risk): rui ro kinh doanh la rui ro rna mot cong ty khong c6 du dong ti~n d~ trang trai chi phi ho~t dong Rui ro kinh doanh tY 1~ nghich (-) v6i don b~y

- Quy mo (size): Quy mo cong ty da duqc d~ xwlt la mot bi~n quan tn;mg lien quan d~n ty 1~ don b~y CUa cong ty Cac cong ty tuong d6i 16n c6 xu hu6ng da d~ng hon va do d6 kh6 bi pha san L~p l~n nay cling cung c~p CO' sa d~ cho th~y r&ng cac cong ty 16n nen dUQ'C CO don b~y cao

- Ca hoi tang tru&ng: nguqc chi~u v6i don b~y (-)

- Tinh thanh khoan: ty 1~ nghich v&i don b~y

- Nghien Clru va phat tri~n (Research and development- R&D): khi cong ty tang chi phi R&D thi c~n nhi~u v6n hon Chi phi nay ty 1~ th~n v&i don b~y

K~t qua nghien CUu:

- Don b~y ty 1~ thu~n v6i tai san c6 dinh, quy mo, tang tru&ng

- Don b~y ty 1~ nghj.ch v&i rui ro kinh doanh, thanh khoan

- Anh huang clia R&D la khong dang k~ vi c6 r~t it thong tin v~ chi phi R&D trong cac cong ty An Do

CHUONG 2: PHUONG PHAP NGIDEN CUU

2.1 Mo hinb va giai tbi~t nghien CU'U

2.1.1 Mo hinh nghien CU ' U

Mo hinh nghien ctru c~u trite v6n cua doanh nghi~p Vi~t Nam cua tac gia

nhiim xem xet m6i quan h~ , S\r tac dong cua tfun nhan t6 co ban dSn c~u true v6n

cua doanh nghiep M~t khac c~u trt:tc v6n cita doanl1 nghiep dm)'c diSn giai thong

qua nam chi tieu mota vS c~u true v6n nhu hinh 2.1:

T ai san c6 dinh hfru hinh

ThuS

Kha nang sinh 101

Ca hoi tan g tru&ng

Bi S n dong thu nh~p

Tinh thanh khoan

Tfun chfu thuS phi nq

h6a

Ngu6n : gia thdt cita tac gia

Hinh 2.1: Mo binh nghien cu·u ciu true v6n cua doanb ngbi~p Vi~t Nam

Mo hinh dm;rc hinh thanh tren cas& nghien cliu h~ th6ng ly lu~n v~ cAu trUe v6n; d6ng thai tham khfw cac cong trinh nghien cliu v~ cAu true v6n doanh

nghi~p CUa Joy Pathak (2010) v~ cac nhan t6 anh huang d~n cAu true v6n cua cac doanh nghi~p niem y~t & An Do; Murray Z Frank and Vidhan K Goyal (2007)

v~ v~ cac nhan t6 anh huang d~n cAu trUe v6n cua cac doanh nghi~p My; Riyad Sakatan (201 0) v~ cac nhan t6 anh huang d~n cAu true v6n CUa doanh nghi~p

Saudi Arabia

2.1 2 Ghi thi~t nghien cU'U

Tren cas& mo hinh nghien Clru, tac gia da t6ng hQ'P cac cong trinh nghien cliu va dua ra cac gia thi~t nghien cliu v~ tac dong clia cac tam nhan t6 ca ban c6 tac dong t6i cAu trUe v6n clia cac doanh nghi~p cv thS nhu bang 2.1 DAu "+" c6 nghla la tac dong tich eve d~n cAu true v6n; dAu "-" c6 nghla la tac dong tieu eve

Jensen (1986)

Titman va Wessles (1988)

+I-Rajan va Zingles (1999) Wald (1999)

T~m ch~n thu~ phi nq - DeAngelo va Masulis (1980)

N gu6n: TJng h9P cua tac gia tir cac cong trinh nghien ciru truac day

Cac gia thi~t nay se la ca s& cho vi~c thvc hi~n cac ky thu~t nghien c(ru & cac ph~n sau v&i ml,lc tieu dua ra cac k~t l~n la: C6 m6i lien h~ gifra cac nhan t6 t&i c~u true v6n cl:ta danh nghi~p Vi~t Nam khong? Cac gia thi~t d6 c6 dung v&i thvc tr~ng cac doanh nghi~p Vi~t Nam khong?

2.1.3 Mo ta va djnh nghia cac bi~n nghien Ctfu

Tam nhan t6 ca banda duqc tac gia mo ta each tinh toan varna h6a d~

ph\lc V\1 cho vi~c thu th~p s6 li~u cilng nhu xu ly s6 li~u C\1 th~ nhu bang 2.2 ben du&i day:

Bang 2.2: Mota varna boa cac nhan tt1 nghien CtfU

Tai san co ' Duqc do lm'mg b~ng t6ng tai san c6 dinh hihl TANG dinh hihl hinh hinh tren t6ng tai san

Thu@ su~t Duqc do luang b~ng khofm thu@ cong ty phai TAX

nop tren thu nh~p tm&c thu@ va Hii vay (EBIT) CUa cong ty, t(rc la ffilrC thu@ thl,IC Sl,l' rna cong

ty phai nop

Quy mo Duqc do luang b~ng gia tri logarith tv nhien SIZE doanh nghi~p CUa t6ng tai san (Ln(TTS))

Kha nang sinh Duqc do luang b~ng lqi nhu~n rong tren t6ng PROFIT

Ca hoi tang Duqc do luang b~ng chi s6 Tobin's Q (ty 1~ GROWTH tm6ng gia tri thi truang tren gia tri s6 sach CUa t6ng

tai san) Bi@n dong thu Duqc do b~ng do l~ch chuAn cua Sl,I thay d6i ty VOLATILITY

Tinh thanh Duqc do luang b~ng ty 1~ tai san luu dong tren LIQUIDITY khoan t6ng nq ng~n h~n

T~m ch~n La cac khoan khong phai Hii vay duqc kh~u NDTS thu@ phi nq trir thu@ nhu kh~u hao, cac chi phi d&u tu cho

Sl,l' phat tri~n CUa doanh nghi~p

N q dai h~nl V 6n c6 ph&n LTDE

I Ng dai h~nl v6n h6a LTDC

2.2 M~u nghien ctl'u

D6i tu9'tzg nghien ciru:

• Ba dm;rc niem y~t tren Sa giao dich chling khmin Ha N<)i3

vi cac doanh nghi~p da niem y~t se d~ dang ti~p c~n thu th~p thong tin hon cac doanh nghi~p chua niem y~t

• C6 dfty du bao cao tai chinh trong giai do~n 2009 - 2011 ~ doanh nghi~p nao khong du bao cao tai chinh trong giai do~n neu tren cling

se bi lo~i b6

Quy m6 mdu: Vi~c xac dinh kich thu&c m~u bao nhieu la phu hqp v~n con nhi~u tranh cai v&i nhi~u quan di~m khac nhau Trong d6, Gorsuch (1983) va Kline (1979) d~ nghi con s6 d6 la 100 con Guilford (1954) cho r~ng con s6 d6 la 200~ Comrey va Lee (1992) thi khong dua ra m<)t con s6 c6 dinh rna dua ra cac con s6 khac nhau v&i cac nh~n dinh tuong ling: 100 = t~, 200 = kha, 300 = t6t,

500 = r~t t6t, 1000 ho~c hon = tuy~t voi Trong khi Hoang Tn;mg & Chu Nguy~n M<)ng Ngoc (2005) cho r~ng ty 1~ d6 la 4 hay 5 s6 bi~n c&n quan sat

Tren ca sa cac ly lu~n d6 va cling din cl:r tren di~u ki~n tai chinh cling nhu thai gian thu th~p s6 li~u~ tac gia da xac dinh quy mo m~u la 1 00 doanh nghi~p niem y~t tren Sa giao dich chling khoan Ha N<)i

2.3 Tri~n khai thu th~p dfr li~u

3

X em chi ti8t phl,lll,lC 1 vS danh sach cac doanh nghi~p nghien CUu

Tac gia su dt,mg cac phuong phap thu th~p dfr li~u thu c~p d~ pht,lc V\1 cho qua trinh nghien cliu clia minh~ cac dfr li~u thu c~p duqc tac gia thu th~p qua cac

- N goai ra, tac gia con thu th~p them cac thong tin tl.r: Cac bao cao cua chinh phu, bo nganh, s6 li~u cua cac ca quan th6ng ke v~ tinh hinh kinh t~

xa h<)i, ngan sach qu6c gia, cac bao cao nghien Clru CUa CO' quan, Vi~n, tmemg d~i hoc~ Cac bai vi~t dang tren bao ho~c cac t;tp chi khoa hoc chuyen nganh va t~p chi mang tinh han lam c6 lien quan

- Dfr li~u duqc ti~n hanh xu ly sa bo thong qua cac bi~n phap sau: Phan lo~i dfr li~u thu th~p~ Nh~p li~u vao ph~n m~m trng dvng theo m~u~ Tinh toan cac chi tieu c~n nghien cliu~ Ma h6a cac thong tin dinh tinh nh~m phvc V\1

cho vi~c nghien ctru~

2.4 Phan tich va xfr ly dfr li~u

Tac gia Slr dvng phuong phap th6ng ke so sanh va d6 thi nh~m phan tich,

mo ta, danh gia v~ c~u true v6n clia cac doanh nghi~p Su d\lllg phuong phap phan tich logic nh~m suy l~n chu6i logic cac v~n d~ S\I ki~n thl,Ic t~ phat sinh d~ dua ra k~t lu~n Quy trinh phan tich va xu ly s6 li~u cv th~ nhu sau:

Phan loai Hi~u dinh va Xuly b~ng Doc cac k~t

li~u theo chii =::Jt cac phU'01lg f=il nghien cnu f=il CUu

- Vi~e phan tieh e~u true v6n se dm;re xem xet theo mo hinh nghien eliu theo tirng nam 2009, 2010, 2011 tren hai g6e do:

true v6n

- TrU(Yc hh tac gia se xem xet h~ s6 tuang quan giua:

V 61 m1,1c tieu xem xet m6i lien h~ gifra cac bi~n v&i nhau va xem xet vi~c c6 du di~u ki~n cho tri~n khai cac ky thu~t h6i quy va ki~m dinh gia thuy~t hay khong? Hay la lo~i b6 bi~n

- Didu la"?n xem xet: H~ s6 tuong quan bi~n t6ng la h~ s6 tuong quan clia mot bi~n vm di~m trung binh cua cac bi~n khac trong cling mot thang do, do d6 h~ s6 nay cang cao thi SlJ tuong quan CUa bi~n nay v&i cac bi~n khac trong nh6m cang cao Theo Nunnally & Burnstein(l994), cac bi~n c6 h~ s6 tuong quan bi~n t6ng nho hon 0 3 dUQ'C coi la bi~n rae va se bi lo~i khoi nghien Clru

2.4.2 Phan tich nhan tB kham pha v6i bi~n ph \I thu()c

Phan tich nhan t6 kham pha EFA (Exploratory Factor Analysis) laky thu~t sl:r d1,1ng d~ thu nh6 va tom t~t dfr li~u Phan tich nhan t6 kham pha phat huy tinh hfru ich trong vi~c xac dinh cac t~p hqp bi~n c~n thi~t cho v~n d~ nghien cUu cilng nhu tim ra cac m6i quan h~ gifra cac bi~n v&i nhau Phep phan tich nhan t6 clia cac khai ni~m nghien cUu duqc xem xet d~ cung c~p b~ng ch1lng v~ gia tri phan bi~t va gia tri hoi t1,1 CUa thang do

- Ml:rc do thich hqp CUa tuong quan noi t~i cac bi~n quan sat trong khai ni~m nghien cUu duqc th~ hi~n b~ng h~ s6 KMO (Kaiser - Mever - Olkin) Tri

s6 KMO l&n (gifra 0.5 va 1) la di~u ki~n dud~ phan tich nhan t6 la thich hqp, con n~u tri s6 nay nh6 hon 0 0 5 thi phan tich nhan t6 c6 kha nang khong thich hqp v&i dfr li~u

- Do lu6-ng SlJ thich hqp cua m~u va ml:rc y nghia dang k~ cua ki~m dinh Bartlett's Test of Sphericity trong phan tich kham pha dung d~ xem xet sv thich hqp cua phan tich nhan t6

- Rut trich nhan t6 d~i di~n b&ng cac bi~n quan sat dm;rc thl,Ic hi~n v6i phep quay Varimax va phuang phap trich nhan t6 Principle components

- Cac thanh ph~n v6i gia tri Eigenvalue Ian han 1 va t6ng phuang sai trich b&ng ho~c Ian han 50% duqc xem nhu nhfrng nhan t6 d~i di~n cac bi~n

-H~ s6 tai nhan t6 (Factor loading) bi~u di~n cac tuang quan don gifra cac bi~n va cac nhan t6 b&ng ho~c Ian 0.5 m6i c6 y nghla

2.4.3 Mo hinh hBi quy va ki~m djnh ghi thuy~t

H6i quy tuy~n tinh b()i thuemg dm;rc dling d~ ki~m dinh va giaj thich ly thuy~t nhan qua (Cooper va Schindler, 2003) Ngoai chile nang la cong C\1 mota, hf>i quy tuy~n tinh b()i dUQ'C Slr d1,1ng nhu cong Cl,l k~t l~n d~ ki~m dinh cac gia thuy~t va dl,I bao cac gia tri CUa t6ng th~ nghien Clru Nhu v~y, d6i vffi nghien Clru nay, hf>i quy tuy~n tinh b()i la phuang phap thich hqp d~ ki~m dinh cac gia thuy~t nghien cilu

Mo hinh h6i quy duqc xem xet bao g6m:

(1 ) CAPS = f (TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH,

VOLATILITY, LIQUIDITY, NDTS) (2) TDTA = f(TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH,

VOLATILITY, LIQUIDITY, NDTS) (3) STDT = f (TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH,

VOLATILITY, LIQUIDITY, NDTS) (4) LTDT = f (TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH,

VOLATILITY, LIQUIDITY, NDTS) (5) LTDE = f (TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH,

VOLATILITY, LIQUIDITY, NDTS)

(6) LTDC = f (TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH,

VOLATILITY, LIQUIDITY, NDTS)

- Ti~p d~n, phan tich h6i quy tuy~n tinh da bi~n b~ng phuong phap binh phuong nh6 nhM thong thuemg (Ordinal Least Squares - OLS) cling duqc thl,Ic hi~n, trong d6 bi~n phv thuoc la hi~u qua quan tri thanh khoan, bi~n doc l~p d\f

ki~n se la cac nhan t6 chu quan va khach quan eta duqc trinh bay a ph~n mo hinh nghien cl:ru

-Phuong phap ll,Ia chon bi~n Enter duqc ti~n hanh H~ s6 xac dinh R2 di~u

chinh duqc dung d~ xac dinh do phu hqp cua mo hinh,

-Ki~m dinh F dung d~ kh~ng dinh kha nang ma rong mo hinh nay ap dv.ng cho t6ng th~

- Ki~m dinh t d~ bac b6 gia thuy~t cac h~ s6 h6i quy cua t6ng th~ b~ng 0 ~ hay con c6 nghla la ki~m dinh cac gia thuy~t HiO dang nghien cl:ru

- Cu6i cling, nh~m dam bao do tin c~y CUa phuong trinh h6i quy duqc xay dl,Illg cu6i cling la phu hqp, mot lo~t cac do tim S\f Vi ph~m CUa gia dinh C~n thi~t trong h6i quy tuy~n tinh cling duqc thl,Ic hi~n Cac gia dinh duqc ki~m dinh trong ph~n nay g6m lien h~ tuy~n tinh ( dling bi~u d6 phan tan Scatterplot), phuong sai clia ph~n du khong d6i (dung h~ s6 tuong quan h~ng Spearman), phan ph6i chuAn CUa ph~n du (dling Histogram va Q-Q plot), tinh doc l~p cua ph~n du (dung d~i luQ'llg th6ng ke Durbin-Watson), hi~n tuQ'llg da cong tuy~n (tinh do chAp nh~n Tolerance va h~ s6 ph6ng ~i VIF)

CHlfONG 3: KET QUA NGHIEN CUU DJNH LlfQNG

3.1 Mo hi v~ t6ng th~ va m~u nghien cU'U

3.1.1 Mo hi v~ m~u nghien cU'U

nganh nhu sau:

Hinh 3.1: Bi~u ali ph au b6 cac ngimh trong m~u nghien cU:u

Nhu v~y, qua vi~c ng§:u nhien hinh thanb tY I~ m§:u chimg ta c6 th~ they khffi doanh nghi~p san xudt va xay <h,m.g Ia cac doanh nghi~ chi~m phfull6n t~

HXN, va ciing Ia cac doanh nghi~ di ddu trong vi~c tim ki~ cac ngufin v6n huy d9ng d~c bi~t thong qua san giao dich chUn.g khoan Va chimg ta ciing nh~

they day Ia cac doanh nghi~ c6 nhu cdu v6n cao trong ho.,t dQng san xudt kinh doanh va li~u chang ciing Ia cac doanh nghi~p ua thich dimg cy I~ v6n chU so hiiu cao

3.1.3 Phan tich m{lt sli dli tieu cO' ban ctia cac doanh nghi~p ngbien c(ru

Tren CO' sa m~u 100 doanh nghi~p t~i HNX, tac gia eta tinh toan va t6ng h<;rp duqc cac gia tri trung binh cua TANG, TAX, SIZE, PROFIT, GROWTH, LIQUIDITY, NDTS, trong giai do~n 2009- 2011 nhu sau:

Bang 3.1: M()t s6 chi tieu cO' ban cua cac do anh nghi~p nghien cuu

- Quy illO tai san CUa doanh nghi~p trong giai do~n nghien Clru CO XU hu6ng tang, tuy nhien muc do tang khong 16n

- Tai san c6 dinh hi1u hinh chi~m 28,75% nam 2011, giam so v&i nam

2010 la 33,85%, xu hu6ng ca giai do~n nghien cliu cho th~y tai san c6 dinh c6 d~u hi~u tang tuy nhien kha th~y thuemg

- Gia thi truemg tren gia tri s6 sach clia doanh nghi~p bi s1,1t giam lien t1,1c trong ca giai do~n nghien cliu, nam 2011 giam 41,701% so v&i 2010, nam 2010 giam 10,194% so v&i 2009 Tren thl,Ic t~ nam 2011 gia thi truemg cua cac doanh nghi~p chi con b~ng 59,71% gia tri s6 sach (doanh nghi~p bi dinh gia qua th~p), trong khi d6 nam 2010 va 2009 gia thi truemg con duqc dinh gia cao hon gia tri s6 sach

- Kha nang thanh khoan cua cac doanh nghi~p cilng bi suy giam C\1 th~ nam 2011 giam 7,3% so v&i 20 1 0 va v~n con kha nang ti~p t1,1c suy giam

- Lqi nhu~n rong tren t6ng tai san cua cac doanh nghi~p bi suy giam m~nh, nam 2011 giam 84,711% so v&i 2010, va th~p hon ca thai ky 2009

- Luqng thu~ phai nop nam 2011 bi Sl,lt giam 22,815% so v&i 2010, nguyen nhan la do khung hoang kinh t~ trong giai do~n nay Nam 2010 va 2009 h~u nhu thu~ kha 6n dinh

3.2 Phan tich c~u true vBn ciia cac doanh nghi~p

Nghien Clru khao sat 100 doanh nghi~p mi HNX lam ~i di~n cho vi~c

nghien cliu cac doanh nghi~p tac gia thu nh~n duqc cac k~t qua ca ban v~ c~u

(i) T6ng nq CUa cac doanh nghi~p chi~m 67,01% nam 2011 ~ 58,49% nam 2010~ 54,39% nam 2009 tren t6ng tai san va c6 xu hu6ng tang d~n qua cac nam

cho th~y doanh nghi~p c6 xu hu6ng Slr dl)llg ng nay cang nhi~u Tuy nhien muc

do d6ng nh~t trong Vi~c Slr dvng cong C\1 ng gifra cac doanh nghi~p 1a ngay cang khong gi6ng nhau, bi~u hi~n 1a gia tri do 1~ch chuAn ngay cang tang

Bang 3.2: Cac chi tieu phan anh diu true vBn cua cac doanh nghi~p

Chi tieu 2011 2010 2009 So sanh So sanh

Ngu6n: Tinh tolm cua tac gia tren du li¢u tit: cac bao cao tcti chinh cua cac doanh nghi¢p

(ii) Ng ng~n h~n clia cac doanh nghi~p thuemg xuyen duy tri muc tren 88% t6ng tai san trong giai do~n 2009 - 2011, day 1a ty 1~ kha cao va v~n c6 xu hu6ng tang nh(f theo thai gian N6 cho th~y cac doanh nghi~p dang sir dl)llg ng

ng~n h~n qua nhi~u d~ tai trg cho tai sfm va nhu v~y ti~m An cac nguy CO' rui ro