Đại cương về quản lý và cung ứng thuốc

Mua thuốc  Căn cứ trên nhu cầu thực tế về số lượng thuốc và chủng loại thuốc  Lựa chọn các phương thức cung ứng, mua bán, lựa chọn nhà cung ứng  Ký kết hợp đồng kinh tế mua bán  Than

Mục tiêu môn học

1 Trình bày khái niệm, tính đặc thù của

cung ứng thuốc, thách thức trong quản lý cung ứng thuốc

2 Trình bày nội dung của mỗi bước

trong chu trình quản lý cung ứng thuốc: lựa chọn thuốc, mua thuốc, cấp phát thuốc, sử dụng thuốc

Đại cương về quản lý

cung ứng thuốc

Nội dung bài giảng

1 Tính đặc thù của thuốc quyết định tính

đặc thù của hoạt động cung ứng thuốc

2 Khái quát về chu trình cung ứng thuốc

3 Những thách thức đối với công tác quản

lý cung ứng thuốc

4 Kinh nghiệm trong quản lý cung ứng thuốc

5 Tiêu chuẩn đánh giá cung ứng thuốc trong

cộng đồng

6 Một vài nét về hoạt động cung ứng thuốc

tại Việt Nam

Vai trò, đặc điểm của thuốc

 Thuốc là loại hàng hóa đặc biệt

+ hàm lượng chất xám cao, đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng khắt khe

+ Chi phí nghiên cứu khổng lồ + Giá trị kinh tế đem lại rất lớn cho nhà sản xuất

+ Là hàng hóa có ý nghĩa xã hội cao

+ Đối tượng khách hàng đặc biệt

Vai trò, đặc điểm của thuốc

 Thuốc phòng chữa bệnh đóng một

vai trò quan trọng và là nhu cầu tất

yếu đối với cuộc sống của con người

+ Cứu sống và cải thiện tình trạng sức khỏe

+ Nâng cao tính tin cậy và sự tham gia vào các dịch vụ y tế

+ Chi phí dành cho thuốc chiếm tỷ lệ cao trong tổng chi ngân sách y tế

Doanh số thị trường dược phẩm toàn cầu (2005-2012)

(Tỷ USD)

Nguồn: IMS health

• Tổng giá trị tiền thuốc sử dụng tại Việt Nam năm 2010: 919 triệu USD

• Chi cho thuốc chiếm khoảng 40% tổng chi y tế (2007)

• Tiền thuốc chiếm 50% chi phí Bảo hiểm y tế chi trả cho khám chữa bệnh

Một số vấn đề tồn tại

 Khoảng cách về khả năng tiếp cận thuốc

WHO (2006): 81% các quốc gia có mức độ

tiếp cận thuốc thấp nhất cũng chính là các

quốc gia có mức thu nhập thấp nhất

 Mâu thuẫn giữa nhu cầu và ngân sách

 Mâu thuẫn giữa tính sẵn có của thuốc và

tính hợp lý trong sử dụng thuốc

 Yêu cầu: đảm bảo cung ứng thuốc hợp lý

và hiệu quả, chất lượng

Một số vấn đề tồn tại

 Tại các nước đang phát triển, chi tiêu cho dược phẩm chiếm hơn 40% ngân sách dành cho y tế

 Vẫn còn một tỷ lệ lớn dân số khó tiếp cận với ngay cả những thuốc thiết yếu nhất

 Nguồn ngân sách vốn đã hạn hẹp lại phải chi trả cho những thuốc không cần thiết, không hiệu quả và cả những thuốc ít an toàn khi sử dụng

 Khoảng 70% dược phẩm trên thị trường là những sản phẩm sao chép hoặc không thiết yếu, không tạo được hiệu quả điều trị vượt trội so với các

thuốc đã có mặt trước đó

 Một số thuốc vẫn thiếu thông tin đầy đủ về tính

hiệu quả cũng như độc tính

 Các thuốc mới được nghiên cứu nhưng có chỉ định điều trị không phù hợp với nhu cầu cơ bản về

thuốc hoặc có giá quá cao so với khả năng chi trả của đại bộ phận dân chúng

(Nguồn MDS-3)

Một số vấn đề tồn tại

Cung ứng thuốc

 Cung ứng:

+ là những quyết định đưa hàng hóa vào các kênh phân phối một cách hợp lý và hiệu quả

+ một hệ thống tổ chức phù hợp, cân đối

để tạo điều kiện cho hàng hóa tiếp cận người tiêu dùng nhằm khai thác hợp lý nhất và đáp ứng tốt nhu cầu của thị

trường

 Có 3 yếu tố khách quan của cung ứng:

+ Đối tượng cung ứng

+ Chủ thể cung ứng

+ Chủ thể tiếp nhận cung ứng

 Cung ứng thuốc: là quá trình đưa

thuốc đến người sử dụng

 Cung ứng thuốc là một chu trình khép kín, gồm 4 nội dung có mối quan hệ chặt chẽ với nhau:

+ Lựa chọn thuốc + Mua thuốc

+ Phân phối / cấp phát thuốc + Sử dụng thuốc

Cung ứng thuốc

Chu trình cung ứng thuốc

Hoạt động cung ứng ảnh hưởng lớn đến chất

lượng điều trị, chi phí y tế và lợi ích sức khỏe cộng đồng

Lựa chọn thuốc

 Đầu ra của hoạt động lựa chọn thuốc: + Xác định được chủng loại thuốc cần mua

+ Danh mục thuốc: tên thuốc, nồng

độ, hàm lượng…

 Là cơ sở để thực hiện các nhiệm vụ

tiếp theo trong chu trình cung ứng

thuốc

 Lựa chọn thuốc dựa trên nhiều căn cứ

Mua thuốc

 Căn cứ trên nhu cầu thực tế về số

lượng thuốc và chủng loại thuốc

 Lựa chọn các phương thức cung ứng, mua bán, lựa chọn nhà cung ứng

 Ký kết hợp đồng kinh tế mua bán

 Thanh toán tiền và kiểm nhập thuốc

 Hoạt động mua thuốc có liên quan

đến chất lượng thuốc, khả năng tiết

kiệm ngân sách và mức độ đáp ứng nhu cầu điều trị

Phân phối thuốc

 Thực hiện hoạt động bảo quản, tồn

trữ thuốc

 Vận chuyển, giao nhận thuốc đến các đơn vị y tế, các trung gian phân phối

để đưa thuốc đến người bệnh

 Cung cấp thông tin về thuốc cho các trung gian phân phối, cán bộ y tế và bệnh nhân

Sử dụng thuốc

 Các đối tượng liên quan đến hoạt động

sử dụng và có mối quan hệ hỗ trợ nhau:

+ Bác sĩ + Điều dưỡng + Dược sĩ

Tính đặc thù của cung ứng

thuốc

1 Tính phức tạp của sản phẩm: khác biệt về giá trị và

giá trị sử dụng, chủng loại, kỹ thuật liên quan đến sử dụng, chế độ quản lý và cung ứng

2 Sự phức tạp về mặt tổ chức các loại hình cung ứng

về không gian, thời gian và hình thức cung ứng

3 Cân bằng giữa lợi ích cá nhân, cục bộ và lợi ích xã

hội

4 Liên quan đến màng lưới dịch vụ y tế

5 Thị trường chuyên biệt và hàm lượng khoa học cao

6 Đảm bảo tính công bằng và tính xã hội cao

7 Môi trường pháp lý và đạo đức nghề nghiệp

Thách thức đối với quản lý cung ứng thuốc

1 Duy trì một nguồn tài chính ổn

2 Cải thiện chế độ pháp lý và nâng cao tính hiệu quả của hệ thống cung ứng thuốc công lập

+ Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

+ Cải thiện tính minh bạch trong quản lý + Quy định và nâng cao tính trách nhiệm trong quá trình thực hiện

+ Xây dựng và thực hiện chính sách, hệ thống quy định pháp lý

+ Củng cố và tăng cường sự kết hợp chặt chẽ trong hệ thống tổ chức và thực hiện Thách thức đối với quản lý cung ứng thuốc

3 Thay đổi nhận thức và hành vi của người cung ứng, cán bộ y tế, bệnh nhân và cộng đồng nói chung trong

sử dụng thuốc

+ cải thiện chất lượng kê đơn và phân phối / cấp phát thuốc

+ cải thiện nhận thức về sử dụng thuốc

và tính tuân thủ điều trị của bệnh nhân

Thách thức đối với quản lý cung ứng thuốc

4 Tái định hướng vai trò quản lý của nhà nước đối với hoạt động cung

ứng thuốc nhằm nâng cao khả năng tiếp cận đối với thuốc:

+ Tính sẵn có của thuốc

+ Khả năng tiếp cận về mặt địa lý

+ Khả năng chi trả cho thuốc

+ Tính chấp nhận được đối với thuốc

Thách thức đối với quản lý cung ứng thuốc

5 Các quy định về tính an toàn, hiệu quả và chất

lượng

+ Là nền tảng không thể thiếu được để đảm bảo tính an toàn, hiệu quả và chất lượng của hoạt động cung ứng thuốc

+ Các quy định pháp luật về Dược phải được thiết lập và

áp dụng cho cả khu vực cung ứng thuốc công và tư

+ Được xây dựng trên nền tảng pháp chế vững chắc,

nguồn lực về khoa học kỹ thuật chuyên ngành, nhân lực

có trình độ, nguồn tài chính hỗ trợ phù hợp và trên hết là

sự đồng thuận và hợp tác của cộng đồng trong việc xây dựng, thực thi các quy định pháp luật về Dược nói chung

và cung ứng thuốc nói riêng

Thách thức đối với quản lý cung ứng thuốc

Kinh nghiệm trong quản lý cung ứng thuốc

1 Chính sách thuốc quốc gia tạo cơ sở pháp

lý quan trọng đối với các hoạt động liên quan đến quản lý cung ứng thuốc

2 Sự lựa chọn thuốc hợp lý là nền tảng để cải

thiện chất lượng hoạt động cung ứng thuốc

3 Cơ chế quản lý và chế độ pháp lý hiệu quả

sẽ tiết kiệm tài chính và nâng cao hiệu quả trong quá trình thực hiện

4 Việc sử dụng thuốc hợp lý đòi hỏi nhiều

hơn các thông tin liên quan đến thuốc

5 Cần thiết lập một hệ thống giám sát và

đánh giá chất lượng hoạt động thông tin thuốc

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng (WHO)

 Tính thuận tiện

1. Điểm bán thuốc gần dân: cần bố trí

các điểm bán thuốc để người dân có thời gian đi mua thuốc trong khoảng

từ 30-60 phút bằng phương tiện

thông thường

2. Giờ giấc bán: Phù hợp với tập quán

sinh hoạt, cần có nhà thuốc phục vụ 24/24, thủ tục mua bán thuận lợi

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng

 Tính kịp thời

- Có sẵn và đủ các loại thuốc đáp ứng nhu cầu, có thuốc cùng loại để thay thế

- Có sẵn và đủ các loại thuốc thiết yếu

- Đủ số lượng thuốc theo yêu cầu của người mua

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng

 Chất lượng thuốc đảm bảo

- Đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy

định

- Không bán các thuốc sau

+ thuốc chưa có SĐK hoặc chưa được phép nhập khẩu, sản xuất

+ Thuốc giả, thuốc kém chất lượng + Thuốc quá hạn dùng

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng

 Giá cả phù hợp

- Có niêm yết giá theo quy định

- Giá không tăng khi nhu cầu tăng, ổn định tương đối

- Có các loại thuốc cùng chủng loại

nhưng xuất xứ khác nhau đáp ứng với khả năng tài chính của người mua

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng

 Hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an

toàn

- Chuyên môn của người bán thuốc đáp

ứng đầy đủ theo quy định

- Có đạo đức nghề nghiệp: tôn trọng người bệnh và không chạy theo lợi nhuận

- Có tinh thần trách nhiệm: hướng dẫn, tư vấn đầy đủ các thông tin cần thiết về thuốc cho bệnh nhân

- Chấp hành tốt các quy chế chuyên môn và các quy định khác (bán thuốc GN-HTT ,

thuốc kê đơn….)

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng

 Tính kinh tế

- Giá thuốc, giá thành điều trị phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh (đặc

biệt là ở vùng khó khăn)

- Đảm bảo đủ lợi ích điều trị với chi phí

thấp, tiết kiệm chi phí cho người bệnh và cho cộng đồng nói chung

- Thực hiện các chính sách kinh tế, thuế của nhà nước quy định

- Đảm bảo thu nhập và mức lãi hợp lý cho nhà thuốc

Tiêu chuẩn của cung ứng thuốc cho cộng đồng

Cung ứng thuốc tại Việt Nam

 Là một phần trong chính sách thuốc quốc gia của Việt Nam

+ Cung ứng thuốc cho nhu cầu CSSK của toàn dân đầy đủ, kịp thời các loại thuốc có hiệu lực, chất lượng tốt, an

toàn và giá cả hợp lý

+ Đảm bảo sử dụng thuốc an toàn,

hợp lý, hiệu quả

Cung ứng thuốc tại Việt Nam

 Nhu cầu về thuốc gia tăng và thay đổi cùng với sự thay đổi của mô hình bệnh tật

 Thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa:

+ Cung ứng thuốc do nhà nước độc quyền quản

lý, phân phối thông qua hệ thống các công ty dược phẩm quốc doanh

 Thời kỳ kinh tế thị trường định hướng XHCN:

+ Xóa bỏ chế độ bao cấp và chế độ bù lỗ trong cung ứng thuốc

+ Sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế trong hoạt động cung ứng thuốc

+ Hoạt động cung ứng thuốc có những chuyển biến tích cực (chủng loại, số lượng, chất lượng thuốc, khả năng phân phối thuốc, khả năng tiếp cận thuốc….)

Cung ứng thuốc tại Việt Nam

 Sự phân hóa giàu nghèo tăng lên

 Một bộ phận lớn những người có

nguy cơ mắc bệnh cao, có nhu cầu cao về thuốc lại phải chịu thiệt thòi

trong CSSK và cung ứng thuốc

 Yêu cầu đảm bảo tính công bằng và nâng cao khả năng tiếp cận đối với thuốc của nhân dân, đặc biệt ở vùng khó khăn

Cung ứng thuốc tại Việt Nam

 Mức độ sử dụng thuốc vào loại thấp của thế giới nhưng lại có nhiều chênh lệch giữa các vùng

 Nguồn thuốc dồi dào, khó quản lý

 Việc chấp hành quy chế chuyên môn liên quan đến cung ứng thuốc còn hạn chế

 Hoạt động của quản lý thị trường và thanh tra chuyên môn còn chồng chéo

 Phương thức phân phối mở rộng quá tầm kiểm soát

 Kinh phí thuốc, danh mục thuốc, thuốc thiết yếu cho các cơ sở y tế còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện

 Thuốc và đảm bảo cung ứng thuốc ở các trạm y tế

xã, phường còn khó khăn về nhân lực và mô hình quản lý

 Chính sách tài chính, giá cả trong phân phối giải quyết mối quan hệ giữa nhu cầu và khả năng chi trả cũng như khuyến khích đảm bảo màng lưới phân phối ở vùng sâu, vùng xa còn là vấn đề nan giải…

Cung ứng thuốc tại Việt Nam

Cung ứng thuốc tại Việt Nam

 Nhà nước xây dựng các chính sách

đảm bảo công bằng trong cung ứng

thuốc

+ Đảm bảo bằng CSTQG việc cung

ứng thuốc thiết yếu

+ NN cấp kinh phí mua thuốc chương trình, thuốc phòng chống bệnh xã hội, sinh đẻ có kế hoạch, phòng chống

dịch…

+ NN trợ cấp tiền thuốc, BHYT cho

nhân dân vùng cao, miền núi, vùng sâu

và các đối tượng hưởng CSXH khác