Một số nguyên nhân dẫn đến ly hôn trong xã hội hiện nay

Tuynhiên, trong những năm gần đây các giá trị truyền thống của gia đìnhViệt Nam về phương diện đạo đức, tình cảm, lối sống, văn hóa…đã vàđang bị rạn nứt do những tác động phức tạp của nề

PHẦN MỞ ĐẦU

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Gia đình là nền tảng của xã hội, nó có vai trò quan trọng trong việcđảm bảo cuộc sống cho từng cá nhân, nhu cầu hạnh phúc của các thànhviên trong gia đình Là một xã hội thu nhỏ gia đình và xã hội có tácđộng qua lại lẫn nhau Gia đình tốt thì xã hội tốt và ngược lại Tuynhiên, trong những năm gần đây các giá trị truyền thống của gia đìnhViệt Nam về phương diện đạo đức, tình cảm, lối sống, văn hóa…đã vàđang bị rạn nứt do những tác động phức tạp của nền kinh tế thị trường,những cám dỗ của cuộc sống dẫn đến tình trạng ly hôn ngày càng tăng,tình trạng suy giảm đạo đức, nề nếp gia phong trong gia đình ngàycàng phổ biến tạo nên sự bất ổn và mất cân bằng trong xã hội Chính

vì vậy, đây là mối quan tâm, lo ngại của Đảng, Nhà nước và dư luận xãhội hiện nay Án ly hôn xảy ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộcsống cũng như sự phát triển nhân cách của trẻ em, để lại trong trái timnhững đứa trẻ tội nghiệp những thương tích không bao giờ lành Vậynên, việc lí giải hiện tượng ly hôn, giảm bớt hậu quả tiêu cực của lyhôn đối với cá nhân và xã hội nói chung, đối với trẻ em nói riêng, đảmbảo sự phát triển bền vững của gia đình, đảm bảo cho trẻ em sống vàphát triển nhân cách trong môi trường gia đình tốt đẹp là một vấn đềcần thiết Đây cũng chính là lý do tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Một sốnguyên nhân dẫn đến ly hôn trong xã hội hiện nay”

II MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Mục đích nghiên cứu

Từ góc độ tiếp cận xã hội học, đề tài cố gắng tìm những nguyên nhân dẫn đến lyhôn thông qua việc tìm hiểu thực trạng ly hôn trong xã hội hiện nay, từ đó góp

phần giúp các nhà quản lý đưa ra biện pháp nhằm giúp đỡ cho những trẻ em là nạnnhân của án ly hôn được sống, học tập và phát triển trong điều kiện tốt, đồng thờigiúp các nhà quản lý đưa ra các biện pháp củng cố và xây dựng thiết chế gia đìnhbền vững.

2 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về các vấn đề xung quanh vấn đề ly hôn như thực trạng, nguyênnhân ly hôn, tác động của ly hôn đến sự phát triển của con trẻ, đồng thời đưa ra cácgiải pháp, kiến nghị nhằm hạn chế ly hôn

3 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Để tìm hiểu những nguyên nhân ly hôn cần dựa trên cơ sở phương pháp luận, đó làchủ nghĩa duy vật lịch sử, bên cạnh đó sử dụng nguyên tắc phương pháp luận củamột số lý thuyết xã hội học như: lý thuyết xung đột, lý thuyết sai lệch xã hội…Các phương pháp cụ thể như: phương pháp thu thập thông tin, tài liệu, phân tích,tổng hợp, giải thích…

III KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI

Kết cấu của đề tài bao gồm 3 phần: phần mở đầu, phần nội dung và phần kết luậnPhần mở đầu nêu lý do chọn đề tài, mục đích nghiên cứu, đối tượng và phươngpháp nghiên cứu

Phần nội dung gồm có 02 chương:

- Chương 1: Nêu lên những vấn đề lý luận chung, đó là trình bày những khái niệmliên quan như khái niệm ly hôn, gia đình, vai trò của gia đình đối với con trẻ…đồng thời, nêu khái quát chung về vấn đề ly hôn

- Chương 2: Trình bày về thực trạng ly hôn trong giai đoạn hiện nay Đưa ra một

số nguyên nhân dẫn đến tình trạng ly hôn ngày càng tăng Sau đó trình bày tácđộng của ly hôn đối với sự phát triển của con trẻ Cuối cùng là đưa ra một số giảipháp nhằm hạn chế ly hôn

Phần kết luận: Từ việc tìm hiểu về những vấn đề liên quan đến ly hôn như đã nêutrên, phần này tóm tát lại vấn đề và đưa ra một số kiến nghị giúp hạn chế ly hôn,đảm bảo sự phát triển bền vững của gia đình

Ngoài ra, còn có phần tài liệu tham khảo và phần phụ lục

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN

I MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN

1 Khái niệm ly hôn

Ly hôn là chấm dứt quan hệ hôn nhân do Toà án công nhận hoặcquyết định theo yêu cầu của vợ hoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng.Tòa án là cơ quan duy nhất có trách nhiệm ra phán quyết chấm dứtquan hệ hôn nhân của vợ chồng Phán quyết ly hôn của Tòa án thể hiệndưới hai hình thức: Bản án hoặc quyết định Nếu hai bên vợ chồngthuận tình ly hôn thỏa thuận với nhau giải quyết được tất cả các nộidung quan hệ vợ chồng khi ly hôn thì Toà án công nhận ra phán quyếtdưới hình thức là quyết định Nếu vợ chồng có mâu thuẫn, tranh chấpthì Tòa án ra phán quyết dưới dạng bản án ly hôn

Việc ly hôn phải do vợ hoặc chồng hoặc cả hai bên yêu cầu Tòa ánnhân dân giải quyết Tòa án nhân dân có quyền xử cho ly hôn hoặc bácyêu cầu ly hôn Theo luật hôn nhân và gia đình, khi vợ chồng, hoặc cảhai vợ chồng có đơn xin ly hôn, Tòa án nhân dân tiến hành hòa giải,xem xét giải quyết Nếu hòa giải không có kết quả, thì Tòa án nhândân xét xử Nếu xét thấy tình trạng trầm trọng, đời sống chung khôngthể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được, thì Tòa án

nhân dân xử cho ly hôn Nội dung giải quyết ly hôn là giải quyết quan

hệ vợ chồng trên 3 mặt:

- Quan hệ hôn nhân vợ chồng

- Quan hệ về con chung

- Quan hệ về tài sản chung

Vì vậy để ra quyết định cho ly hôn, công nhận thuận tình ly hôn thì ba

2.Các giai đoạn của ly hôn

Có ba giai đoạn trong quá trình ly hôn

Đầu tiên là giai đoạn cấp tính, giai đoạn này thường kéo dài trong 2năm xảy ra với sự chia cách về mặt cảm xúc và ly thân

Giai đoạn 2 là giai đoạn chuyển tiếp, cha mẹ sẽ trãi nghiệm sự daođộng lên và xuống rất lớn về tinh thần khi họ ly hôn

Giai đoạn 3 là giai đoạn hậu ly hôn, khi cha mẹ thiết lập một cuộcsống mới, có thể là cha mẹ đơn thân hoặc tái hôn

3.Khái niệm về gia đình và vai trò của gia đình đối với con trẻ

Bất cứ ai cũng được sinh ra và lớn lên trong một gia đình Gia đìnhbao gồm những người sống chung dưới một mái nhà, ăn chung mộtbếp, có lợi ích kinh tế chung và có trách nhiệm với nhau trong cuộcsống

Gia đình vừa là nơi đáp ứng nhu cầu riêng tư vừa thực hiện chức năngphát triển nòi giống và là trường học đầu tiên hình thành, phát triểnnhân cách con người

Trong mỗi gia đình vai trò của bố mẹ có vị trí quan trọng Theo truyềnthống Việt Nam, đàn ông thường là chủ của gia đình Người cha là trụcột, là biểu hiện của nhân cách văn hóa cao đẹp nhất để con cái họctập và noi theo Còn người mẹ là chỗ dựa, là hạt nhân tâm lý chủ đạo,nguồn lửa sưởi ấm yêu thương trong gia đình, nguồn tình cảm vô tậncho các con Cho nên gia đình là cái nôi văn hóa đầu tiên hình thànhnhân cách cho trẻ em

Trẻ được sinh ra từ lòng mẹ, được nuôi dưỡng từ dòng sữa mẹ, đượcnghe lời ru ấm áp của mẹ để đi vào giấc ngủ Mẹ là người đầu tiên trẻđược tiếp xúc khi cất tiếng khóc chào đời, là người dạy trẻ từ lời ăn

tiếng nói, hướng dẫn trẻ những bước đi đầu tiên Bên cạnh quan hệ cha

mẹ - con cái còn có quan hệ vợ chồng Đây là quan hệ cơ bản, đan xengiữa khía cạnh tự nhiên – sinh học, kinh tế và tâm lý đạo đức Văn hóatrong gia đình nói chung, quan hệ vợ chồng nói riêng đều có sự ảnghưởng trực tiếp đến sự hình thành và phát triển nhân cách của cácthành viên trong gia đình Bầu không khí tâm lý – đạo đức của giađình tác động trực tiếp đến nếp nghĩ, lối sống của trẻ Mọi xung khắccủa các cá nhân trong gia đình, nhất là giữa bố và mẹ, đều ảnh hưởngđến con cái Trong nếp nghĩ của trẻ nhỏ luôn lưu giữ hình dáng, lời ăntiếng nói của cha mẹ Yếu tố gia đình chịu trách nhiệm đối với quátrình xã hội hóa ban đầu của cá nhân, ảnh hưởng đến việc hình thànhphẩm chất, nhân cách gốc của trẻ Nếu ngay từ đầu các phẩm chất đó

bị sai lệch, trẻ sẽ dễ sinh hư Chính vì vậy, ngay từ đầu các bậc cha mẹhãy là tấm gương tốt để con cái noi theo

II VAI TRÒ CỦA ĐỀ TÀI

Việc nghiên cứu vấn đề ly hôn trong xã hội hiện nay có vai trò rấtquan trọng trong việc giúp giới trẻ nhận thức đúng về vấn đề ly hôn,giúp người đọc nắm bắt được thực trạng ly hôn trong xã hội hiện nay,giải thích nguyên nhân ly hôn, nêu lên những tác động của ly hôn vànhững giải pháp giải quyết vấn đề ly hôn

Thông qua những kiến thức về thực trạng, nguyên nhân… ly hôn trong

xã hội, đề tài giúp các nhà quản lý vách ra những chương trình hànhđộng, cách thức quản lý phù hợp, hoạch định những chính sách, chủtrương đường lối của Đảng và nhà nước về vấn đề hôn nhân gia đìnhđạt được kết quả tối ưu

Đồng thời, định hướng cho giới trẻ trang bị những kiến thức, kỹ năngsống trước khi xây dựng gia đình…

2006, cả nước có 66000 vụ ly hôn Tòa

án nhân dân lúc nào cũng trong tìnhtrạng bận rộn bởi án ly hôn chiếm tới 50% các án về dân sự nói chung

Ta thấy, so với năm 2005 số vụ ly hôn tăng lên rất nhanh (66%) trongnăm 2006, từ 39730 vụ tăng lên 66000 vụ

Lý giải về tình trạng này, có ý kiến cho rằng, đó là do quan niệm về lyhôn hiện nay không còn quá nặng nề như trước đây Người ly hônkhông còn chịu nhiều áp lực trong cuộc sống sau ly hôn nên họ có thể

dễ dàng hơn trong quyết định hôn nhân của mình

So sánh tỷ lệ ly hôn ở nông thôn và thành thị, theo điều tra Gia đìnhViệt Nam 2006, tỷ lệ ly hôn ở thành thị cao hơn ở nông thôn Ly hôn

và ly thân cao nhất là ở Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long(từ 3,8-4%) và thấp nhất là vùng Tây Bắc (1%) Nguyên nhân là dotrong môi trường đô thị, tính tự do cá nhân được đề cao nên ảnh hưởng

của gia đình trên các thành viên yếu đi, các đôi vợ chồng được tự dotrong sinh hoạt, không chịu sự chi phối của bố mẹ, anh em, trong quátrình sống lại thiếu kinh nghiệm xử lý các khúc mắc, vì thế dễ có nguy

cơ đổ vỡ gia đình, ngược lại trong gia đình nông thôn, mối quan hệgiữa các thành viên đoàn kết, gần gũi hơn, có trách nhiệm với nhauhơn, chính vì thế, ly hôn ở thành thị cao hơn ở nông thôn

Chúng ta cũng biết, xã hội ngày nay luôn đề cao đến vấn đề bình đẳnggiới Các trào lưu về bình đẳng giới khiến cho phụ nữ ngày càng cónhững kỳ vọng cao hơn Điều này giải thích trong các cuộc ly hôn, tỷ

lệ người vợ đứng đơn ly hôn lớn gấp gần 2 lần người chồng (47% sovới 28,1%) Tỷ lệ cả vợ cả chồng đứng đơn ly hôn là 13% Ở các khuvực Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, Đông Bắc tỷ lệ người

vợ đứng đơn ly hôn chiếm trên 50% trường hợp ly hôn

Theo Tòa án nhân dân (TAND) thị xã Hà Giang đã thụ lý 115 vụ án vềhôn nhân gia đình, trong đó có 95 vụ ly hôn Năm 2006, thụ lý 130 vụhôn nhân gia đình, trong đó có tới 120 vụ ly hôn Còn năm 2007,TAND đã thụ lý hơn 140 vụ ly hôn.(biểu đồ 1)

Biểu đồ 1 Tỷ lệ ly hôn ở thị xã Hà Giang từ năm 2005-2007

Đơn vị:(%)

Nguồn: số liệu ly hôn của Tòa án nhân dân thị xã Hà Giang qua các năm

Qua biếu đồ và những số liệu trên, ta thấy số vụ án ly hôn ở thị xã HàGiang ngày càng tăng, so với năm 2005, số vụ ly hôn năm 2006 tănglên hơn 26,3%, đến năm 2007 tăng lên 47,4%

Không chỉ riêng ở thị xã Hà Giang mà thực tế hiện nay, con số ly hônđang ngày càng tăng ở hầu hết các tỉnh, thành phố trong cả nước Và

tỷ lệ ly hôn năm sau luôn cao hơn năm trước

Theo số liệu thống kê, TAND các cấp ở Quảng Nam đã thụ lý các vụ

án hôn nhân gia đình năm 2000 là 587 vụ; năm 2009 là 1.281 vụ Nhưvậy, chỉ sau 10 năm loại án trong lĩnh vực này đã tăng đột biến, số vụhôn nhân gia đình năm 2009 chiếm tỷ lệ 218% so với năm 2000 Đây

là điều đáng báo động trong quan hệ hôn nhân gia đình ở các địaphương trong tỉnh

Còn theo kết quả nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa (Đại họcKhoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM), công bố năm 2008, tỷ lệ lyhôn ở Việt Nam tăng nhanh và chiếm 31%-40%, nghĩa là cứ 3 cặp kếthôn thì có một cặp ly hôn

Điều đáng buồn hơn là 60% số vụ ly hôn này thuộc về các gia đìnhtrẻ, tuổi vợ chồng từ 23-30, trong đó 70% ly hôn khi mới kết hôn chỉ

từ 1-7 năm và hầu hết đã có con

Thống kê của Tòa án nhân dân TP.HCM, năm 2009 toàn ngành thụ

lý 17.362 vụ và năm 2010 thụ lý 18.061 vụ (tăng khoảng 700 vụ) (biểu

đồ 1) Riêng TAND quận Gò vấp mỗi tháng cũng xử đến 70-80 vụ

Biểu đồ 1 Số vụ ly hôn tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2009-2010

Đơn vị: Vụ

Nguồn: số liệu thống kê của Tòa án nhân dân TP.HCM.

Đặc biệt, trong những năm qua đã xuất hiện trường hợp nguyên đơn làngười nước ngoài hoặc Việt Kiều về nước xin ly hôn với công dân ViệtNam Theo Phó chánh án TAND năm qua đã có 21 vụ ly hôn mànguyên đơn là người nước ngoài Đây là những trường hợp mới, vì thế

gặp rất nhiều khó khăn trong việc xử lý vì phải trải qua nhiều thủ tụcnhư công chứng, chứng thực đơn, tài liệu, phiên dịch tại tòa…

Nhìn vào các số liệu trên ta thấy rằng tuổi thọ hôn nhân ở Việt Namngày càng giảm Đó thực sự là những con số đáng buồn

II NGUYÊN NHÂN CỦA ÁN LY HÔN

Thực tế có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến ly hôn như : mâu thuẫn vợchồng, bạo hành, không hợp tính tình, ngoại tình, yếu tố kinh tế,không có con, thiếu kinh nghiệm sống, không có con trai,…tuy nhiênnguyên nhân cơ bản vẫn là do mâu thuẫn vợ chồng, bạo hành, ngoạitình và do thiếu kinh nghiệm sống

1 Mâu thuẫn vợ chồng

Mâu thuẫn gia đình xuất phát từ việc cả hai vợ chồng không hợp về tính tình, sởthích, suy nghĩ, và ngay cả trong vấn đề tình dục Hiện nay, với sự phát triển củakinh tế thị trường, con người bận rộn trong việc chạy đua với đồng tiền mà ít quantâm đến nhau về mặt tình cảm, thế nên sự gắn kết giữa các thành viên ngày càngtrở nên phai nhạt dần, từ đó mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh Hơn thế, nhiều người khixây dựng gia đình xuất phát từ động cơ kinh tế, chiều theo gia đình, thậm chí là chỉ

vì muốn trả thù ai đó nên quyết định kết hôn với người khác… Đến với nhau vìnhững lý do như vậy, gia đình tan vỡ là điều khó tránh khỏi

Những mâu thuẫn giữa các cặp vợ chồng còn xuất phát từ việc không tìm hiểunhau kỹ trước hôn nhân Thực tế, những cuộc tình trước hôn nhân thường rất đẹp,rất lãng mạn, giống như lời của bà Nguyễn Thị Thương, Giám đốc Trung tâm tưvấn FDC, “Tình yêu trước hôn nhân như buổi bình minh của ngày mới, với tất cả

sự rạng rỡ, tràn trề sức sống Còn tình yêu trong hôn nhân lại có buổi trưa và buổichiều với sự chói lòa, gay gắt, mệt mỏi” Khi yêu nhau người ta nhìn đời bằng cặpkính màu hồng Còn khi đã trở thành vợ chồng, ai nấy đều trở về với con người

thật của mình, lộ diện đầy đủ cả tốt lẫn xấu Nếu không biết chấp nhận cái xấu, khóchịu với những khác biệt giữa hai người thì cuối cùng sẽ đi đến ly hôn.

Mâu thuẫn gia đình là một trong những nguyên nhân cơ bản và chiếm tỷ lệ cao dẫntới ly hôn Theo số liệu của TAND thị xã Hà Giang, năm 2005, trong số 95 vụ lyhôn thì có 36 vụ ly hôn do mâu thuẫn vợ chồng, chiếm 37,9%; ly hôn do bạo hành

có 29 vụ, chiếm 30,5%; do không hợp tính tình có 18 vụ, chiếm 18,95%; do ngoạitình có 6 vụ, chiếm 6,3%; không có con có 1 vụ, chiếm 1,05%; nguyên nhân khác