tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bạo lực trong nhà trường

Bạo lực học đường, đặc biệt là về mặt thể chất đã trở thành mối quan tâmcủa rất nhiều gia đình, các nhà trường và là nỗi trăn trở của toàn xã hội bởi hậu quảnghiêm trọng mà nó gây ra.. N

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

II Cơ sở lý luận của đề tài

NỘI DUNG

I Giai đoạn chuẩn bị và thành lập nhóm

II Giai đoạn khởi động và bắt đầu khởi động

III Giai đoạn hoạt động – giai đoạn tập trung………

IV Lượng giá và kết thúc

TỔNG KẾT

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

I Lý do nghiên cứu

Trong những năm gần đây dư luận xã hội đang phản ánh thực trạng bạo lực họcđường đang diễn ra ngày càng nhiều, với những hành vi bạo lực diễn ra với chiềuhướng khác nhau, biểu hiện có sự thay đổi theo chiều hướng tiêu cực Tại ViệtNam, số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo đưa ra gần đây nhất, trong một năm học,toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học(khoảng 5 vụ/ngày) Cũng theo thống kê của Bộ Giáo dục và đào tạo, cứ khoảngtrên 5.200 học sinh thì có một vụ đánh nhau, cứ hơn 11.000 học sinh thì có một em

bị buộc thôi học vì đánh nhau, cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánhnhau Bạo lực học đường, đặc biệt là về mặt thể chất đã trở thành mối quan tâmcủa rất nhiều gia đình, các nhà trường và là nỗi trăn trở của toàn xã hội bởi hậu quảnghiêm trọng mà nó gây ra Theo nghiên cứu, hành vi bạo lực học đường diễn rachủ yếu ở lứa tuổi thiếu niên, lứa tuổi đang đối mặt với những biến đổi quan trọng

về thể chất và tinh thần

Ở lứa tuổi Trung học cơ sở (hay còn gọi là lứa tuổi Thiếu niên) cơ thể các emthay đổi, và các em phải chống chọi với nhiều áp lực có tính xung năng – nhất làxung năng tính dục Chính trong giai đoạn này, nhiều trẻ rơi vào tình trạng hoangmang, dao động, mất phương hương đến mức có thể có những rối nhiễu tâm trí:hoài nghi, coi thường các giá trị, lo sợ nhưng cũng bộc lộ con người thật và muốn

tự khẳng định mình Trẻ muốn phá vỡ những thiết lập quan hệ cũ, muốn từ bỏ tuổithơ để tạo lập một phương thức quan hệ mới với xã hội, và hành vi bạo lực họcđường cũng là một trong những hệ quả tất yếu của những rối nhiễu tâm trí khi các

em không thể kiểm soát được của mình

Ngoài nguyên nhân từ các em, còn rất nhiều các yếu tố khác ảnh hưởng đếnhành vi lệch chuẩn này: gia đình, nhà trường, xã hội, Việc tìm hiểu những yếu tốảnh hưởng đến hành vi bạo lực trong nhà trường có ý nghĩa quan trọng đối với cácnhà quản lý giáo dục, các thầy cô giáo cũng như các bậc phụ huynh trong việc việcquản lý, giải quyết và phòng ngừa hành vi bạo lực học đường

I Cơ sở lý luận của đề tài

I.1 Bạo lực học đường và bạo lực học đường về mặt thể chất

I.1.1 Khái niệm

Bạo lực học đường:

Trong quá trình nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến bạo lực học đường,nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra những quan điểm khác nhau về khái niệm bạo lựchọc đường Có khái niệm cho rằng: bạo lực học đường là bất kỳ hình thức hoạtđộng bạo lực hoặc các hoạt động bên trong các cơ sở trường học Nó bao gồm cáchành vi bắt nạt, lạm dụng thân thể, lạm dụng bằng lời nói, ẩu đả, bắn,… Bắt nạt vàlạm dụng vật chất là những hình thức phổ biến nhất của bạo lực có liên quan đếnbạo lực học đường Tuy nhiên, trường hợp cực đoan như bắn và giết người cũng đãđược liệt kê như là bạo lực học đường

Mặc dù, cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa thống nhất trong giới nghiên cứu,tuy nhiên chúng ta có thể hiểu bạo lực học đường là những hành vi cố ý, sử dụng

vũ lực hoặc quyền lực của học sinh hoặc giáo viên đối với những học sinh, giáoviên hoặc những người khác và ngược lại Đó có thể là những hành vi bạo lực vềthể xác, bạo lực về tinh thần, bạo lực về tình dục, bạo lực ngôn ngữ, những bắt ép

về tài chính hoặc những hành vi khác có thể gây ra nhưng tổn thương về mặt tinhthần hoặc thể xác cho người bị hại

Bạo lực học đường về mặt thể chất:

Bạo lực về thể chất là một hiện tượng rất nghiêm trọng, nó không chỉ ảnhhưởng đến người bị bạo lực mà còn ảnh hưởng đến người bị chứng kiến cảnh bạolực Bạo lực về thể chất xảy ra khi một người bị người khác sử dụng công khainhững hành động cơ thể để áp đặt sức mạnh của họ lên người kia

Bạo lực thể chất bao gồm các hành vi như đá, đấm đánh, hoặc các hành độngtấn công về mặt thể chất khác Trong thực tế, có những em học sinh thường bị bạolực bởi những hành vi tiêu cực về mặt thể chất như trộm cắp, đánh nhau, quấy rối,chọc ghẹo hành động này thường diễn ra liên tục trong một thời gian tương đốidài, gây tổn thương về thể chất cũng như tâm lý bên cạnh những mất mát haynhững thương tổn về thực thể hay định lượng được trên bình diện cụ thể

I.1.2 Các hình thức thường gặp của bạo lực học đường về mặt thể chất

Các hình thức bạo lực thể chất hay gặp gồm: giật cặp, lục cặp, giật và giấu đồdùng học tập, giật mũ, áo, giày dép, phá hoại đồ dùng học tập

Ngoài ra còn có các hình thức tác động vào thân thể chưa gây thương tích như:

gõ lên đầu, vai, đập vào người, xô đẩy, dùng các đồ dùng học tập, đất cát, sâu bọném vào người, kéo tóc, dính kẹo cao su lên tóc, cắt tóc, đổ nước lên đầu, gạtchân,

Bên cạnh đó còn có những hành động gây thương tích: cào cấu, giật tóc, đánh,tát vào mặt, ném gạch hoặc đất đá vào người, cố ý dùng vũ khí để gây thương tíchcho người khác

Những hành động bắt nạt này xảy ra thường xuyên nhất là ở trường hoặc có thểtrên đường đến trường, sau giờ tan học Ngoài ra các hình thức của hành vi bạo lựcnày cũng diễn ra ở những dạng khác nhau ở mức độ và cấp độ khác nhau phụ thuộcvào văn hóa cũng như tình hình thực tế từng địa phương hay môi trường học

I.2 Lứa tuổi thiếu niên (lứa tuổi Trung học cơ sở)

I.2.1 Khái niệm

Lứa tuổi Trung học cơ sở hay còn gọi là thiếu niên, tuổi ô mai, bao gồm các em

có tuổi từ 11 - 14 (học lớp 6 - 9 ở trường Trung học cơ sở) là một giai đoạn chuyểntiếp thể chất và tinh thần trong sự phát triển của con người diễn ra giữa giaiđoạn trẻ em và trưởng thành Sự chuyển tiếp này liên quan tới những thay đổi vềsinh học (ví dụ dậy thì), xã hội và tâm lý, dù những thay đổi về sinh học và tâm lý

là dễ nhận thấy nhất

I.2.2 Khái quát đặc điểm tâm lý lứa tuổi thiếu niên

Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dầnkhỏi thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởng thành) tạonên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, tìnhcảm, đạo đức…của thời kỳ này

Ở lứa tuổi thiếu niên có sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính ngườilớn”, điều này phụ thuộc vào sự phát triển mạnh mẽ về cơ thể, sự phát dục, điềukiện sống, hoạt động…của các em

Mặt khác, ở những em cùng độ tuổi lại có sự khác biệt về mức độ phát triển cáckhía cạnh khác nhau của tính người lớn - điều này do hoàn cảnh sống, hoạt độngkhác nhau của các em tạo nên Hoàn cảnh đó có cả hai mặt:

 Những yếu điểm của hoàn cảnh kiềm hãm sự phát triển tính người lớn: trẻchỉ bận vào việc học tập, không có những nghĩa vụ khác, nhiều bậc cha mẹ

có xu thế không để cho trẻ hoạt động, làm những công việc khác nhau củagia đình, của xã hội

 Những yếu tố của hoàn cảnh thúc đẩy sự phát triển tính người lớn: sự giatăng về thể chất, về giáo dục, nhiều bậc cha mẹ quá bận, gia đình gặp khókhăn trong đời sống, đòi hỏi trẻ phải lao động nhiều để sinh sống Điều đóđưa đến trẻ sớm có tính độc lập, tự chủ hơn

Phương hướng phát triển tính người lớn ở lứa tuổi này có thể xảy ra theo cáchướng sau:

 Đối với một số em, tri thức sách vở làm cho các em hiểu biết nhiều, nhưngcòn nhiều mặt khác nhau trong đời sống thì các em hiểu biết rất ít

 Có những em ít quan tâm đến việc học tập ở nhà trường, mà chỉ quan tâmđến những vấn đề làm thế nào cho phù hợp với mốt, coi trọng việc giao tiếpvới người lớn, với bạn lớn tuổi để bàn bạc, trao đổi với họ về các vấn đềtrong cuộc sống, để tỏ ra mình cũng như người lớn

 Ở một số em khác không biểu hiện tính người lớn ra bên ngoài, nhưng thực

tế đang cố gắng rèn luyện mình có những đức tính của người lớn như: dũngcảm, tự chủ, độc lập…

Trong những giai đoạn phát triển của con người, lứa tuổi thiếu niên có một vị trí

và ý nghĩa vô cùng quan trọng Đây là thời kỳ phát triển phức tạp nhất, và cũng làthời kỳ chuẩn bị quan trọng nhất cho những bước trưởng thành sau này Thời kỳthiếu niên quan trọng ở chỗ : trong thời kỳ này những cơ sở, phương hướng chungcủa sự hình thành quan điểm xã hội và đạo đức của nhân cách được hình thành,chúng sẽ được tiếp tục phát triển trong tuổi thanh niên Hiểu rõ vị trí và ý nghĩa củagiai đoạn phát triển tâm lý thiếu niên, giúp chúng ta có cách đối xử đúng đắn và

giáo dục để các em có một nhân cách toàn diện.

II Thực trạng bạo lực học đường ở lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở

II.1 Một số thống kê về thực trạng bạo lực học đường

Trong những năm gần đây, bạo lực học đường trở thành một vấn đề nhức nhốiđối với nền giáo dục Việt Nam Hiện tượng học sinh đánh nhau là một hiện tượngkhông mới, nhưng những hiện tượng đánh nhau của học sinh ở một số địa phươngtrong thời gian gần đây đã bộc lộ những tính chất nguy hiểm và nghiêm trọng Điểnhình là các vụ học sinh dùng hung khí đánh nhau trong trường học, trước cổngtrường, học sinh nữ đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn gây hậu quả nghiêm trọng

và bức xúc trong dư luận xã hội

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, năm học 2009 – 2010 trêntoàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoàitrường học Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo 1

558 học sinh, buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần, 1 năm học) 735 học sinh.Theo số lượng trường học và học sinh hiện nay thì cứ 5.260 học sinh lại xảy ra một

vụ đánh nhau, và cứ 9 trường học lại xảy ra một vụ đánh nhau Cứ 10.000 học sinhthì lại có 1 học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 5.555 học sinh thì lại có 1 học sinh bị

kỷ luật cảnh cáo vì đánh nhau, cứ 11.111 học sinh thì có 1 học sinh bị buộc thôi học

3.000 học sinh của 30 trường THCS, THPT trên địa bàn Hà Nội, sử dụng phươngpháp bảng hỏi và phỏng vấn sâu

Kết quả, khoảng 80% học sinh cho biết từ trước đến nay đã bị bạo lực giớitrong trường học ít nhất một lần, 71% bị bạo lực trong vòng 6 tháng qua Trong đó,bạo lực tinh thần (mắng chửi, đe dọa, bắt phạt, đặt điều, sỉ nhục ) chiếm tỷ lệ cao

nhất 73%, bạo lực thể chất (tát, đá, xô đẩy, kéo tóc, bạt tai, đánh đập ) là 41%

và bạo lực tình dục (tin nhắn với nội dung tình dục, sờ, hôn, hiếp dâm, yêu cầuchạm vào bộ phận sinh dục, lan truyền tin đồn tình dục ) chiếm 19%

Bạo lực thể chất xảy ra với học sinh THCS (50%) nhiều hơn THPT (25%)

Theo báo VnExpress phỏng vấn cô Đỗ Thị Thu Hồng, Hiệu phó trường THCSVạn Thắng (Ba Vì, Hà Nội) cho biết, tình trạng bạo lực trong trường mình vẫn tồntại nhưng đã giảm so với năm trước "Từ đầu năm học đến nay, chúng tôi ghi nhậnkhoảng 15 trường hợp bạo lực tại trường Trong đó, chủ yếu là bạo lực thân thể nhưgây gổ, xô xát hoặc bạo lực tinh thần như đe dọa lẫn nhau Lý do, đôi khi chỉ đơngiản vì “nhìn ngứa mắt quá” - cô Hồng nói

Với câu hỏi “Khi đánh nhau với học sinh khác, bạn thường dùng hình thức nào

là chủ yếu?”, kết quả thu được cho thấy có từ 41% đến 59,5% “đánh một mình” và47,7% đến 52% “đánh tập thể” Điều này cho thấy, bạo lực học đường không chỉ làchuyện của mỗi học sinh, mà có tính chất lây lan theo nhóm bạn

Về phương tiện sử dụng khi đánh nhau, 33% không sử dụng phương tiệnnào, đây là những em khi đánh nhau thường dùng các “chiêu thức võ công” nhưtúm tóc, cào cấu, xé áo Việc sử dụng “võ mồm” kết hợp với tay chân tuy khônggây nên những thương tích nghiêm trọng về thể chất nhưng lại gây nên những tổn

thương về tâm lý, tinh thần đối với nạn nhân khi bị chửi rủa hết sức tục tĩu, hoặc bị

xé tung áo giữa đám đông Dụng công cụ sử dụng khi đánh nhau là 28% sử dụngdép, guốc; 8% sử dụng gậy gộc, 4% dùng gạch đá, và 0,7% dùng dao lam, ống tuypnước Những phương tiện này, tùy mức độ mà có thể gây nên thương tích, thậm chígây nên tàn phế hoặc cướp đi mạng sống của bạn học

II.2 Hậu quả nghiêm trọng từ bạo lực học đường về mặt thể chất

 Ảnh hưởng đến bản thân học sinh

Trong nhiều vụ bạo lực được nói tới, không ít những vụ bạo lực đã gây ra nhữnghậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác Nhẹ nhàng có thể là những vết bầm tím nhưngcũng có thể là những thương tích nặng phải vào bệnh viện điều trị Tồi tệ hơn khikhông ít vụ bạo lực đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội để lại sự thiệtthòi, đau đớn không chỉ về mặt thể xác mà cả tinh thần cho học sinh và gia đình.Những đứa trẻ bị bạo lực thường cảm thấy bị tổn thương, chán nản, lo âu, côđơn, suy sụp… Sự sợ hãi hoặc nỗi ám ảnh làm thế nào để đối phó những kẻ bắt nạt

có thể khiến trẻ bị stress Các em không dám ra ngoài chơi hoặc đến trường, khôngthể tập trung vào học hành

Kể cả những em chỉ chứng kiến chứ không tham gia hành vi bạo lực cũng bịảnh hưởng Chứng kiến những hành vi bạo lực khiến các em cảm thấy sợ hãi, vànếu thấy những kẻ gây ra bạo lực không hề bị trừng trị thì những em chứng kiếncũng có thể hùa theo số đông, ủng hộ hành vi này, và có nhiều khả năng trở thành

kẻ có hành vi bạo lực trong tương lai Những cuộc thăm dò ở Mỹ đã cho thấy rằngnhững em chứng kiến mà im lặng thì 33% cảm thấy giận dữ nhưng bất lực, chorằng lẽ ra các em nên làm gì đó nhưng đã không dám làm; 24% cho rằng việc đóchẳng liên quan gì đến các em; điều này nếu kéo dài và lặp đi lặp lại sẽ tạo nên mộtnhóm người vô cảm trước những bất công hay nỗi đau của người khác

 Ảnh hưởng đến gia đình

Những hành vi bạo lực học đường của học sinh sẽ không thể làm cho các bậcphụ huynh vừa lòng Nếu con đánh nhau với bạn, bị nhà trường xử phạt, bị cha mẹnạn nhân lên tiếng thì cách xử lý phổ biến nhất được các bậc cha mẹ lựa chọn làchửi mắng, trách móc, thậm chí là đánh đập con mình Điều đó đồng nghĩa với việc

họ gieo thêm vào đứa con của mình nỗi bực tức và làm nảy sinh mâu thuẫn giữacha mẹ và con cái Không khí gia đình sẽ trở nên căng thẳng hơn nếu như cha mẹ

cứ đổ lỗi cho nhau về việc quản lý và giáo dục con Không những thế nếu nhữnghành vi bạo lực của học sinh để lại hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác thì giađình phải mất thêm một khoản tài chính lớn để giải quyết hậu quả Đó là chưa kể,gần đây có những vụ bạo lực học đường đã dẫn tới những cái chết thương tâm củanhững em học sinh vô tội Nỗi đau đó đối với bất cứ gia đình nào cũng không thể

bù đắp được

 Ảnh hưởng đến nhà trường

Hành vi bạo lực không chỉ tác động xấu đến nạn nhân mà còn khiến không khítrường học trở nên nặng nề, căng thẳng với nỗi sợ hãi, bất an luôn bao trùm Đã cókhông ít học sinh từ chối đến trường vì sợ bị bạn bè trêu chọc, đánh đập Điều đócho thấy môi trường nhà trường không còn tính lành mạnh, sự hấp dẫn và là nỗi sợhãi của học sinh

 Ảnh hưởng đến xã hội

Xã hội Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của nền văn hóa Nho giáo với những

lễ nghi, phép tắc và chuẩn mực đạo đức Giờ đây, có những học trò ngang nhiên cãi

lại thầy, thậm chí đánh thầy ngay trên bục giảng đến mức ngất xỉu; bạn bè đánhđấm, đâm chém nhau xảy ra khá thường xuyên Chính những hành động ấy đã cànglàm lu mờ những nét văn hóa truyền thống của xã hội, thể hiện một sự suy đồi vềmặt đạo đức và sự sai lệch về mặt hành vi một cách đáng báo động.

Cùng với những ảnh hưởng tới văn hóa truyền thống của xã hội thì hành vi bạolực chốn học đường cũng đã là một phần không nhỏ làm mất trật tự xã hội Những

vụ bạo lực học đường không chỉ xảy ra trong khuôn viên nhà trường mà phần lớncòn xảy ra ở bên ngoài nhà trường Những vụ bạo lực học đường có thể là giữa mộthọc sinh với một học sinh những cũng có thể là những hành vi “đánh hội đồng” và

cả những vụ bạo lực học đường có sự tham gia của những người ngoài, vì thế sựmất trật tự xã hội mà nó gây ra không phải là nhỏ

I Giai đoạn chuẩn bị và thành lập nhóm

1 Chọn nhóm viên và chuẩn bị môi trường hoạt động.

Dựa trên những nhu cầu và thực tiễn chúng tôi tiến hành chọn một nhóm gồmkhoảng 25 thành viên là học sinh Trung học cơ sở, một số là các cán bộ lớp và một

số em đã từng gây ra bạo lực cũng như một số em là nạn nhân của nạn bạo lực học

Địa điểm tổ chức sinh hoạt nhóm là phòng học hoặc là ngoài trời tùy vào từngbuổi sinh hoạt mà sẽ được lưu động Để đảm bảo có một môi trường tốt nhất trongtừng buổi sinh hoạt nhóm

2 Mục đích và mục tiêu sinh hoạt

- Mục đích: Là nhằm nâng cao hiểu biết cho các học sinh về nạn bạo lực họcđường và cách phòng tránh

- Mục tiêu: gồm có 2 mục tiêu chính

+ Củng cố kiến thức cho các thành viên về bạo lực học đường

+ Củng cố kỹ năng giải quyết các mâu thuẫn, xung đột bằng phương pháphòa giải tránh bạo lực

3 Đánh giá nguồn lực – tiềm năng và sự hỗ trợ bên ngoài – phân tích lực trường tác động

- Nguồn lực bên trong: đó chính là đến từ các thành viên Phải khai thác hếtcác khả năng và kiến thức của các thành viên trong nhóm Để từ đó nâng cao nănglực cho các thành viên và phát hiện các khả năng tiềm tang của các thành viên để từ

đó giúp điều chỉnh hợp lý trong các buổi sinh hoạt nhóm và nhằm giúp phát triểnnhóm

- Nguồn lực bên ngoài: Có thể đến từ gia đình, nhà trường hay bạn bè của cácthành viên trong nhóm hay là từ các chính sách hỗ trợ cho các nạn nhân bạo lựchọc đường phải nắm bắt khai thác các nguồn lực từ bên ngoài này một cách triệt đểnhư thế mới giúp đánh giá được các thành viên trong nhóm từ đó đưa ra các kếhoạch hoạt động phù hợp giúp thúc đẩy nhóm phát triển

Phải khai thác và kêu gọi sự trợ giúp từ phía nhà trường và gia đình của cácthành viên vì đó là những nguồn lực quan trọng liên quan trực tiếp đến các thànhviên trong nhóm Nếu khai thác tốt thì sẽ giúp nhóm hoạt động và phát triển tốt