Giáo dục lối sống cho Đoàn viên, thanh niên huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh thông qua hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Là người phụ trách phong trào thanh niên của một huyện, chúng tôi có nhiều trăn trở về những nguyên nhân lệch lạc trong lối sống của đoàn viên thanh niên hiện nay, có những suy tư về nhữ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

CHU THỊ HẢO

GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN HUYỆN ĐẦM HÀ, TỈNH QUẢNG NINH THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN TẠI CỘNG ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

CHU THỊ HẢO

GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN HUYỆN ĐẦM HÀ, TỈNH QUẢNG NINH THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN TẠI CỘNG ĐỒNG

Chuyên ngành: Giáo dục và phát triển cộng đồng

Mã số: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Nguyễn Thị Mai Lan

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả luận văn

Chu Thị Hảo

LỜI CẢM ƠN!

Với tình cảm hết sức chân thành, tác giả luận văn xin được trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, các Thầy giáo, Cô giáo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cùng toàn thể các Thầy giáo, Cô giáo đã tham gia giảng dạy lớp cao học chuyên ngành Giáo dục và phát triển cộng đồng Xin trân trọng cảm ơn các Thầy giáo, Cô giáo đã tham gia giảng dạy và tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tác giả xin cảm ơn lãnh đạo, cán bộ, giáo viên trong Phòng GD&ĐT huyện Đầm Hà, phụ huynh học sinh, học sinh các trường THCS cùng cán bộ các tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành luận văn

Đặc biệt tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS,TS Nguyễn Thị Mai Lan và các Thầy giáo, Cô giáo đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình định hướng đề tài, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Tác giả vô cùng cảm động trước sự động viên, khích lệ, ủng hộ nhiệt thành, tạo điều kiện của đồng nghiệp, bạn bè, gia đình trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu Xin được chân thành cảm ơn!

Dù đã hết sức cố gắng, nhưng luận văn này vẫn khó tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự góp ý của các Thầy giáo, Cô giáo, các bạn đồng nghiệp và những người quan tâm tới đề tài

Xin trân trọng cảm ơn !

Quảng Ninh, ngày … tháng … năm 2017

Tác giả

Chu Thị Hảo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu: 2

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu: 3

6 Phương pháp nghiên cứu: 3

7 Cấu trúc luận văn: 3

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN 4

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 4

1.2 Một số khái niệm cơ bản 6

1.2.1 Khái niệm giáo dục 6

1.2.2 Khái niệm lối sống và giáo dục lối sống 7

1.2.3 Khái niệm hoạt động 8

1.2.4 Khái niệm thực tiễn 8

1.2.5 Khái niệm cộng đồng 8

1.2.6 Khái niệm đoàn viên thanh niên 9

1.3 Lý luận về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 10

1.3.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về lối sống và giáo dục lối sống 10

1.3.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục lối sống cho thanh niên 11

1.3.3 Vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 12

1.3.4 Nội dung giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 13

1.3.5 Hình thức giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 15

1.4 Lý luận về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng 19

1.4.1 Khái niệm giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng 19

1.4.2 Nội dung giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng 19

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên hiện nay 22

1.5.1 Yếu tố chủ quan 22

1.5.2 Các yếu tố khách quan 24

Tiểu kết chương 1 27

Chương 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN TẠI HUYỆN ĐẦM HÀ, QUẢNG NINH 28

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh 28

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 28

2.1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội 28

2.1.3 Truyền thống văn hóa 30

2.2 Thực trạng tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh 32

2.2.1 Khái quát về tình hình đoàn viên thanh niên huyện 32

2.2.2 Công tác tổ chức đoàn các cấp trong huyện 33

2.2.3 Một số kết quả nổi bật trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi toàn huyện 34

2.3 Thực trạng giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm

Hà, tỉnh Quảng Ninh 42

2.3.1 Nhận thức của đoàn viên thanh niên về giáo dục lối sống hiện nay 42

2.3.2 Mức độ thực hiện các nội dung giáo dục lối sống 43

2.3.3.Thực trạng việc thực hiện các hình thức giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 43

2.4 Thực trạng giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, Quảng Ninh thông qua các hoạt động tại cộng đồng 45

2.4.1 Thực trạng giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, Quảng Ninh thông qua các hoạt động tuyên truyền 45

2.4.3 Thực trạng giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, Quảng Ninh thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế 48

2.4.4 Sự ảnh hưởng tới giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn 49

2.3.5 Những thuận lợi, khó khăn của công tác giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà hiện nay 53

Tiểu kết chương 2 56

Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN TẠI CỘNG ĐỒNG 57

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên 57

3.1.1 Nguyên tắc bảo đảm tính đồng bộ 57

3.1.2 Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn 58

3.1.3 Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi 58

3.2 Các biện pháp giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, Quảng Ninh 59

3.2.1 Tăng cường xây dựng kế hoạch phối hợp giáo dục toàn diện cho

đoàn viên thanh niên 59

3.2.2 Tích cực tổ chức các hoạt động tuyên truyền tại cộng đồng 63

3.2.3 Đẩy mạnh hoạt động giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng 66

3.2.4 Nâng cao hiệu quả các hoạt động giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên 74

3.2.5 Nâng cao chất lượng, vai trò của tổ chức Đoàn, Hội trong các hoạt động giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên 76

3.2.6 Phát huy các thiết chế văn hóa tại cộng đồng 82

KẾT LUẬN 83

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Mức độ nhận thức của đoàn viên thanh niên về tầm quan trọng của giáo dục lối sống 42 Bảng 2: Thực trạng việc thực hiện các nội dung giáo dục lối sống 43 Bảng 3: Thực trạng thực hiện các hình thức giáo dục lối sống 44 Bảng 5 Thực trạng giáo dục lối sống qua các hoạt động truyền thông 45 Bảng 6 Thực trạng việc giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động phong trào 46 Bảng 7 Thực trạng giáo dục lối sống qua các hoạt động trải nghiệm thực tế 48 Bảng 8 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động thực tiễn 49

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho đoàn viên, thanh niên là một việc làm quan trọng không thể thiếu hiện nay, đây là một quá trình phức tạp đòi hỏi phải có sự tham gia và phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị: cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức, các lực lượng giáo dục, nhà trường, Đoàn thanh niên cùng với gia đình

và toàn thể xã hội

hập, đô thị hóa

và sự phát triển của khoa học công nghệ

đến công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức cho đoàn viên thanh niên nói chung và lối sống trong giới trẻ nói riêng Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/2/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu: Một bộ phận giới trẻ giảm sút niềm tin, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, sống thực dụng, thiếu lý tưởng, xa rời truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc Một số ít thanh niên bị các thế lực thù địch lôi kéo, kích động chống sự nghiệp cách mạng của Đảng

và dân tộc ta Tình trạng tội phạm và tệ nạn xã hội trong giới trẻ diễn biến phức tạp

Nguyên nhân của thực trạng trên là rất đa dạng, trong đó nhiều tổ chức,

cá nhân chưa nhận thức đúng và đầy đủ tầm quan trọng của nhiệm vụ giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức đặc biệt là công tác giáo dục lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ, nhất là trong bối cảnh đất nước có nhiều thay đổi Việc cụ thể hoá các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác giáo dục thế hệ trẻ chưa kịp thời và hiệu quả; nhiều mục tiêu, chỉ tiêu chưa đạt yêu cầu Vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội

trong chăm lo, giáo dục thế hệ trẻ chưa được như mong muốn, chưa đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay Bên cạnh đó quá trình hội nhập, đô thị hóa, sự phát triển của khoa học công nghệ, các phương tiện truyền thông hiện đại, các tệ nạn xã hội…đã có tác động không nhỏ đến công tác giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên, nhất là khu vực nông thôn, khu vực vùng sâu, vùng xa, thanh niên vùng dân tộc thiểu số

Là người phụ trách phong trào thanh niên của một huyện, chúng tôi có nhiều trăn trở về những nguyên nhân lệch lạc trong lối sống của đoàn viên thanh niên hiện nay, có những suy tư về những biện pháp giáo dục chưa có hiệu quả của Đoàn Thanh niên trên địa bàn toàn huyện

Giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng” làm

luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng, đề

niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh

3 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Đoàn viên thanh niên trên địa bàn huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh, cụ thể tiến hành nghiên cứu trên 150 đoàn viên thanh niên trên địa bàn huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh

3.2 Đối tƣợng nghiên cứu

Giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên trên địa bàn huyện Đầm

Hà, tỉnh Quảng Ninh qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

- giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh

và các yếu tố ảnh hưởng tới thực trạng này

huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng trong giai đoạn hiện nay

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

đoàn viên, thanh niên trên địa bàn huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2015 đến 2016

6 Phương pháp nghiên cứu:

-Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

- Phương pháp phỏng vấn sâu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

7 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và kiến nghị, phụ lục, tài liệu tham

khảo, phần nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên

thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Chương 2: Kết quả nghiên cứu thực tiễn giáo dục lối sống cho đoàn

viên thanh niên huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lối sống cho

đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO

ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên

Trong những năm qua, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức,

lối sống văn hoá cho thế hệ trẻ luôn được Đảng, Nhà nước, gia đình, nhà

trường và toàn xã hội quan tâm Thông qua các hoạt động giáo dục, các cuộc

vận động, phong trào thi đua yêu nước đã tạo môi trường lành mạnh để thế hệ trẻ rèn luyện, trưởng thành, góp phần hình thành lý tưởng cách mạng, đạo đức cao đẹp, lối sống nghĩa tình, tuân thủ pháp luật, từng bước hoàn thiện nhân

cách Tuy nhiên trong bối cảnh đất nước có nhiều thay đổi, quá trình hội nhập

quốc tế sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, mặt trái của nền kinh tế thị trường và cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0 đã và đang có những tác động không nhỏ đối với việc hình thành lối sống và phát triển nhân cách của giới trẻ nói chung và đoàn viên thanh niên nói riêng

Do đó, vấn đề giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho giới trẻ trong thời gian gần đây đã được nhiều nhà khoa học, các cá nhân và những

tổ chức chính trị - xã hội quan tâm nghiên cứu

- Chỉ thị 42-CT/TW ngày 24/3/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu “Trong thời gian tới, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ phải được tiếp tục tăng cường và nâng cao về chất lượng, nhằm góp phần xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức trong sáng, ý thức tuân thủ pháp luật; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khoẻ, tri thức, kỹ năng lao động, trở thành những công dân tốt, tích cực tham gia vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”

- Tác giả Phạm Tấn Xuân Tước đã nêu “ Theo Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên là quá trình làm cho thanh niên lĩnh hội được những quy tắc, chuẩn mực đạo đức cách mạng của xã hội Đây còn là biện pháp tốt nhất, nhằm giúp thanh niên tránh được những tác động xấu của tàn dư đạo đức cũ để nhận thức đúng trách nhiệm của mình trước dân tộc.”[20, tr.284]

- Tác giả Bùi Thị Bích trong nghiên cứu của mình đã chỉ ra rằng “Khoa học kỹ thuật phát triển làm cho con người thông minh hơn nhưng cũng dễ trở nên khô khan, vô cảm, ích kỷ và thiếu lòng khoan dung Trong một xu thế chung như vậy, việc lựa chọn lối sống và định hướng giá trị lối sống sao cho vừa thiết thực vừa phù hợp với thời đại mà vẫn đậm đà bản sắc dân tộc không phải là đơn giản đối với mọi người, đặc biệt là tầng lớp thanh niên - sinh viên những người được coi là năng động và luôn bắt nhịp với cái mới nhanh nhất, nhạy cảm với cái đẹp sớm nhất” [16, tr.1]

- Tác giả Phan Thanh Vân cho rằng “ Vấn đề trung tâm liên quan đến việc giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ được quan tâm và chia sẻ là: thế hệ trẻ ngày nay thường phải đương đầu với những rủi ro đe dọa sức khỏe và hạn chế cơ hội học tập Do đó nếu chỉ có thông tin không đủ bảo vệ họ tránh được những rủi ro này Giáo dục kĩ năng sống hoặc giáo dục dựa trên tiếp cận kỹ năng sống có thể cung cấp cho các em các kĩ năng để giải quyết các vấn đề nảy sinh từ các tình huống thách thức…Giáo dục kĩ năng sống trở thành mục tiêu và là một nhiệm vụ trong giáo dục nhân cách toàn diện.” [17, tr.45]

Như vậy, đã có một số công trình, đề tài nghiên cứu về vấn đề giáo dục

lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ trong đó có đoàn viên thanh niên hiện nay Tuy nhiên các đề tài, bài viết mới chỉ đề cập đến công tác giáo dục đạo đức lối sống cho đối tượng học sinh, sinh viên tại các thành phố nói riêng hoặc về việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên theo tư

tưởng Hồ Chí Minh nói chung, chưa có đề tài nào nghiên cứu có hệ thống về công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng nhất là đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ mới, với đề tài “Giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng”, tôi hi vọng sẽ góp phần giúp cho các tổ chức Đoàn tham khảo vận dụng để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng, đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm giáo dục

- Giáo dục (theo nghĩa rộng) là quá trình tác động có mục đích, có tổ

chức, có kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tới người được giáo dục trong các cơ quan giáo dục, nhằm hình thành nhân cách cho họ [19, tr.28]

- Giáo dục (theo nghĩa hẹp) là quá trình hình thành cho người được giáo

dục lí tưởng, động cơ, tình cảm, niềm tin, những nét tính cách của nhân cách, những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội thông qua việc tổ chức

cho họ các hoạt động và giao lưu [19, tr.28]

- Điều 2, Luật Giáo dục (năm 2005) viết: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm

mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

- Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X (nhiệm kỳ 2012 -2017) đã xác định nội dung giáo dục xuyên suốt của tổ chức Đoàn các cấp là: bồi đắp lý tưởng, ước mơ, hoài bão, niềm tin, khát vọng cao đẹp của thanh niên đóng góp vào

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới; góp phần hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế thừa trung thành và xuất sắc

sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, “vừa hồng vừa chuyên” theo tư tưởng của Bác Hồ Chú trọng giáo dục thanh thiếu nhi thông qua điển hình tiên tiến, thực tiễn phong trào hành động cách mạng; tăng cường đối thoại giữa cán bộ đoàn với đoàn viên, thanh niên qua các diễn đàn tuổi trẻ

1.2.2 Khái niệm lối sống và giáo dục lối sống

1.2.2.1 Khái niệm lối sống

- Theo định nghĩa của Daxêpin thì: “Lối sống là tập hợp những hình thức hoạt động của con người trong một thể thống nhất với môi trường hoạt động của xã hội và cá nhân”[21, tr.12]

- Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, lối sống là toàn bộ những hình thức hoạt động sống của con người trong một xã hội nhất định được xem xét thống nhất với các điều kiện kinh tế, xã hội nhất định (Tr.724)

- Nhóm tác giả Trần Kiều, Vũ Trọng Rỹ, Hà Nhật Thăng và Lưu Thu

Thủy đã đưa ra khái niệm lối sống như sau: “Lối sống là những cách suy nghĩ,

kỹ năng ứng xử (cách nghĩ, nếp sinh hoạt, thói quen, phong cách học tập, làm việc, giao tiếp, xử sự…) tạo nên cái riêng của mỗi cá nhân hay một nhóm người nào đó” [22, tr.10]

Có nhiều khái niệm về lối sống, tuy nhiên trong nghiên cứu này, tác giả lựa chọn định nghĩa về lối sống của nhóm tác giả Trần Kiều, Vũ Trọng Rỹ,

Hà Nhật Thăng và Lưu Thu Thủy

1.2.2.2 Khái niệm giáo dục lối sống

- Giáo dục đạo đức, lối sống là quá trình biến các chuẩn mực đạo đức,

lối sống từ những đòi hỏi bên ngoài của xã hội thành những đòi hỏi bên trong của mỗi cá nhân, thành niềm tin, nhu cầu, thói quen của người được giáo dục [30, tr.20]

- Giáo dục lối sống là quá trình trang bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết cho chủ thể được giáo dục để những hoạt động của họ biểu hiện trong các lĩnh vực của đời sống phù hợp với những chuẩn mực chung trong một chế

độ xã hội nhất định [16, tr.18]

1.2.3 Khái niệm hoạt động

- Theo tâm lý học mácxit, cuộc sống con người là một dòng hoạt động, con người là chủ thể của các hoạt động thay thế nhau Hoạt động là quá trình con người thực hiện các quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên, xã hội

Đó là quá trình chuyển hóa năng lực lao động và các phẩm chất tâm lý khác của bản thân thành sự vật, thành thực tế và quá trình ngược lại là quá trình tách những thuộc tính của sự vật, của thực tế quay trở về với chủ thể, biến thành vốn liếng tinh thần của chủ thể

Chúng ta có thể hiểu hoạt động là quá trình tác động qua lại giữa con người với thế giới xung quanh để tạo ra sản phẩm về phía thế giới và sản phẩm về phía con người [39, tr.42]

- Hoạt động là quá trình tác động qua lại tích cực giữa con người với thế

giới khách quan mà qua đó mối quan hệ thực tiễn giữa con người với thế giới khách quan được thiết lập [31, tr.34]

1.2.4 Khái niệm thực tiễn

Theo triết học Mác-Lênin: Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên, xã hội và bản thân con người

1.2.5 Khái niệm cộng đồng

- Cộng đồng là một nhóm người cùng chia sẻ và chịu sự ràng buộc bởi các đặc điểm và lợi ích chung được thiết lập thông qua tương tác và trao đổi giữa các thành viên Cùng chung sống, cùng chịu sự chi phối của các điều kiện kinh tế, xã hội, lịch sử, văn hóa [45]

- “Cộng đồng là một tập thể có tổ chức, bao gồm các cá nhân con người sống chung ở một địa bàn nhất định, có chung một đặc tính xã hội hoặc sinh học nào đó và cùng chia sẻ với nhau một lợi ích vật chất hoặc tinh thần nào đấy” [46, tr.17]

- “Cộng đồng là tập thể người sống trong cùng một khu vực, một tình hoặc một quốc gia và được xem như một khối thống nhất”; “Cộng đồng là một nhóm người có cùng tín ngưỡng, chủng tộc, cùng loại hình nghề nghiệp, hoặc cùng mối quan tâm”; “Cộng đồng là một tập thể cùng chia sẻ, hoặc có tài nguyên chung, hoặc có tình trạng tương tự nhau về một số khía cạnh nào đó” [46, tr.17]

1.2.6 Khái niệm đoàn viên thanh niên

Luật Thanh niên được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam thông qua tại kỳ họp thứ 8, khóa XI nêu: “Thanh niên quy định trong

Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” Đây là

thời kỳ sung sức nhất của mỗi con người về thể chất, có sự phát triển mạnh về trí tuệ, nhạy bén, năng động, sáng tạo, có nhiều ước mơ, hoài bão Thanh niên nước ta là một tầng lớp xã hội rộng lớn, luôn có những đóng quan trọng trong các giai đoạn lịch sử phát triển của đất nước

Đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thanh niên Việt Nam tiên tiến, phấn đấu vì lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch

Hồ Chí Minh, có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc; có lối sống lành mạnh, cần kiệm, trung thực; tích cực, gương mẫu trong học tập, lao động, hoạt động

xã hội và bảo vệ Tổ quốc, gắn bó mật thiết với thanh niên; chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Đoàn

1.3 Lý luận về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên

1.3.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về lối sống và giáo dục lối sống

Theo Hồ Chí Minh, lối sống bộc lộ thông qua các hoạt động của con người trong cách ăn, cách mặc, cách ở, cách đi lại, cách làm việc Lối sống vừa có các giá trị của văn minh nhân loại vừa có các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Bên cạnh các giá trị vĩnh cửu, lối sống cũng chứa đựng các giá trị phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của từng thời kỳ nhất định Có thể nói lối sống bộc lộ nhân cách của con người trong một điều kiện hoàn cảnh cụ thể, nhất định

Theo Hồ Chí Minh, lối sống bao gồm lối sống riêng của từng cá nhân

và lối sống chung của từng nhóm người, rộng hơn là toàn xã hội Lối sống cá nhân là toàn bộ hình thức hoạt động sống của cá nhân trong một xã hội nhất định Đồng thời là sự phản ánh kết quả nhận thức của cá nhân về các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Vì thế lối sống cá nhân luôn mang đậm dấu ấn cá nhân và có tính phong phú, đa dạng Mặt khác, được hình thành từ một điều kiện kinh tế xã hội nhất định nên lối sống của các cá nhân lại có những điểm chung tương đồng, tạo nên lối sống chung của toàn xã hội Giữa lối sống riêng của từng cá nhân và lối sống chung của toàn xã hội không

có sự tách rời biệt lập mà trái lại luôn thống nhất, tác động qua lại lẫn nhau

Bàn về lối sống, Hồ Chí Minh luôn đặt nó trong mối quan hệ với đạo đức Đạo đức và lối sống có quan hệ mật thiết với nhau Đạo đức gắn liền với lối sống và là nội dung của lối sống Còn lối sống là thể hiện cụ thể quan niệm đạo đức trong những hình thức hoạt động của con người trong xã hội Một lối sống được xem là cao đẹp trước hết được xem là lối sống có đạo đức, luôn đề cao trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ của cá nhân đối với cộng đồng và toàn

xã hội Ngược lại, lối sống chỉ biết hưởng thụ cho bản thân là lối sống ích kỷ, thấp hèn cần phải lên án

Đạo đức có quan hệ chặt chẽ với lối sống, đạo đức là mặt nội dung quy định lối sống, còn lối sống là mặt thể hiện của đạo đức Do đó, giáo dục đạo đức chính là giáo dục lối sống một cách gián tiếp, là quá trình định hướng lối sống cho mỗi cá nhân

1.3.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục lối sống cho thanh niên

Hồ Chí Minh coi thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà, tin tưởng ở thanh niên, tin vào bản chất và sức mạnh của họ, vào ưu thế vượt trội của họ với tư cách là lực lượng trẻ trung và nhiệt huyết của dân tộc, biểu hiện sức sống thanh tân của dân tộc Hơn ai hết, Hồ Chí Minh nhận thấy những thế mạnh của tuổi trẻ, nhưng cũng nhận rõ những nguy hại mà dân tộc phải đối mặt nếu không chú trọng công tác bồi dưỡng rèn luyện, định hướng đúng đắn cho thanh niên Chính vì vậy, theo Người phải giáo dục thanh niên trở thành những người vừa “hồng” vừa “chuyên”, vừa có đức, vừa có tài, tức trở thành con người toàn diện Vấn đề nổi bật được Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm là công tác giáo dục lý tưởng chính trị và đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

Thanh niên luôn sống với những ước mơ, hoài bão, luôn tha thiết hướng đến những cái cao đẹp, họ luôn cần một điểm tựa tinh thần để vượt qua những thách thức và thực hiện khát vọng cống hiến của mình Trạng thái chông chênh, bất ổn về niềm tin, định hướng lý tưởng và giá trị sống của thanh niên chắc chắn sẽ dẫn tới sự hụt hẫng về tinh thần và đẩy cuộc sống và tương lai của họ vào con đường bế tắc Với tầm nhìn chiến lược và dự cảm sâu sắc về những thử thách trên con đường cách mạng, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên Người chỉ

rõ, giáo dục lý tưởng cho thế hệ trẻ là phải dạy cho họ biết yêu nước, thương nòi, biết “giữ chủ nghĩa cho vững”, biết rèn bản lĩnh cho chắc chắn, và khi cần, biết sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc

Người căn dặn tuổi trẻ phải chịu khó học hỏi, rèn luyện, phấn đấu để phục vụ nhân dân, Tổ quốc, nhân loại, biết tránh xa những cám dỗ tiền bạc, danh lợi, địa vị, quyền lực Những điều đó dễ lôi kéo, mê hoặc con người, trong khi tuổi trẻ lại chưa thực sự ổn định về nhân cách, bản lĩnh để làm chủ

và nếu không làm chủ được, họ sẽ rất dễ hư hỏng, thoái hóa Tuổi trẻ là nguồn trữ năng của xã hội, nếu tuổi trẻ lầm lỡ sẽ dẫn đến cả cuộc đời hư hỏng, và xã hội sẽ phải gánh chịu những tổn thất vô cùng to lớn Do đó, cần phải hướng thanh niên tránh khỏi những tác động xấu, hình thành nhân cách và lối sống lành mạnh, tiến bộ

Tóm lại, giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên chính là để giúp họ trở thành những công dân tốt, người lao động tốt, người chiến sĩ tốt, người chủ xứng đáng của nước nhà và là người cách mạng chân chính Đây là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng; là công việc gốc của Đảng và Chính phủ, của Đoàn thanh niên, của gia đình, nhà trường và toàn xã hội

1.3.3 Vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên

Thực hiện chức năng là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh thiếu nhi luôn là một yêu cầu, nhiệm vụ công tác quan trọng, đặt ra thường xuyên, liên tục đối với tổ

chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn

dặn trong Di chúc: “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, đào tạo họ trở thành những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết” Nghị quyết số 25 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa X đã xác định mục tiêu chung về phát triển thanh niên:

“Tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức, ý

thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp

trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước…” Quán

triệt tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nghị quyết của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ X đã xác định một trong các phương hướng của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đó là: “Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức cách mạng, truyền thống, lịch sử dân tộc, văn hoá, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật cho thanh thiếu nhi Xác định nội dung xuyên suốt trong công tác giáo dục của Đoàn là bồi đắp

lý tưởng, ước mơ, hoài bão, niềm tin, khát vọng cao đẹp của thanh niên đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới; góp phần hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế thừa trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, “vừa hồng, vừa chuyên” theo

tư tưởng của Bác Hồ” thông qua các chương trình, đề án, phong trào cụ thể của các cấp bộ đoàn từ Trung ương đến cơ sở

1.3.4 Nội dung giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên

1.3.4.1 Giáo dục đạo đức cho đoàn viên thanh niên

Giáo dục đạo đức cho đoàn viên thanh niên chính là giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đó là: Tinh thần yêu nước, yêu quê hương, tự hào dân tộc; Tinh thần cần cù, dũng cảm, say mê lao động, trách nhiệm, sáng tạo; Tinh thần hiếu học, lạc quan, đoàn kết, ý thức gắn bó cộng đồng, trọng nghĩa tình

Giáo dục đạo đức cho đoàn viên thanh niên gắn với việc thực hiện và

làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Theo Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên là quá trình làm cho thanh niên lĩnh hội được những quy tắc, chuẩn mực đạo đức cách mạng của xã hội.đó là: Trung với nước, hiếu với dân; Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; Yêu thương con người và có tinh thần quốc tế trong sáng

Trung với nước, hiếu với dân là thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, là suốt đời phấn đấu hi sinh vì độc lập

tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư đó chính là sống khiêm tốn, giản dị, tinh thần lao động tích cực, siêng năng, gan dạ và sáng tạo; đó là đức tính trung thành, thật thà, chính trực, chống kiêu căng, tự mãn, chống lãng phí, xa hoa, thực hành tự phê bình

và phê bình nghiêm túc để giúp nhau cùng tiến bộ Thanh niên phải luôn đặt nghĩa vụ lên trên quyền lợi, phải ra sức lao động cống hiến chứ không phải chỉ biết có đòi hỏi Trong mọi công việc thanh niên phải nêu cao tinh thần

“Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên” Yêu thương con người đó là giáo dục cho thanh niên có tình thương và trách nhiệm với mọi người Trong mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, thanh niên phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà chứ không phải là hỏi nước nhà đã cho mình những gì Có tinh thần quốc tế trong sáng đó chính là giáo dục cho thanh niên có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa nhân dân Việt Nam với tất cả các dân tộc tiến bộ trên thế giới vì hòa bình, công lý và tiến bộ xã hội

Giáo dục cho đoàn viên thanh niên về những chuẩn mực đạo đức làm

người như: hiếu đạo, nhân ái, vị tha, khoan dung, trung thực, lễ độ, tôn

trọng để từ đó hình thành lối sống giản dị, nói đi đôi với làm; lối sống lành mạnh, thủy chung, khiêm tốn, vì cộng đồng; ý thức, trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội; thói quen sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật và giáo dục lối sống văn hóa, phù hợp thuần phong mỹ tục, truyền thống của người Việt Nam

1.3.4.2 Giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên

Giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên nhằm trang bị cho họ những giá trị tích cực và kỹ năng thiết thực hữu ích để họ vận dụng vào cuộc

sống và trở thành con người tốt, công dân tốt, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội Đó chính là giáo dục các kỹ năng giao tiếp, ứng xử

kỹ năng làm việc tập thể; Kỹ năng cụ thể hóa mục tiêu; Kỹ năng lập kế hoạch

và phấn đấu để thực hiện mục tiêu; Kỹ năng tự chủ khi gặp tình huống nảy sinh; Khả năng đề kháng trước các âm mưu phá hoại, chia rẽ lôi kéo của các thế lực thù địch, các cám dỗ tầm thường…

1.3.4.3 Giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên

Giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên là giáo dục về việc chấp hành tốt các quy định của pháp luật, tránh xa các tệ nạn xã hội và xây dựng nếp sống văn hóa, sống và làm việc theo pháp luật

Tóm lại, các nội dung giáo dục lối sống cho thanh niên phải đảm bảo hướng đến các chuẩn mực xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay, bao gồm: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu

vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung Sống có hoài bão, mục tiêu, ý chí tiến thủ, thực hiện nếp sống văn minh, lành mạnh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo

vệ và cải thiện môi trường sinh thái Yêu lao động, sống giản dị, trung thực, dũng cảm, có kỹ thuật, sáng tạo, năng suất cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thể lực, hình thành thói quen, hành vi ứng

xử văn minh, thái độ lịch sự, thân thiện, sống và làm việc theo pháp luật

1.3.5 Hình thức giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên

Có nhiều hình thức giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên tuy nhiên trong khuôn khổ bài luận, tác giả chỉ đề cập đến hai hình thức cụ thể đó là: Giáo dục thông qua các hoạt động tuyên truyền và Giáo dục qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

1.3.5.1 Giáo dục thông qua các hoạt động tuyên truyền

Giáo dục thông qua các hoạt động tuyên truyền đó chính là giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động tuyên truyền miệng; tuyên truyền bằng sách, báo, panô, bản tin thanh niên… Tuyên truyền thông qua việc nêu gương người tốt việc tốt, phát động các phong trào, các cuộc thi, hội thi theo chủ đề, chủ điểm; Tuyên truyền qua mạng Internet, các phương tiện thông tin đại chúng…

Các hoạt động tuyên truyền miệng thông qua việc xây dựng các tuyên truyền viên, báo cáo viên và đội ngũ cán bộ cốt cán, những người có uy tín trong từng lực lượng, đối tượng đoàn viên thanh niên để kịp thời tuyên truyền đến đoàn viên thanh niên và nhân dân những nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên

Các hoạt động tuyên truyền thông qua sách, báo, panô, bản tin thanh niên…bằng các hình thức liên kết đặt hàng với các nhà xuất bản, các nhà báo, tạp chí viết tin bài về các hoạt động phong trào, các gương người tốt việc tốt, những câu chuyện ý nghĩa về cuộc sống…góp phần giáo dục đạo đức, lối sống và xây dựng văn hóa đọc cho đoàn viên thanh niên

Tuyên truyền qua các hội thi, cuộc thi theo chủ đề, chủ điểm phù hợp với tâm sinh lý, đặc thù của từng đối tượng thanh niên: thanh niên nông thôn, thanh niên đô thị, thanh niên lực lượng vũ trang, thanh niên là học sinh, sinh viên…gắn với các ngày lễ lớn, các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, của tỉnh, huyện

Tuyên truyền qua mạng Internet và các phương tiện thông tin đại chúng

là hình thức tuyên truyền cần được chú trọng nhất trong công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên hiện nay vì phần lớn giới trẻ hiện nay đều sử dụng Internet, đặc biệt là các trang mạng xã hội như facebook, zalo, zingme…

Do đó, để công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên đạt hiệu quả cần kết hợp các hoạt động tuyên truyền một cách đồng bộ, khoa học, để những thông tin hữu ích trên mọi lĩnh đến được với đông đảo đoàn viên thanh niên sinh sống trên từng khu vực, địa bàn khác nhau, hình thành lóp thanh niên thời đại mới “Tâm trong, trí sáng, hoài bão lớn”

1.3.5.2 Giáo dục thông qua các hoạt động phong trào

Tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh thiếu nhi luôn là một yêu cầu, nhiệm vụ công tác quan trọng, thường xuyên,

liên tục thông qua các hoạt động, phong trào cụ thể

Các hoạt động phong trào của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là những hoạt động có định hướng chính trị, do Đoàn khởi xướng và dẫn dắt, được đông đảo thanh thiếu nhi hưởng ứng Như vậy, để có một phong trào do Đoàn tổ chức theo đúng nghĩa phải đảm bảo ba yếu tố: một là, phải do các cơ quan lãnh đạo của Đoàn nghiên cứu từ lý luận và thực tiễn chỉ đạo công tác Đoàn mà phát động và tổ chức thực hiện; hai là, phải có tính định hướng chính trị rõ ràng; ba

là, phải được sự hưởng ứng của đông đảo thanh niên để phong trào thực sự hiện hữu trong cuộc sống

Để công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động phong trào thực sự đi vào đời sống giới trẻ thì phong trào phải xuất phát từ chính thanh niên, gắn bó với nhu cầu, lợi ích và nguyện vọng chính đáng của thanh niên, có sức hấp dẫn đối với thanh niên Để hấp dẫn thanh niên, không chỉ chăm lo cho họ về lợi ích vật chất, tinh thần mà điều không kém phần quan trọng là tạo môi trường để họ được phát huy, khẳng định bản thân trong cộng đồng, trong công việc Do đó việc tổ chức các hoạt động phong trào cần phản ánh cơ bản những lĩnh vực hoạt động chủ yếu, những vấn đề có tính thời sự, những nhu cầu, nguyện vọng chính của thanh niên

Đó chính là việc tổ chức các hoạt động phong trào xung kích, đồng hành với thanh niên, các lĩnh vực xung kích cần đến thanh niên hiện nay chính là trên mặt trận kinh tế, an sinh xã hội, bảo vệ Tổ quốc, cải cách nền

hành chính quốc gia và hội nhập quốc tế, cụ thể: Xung kích, tình nguyện vì

cuộc sống cộng đồng; Xung kích bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội; Xung kích thực hiện cải cách hành chính; Xung kích trong hội nhập quốc tế Các mặt của đời sống mà thanh niên cần sự chia sẻ,

đồng hành chính là đáp ứng những nhu cầu về việc học, việc làm, vui chơi giải trí, phát triển thể chất, tinh thần và được trang bị các kỹ năng cần thiết

trong xã hội hiện đại, đó chính là: Đồng hành với thanh niên trong học tập

nâng cao trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ; Đồng hành với thanh niên trong nghề nghiệp và việc làm; Đồng hành với thanh niên nâng cao sức khỏe thể chất và đời sống văn hóa, tinh thần; Đồng hành với thanh niên phát triển kỹ năng xã hội

Vì vậy, để công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động phong trào đạt hiệu quả cần triển khai đa dạng, phong phú các phong trào xung kích, đồng hành với thanh niên đồng thời cần bảo đảm định hướng chính trị của phong trào hành động cách mạng trong thanh niên giai đoạn hiện nay

1.3.5.3 Giáo dục thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế

Để công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên mang lại hiệu quả cao nhất, không chỉ giáo dục cho họ thông qua các hình thức tuyên truyền, qua các hoạt động phong trào mà còn cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế để việc rèn luyện đạo đức, hình thành kỹ năng, lối sống có sức thấm và hiệu quả nhất định đối với từng bạn, nhóm bạn đoàn viên thanh niên

Các hoạt động trải nghiệm thực tế có thể tổ chức theo nhiều hình thức, nhiều hoạt động khác nhau, tùy theo lứa tuổi, nhu cầu của từng đối tượng đoàn

viên thanh niên, cụ thể như tổ chức các trò chơi thực tế, các cuộc thi mô phỏng các gameshow truyền hình để phát huy tính sáng tạo, gây hứng thú, hấp dẫn đoàn viên thanh niên; tổ chức hoạt động sinh hoạt tập thể, lao động công ích, tham quan dã ngoại lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên với mục tiêu cụ thể; tổ chức các sự kiện, hoạt động chiến dịch cho đoàn viên thanh niên như Chiến dịch mùa hè xanh, Chiến dịch tình nguyện mùa đông, kỳ nghỉ hồng, chủ nhật xanh, chiến dịch ứng phó với biến đổi khí hậu…

1.4 Lý luận về giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

1.4.1 Khái niệm giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Từ các khái niệm về lối sống và giáo dục lối sống, có thể hiểu giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng

đồng như sau: Giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt

động thực tiễn tại cộng đồng là quá trình trang bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động trong thực tiễn gắn với các hoạt động cụ thể trong cộng đồng để những hoạt động đó phù hợp với những chuẩn mực chung của xã hội

1.4.2 Nội dung giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

1.4.2.1 Giáo dục đạo đức cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Giáo dục đạo đức cho đoàn viên thanh niên gắn với việc thực hiện và

làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng đó chính là tổ chức các hoạt động giao lưu dã ngoại, các hoạt động thiện nguyện, chiến dịch mùa hè xanh, chiến dịch thanh niên tình nguyện, các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, vệ sinh môi trường,

chiến dịch làm sạch biển, các hoạt động trải nghiệm thực tế Các hoạt động này giúp đoàn viên thanh niên liên hệ với thực tiễn, và thực tiễn là môi trường tốt nhất để đoàn viên thanh niên biến những bài học về đạo đức thành hiện thực thông qua hành vi của mình Thông qua việc tổ chức các hoạt động thực tiễn, có thể kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và trong hành động của đoàn viên thanh niên Đồng thời chính những hoạt động thực tiễn thiết thực sẽ tạo điều kiện cho sự tự giáo dục của mỗi đoàn viên thanh niên giúp quá trình hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp ở mỗi đoàn viên thanh niên nhanh hơn, phong phú hơn và sâu sắc hơn

1.4.2.2 Giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên là tổ chức các hoạt động đa dạng, phong phú trong thực tiễn nhằm giúp đoàn viên thanh niên tham gia một cách tích cực, chủ động thông qua đó hình thành hoặc thay đổi hành vi theo hướng tích cực hơn để phát triển nhân cách một cách toàn diện

Giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng bằng việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế phù hợp với từng lứa tuổi, từng đối tượng thanh niên; tổ chức các khóa học về giá trị sống, kỹ năng sống; các hoạt động đóng vai, thảo luận nhóm, thực hành giải quyết tình huống, hỏi đáp, trò chơi… các hoạt động xung kích, tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng; các hoạt động giữ gìn vệ sinh môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu các hoạt động đồng hành với thanh niên trong lập thân lập nghiệp gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội của địa phương

Việc giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên được thực hiện theo nguyên tắc: “Mưa dầm thấm lâu”, không ép buộc, nhồi nhét cấp tập, đồng thời phải áp dụng ngay trong đời sống hàng ngày ở gia đình, nhà trường

và trong xã hội, đặc biệt là thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng để góp phần hình thành lớp thanh niên “Vừa hồng, vừa chuyên”, biết sống vì lợi ích chung, mình vì mọi người, mọi người vì mình

1.4.2.3 Giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Trong những năm qua, công tác giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên luôn được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm, trong đó có

tổ chức Đoàn thanh niên Các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật được diễn ra ở nhiều qui mô, cấp độ, gắn liền với các phong trào hoạt động cách mạng của tuổi trẻ Qua thực tiễn đã có nhiều mô hình, cách làm sáng tạo được duy trì và phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao kiến thức

về pháp luật, hình thành lối sống, hành vi pháp luật tích cực trong đoàn viên thanh niên

Tuy nhiên công tác chỉ đạo của các cấp bộ Đoàn trong việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu nhi chưa được chú trọng và đầu tư đúng mức Việc hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá, tổng kết chưa kịp thời; đội ngũ cán bộ, phương tiện, nguồn lực, trang thiết bị, tài liệu phục vụ cho công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật của các cấp bộ Đoàn - Hội còn nhiều khó khăn; sự quan tâm phối hợp của các cấp, các ngành trong việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên còn nhiều hạn chế…Tình trạng TTN

vi phạm pháp luật có chiều hướng gia tăng; mức độ vi phạm, tính chất phạm tội ngày càng nghiêm trọng, tỷ lệ tái phạm khá cao

Do đó yêu cầu đặt ra là cần đổi mới các hình thức tuyên truyền, giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên, trong đó có việc giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên, thanh thiếu niên qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng như: thành lập các Câu lạc bộ tuyên truyền bằng các câu chuyện có thật, kể chuyện theo án, xét xử lưu động, tổ chức các hoạt động sân khấu hóa, các cuộc thi tìm hiểu luật cụ thể góp phần giúp cho đoàn viên thanh niên chấp hành tốt các quy định của pháp luật, tránh xa các tệ nạn xã hội và xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh cho bản thân, gia đình và cộng đồng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên hiện nay

1.5.1 Yếu tố chủ quan

1.5.1.1 Nhận thức của đoàn viên thanh niên về đạo đức lối sống

Đa số đoàn viên thanh niên hiện nay có phẩm chất tốt, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức xã h

luôn biết quan tâm, giúp đỡ người khác, tinh thần tương thân tương ái đã được khơi dậy, trở thành xu hướng chủ đạo lôi cuốn và thu hút giới trẻ Nhiều tấm gương thanh niên vượt qua khó khăn của bản thân, gia đình để vươn lên thành những người hữu ích; không ít thanh niên tỏ thái độ lo lắng, băn khoăn

và dám đấu tranh quyết liệt với các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội; bất bình trước những sai phạm của cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất, vi phạm pháp luật Phần lớn thanh niên hiện nay có đời sống văn hóa, tinh thần phong phú, nhu cầu giải trí lành mạnh, lên án những hoạt động giải trí không lành

mạnh, không phù hợp với thuần phong, mỹ tục của dân tộc

bái thần tượng thái quá, ít quan tâm đến cộng đồng và những người xung quanh Một bộ phận thanh thiếu niên thiếu ý thức rèn luyện, không tích cực tham gia các hoạt động Đoàn, Hội, Đội, các phong trào và hoạt động tập thể

do nhà trường, địa phương tổ chức; lười học tập, lao động, không dám đấu tranh với sai trái, tiêu cực, thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác, ích

kỷ, bất hiếu với cha mẹ, thiếu trách nhiệm với cộng đồng, thiếu quan tâm đến tình hình đất nước; một bộ phận thanh thiếu niên mắc tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật

Lối sống của đoàn viên thanh niên chịu sự chi phối bởi nhiều yếu tố, tuy nhiên sự tự giáo dục của bản thân mỗi đoàn viên thanh niên xuất phát từ nhận thức của họ về đạo đức lối sống có vai trò hết sức quan trọng Một cá nhân có sự phát triển về tự ý thức, tự đánh giá biết định hướng và điều chỉnh bản thân như thế nào cho ý nghĩa, họ biết lựa chọn những gì là đúng đắn, là phù hợp với bản thân và xã hội, hình thành lối sống tích cực, lành mạnh Trong xã hội ngày nay, những yếu tố tiêu cực xuất hiện ngày càng nhiều và có sức quyến rũ, hấp dẫn mạnh mẽ Do đó, mỗi bạn đoàn viên thanh niên cần biết nói “Không” khi cần thiết, có vượt qua những cám dỗ đó hay không là phụ thuộc vào bản lĩnh mỗi bạn trẻ Vì thế, sự tự giáo dục có vai trò quan trọng trong việc quyết định lối sống của mỗi bạn đoàn viên thanh niên

1.5.1.2 Trình độ của đoàn viên thanh niên đối với việc rèn luyện lối sống

Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đã và đang tác động đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của thế hệ trẻ Việt Nam Thanh thiếu nhi sẽ tiếp xúc nhiều hơn với thông tin, các trào lưu văn hoá mới, đa dạng và phức tạp từ bên ngoài, cả gián tiếp qua các phương tiện truyền thông, mạng xã hội và trực tiếp qua việc tiếp xúc với bạn bè quốc tế, đi ra nước ngoài công tác, lao động, học tập, du lịch Bên cạnh những vận hội để đất nước phát triển, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng là một mảnh đất màu mỡ để các thế lực thù địch gieo vào đó những hạt mầm chia rẽ, tác động, lôi kéo, làm ảnh hưởng xấu đến thanh niên nhằm mục tiêu chống phá chế độ ta Thực tiễn đó đòi hỏi thanh niên phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có lý tưởng xã hội chủ nghĩa, tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc; phải có trình độ học vấn, phải hiểu biết về lịch sử, văn hóa, có ý thức tự tôn, tự hào dân tộc, để không bị "hòa tan" trong quá trình hội nhập Tuy nhiên hiện nay, một bộ phận thanh niên, nhất là thanh niên khu vực nông thôn, khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có trình độ học vấn thấp, thiếu kỹ năng, thiếu ý thức rèn luyện để

hoàn thiện nhân cách của mình, non kém về nhận thức chính trị, chưa xác định được lý tưởng sống đúng đắn, dễ sa vào các tệ nạn xã hội, a dua, đua đòi, dẫn đến những hành vi sai trái, vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết

Như vậy, trình độ của thanh niên cũng có tác động không nhỏ đến quá trình giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên hiện nay

1.5.2 Các yếu tố khách quan

1.5.2.1 Yếu tố

Gia đình là một xã hội thu nhỏ, trong đó hiện diện đầy đủ các quan hệ

xã hội như quan hệ kinh tế, quan hệ giáo dục, quan hệ văn hóa, quan hệ tổ chức, v.v… Những biến chuyển xã hội đã và đang dội vào gia đình trên mọi phương diện và đưa đến những hệ quả đa chiều Hiện nay, với sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống vật chất và tinh thần của mỗi gia đình Những tác động xấu của văn hóa ngoại nhập và quy luật cạnh tranh cũng làm phát triển nhanh chóng những tệ nạn xã hội và các hiện tượng gây mất ổn định đời sống gia đình hiện nay như ly hôn, có người

sa vào tệ nạn xã hội, kinh doanh phá sản đang có nguy cơ tăng cũng tạo ra những thách thức và khó khăn trong giáo dục gia đình hiện nay

Giáo dục gia đình chịu ảnh hưởng khá lớn của điều kiện kinh tế, tiện nghi, truyền thống, nếp sống văn hóa chính vị vậy vai trò của giáo dục gia đình đối với con cái và thế hệ trẻ là vô cùng quan trọng Nhờ thấu hiểu tính cách, sức khỏe và sự quan tâm của cha mẹ đến con cái có thể giái quyết hiệu quả nhiều tình huống giáo dục, tạo điều kiện cho sự phát triển và hình thành nhân cách, lối sống tốt đẹp của con cái Tuy nhiên, cũng có nhiều cha mẹ do nhận thức lệch lạc, không có tri thức về giáo dục con cái; sự quan tâm, nuông chiều thái quá trong việc nuôi dạy; sử dụng quyền uy của cha mẹ một cách cực đoan; tấm gương phản diện của cha mẹ, người thân; có các hoàn cảnh éo

le hoặc hay bị sử dụng bằng vũ lực đã tác động không nhỏ đến sự hình thành và phát triển nhân cách cho đoàn viên, thanh niên

1.5.2.2 Yếu tố

Nhà trường giống như một xã hội thu nhỏ, qua đó nhân cách và lối sống của con người được hình thành, phát triển và bộc lộ Trong nhà trường, bên cạnh việc truyền đạt những tri thức cơ bản cho người học, còn phải thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, lối sống cho họ

Hiện nay, trong các chương trình giáo dục của nhà trường đã quan tâm đến việc giáo dục đạo đức, kỹ năng, lối sống cho người học, đoàn viên thanh niên nói chung Tuy nhiên, có thể nói rằng do phải chạy theo thời gian, phải chuyển tải nhiều nội dung trong khi thời gian có hạn, giáo viên có khuynh hướng tập trung cung cấp kiến thức mà ít quan tâm rèn luyện kỹ năng cho học sinh, nhất là kỹ năng ứng xử với xã hội, ứng phó và hòa nhập với cuộc sống

để hình thành lối sống phù hợp Đồng thời, một số cán bộ quản lý, giáo viên

sử dụng các biện pháp hành chính thái quá; sự lạm dụng quyền lực của các thầy cô giáo, nhà quản lý; sự thiếu gương mẫu trong mô phạm giáo dục; việc đánh giá kết quả, khen thưởng, kỷ luật thiếu khách quan; sự phối hợp không đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục, thiếu những điều kiện, nguồn lực đảm bảo cho học sinh học tập, vui chơi giải trí…đều có ảnh hưởng rất lớn đến quá

trình hình thành đạo đức, lối sống cho đoàn viên, thanh niên

Ảnh hưởng từ phía nhà trường đến lối sống của mỗi cá nhân khá phong phú, trong đó yếu tố tác động mạnh mẽ nhất chính là việc tổ chức các hoạt động học tập và các hoạt động giáo dục kỹ năng, đạo đức, lối sống ngoài giờ học văn hóa ra sao Một nhà trường có nề nếp, nội quy chuẩn mực, tốt đẹp và phù hợp; thầy cô giỏi chuyên môn, gương mẫu; bạn bè đoàn kết, yêu thương, biết giúp đỡ lẫn nhau sẽ là môi trường giáo dục có tác động mạnh mẽ đến người học

1.5.2.3 Yếu tố

Ngoài gia đình, nhà trường thì xã hội cũng là một yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc hình thành và phát triển lối sống của thanh niên Con người chịu ảnh hưởng từ xã hội theo cơ chế xã hội hóa cá nhân Các tổ chức xã hội luôn cùng với gia đình, nhà trường giáo dục giới trẻ

Đoàn viên thanh niên tham gia vào các tổ chức xã hội, trong đó có tổ chức Đoàn thanh niên trước hết thể hiện trách nhiện và nghĩa vụ của người công dân và cũng là thể hiện bản lĩnh, sức mạnh của tuổi trẻ Các tổ chức xã hội cũng tổ chức các hoạt động đa dạng để thu hút đoàn viên thanh niên, như vậy tổ chức xã hội vừa tuyên truyền, vừa giáo dục con người bằng các hoạt động thực tiễn

Xã hội tác động đến mỗi cá nhân bằng nhiều con đường và trong nhiều hoàn cảnh phức tạp khác nhau Cùng một tác động xã hội có thể có ý nghĩa với người này nhưng lại vô nghĩa với người khác bởi xã hội tác động đến con người không mang tính bắt buộc như ở gia đình và nhà trường, nó tùy thuộc phần lớn vào bản lĩnh và phẩm chất mỗi cá nhân Thực tế xã hội hiện nay với nhiều tệ nạn xã hội, những tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường dẫn đến những tiêu cực trong xã hội ngày càng nhiều, tệ tham nhũng, quan liêu, cửa quyền, sự suy thoái về đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên; Chiến lược “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch, nhất là diễn biến hoà bình trên lĩnh vực tư tưởng, văn hoá Bản thân nhiều bạn trẻ chưa nhận thức rõ vị trí, vai trò, trách nhiệm của mình; chưa có đủ bản lĩnh, quyết tâm vượt qua những khó khăn, thử thách, lôi kéo của những điều xấu để rèn luyện ý chí, phấn đấu vươn lên trong lao động, học tập, công tác và cuộc sống Đó là những nguy cơ đáng lo ngại cho việc hình thành nhân cách, và lối sống tốt đẹp trong thế hệ trẻ hiện nay

Tiểu kết chương 1

Nhằm nghiên cứu một cách khái quát về các nội dung liên quan đến công tác giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng, trong chương 1 tác giả đã tổng quan về tình hình nghiên cứu, giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên cũng như tìm hiểu một số khái niệm khoa học liên quan đến vấn đề nghiên cứu Đồng thời tóm lược một

số vấn đề lý luận về lối sống và giáo dục lối sống nói chung và giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên nói chung theo tư tưởng Hồ Chí Minh, vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên; nêu lên các nội dung, hình thức giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên trong khuôn khổ đề tài, đó chính là: nội dung giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống và giáo dục ý thức pháp luật cho đoàn viên thanh niên thông qua các hình thức tuyên truyền, các hoạt động phong trào và các hoạt động trải nghiệm thực tế Trong đó, nhấn mạnh các nội dung, hình thức giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng và ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan, khách quan đến quá trình nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lối sống cho đoàn viên thanh niên nói chung và đoàn viên thanh niên trên địa bàn huyện Đầm Hà nói riêng qua các hoạt động thực tiễn tại cộng đồng

Chương 2

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG

THỰC TIỄN TẠI HUYỆN ĐẦM HÀ, QUẢNG NINH

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Được thành lập từ ngày 28/1/1946, Đầm Hà là một huyện miền núi, nằm ở phía đông tỉnh Quảng Ninh, có diện tích tự nhiên rộng 41.436 ha, trong đó có trên 80% là đất đồi núi, địa giới hành chính chia thành 9 xã và

01 thị trấn Dân số huyện Đầm Hà năm 2014 là trên 37.650 người, có 09 dân tộc anh em sinh sống, hơn 80% dân số sống bằng nghề nông nghiệp Đầm Hà có phía tây bắc giáp huyện Bình Liêu, phía đông bắc giáp huyện Hải Hà, phía tây nam giáp huyện Tiên Yên và phía đông nam giáp biển, ngoài biển là quần đảo Vạn Mặc; nằm trên quốc lộ 18A, tuyến đường huyết mạch của tỉnh Quảng Ninh tạo điều kiện cho các hoạt động giao thương, kết nối các lĩnh vực kinh tế, xã hội và văn hóa đối với các địa phương trong và ngoài tỉnh

2.1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội

Trải qua hơn 70 năm xây dựng và phát triển, từ một huyện khó khăn với các điều kiện kinh tế, xã hội kém phát triển, đến nay Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong huyện đã xác định bước đi phù hợp, phát huy sức mạnh tổng hợp, khai thác tốt tiềm năng thế mạnh địa phương, vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng tạo sự đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng huyện Đầm Hà phát triển toàn diện và bền vững

Tổng giá trị sản xuất năm 2015 tăng 81% so với năm 2010; thu ngân sách trên địa bàn huyện tăng bình quân 39%/năm Thu nhập bình quân đầu người

năm 2015 đạt 24,2 triệu đồng, tăng 2,05 lần so với năm 2010 Cơ cấu kinh tế phát triển đúng hướng: Nông nghiệp chiếm 44% (giảm 8,1% so với năm 2010); Thương mại, dịch vụ chiếm 34,5% (tăng 2,5% so với năm 2010); Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chiếm 21,5% (tăng 5,6% so với năm 2010)

Giáo dục và đào tạo có chuyển biến mạnh mẽ, chất lượng giáo dục toàn diện được nâng lên rõ rệt Toàn huyện đã có 33 trường học, 322 phòng học, 20 trường đạt chuẩn Quốc gia, hầu hết các nhà trường đều đã được dầu tư trang thiết bị, đồ dùng dạy học theo hướng chuẩn hóa, hiện đại Công tác y tế, dân số, kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân được quan tâm và có nhiều tiến bộ; mạng lưới y tế từ huyện đến tận thôn, bản được đầu tư cả về cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ cán bộ Các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chính sách xã hội, chăm sóc người có công, trẻ mồ côi, đối tượng trợ cấp xã hội được triển khai kịp thời, đầy đủ, theo đúng quy định, các chính sách an sinh xã hội, các chương trình mục tiêu Quốc gia về xóa đói, giảm nghèo, tạo thêm việc làm cho người lao động và phòng chống tệ nạn xã hội được tích cực triển khai đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo năm 2015 xuống còn 4,81%

Trên lĩnh vực văn hóa thông tin, thể dục thể thao, huyện Đầm Hà cũng đạt được nhiều thành tựu đáng phấn khởi, các hoạt động báo chí, phát thanh truyền h

ước lan tỏa vào đời sống nhân dân

Quốc phòng - An ninh tiếp tục được củng cố vững chắc, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc có sự chuyển biến tích cực, an ninh chính trị ổn định, trật tự an toàn xã hội được giữ vững Công tác xây dựng Đảng, chính quyền, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội từ

huyện đến cơ sở đã được quan tâm chỉ đạo Đảng bộ huyện đã triển khai, thực hiện có hiệu quả Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị và nay là Chỉ thị 05-CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” và Nghị quyết Trung ương 4 (Khóa XII) về tăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện ”tự diễn biến”, ”tự chuyển hóa” trong nội bộ Qua đó, phương thức lãnh đạo của cấp ủy các cấp tiếp tục được đổi mới, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, chất lượng đảng viên và năng lực quản lý, điều hành của chính quyền từ huyện đến cơ sở được nâng lên Nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân có sự đổi mới, chất lượng và hiệu quả hơn

Điều kiện tự nhiên thuận lợi, tình hình kinh tế, xã hội ổn định là điều kiện môi trường thuận lợi để thanh niên Đầm Hà được học tập, nâng cao trí thức, rèn luyện, thể hiện tài năng sức trẻ, cống hiến cho quê hương, đất nước Đây là cơ sở, nguồn lực, điều kiện quan trọng để chăm lo tốt hơn cho thanh niên, đặc biệt trong công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trong thời gian tới

2.1.3 Truyền thống văn hóa

Đầm Hà có truyền thống văn hóa phát triển lâu đời Tháng 5/1959, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ở xã Đại Bình di chỉ thời đá mời tương đương thời kỳ văn hóa Bắc Sơn và trước văn hóa Hạ Long Cư dân sớm nhất ở Đầm Hà là người Kinh sinh sống bằng khai thác hải sản và khai thác đất đai canh tác ở vùng ven biển Về sau có thêm ngừi ở các tỉnh khác di cư đến Sau đó là người các dân tộc thiểu số gồm người Tày, Dao, Sán Chay, Sán Dìu, người Hoa

Đầm Hà có vốn văn hóa dân gian nhiều sắc thái riêng, phát triển mạnh

từ thời Đinh, Lý, Trần, Lê Những công trình văn hóa sinh hoạt tinh thần còn lưu lại tới ngày nay đã chứng tỏ điều đó Các xã người Kinh có đình, miếu

thờ thành hoàng làng và có lễ hội hàng năm Hội đình Đầm Hà có diễn ra từ ngày 14 đến ngày 16 tháng giêng âm lịch có hát nhà tơ, múa cửa đình, múa dâng đèn, báng đầu dâu Các xã vùng cao, đặc biệt là vùng dân tộc Dao có những phong tục tập quán riêng trong đám cưới, đám tang, tục ở rể, tục nhận đồng niên và những ngày lễ tết theo mùa vụ

Ngày 28/10/1948, Chi bộ Đảng đầu tiên ở Đầm Hà được thành lập tại căn cứ núi Hứa xã Đại Bình, đây là một sự kiện chính trị có ý nghĩa lớn lao, đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng trên địa bàn huyện,

từ đây sự nghiệp cách mạng của nhân dân Đầm Hà đã có tổ chức tiên phong của giai cấp công nhân trực tiếp dẫn đường, lãnh đạo quân và dân huyện Đầm

Hà thực hiện đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài vừa xây dựng lực lượng bộ đội địa phương, dân quân du kích, vừa bám đất, bám làng để sản xuất, đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, lớp lớp con em trong huyện đã xung phong lên đường nhập ngũ, chiến đấu dũng cảm, lập công xuất sắc trên mọi chiến trường Nhiều người con của huyện Đầm Hà đã trở thành anh hùng lực lượng vũ trang như Anh hùng Lỷ A Coỏng, anh hùng liệt sĩ Lê Lương, Hà Quang Vóc Nhiều tên đất, tên người

đã đi vào lịch sử của dân tộc, của quê hương Đầm Hà trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu ngoan cường, quả cảm và tình đoàn kết quân dân, là niềm tự hào của Đảng bộ và nhân dân Đầm Hà hôm nay và mãi mãi mai sau Tất cả những truyền thống lịch sử, văn hoá tốt đẹp của huyện Đầm Hà là nguồn sức mạnh, là điểm tựa, là động lực khích lệ thanh niên Đầm Hà qua nhiều thế hệ luôn luôn phấn đấu, rèn luyện bản thân, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh Đây cũng là một trong những điều kiện thuận lợi cho công tác giáo dục thế hệ trẻ ngày nay