CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của vận
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
- -
PHẠM MINH TƯỜNG
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰA TRÊN VẤN ĐỀ TRONG GIẢNG DẠY MODULE AN TOÀN ĐIỆN CHO HỆ CAO ĐẲNG NGHỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CÔNG NGHỆ CAO ĐỒNG AN
Chuyên ngành: LL và PPDH bộ môn Kỹ thuật công nghiệp
Mã số: 60 14 01 11
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC T.S BÙI VĂN HƯNG
HÀ NỘI – 2017
MỞ ĐẦU
Trang 2I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
III KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
IV GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
VII NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
VIII CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của vận dụng dạy học dựa trên vấn đề trong giảng dạy module An toàn điện
Chương 2: Thiết kế bài giảng module An toàn điện theo hướng giảng dạy dựa trên vấn đề cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng An
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
Kết luận
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TRÊN VẤN ĐỀ TRONG GIẢNG DẠY MODULE AN TOÀN ĐIỆN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.2 Một số khái niệm cơ bản
1.3 Một số lý luận về dạy học dựa trên vấn đề
1.4 Khả năng vận dụng phương pháp dạy học dựa trên vấn đề vào giảng dạy module An toàn điện
1.5 Thực trạng về giảng dạy module An toàn điện ở trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng An
Trang 3Một số lý luận về dạy học dựa trên vấn đề:
- Vấn đề là yếu tố là hạt nhân của hoạt động dạy học dựa trên vấn đề
- Người học tự tìm kiếm thông tin để giải quyết vấn đề dưới sự dẫn dắt,
định hướng của người dạy
-Thảo luận nhóm là hoạt động mang tính cốt lõi của hoạt động dạy học -Người dạy chỉ đóng vai trò hỗ trợ người học
Để giải quyết vấn đề người ta phải chia làm nhiều giai đoạn hay nhiều bước
để thực hiện Ở đây có thể chia làm 3 bước như sau:
Bước 1: Tạo tình huống có vấn đề
Bước 2: Giải quyết vấn đề
Bước 3: Nhận xét và đánh giá
Những thuận lợi của dạy học dựa trên vấn đề
-Tạo sự hứng thú, nhu cầu ham hiểu biết, ham học tập của sinh viên -Rèn luyện nhiều kỹ năng hữu ích cho sinh viên
-Tiếp thu một lượng kiến thức lớn, phong phú và nhớ bài lâu
Những khó khăn của dạy học dựa trên vấn đề
- Phải đầu tư nhiều công sức, phải có năng lực sư phạm tốt
- Tốn nhiều thời gian hơn so với các phương pháp thông thường
- Không phải bài học nào cũng tạo ra được các tình huống có vấn đề
1.6 Kết luận chương 1
Dạy học dựa trên vấn đề là một phương pháp giáo dục hiện đại trong đó người học đóng vai trò là trung tâm của quá trình hoạt động dạy học Người học tiếp thu những kiến thức, kỹ năng mới thông qua một quá trình học tập dựa trên những câu hỏi, những vấn đề và những nhiệm vụ thực tiễn đã được giảng viên thiết
kế và xây dựng
Dạy học dựa trên vấn đề giúp sinh viên phát huy tính chủ động học tập của mình tốt hơn và hiểu rõ hơn về bài học của mình Qua các vấn đề được đưa ra, nó là
Trang 4nguồn động lực kích thích trí tò mò, óc sáng tạo, ham hiểu biết, muốn khám phá, nghiên cứu của người học, từ đó nó thúc đẩy các em đi tìm các lời giải, đáp án
Dạy học dựa trên vấn đề là một mô hình dạy học tích cực tạo cơ hội cho sinh viên sử dụng, vận dụng, thực hành và phát triển những kỹ năng cho bản thân như:
kỹ năng làm việc độc lập, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tìm kiếm, đánh giá và xử lý thông tin và giải quyết vấn đề Từ đó tạo lập, hình thành các phẩm chất mới và cần thiết cho các em đó là phẩm chất của con người hiện đại, con người tự tin có tinh thần cầu tiến, năng nổ, sáng tạo và yêu công việc
Chương 2: THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MODULE AN TOÀN ĐIỆN THEO
HƯỚNG GIẢNG DẠY DỰA TRÊN VẤN ĐỀ CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CÔNG NGHỆ CAO ĐỒNG AN
2.1 Phân tích mục tiêu, nội dung module An toàn điện phù hợp với giảng dạy dựa trên vấn đề
2.2 Nguyên tắc và quy trình thiết kế bài giảng module An toàn điện theo
hướng giảng dạy dựa trên vấn đề
2.3 Thiết kế một số bài giảng theo hướng dạy học dựa trên vấn đề
Nguyên tắc thiết kế bài giảng
Việc thiết kế bài giảng bao gồm giáo án và toàn bộ những suy nghĩ, chuẩn bị
về quá trình dạy học sẽ diễn ra trong giờ học Giáo án được thể hiện ở trên giấy, phần còn lại nằm trong suy nghĩ của GV Giáo án được xem như là bản kế hoạch dạy học của GV Giáo án về mặt hình thức là một bài soạn cụ thể của GV, được trình bày bằng những đề mục, câu chữ ngắn gọn, rõ ràng theo một trình tự hợp lí Trong giáo án không thể hiện được cảm xúc, tư tưởng, tình cảm của người dạy và người học Giáo án cũng không thể trình bày hết những dự kiến, cũng như cách ứng
xử của người dạy Thiết kế bài giảng là một hoạt động đa diện, phức tạp, tốn nhiều công sức, trí tuệ của GV, tất cả những chuẩn bị, dự kiến, hình dung hoạt động thiết
kế không được trình bày hết ở giáo án Giáo án (là một bản kế hoạch cụ thể) chỉ thể hiện những sản phẩm cụ thể, rõ ràng của hoạt động thiết kế Giáo án là một trong
Trang 5những sản phẩm của hoạt động thiết kế bài giảng được thể hiện bằng vật chất trước khi bài giảng được tiến hành
Từ những yếu tố trên, để thiết kế bài giảng cho module An toàn điện theo hướng giảng dạy dựa trên vấn đề tôi thực hiện và căn cứ theo các nguyên tắc như sau:
Mục tiêu bài giảng cần đảm bảo bám sát mục đích chung của chương trình đào tạo và mục tiêu cụ thể của bài học
Nội dung bài giảng phải chính xác khoa học, đảm bảo tính hệ thống, đủ nội dung, làm rõ trọng tâm, có liên hệ thực tế, có tính giáo dục
Xây dựng vấn đề là yếu tố quan trọng mở đầu bài học để hướng người học vào việc học tập Vấn đề được xây dựng phải có ứng dụng thực tế trong cuộc sống Phương tiện hỗ trợ giảng dạy- học tập Trong các buổi báo cáo, thảo luận trên lớp cần chuẩn bị các thiết bị, các phương tiện phù hợp như: máy chiếu, các dụng cụ,
mô hình hay hình ảnh cần thiết có liên quan để sinh viên tham gia hoạt động, thuyết trình
Quy trình thiết kế bài giảng
Để phù hợp với điều kiện giảng dạy thực tế của lớp CD161DC, qui trình dạy học theo phương pháp giảng dạy dựa trên vấn đề được chia thành các bước như sau:
1 Xây dựng vấn đề: Giảng viên xây dựng nên những câu hỏi chính cần cho việc nghiên cứu, thảo luận, các nguồn tài liệu cần thiết để tham khảo
2 Tổ chức lớp học để nghiên cứu vấn đề: chia lớp ra thành nhiều nhóm, giao vấn đề, thống nhất các qui định về thời gian, phân công, trình bày, đánh giá, (có mẫu kèm theo)
3 Các nhóm tổ chức nghiên cứu, thảo luận để trả lời những câu hỏi được đặt ra của vấn đề
Yêu cầu đặt ra:
- Đề tài được giao trước 1 tuần cho sinh viên
Trang 6- Các nhóm thảo luận ở nhà và gửi cho giảng viên trước ngày báo cáo 3 ngày, giảng viên kiểm tra và định hướng phương án để nhóm soạn slide báo cáo (hoặc sinh viên trình bày trên bảng)
- Các nhóm bắt buộc phải đặt các câu hỏi cho đề tài của các nhóm khác, các câu hỏi được thống kê và gửi cho giảng viên trước ngày báo cáo 2 ngày
4 Tổ chức báo cáo và tiến hành đánh giá: các nhóm lên trình bày kết quả nghiên cứu của mình, GV tổ chức đánh giá (giảng viên soạn sẵn bảng đánh giá các thành viên trong nhóm giao cho nhóm trưởng)
Bài giảng theo hướng dạy học dựa trên vấn đề
GIÁO ÁN SỐ: 1 Thời gian thực hiện: 3 giờ
Tên bài học trước: KhôngThực hiện ngày:
TÊN BÀI: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ AN TOÀN ĐIỆN - CÁC BIỆN PHÁP
PHÒNG HỘ LAO ĐỘNG
MỤC TIÊU CỦA BÀI:
Sau khi học xong bài này, học sinh có khả năng:
- Nêu được các phương pháp phòng tránh tai nạn về điện
- Giải thích được tác động của bụi và hoá chất lên cơ thể con người
- Trình bày được các biện pháp phòng chống của bụi và hoá chất
- Rèn được phương pháp học tư duy và nghiêm túc trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ TRANG THIẾT BỊ DẠY HỌC
Trang 7- Đánh giá điểm: đánh giá theo nhóm và theo cá nhân
I ỔN ĐỊNH LỚP HỌC: Thời gian 1 phút
Sỹ số lớp:
Số học sinh vắng: ,
Tên:
II THỰC HIỆN BÀI HỌC
T
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THỜI GIAN HOẠT ĐỘNG
CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
1 Dẫn nhập
- Giới thiệu sơ lược về
mô đun an toàn điện
-Thuyết trình và minh họa bằng ví dụ
-Đặt câu hỏi
-Lắng nghe -Trả lời
4‘
2 Giới thiêu chủ đề
Tên bài học:
Khái quát chung về an
toàn điện - Các biện pháp
phòng hộ lao động
Nội dung bài học:
- Các phương pháp
phòng tránh tai nạn về
điện
- Đặc tính chung của
hóa chất độc
- Tác hại của hóa chất
độc
- Phân loại hóa chất độc
hại, ý nghĩa tác hại của
-Thuyết trình và minh họa bằng ví dụ
-Lắng nghe, ghi chép
5‘
Trang 8lượng, tiết diện dây phải
phù hợp với công suất sử
-Sửa chữa điện trong nhà:
Chỉ tiến hành sửa chữa khi
- Gọi sinh viên nhóm 1 lên báo cáo
đề tài của nhóm mình
- Hướng dẫn Sv thực hiện nhiệm vụ, điều khiển cuộc thảo luận
- Nhận xét, Chốt lại nội dung của đề tài 1
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao
-Thuyết trình báo cáo trước lớp
-Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
20’
Trang 9đã cắt nguồn điện và treo
bảng “Cấm đóng điện, có
người đang làm việc”
Những mối nối giữa hai
dây dẫn phải nối chắc
của nhà chế tạo, phải nối
đất an toàn cho vỏ thiết bị
-Khi mạng điện trong nhà
có nguy cơ bị ngập nước
do úng lụt: Phải cắt ngay
nguồn điện của gia đình,
không chạm đến bất kỳ
dụng cụ điện nào khi tay
còn ướt hoặc đi chân trần
-Khi có người bị điện hạ
Trang 10điện và tránh xa những
dây điện bị đứt rơi xuống
đất
-Trường hợp chưa cắt
được nguồn điện cần thực
hiện ngay một trong các
biện pháp sau: Dùng sào
tre hay gỗ khô gạt dây
điện ra khỏi nạn nhân,
Đứng trên bàn (bằng gỗ)
túm quần áo khô của nạn
nhân để kéo ra khỏi nguồn
điện, Dùng dao, búa có
-Khi vượt quá giới hạn
- Gọi sinh viên nhóm 2 lên báo cáo
đề tài của nhóm mình
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao
-Thuyết trình báo
20’
20’
Trang 11hại: CO, C2H2 , MnO,
ZO2 , hơi sơn, hơi ôxid
crom khi mạ, hơi các
axit…
- Có thể xâm nhập vào cơ
thể qua đường hô hấp,
đường tiêu hoá và qua
việc tiếp xúc với da
-Nhận xét nội dung của đề tài 2
- Gọi sinh viên nhóm 3 lên báo cáo
đề tài của nhóm mình
- Hướng dẫn Sv thực hiện nhiệm vụ, điều khiển cuộc thảo luận
-Nhận xét nội dung của đề tài 3
cáo trước lớp
-Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao
-Thuyết trình báo cáo trước lớp
-Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
20’
Trang 12dưới mức cho phép nhưng
thời gian tiếp xúc với chất
độc lâu làm cơ thể suy
như axit đặc, kiềm đặc
hay loãng.=> Nếu bị trúng
- Hướng dẫn Sv thực hiện nhiệm vụ, điều khiển cuộc thảo luận
-Nhận xét nội dung của đề tài 4
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao
-Thuyết trình báo cáo trước lớp
-Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
20
Trang 13mê man, nếu trúng mắt có
thể bị mù
Nhóm 2: Các chất kích
thích đường hô hấp và phế
quản: hơi clo Cl, NH3 ,
SO3 , NO, SO2, hơi fluo,
hơi crôm vv Các chất
gây phù phổi: NO2 ,
NO3 , các chất này thường
với hệ thần kinh, như các
loại hydro cacbua, các loại
rượu, xăng, H2S , CS2 ,
vv
Nhóm 5: Các chất gây độc
với cơ quan nội tạng như
hydro cacbon, clorua
metyl, bromua metyl
vv Chất gây tổn thương
cho hệ tạo máu: benzen,
phênôn Các kim loại và á
kim độc như chì, thuỷ
ngân, mangan, hợp chất
20’
15’
Trang 14-Đưa bệnh nhân ra khỏi
nơi nhiễm độc, thay quần
áo bị nhiễm độc, ủ ấm cho
nạn nhân
-Cho ngay thuốc trợ tim,
hay hô hấp nhân tạo, nếu
- Hướng dẫn Sv thực hiện nhiệm vụ, điều khiển cuộc thảo luận
-Nhận xét nội dung của đề tài 5
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao
-Thuyết trình báo cáo trước lớp -Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
Trang 15về kỹ thuật:
-Cấm để thức ăn, thức
uống và hút thuốc gần khu
vực sản xuất
-Các hoá chất phải bảo
quản trong thùng kín, phải
- Hướng dẫn Sv thực hiện nhiệm vụ, điều khiển cuộc thảo luận
-Nhận xét nội dung của đề tài 6
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao
-Thuyết trình báo cáo trước lớp -Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
-Tập trung theo nhóm để báo cáo
đề tài được giao.-Thuyết trình báo cáo trước lớp -Trả lời câu hỏi của các nhóm khác đưa ra
Trang 16độ bồi dưỡng bằng hiện
vật
4 Kết thúc vấn đề
Các nhóm chỉnh sửa
lại nội dung bài thuyết
trình cho đầy đủ sau khi
đã trình bày và thảo luận
-Lắng nghe, ghi chép
- Trả lời câu hỏi
5’
5 Hướng dẫn tự học
Các nhóm chỉnh sửa lại
nội dung bài thuyết trình
cho đầy đủ sau khi đã
trình bày và thảo luận
Bài tập về nhà cho các
nhóm:
Nhóm 1:
Đề tài: Bụi và cách phân
loại bụi, ví dụ minh hoạ
Nhóm 2:
Đề tài: Tác hại của bụi
với môi trường và con
-Giao bài tập về nhà cho các nhóm
-Nêu một số tài liệu tham khảo cho sinh viên đọc thêm
Lắng nghe, ghi chép
5’
Trang 17người, ví dụ minh hoạ
Lưu ý: Cho các ví dụ hay
bài báo minh hoạ về người thật việc thật Sau đó nhận xét (nguyên nhân và kết quả) và rút kinh nghiệm cho bản thân từ ví dụ hay bài báo trên
Một số tài liệu tham khảo:
- Khoa Điện , Giáo trình
Trang 18An toàn điện, Trường Cao
đẳng nghề công nghệ cao
Đồng An (Lưu hành nội
bộ)
- Trần Thị Kim Oanh,
Phạm Thị Vân Anh, Giáo
trình An toàn điện, Tổng
cục dạy nghề,Hà
Nội(2013)
- T.S Quyền Huy Ánh
,Giáo trình An toàn điện,
Trường Đại học Sư phạm
kỹ thuật Tp HCM
- Hoàng Xuân Nguyên,
Phạm Văn Bổng, Tạ Chí
Công, Kim Xuân Phương,
Nguyễn
Quang Thuấn, Vũ Đình
Thơm, Kỹ thuật an toàn
và Bảo hộ lao đông, Nxb
Giáo dục Việt Nam (2009)
- Internet , sách báo
III RÚT KINH NGHIỆM TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
Trang 19
TRƯỞNG BỘ MÔN GIÁO VIÊN
2.4 Kết luận chương 2
Từ thực tế giảng dạy, chúng tôi thiết kế, xây dựng các vấn đề học tập module
An toàn điện để tiến hành thực nghiệm tại trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng An (hệ Cao đẳng) bằng việc áp dụng các yếu tố dạy học tích cực trên cơ sở lý luận dạy học dựa trên vấn đề để nghiên cứu và đánh giá tính khả thi của đề tài
Trong giáo án các vấn đề đã được thiết kế rõ ràng và cụ thể với những nội dung
có tính bao quát, đó là những kiến thức quan trọng thường xảy ra trong hiện thực của cuộc sống ngày nay, từ việc mà các em sinh viên phải tìm hiểu và nắm vững các kiến thức về An toàn điện, thông qua việc người học tham gia thảo luận giải quyết vấn đề theo định hướng của giáo viên
Với sự chuẩn bị chi tiết và cụ thể trong mỗi giáo án đã định hướng tốt cho người học tham gia thảo luận giải quyết vấn đề Các vấn đề ban đầu được đặt ra rất khái quát, thực tế, từ các phương pháp phòng tránh tai nạn về điện, cách bảo hộ lao động cho đến dần dần đi sâu vào những vấn đề chi tiết hơn đó là tìm hiểu và phân tích về tác hại cũng như các nguyên nhân gây ra các tai nạn về lao động, các tai nạn
về điện và cách giải quyết chúng Sau đó các em hệ thống, khái quát hoá lại các kiến thức đã học và tích luỹ cho bản thân, xây dựng được những mối liên hệ giữa chúng với nhau từ đó có các biện pháp phòng tránh hợp lý
Quan trọng hơn hết là các em đã học được cách giải quyết vấn đề, các hợp tác, kết hợp nỗ lực làm việc cá nhân cùng với việc hợp tác làm việc trong nhóm Chính điều này làm cho việc học của sinh viên trở nên nhẹ nhàng, thoải mái và hấp dẫn hơn, kiến thức học được sẽ nhớ lâu hơn sau khi sinh viên giải quyết vấn đề
Việc đánh giá qua các tiêu chí cụ thể giúp các em xác định được công việc cần hoàn thành và nó giúp việc định hướng đánh giá các nhóm cùng với các thành viên trong nhóm Việc đánh giá theo cách này này cho kết quả công bằng và khách