Tiểu luận kiến thức chung về luật sư và nghề luật sư: QUYỀN ĐƯỢC PHÁP LUẬT ĐẢM BẢO QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁPTrong thời gian vừa qua, tình trạng xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của luật sư có chiều hướng gia tăng với mức độ ngày càng nghiêm trọng và đáng báo động, cụ thể là hành vi nhũng nhiễu, hạch sách luật sư trong việc tiếp cận các thông tin, gây khó khăn trong việc cấp giấy chứng nhận bào chữa, cản trở luật sư gặp gỡ, trao đổi với những người có liên quan trong vụ án hoặc thậm chí có hành vi ngăn cản bằng bạo lực, đe dọa bằng tinh thần tới luật sư để ngăn cản hoạt động nghề nghiệp chính đáng của luật sư. Nếu tình hình này tiếp diễn sẽ có tác hại chung đến hình ảnh nhà nước pháp quyền, gây tổn hại cho nền công lý nước nhà.Chính vì vậy, học viên chọn đề tài “Quyền được pháp luật đảm bảo quyền hành nghề luật sư ở Việt Nam hiện nay Thực trạng và giải pháp” nhằm làm rõ thực trạng hành nghề luật sư hiện nay có những khó khăn trở ngại gì, pháp luật đảm bảo quyền hành nghề luật sư như thế nào và đưa ra giải pháp nâng cao hoạt động nghề nghiệp của luật sư.
Trang 1HỌC VIỆN TƯ PHÁP
CƠ SỞ TP HỒ CHÍ MINH
TIỂU LUẬN MÔN HỌC: LUẬT SƯ VÀ NGHỀ LUẬT SƯ
HỌC PHẦN: KIẾN THỨC CHUNG VỀ LUẬT SƯ VÀ
NGHỀ LUẬT SƯ
ĐỀ TÀI:
QUYỀN ĐƯỢC PHÁP LUẬT ĐẢM BẢO QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
TP Hồ Chí Minh, tháng 12/2016
Trang 2MỤC LỤC
Trang Danh mục văn bản pháp luật viết tắt
TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN ĐƯỢC PHÁP LUẬT ĐẢM BẢO QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ 2
1 Nội dung về quyền hành nghề luật sư 2
2 Quy định của pháp luật về đảm bảo quyền hành nghề luật sư 3
CHƯƠNG II: THỰC TIỄN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ VÀ THỰC TRẠNG QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ HIỆN NAY 5
1 Thực tiễn hành nghề của luật sư hiện nay 5
2 Thực trạng quyền hành nghề của luật sư hiện nay 8
CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 14
1 Các giải pháp bảo đảm quyền hành nghề luật sư 14
2 Biện pháp cụ thể thực hiện các giải pháp trên 15
KẾT LUẬN 16
Trang 3DANH MỤC VĂN BẢN PHÁP LUẬT VIẾT TẮT
1 Hiến pháp năm 2013 Hiến pháp nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ
Nghĩa Việt Nam ngày 28/11/2013
2 Luật Luật sư năm 2012 Luật luật sư số 65/2006/QH11 ngày
Luật số 20/2012/QH13 ngày 20/11/2012
3 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003 Bộ luật Tố tụng Hình sự số 19/2003/QH11
ngày 26/11/2013
4 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 Bộ luật Tố tụng Hình sự số 101/2015/QH13
ngày 27/11/2015
5 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 Bộ luật Tố tụng Dân sự số 24/2004/QH11
ngày 15/6/2004
6 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 Bộ luật Tố tụng Dân sự số 92/2015/QH13
ngày 25/11/2015
7 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 Luật Tố tụng Hành chính số 93/2015/QH13
ngày 25/11/2015
Trang 4TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1 Lý do chọn đề tài
Trong thời gian vừa qua, tình trạng xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của luật sư có chiều hướng gia tăng với mức độ ngày càng nghiêm trọng và đáng báo động, cụ thể là hành
vi nhũng nhiễu, hạch sách luật sư trong việc tiếp cận các thông tin, gây khó khăn trong việc cấp giấy chứng nhận bào chữa, cản trở luật sư gặp gỡ, trao đổi với những người có liên quan trong vụ án hoặc thậm chí có hành vi ngăn cản bằng bạo lực, đe dọa bằng tinh thần tới luật sư để ngăn cản hoạt động nghề nghiệp chính đáng của luật sư Nếu tình hình này tiếp diễn sẽ có tác hại chung đến hình ảnh nhà nước pháp quyền, gây tổn hại cho nền công lý nước nhà
Chính vì vậy, học viên chọn đề tài “Quyền được pháp luật đảm bảo quyền hành nghề luật sư ở Việt Nam hiện nay - Thực trạng và giải pháp” nhằm làm rõ thực trạng hành nghề luật sư hiện nay có những khó khăn trở ngại gì, pháp luật đảm bảo quyền hành nghề luật sư như thế nào và đưa ra giải pháp nâng cao hoạt động nghề nghiệp của luật sư
2 Đối tượng nghiên cứu
- Quyền hành nghề luật sư quy định trong Luật Luật sư năm 2012, Bộ luật Tố tụng Dân sự
2004 và Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003 có so sánh với Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 và
Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015
- Pháp luật về bảo đảm quyền hành nghề luật sư quy định trong Luật Luật sư năm 2012 và Hiến pháp năm 2013
- Thực trạng vi phạm, cản trở quyền hành nghề luật sư nêu trên các phương tiện thông tin đại chúng và tại các Hội thảo khoa học
3 Kết cấu của đề tài
Đề tài gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quyền được pháp luật đảm bảo quyền hành nghề luật sư
Chương 2: Thực tiễn hành nghề luật sư và thực trạng hiện nay
Chương 3: Giải pháp đảm bảo quyền hành nghề luật sư và biện pháp thực hiện
Trang 5CHƯƠNG I:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN ĐƯỢC PHÁP LUẬT ĐẢM BẢO
QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ
3 Nội dung về quyền hành nghề luật sư:
Điều 22 Luật Luật sư năm 2012 quy định phạm vi hành nghề luật sư bao gồm:
- Tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc là người bảo vệ quyền lợi của người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người
có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự
- Tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện hoặc là người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính, việc về yêu cầu dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và các vụ, việc khác theo quy định của pháp luật
- Thực hiện tư vấn pháp luật
- Đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng để thực hiện các công việc có liên quan đến pháp luật
- Thực hiện dịch vụ pháp lý khác
Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 đã quy định các quyền cho luật sư mà từ đó họ có thể thực hiện nhiệm vụ của mình như: tham gia tố tụng từ khi khởi kiện hoặc bất cứ giai đoạn nào trong quá trình tố tụng dân sự, tham gia phiên toà giám đốc thẩm, tái thẩm nếu được Tòa cho phép; quyền xác minh, thu thập chứng cứ và cung cấp chứng cứ cho Toà án, nghiên cứu hồ sơ vụ án và được ghi chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ
vụ án để thực hiện việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ; giúp thân chủ trình bày về yêu cầu của họ; tham gia hỏi tại phiên tòa, …
Điều 58 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003 cũng quy định các quyền của luật sư trong
vụ án hình sự như sau:
- Có mặt khi lấy lời khai của người bị tạm giữ, khi hỏi cung bị can và nếu Điều tra viên đồng ý thì được hỏi người bị tạm giữ, bị can và có mặt trong những hoạt động điều tra khác;
Trang 6xem các biên bản về hoạt động tố tụng có sự tham gia của mình và các quyết định tố tụng liên quan đến người mà mình bào chữa;
- Đề nghị Cơ quan điều tra báo trước về thời gian và địa điểm hỏi cung bị can để có mặt khi hỏi cung bị can;
- Đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch theo quy định;
- Thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến việc bào chữa từ người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người thân thích của những người này hoặc từ cơ quan, tổ chức, cá nhân theo yêu cầu của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo nếu không thuộc bí mật nhà nước, bí mật công tác;
- Đưa ra tài liệu, đồ vật, yêu cầu;
- Gặp người bị tạm giữ; gặp bị can, bị cáo đang bị tạm giam;
- Đọc, ghi chép và sao chụp những tài liệu trong hồ sơ vụ án liên quan đến việc bào chữa sau khi kết thúc điều tra theo quy định của pháp luật;
- Tham gia hỏi, tranh luận tại phiên toà;
- Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;
- Kháng cáo bản án, quyết định của Toà án nếu bị cáo là người chưa thành niên hoặc người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất theo quy định
Trong các quyền hành nghề luật sư nêu trên thì quyền hành nghề luật sư trong vụ án hình sự là đối tượng thường bị gây khó khăn và vi phạm nghiêm trọng quyền hành nghề hợp pháp, vì vậy đề tài tập trung nhấn mạnh thực trạng quyền hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự
4 Quy định của pháp luật về đảm bảo quyền hành nghề luật sư:
Khoản 5 Điều 103 Hiến pháp năm 2013 quy định “Nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm”, đây lần đầu tiên Hiến pháp khẳng định tòa án xét xử phải bảo đảm nguyên tắc tranh tụng, có nghĩa là phải có người bào chữa, phải có luật sư
Theo quy định tại Điều 3 Luật Luật sư năm 2012 về chức năng xã hội của luật sư thì :
“Hoạt động nghề nghiệp của luật sư góp phần bảo vệ công lý, các quyền tự do, dân chủ của công dân, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, phát triển kinh tế – xã hội,
Trang 7xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.” Chính vì vậy, quyền hành nghề luật sư chính là quyền lợi của xã hội
Theo quy định tại khoản 2 Điều 9 Luật Luật sư năm 2012: “Nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi cản trở hoạt động hành nghề của luật sư.”
Hành vi cản trở ở đây có thể hiểu là những hành vi nhũng nhiễu, hạch sách luật sư trong việc tiếp cận các thông tin, gây khó khăn trong việc cấp giấy chứng nhận bào chữa, cản trở luật sư gặp gỡ, trao đổi với những người có liên quan trong vụ án hoặc thậm chí có hành vi ngăn cản bằng bạo lực, đe dọa bằng tinh thần tới các luật sư để ngăn cản hoạt động nghề nghiệp chính đáng của luật sư
Những hành vi như vậy bị nghiêm cấm và tùy vào tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi, đối tượng thực hiện hành vi có thể bị xử lý kỷ luật hoặc bị xử phạt hành chính, nếu
có cơ sở thì có thể truy cứu trách nhiệm hình sự theo các quy định của pháp luật
Điều 21 Luật Luật sư năm 2012 cũng có nhiều quy định về quyền, nghĩa vụ của luật sư, trong đó có nêu rõ: “1 Luật sư có các quyền sau đây: Được pháp luật bảo đảm quyền hành nghề luật sư theo quy định của Luật này và quy định của pháp luật có liên quan.”
Luật sư là nghề góp phần bảo vệ công lý, công bằng, dân chủ và văn minh Việc bảo đảm quyền hành nghề của luật sư là cần thiết và phù hợp với thực tế Ngoài ra, luật sư không tự thân hoạt động một cách độc lập vô tổ chức mà có sự quản lý của Liên đoàn luật
sư và thấp hơn là các Đoàn luật sư
Theo quy định tại điều 61 Luật Luật sư năm 2012 về nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn luật
sư thì Đoàn luật sư có trách nhiệm đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư trong hành nghề
Như vậy, khi có các hành vi xâm hại đến quyền hành nghề của luật sư, thì bản thân luật
sư không phải “đơn thương độc mã” chống chọi một mình với hành vi đó mà sẽ có sự bảo
vệ của Đoàn luật sư trực tiếp quản lý và cao hơn là Liên đoàn Luật sư Việt Nam Yếu tố này cho thấy tính đoàn kết trong nghề nghiệp, mục đích chính là đảm bảo sự hoạt động bình thường của luật sư và xa hơn là kết nối các luật sư tạo thành một sức mạnh chung trong nhiệm vụ bảo vệ công lý của bản thân mình
Trang 8CHƯƠNG II:
THỰC TIỄN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ VÀ THỰC TRẠNG QUYỀN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ HIỆN NAY
3 Thực tiễn hành nghề của luật sư hiện nay:
Trong những năm gần đây, bên cạnh bước chuyển rất cơ bản trong nhận thức xã hội và quan niệm của các cơ quan tiến hành tố tụng đối với vị trí, vai trò của luật sư, vẫn còn những cản ngại, khó khăn nhất định trong quá trình luật sư tham gia tố tụng trong các vụ án hình sự và một số hoạt động tố tụng khác
Bên cạnh việc nâng cao trách nhiệm khi hành nghề của luật sư, ở một phạm vi hẹp, có hiện tượng trật tự, kỷ cương xã hội không nghiêm, thiếu cơ chế bảo vệ, nên một số luật sư
đã bị đương sự tố cáo sai sự thật, rượt đuổi đánh ngay tại phiên toà, bị xâm phạm trực tiếp
và gây thương tích trên thân thể, bị đe doạ, hành hung, tung tin ác ý, thậm chí đặt vòng hoa, đưa quan tài… đến tận Văn phòng luật sư để đe doạ, nhục mạ Điển hình là một số vụ việc sau đây:
Lúc 8 giờ sáng ngày 7/8/2012, tại số 352 Trường Chinh, phường Quán Trữ, quận Kiến
An, thành phố Hải Phòng Luật sư Trần Hồng Lĩnh (VPLS Lĩnh Chính Thắng thuộc Đoàn luật sư thành phố Hải Phòng) đang đi đến cổng văn phòng luật sư của mình để làm việc thì
có 2 thanh niên đi xe máy áp sát ông Đối tượng ngồi sau xe liền nhảy xuống và hất thẳng
ca axít vào mặt ông rồi bỏ chạy khiến cơ thể bị bỏng nặng, có nguy cơ hỏng hai mắt Được biết, thời gian gần đây, luật sư Lĩnh liên tục nhận được tin nhắn lạ qua điện thoại đe dọa sẽ cho giang hồ thanh toán, sau khi ông Lĩnh tham gia bào chữa một vụ án nổi cộm ở Hải Phòng
(Nguồn vụ việc: http://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/luat-su-bi-tat-axit-truoc-van-phong-2239158.html)
Hay gần đây là vụ 2 luật sư bị 8 đối tượng côn đồ đánh: vào đầu giờ chiều ngày 3/11/2015, luật sư Trần Thu Nam và luật sư Lê Văn Luân (Đoàn luật sư thành phố Hà Nội) đến nhà bà Đỗ Thị Mai, là mẹ của nạn nhân Đỗ Đăng Dư (nạn nhân bị đánh chết trong trại tạm giữ công an, vụ án đang được công an Hà Nội điều tra) tại xã Đông Phương Yên, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội để làm việc liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi cho gia đình bà Mai Sau khi làm việc xong, vừa rời khỏi nhà bà Mai đi được hơn 100m, luật sư Nam và luật sư Luân bị 8 thanh niên đi xe máy chặn đầu ô tô, rồi mở cửa xe hành hung
Trang 9(Nguồn vụ việc: http://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/hai-luat-su-bi-dam-dong-tan-cong-cuop-dien-thoai-giua-duong-3306814.html)
Qua các vụ việc trên chúng ta thấy được rằng tình trạng xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của luật sư có chiều hướng gia tăng với mức độ ngày càng nghiêm trọng
Ngoài những vụ việc xâm phạm quyền hành nghề luật sư do các đối tượng bên ngoài gây ra, theo báo cáo của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, tính từ năm 2009 đến nay, Liên đoàn Luật sư đã nhận được 167 đơn yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của luật sư bị cản trở từ phía cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, trong đó tập trung liên quan đến thủ tục và thời hạn cấp giấy chứng nhận người bào chữa hoặc bị từ chối cấp giấy không có lý
do rõ ràng và không được tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình tham gia tố tụng Cá biệt
có trường hợp sáu tháng cơ quan điều tra mới cấp giấy chứng nhận bào chữa, chín tháng mới cho gặp bị can lần đầu tiên, thậm chí có nơi hơn một năm vẫn không cấp giấy chứng nhận bào chữa cho luật sư Được cấp giấy chứng nhận người bào chữa đã khó, việc đăng ký gặp mặt người bị tạm giữ, bị can, bị cáo còn khó hơn Thống kê nói trên của Liên đoàn Luật
sư chỉ là phần nổi, bởi thực tế có rất nhiều trường hợp luật sư bị làm khó đã không nhờ Liên đoàn can thiệp mà tự tìm cách giải quyết Có thể họ không muốn làm to chuyện vì sợ thân chủ bị “ghét”, cũng có thể họ không muốn làm cơ quan tố tụng, cán bộ tố tụng mất lòng vì còn phải lui tới cơ quan tố tụng nhiều, trong những vụ án khác
Một số vụ việc điển hình luật sư bị cản trở khi hành nghề như trường hợp luật sư Lê Quang Y (Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai) được cấp giấy chứng nhận người bào chữa đã sáu tháng nhưng không được công an và giám thị nhà tạm giữ thành phố Mỹ Tho cho phép gặp
bị can Cả ba Cơ quan công an, Viện kiểm sát và Tòa án thành phố Mỹ Tho đùn đẩy, không giải quyết, luật sư phải đi lại nhiều lần, buộc Liên đoàn Luật sư VN phải trực tiếp liên hệ và báo cáo đồng chí bí thư Thành ủy thành phố Mỹ Tho đề nghị can thiệp thì mới được giải quyết Nhưng điều đáng nói là những cán bộ đã gây khó khăn, cản trở hoạt động hành nghề của các luật sư trước đó đều không bị xử lý gì cả
Tại hội thảo khoa học “Hoạt động của luật sư trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự” do Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội tổ chức, nhiều luật sư cũng chia sẻ thường được điều tra viên gọi vào cùng gặp bị can khi mà họ cần luật sư giải thích, tác động để bị can hiểu hành vi phạm tội, có cán bộ của cơ quan điều tra cho rằng luật sư vào chỉ “vẽ đường cho hưu chạy” Thậm chí còn quan niệm rằng luật sư chỉ có chạy án, thông cung nhưng trên
Trang 10thực tế khi vào cùng tham gia lấy cung, luật sư chỉ được hỏi khi Điều tra viên đồng ý Các luật sư cũng bức xúc trước việc bị “hành” bởi thủ tục, hiện chưa có văn bản nào hướng dẫn việc tiếp nhận giấy tờ, thủ tục để luật sư vào từ quá trình điều tra nên khi cần gặp thân chủ luật sư phải tìm khắp các trại tạm giam vì không cán bộ điều tra nào trả lời về nơi thân chủ
bị tạm giam Chuyện photocopy tài liệu cũng được đưa lên bàn hội thảo: khi vào Tòa án photocopy tài liệu, nơi thì bảo phải làm đơn, nơi lại yêu cầu làm danh mục tài liệu cần photocopy, có nơi còn yêu cầu luật sư mang máy đến tự phô tô, có luật sư mang được máy photo mini đến thì họ nói luật sư mang điện đến mà chạy máy
Bên cạnh những hành vi cản trở, xâm phạm quyền hành nghề luật sư đã xảy ra trên thực
tế thì không thể không nhắc đến việc có những văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động hành nghề của luật sư không phù hợp và vi phạm quy định của pháp luật Ví dụ như Thông tư 28/2014/TT-BCA được ban hành ngày 7/7/2014, có hiệu lực từ 25/8/2014 quy định Điều 38 về Trách nhiệm của Điều tra viên trong việc xử lý vi phạm đối với người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự hoặc trợ giúp viên pháp lý Theo đó, “khi phát hiện thấy người bào chữa có hành vi cản trở, gây khó khăn cho hoạt động điều tra như: cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, ngăn cản việc khai báo, tiết lộ bí mật, cung cấp tài liệu sai sự thật, khiếu nại, kiến nghị không có căn cứ hoặc có hành vi trái pháp luật khác thì Điều tra viên tiến hành lập biên bản sự việc trên, có thể ghi âm, ghi hình hoặc tiến hành biện pháp khác nhằm thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi cản trở, gây khó khăn cho hoạt động điều tra của họ Tùy theo mức độ vi phạm, Điều tra viên báo cáo Thủ trưởng hoặc Phó thủ trưởng cơ quan điều tra ra quyết định thu hồi Giấy chứng nhận người bào chữa, Giấy chứng nhận người bảo vệ quyền lợi của đương sự hoặc đề xuất biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật”
Theo Liên đoàn Luật sư Việt Nam, nhiều hành vi bị coi là vi phạm của người bào chữa không được định lượng rõ ràng, dễ dẫn đến nhận thức không đầy đủ, thậm chí có thể bị lạm dụng, gây khó khăn, cản trở cho hoạt động bào chữa của luật sư trong tố tụng hình sự, ngoài
ra cũng có sự bất bình đẳng trong quan hệ tố tụng giữa Điều tra viên với người bào chữa Nội dung Khoản 1 Điều 38 cũng quy định Điều tra viên có quyền đánh giá và xác định dấu hiệu và căn cứ cho rằng người bào chữa có hành vi “ngăn cản việc khai báo”, “khiếu nại, kiến nghị không có căn cứ hoặc có hành vi trái pháp luật khác” nhưng lại không được định lượng một cách rõ ràng, tùy thuộc hoàn toàn vào nhận định, suy diễn chủ quan của