Quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn quốc gia ở các trường Trung học phổ thông Thị xã Phúc Yên, Vĩnh Phúc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 NGUYỄN VĂN NAM QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC THEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ PHÚC YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC C

NGUYỄN VĂN NAM

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC THEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ

PHÚC YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN VĂN NAM

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC THEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ

PHÚC YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Vũ Bích Hiền

HÀ NỘI - 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được rất nhiều sự quan tâm động viên, giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, các Thầy Cô giáo, bạn bè và gia đình

Với tình cảm chân thành, tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo đã tham gia giảng dạy lớp Cao học QLGD K18

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, các đồng chí cán bộ, giáo viên, nhân viên các trường THPT thị xã Phúc Yên, Vĩnh Phúc đã giúp đỡ động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho Tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu đồng thời cung cấp số liệu, tư vấn khoa học cho tôi trong thời gian nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn

Đặc biệt, Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Nguyễn Vũ Bích Hiền đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và giúp đỡ Em trong quá trình

nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng do bản thân còn có những hạn chế nhất định trong kinh nghiệm nghiên cứu và quản lý giáo dục, nên luận văn không tránh khỏi thiếu sót Kính mong nhận được các ý kiến đóng góp của Hội đồng chấm luận văn, của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để công trình nghiên cứu được hoàn chỉnh hơn

Hà Nội, ngày 24 tháng 11 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Văn Nam

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, tất cả các số liệu và những kết quả nghiên cứu trong luận văn này đều do tôi nghiên cứu, số liệu hoàn toàn trung thực, không trùng lặp với các đề tài khác và chưa được sử dụng để bảo vệ bất kì luận văn nào

Tôi xin cam đoan mọi thông tin, số liệu trích dẫn trong luận văn đều chính xác và được chỉ rõ nguồn gốc Mọi sự giúp đỡ, tạo điều kiện cho việc thực hiện luận văn đều đã được cảm ơn

Hà Nội ngày 24 tháng 11 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Nam

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do lựa chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Giả thuyết nghiên cứu 6

7 Giới hạn nghiên cứu 6

8 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌCTHEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNGTRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.2 Thiết bị dạy học 9

1.2.1 Khái niệm Thiết bị dạy học 9

1.2.2 Vai trò của thiết bị dạy học 11

1.2.3 Phân loại thiết bị dạy học 13

1.2.4 Tiêu chuẩn thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở trường trung học phổ thông 16

1.3 Quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học phổ thông 17

1.3.1 Khái niệm quản lý thiết bị dạy học 17

1.3.2 Yêu cầu và nguyên tắc của quản lý thiết bị dạy học 20

1.3.2.1 Yêu cầu quản lý thiết bị dạy học 20

1.3.2.2 Các nguyên tắc quản lý thiết bị dạy học 21

1.3.3 Vai trò quản lý của Hiệu trưởng trong quản lý thiết bị dạy học 22

1.3.4 Nhân viên quản lí thiết bị dạy học 24

1.3.5 Nội dung quản lý của Hiệu trưởng trong quản lý thiết bị dạy học 26

1.3.5.1 Quản lý nhân viên thiết bị 26

1.3.5.2 Lập kế hoạch đầu tư, mua sắm TBDH 27

1.3.5.3 Quản lý giáo viên khai thác, sử dụng thiết bị dạy học hiệu quả 28

1.3.5.4 Quản lý công tác bảo trì, sửa chữa, bảo quản thiết bị dạy học 29

1.4 Quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông 30

1.4.1 Lập kế hoạch mua sắm thiết bị dạy học theo tiêu chuẩn Quốc gia 30

1.4.2 Quản lý công tác khai thác, sử dụng thiết bị dạy học hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 31

1.4.3 Đào tạo và bồi dưỡng cho nhân viên quản lý thiết bị 34

1.4.4 Huy động nguồn kinh phí ngân sách và xã hội hóa giáo dục nhằm hoàn thiện thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia 34

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thiết bị dạy học theo hướng trường chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông 36

1.5.1 Những yếu tố về quản lý nhà nước 36

1.5.2 Những yếu tố về kinh tế - xã hội, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán, tâm lý xã hội 37

1.5.3 Những yếu tố về quản lý nhà trường 38

1.5.4 Những yếu tố khác 38

Kết luận chương 1 40

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC THEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNG THPT THỊ XÃ PHÚC YÊN TỈNH VĨNH PHÚC 41

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục thị xã Phúc Yên 41

2.1.1 Vài nét về đặc điểm thị xã Phúc Yên 41

2.1.2 Khái quát tình hình phát triển giáo dục - đào tạo ở thị xã Phúc Yên 42

2.1.3 Tình hình giáo dục của các trường THPT thị xã Phúc Yên 43

2.1.3.1 Về quy mô trường lớp: 43

2.1.3.2 Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh 45

2.1.3.3 Về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học 47

2.1.3.4 Chất lượng giáo dục của các trường THPT 48

2.2 Thực trạng thiết bị dạy học theo tiêu chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 51

2.2.1 Tổ chức nghiên cứu thực trạng thiết bị dạy học 51

2.2.2 Thực trạng nhân viên thiết bị dạy học 52

2.2.3 Thực trạng số lượng, chất lượng thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 53

2.2.3.1 Thống kê số lượng thiết bị dạy học 53

2.2.3.2 Mức độ đáp ứng về số lượng TBDH 54

2.2.3.3 Mức độ đáp ứng về chất lượng thiết bị dạy học của các trường 55

2.2.3.4 Đánh giá tính hiện đại của thiết bị dạy học 56

2.2.3.5 Đánh giá về tính đồng bộ của thiết bị dạy học 56

2.2.4 Thực trạng bảo quản thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 57

2.3 Thực trạng quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 60

2.3.1 Thực trạng nhận thức của CBQL và giáo viên về tầm quan trọng của quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT 60

2.3.4 Thực trạng quản lý công tác đào tạo, nâng cao năng lực và bồi dưỡng cho nhân viên quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia 67

Kết quả trên cho thấy 69

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý thiết bị dạy học theo tiêu chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 72

2.4.1 Một số thành tựu 72

2.4.2 Một số tồn tại 73

2.4.3 Nguyên nhân của những tồn tại 74

2.5 Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thiết bị dạy học theo tiêu chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 76

Kết luận chương 2 79

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC THEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ PHÚC YÊN TỈNH VĨNH PHÚC 80

3.1 Các nguyên tắc để xây dựng biện pháp 80

3.1.1 Đảm bảo tính hệ thống 80

3.1.2 Đảm bảo tính đồng bộ 81

3.1.3 Đảm bảo tính khoa học 81

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 82

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 82

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 83

3.2 Biện pháp quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 83

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức, thái độ, hình thành thói quen, kỹ năng sử dụng, quản lý thiết bị dạy học cho giáo viên, nhân viên 83

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch mua sắm thiết bị theo yêu cầu của chuẩn Quốc gia 86

3.2.3 Biện pháp 3: Quản lý khai thác và sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học hiện có 90

3.2.4 Biện pháp 4: Thường xuyên giám sát việc bảo trì, sửa chữa và bảo quản thiết bị dạy học 98

3.2.4.1 Mục tiêu của biện pháp 98

3.2.4.2 Nội dung của biện pháp 99

3.2.4.3 Cách thức thực hiện biện pháp 99

3.2.5 Biện pháp 5: Xây dựng tốt phong trào tự làm thiết bị dạy học 102

3.2.5.1 Mục tiêu của biện pháp 102

3.2.5.2 Nội dung của biện pháp 103

3.2.5.3 Cách thực hiện biện pháp 103

3.2.5.4 Điều kiện thực hiện 104

3.2.6 Biện pháp 6: Huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực từ bên ngoài nhằm hoàn thiện, mua sắm trang bị thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia 104

3.2.6.1 Mục tiêu của biện pháp 104

3.2.6.2 Nội dung của biện pháp 105

3.2.6.3 Cách thực hiện biện pháp 105

3.2.6.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 106

3.3 Mối quan hệ của các biện pháp đề xuất 106

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi các biện pháp quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc 108

3.4.1 Tổ chức khảo nghiệm 108

3.4.2.Tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 108

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 117

1 Kết luận 117

2 Khuyến nghị 118

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 121

PHỤ LỤC 124

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Đất nước đang chuyển sang thời kỳ thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Văn kiện Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ VIII đã nhấn mạnh: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” Thực hiện chủ trương trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã và đang triển khai đổi mới toàn diện và đồng bộ Giáo dục – Đào tạo theo nghị quyết 29 của Bộ GD&ĐT trong đó có đổi mới phương pháp dạy học

Những quan điểm và phương hướng cơ bản về phát triển giáo dục đã được xác định từ Đại hội IX Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI tiếp tục khẳng định và phát triển những quan điểm và phương hướng ấy, trong đó nhấn mạnh các vấn đề về nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hoàn thiện hệ thống trường lớp và hệ thống QLGD, chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa giáo dục, thực hiện công bằng trong giáo dục và xây dựng xã hội học tập, xác định rõ vai trò nòng cốt của đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD trong việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ

XI đã chỉ rõ: “ Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam”[16 9]

Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ: “Tiếp tục phát triển và nâng cấp cơ sở vật chất - kỹ thuật cho các cơ sở giáo dục, đào tạo” [16 15]

Luật Giáo dục có quy định:“Phát triển giáo dục phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, tiến bộ khoa học, công nghệ, củng cố quốc phòng,

an ninh; thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” [29 11]

Trong Chỉ thị của Bộ GD và ĐT,V/v Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục Trung học năm học 2014-2015 Số: 4099/BGDĐT- GDTrH đã ghi rõ

“ Các sở GDĐT chủ động tham mưu cho UBND các tỉnh, thành phố tiếp tục đầu tư nguồn lực, chỉ đạo xây dựng kế hoạch, lộ trình thực hiện công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia giai đoạn sau năm 2015-2020 gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới” [4 9]

Đồng thời Chỉ thị cũng nhấn mạnh: Thực hiện nghiêm túc Công văn số 7842/BGDĐT - CSVCTBTH ngày 28/10/2013 về việc đầu tư mua sắm thiết

bị dạy học, học liệu các cơ sở giáo dục đào tạo Tiếp tục triển khai Đề án

“Phát triển thiết bị dạy học tự làm giáo dục mầm non và phổ thông giai đoạn 2010-2015” [4 7] theo quyết định số 4045/QĐ-BGDĐT ngày 16/9/2010 của

Bộ trưởng Bộ GDĐT: “Tăng cường bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của viên chức làm công tác thiết bị dạy học; chỉ đạo các trường yêu cầu giáo viên tăng cường sử dụng thiết bị dạy học của nhà trường để đảm bảo việc dạy học có chất lượng” [4 15]

Muốn thực hiện được các yêu cầu, nhiệm vụ trên đây thì ngành giáo dục cần phải xây dựng được một hệ thống các nhà trường có đầy đủ điều kiện nhằm đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ Các nhà trường THPT cần đạt tới những tiêu chuẩn cần thiết để đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và đưa giáo dục Việt Nam hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới

Trong thời gian qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Pháp luật của Nhà nước về xây dựng nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, ngành giáo dục đã ban hành nhiều văn bản pháp quy để đưa vào thực hiện Đó là:

- Quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo(GD&ĐT) ban

hành “Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường

phổ thông có nhiều cấp học”, “Quy chế công nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn Quốc gia [25 17]” ban hành kèm theoThông tư số 06/2010/TT - BGDĐT

ngày 26/02/2010 của Bộ GD&ĐT

Công tác xây dựng trường THPT đạt chuẩn Quốc gia ở tỉnh Vĩnh Phúc nói chung và thị xã Phúc Yên nói riêng đã đạt được nhiều kết quả Tại đây

đã có những bài học kinh nghiệm của các đơn vị đã đón nhận danh hiệu trường THPT đạt chuẩn Quốc gia, nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, nhất là vấn đề về tiêu chuẩn “Cơ sở vật chất và thiết bị”

Thiết bị dạy học được xem như một trong những điều kiện quan trọng

để thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo Giáo dục & Đào tạo muốn tốt thì đòi hỏi phải có CSVC nói chung TBDH nói riêng phải tốt cả về chất lượng và

số lượng Trong báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII

được trình bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI có đoạn: “Tăng cường

cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường, lớp học, sân chơi, bãi tập, máy tính nối mạng internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại, thư viện…” và “Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay” “Tạo bước chuyển biến cơ bản về phát triển giáo dục đào tạo, trong đó ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học, đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường…” [25 39]

Để tìm kiếm những biện pháp phù hợp, khả thi, khắc phục những khó khăn, hạn chế, cùng với các trường THPT phấn đấu vươn lên, em mạnh dạn

lựa chọn đề tài: “Quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường

trung học phổ thông thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc” làm đề tài cho luận

văn tốt nghiệp

Hy vọng rằng, những kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần hạn chế và khắc phục những khó khăn, tồn tại; những biện pháp được đề xuất sẽ giúp cho các cán bộ QLGD tham khảo thêm, nhằm phát huy những kết quả đã đạt được, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các trường THPT đạt chuẩn Quốc gia tại thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý thiết bị dạy học và mức độ đáp ứng với chuẩn Quốc gia ở các trường THPT trên địa bàn thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh phúc, đề tài nhằm đề xuất các biện pháp quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT góp phần đưa các trường THPT này đạt chuẩn Quốc gia trong thời gian tới

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT

- Đánh giá thực trạng về công tác quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc

- Đề xuất các biện pháp quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu của đề tài: Quản lý TBDH ở các trường THPT

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Các biện pháp quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, chọn lọc các quan điểm lý thuyết, quan niệm khoa học, hệ thống hóa các văn bản (Luật, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, các Bộ, Ban ngành, đoàn thể…), các tài liệu (Sách, báo, tạp chí…) có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp so sánh, tổng hợp, khái quát hóa lý luận để xây dựng hệ thống khái niệm và căn cứ lý luận

5.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

5.2.1 Phương pháp điều tra viết:

Là phương pháp nghiên cứu sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến với một hệ thống câu hỏi (đóng và mở) được chuẩn bị sẵn Phương pháp này dùng để

nghiên cứu thực trạng của các trường THPT làm cơ sở cho việc đề xuất một

số biện pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học nhằm xây dựng

trường chuẩn Quốc gia

5.2.2 Phương pháp quan sát:

Là phương pháp trực tiếp tham quan, quan sát hệ thống TBDH phục vụ dạy và học, việc quản lý, sử dụng, bảo quản, bảo dưỡng CSVC, TBDH nhằm trực tiếp tìm hiểu thực trạng hoạt động quản lý CSVC và TBDH ở các trường

THPT hiện nay

5.2.3 Phương pháp phỏng vấn:

Là phương pháp trao đổi, xin ý kiến với các lãnh đạo, cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh của trường để có các ý kiến trực tiếp và tranh thủ được các gợi ý, đề xuất hỗ trợ cho người nghiên cứu trong quá trình thực hiện đề tài

5.2.4 Phương pháp chuyên gia:

Là phương pháp sử dụng trí tuệ của đội ngũ chuyên gia có trình độ cao, các nhà quản lý có kinh nghiệm trong việc quản lý TBDH nhằm xem xét đánh giá, khảo nghiệm tính khả thi về đề tài

5.2.5 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật, phân tích, đánh giá hồ sơ quản lý của trường THPT

5.3 Phương pháp toán thống kê

Sử dụng các công thức toán học, thống kê để xử lý số liệu, đánh giá và trình bày các kết quả nghiên cứu

6 Giả thuyết nghiên cứu

Trong nhiều năm qua công tác quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT đã đạt được một số kết quả nhất định Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế trong quản lí Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý tác động đến khâu trang bị, bảo quản, bảo trì, sử dụng hiệu quả… TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc sẽ góp phần giúp cho các trường sớm đạt tiêu chuẩn về cơ sở vật chất và thiết bị đáp ứng yêu cầu xây dựng trường THPT đạt chuẩn Quốc gia trong giai đoạn tới

7 Giới hạn nghiên cứu

7.1 Chủ thể quản lý: Nghiên cứu biện pháp quản lý của ban giám hiệu (mà đứng đầu là Hiệu trưởng) các trường THPT về quản lý TBDH lấy mục tiêu là chuẩn Quốc gia về cơ sở vật chất thiết bị góp phần đưa các trường này đạt chuẩn trong thời gian tới

7.2 Địa bàn khảo sát: 3 trường THPT trên địa bàn thị xã Phúc Yên, tỉnh

Vĩnh Phúc Thời gian khảo sát từ năm 2013 – 2016

7.3 Mẫu khảo sát: 15 cán bộ quản lý cấp trường (ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn), 3 cán bộ quản lý thiết bị, 100 giáo viên

8 Cấu trúc luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được cấu trúc gồm có 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý TBDH theo chuẩn Quốc gia ở các

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

THEO CHUẨN QUỐC GIA Ở CÁC TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Hiện nay, chúng ta đang tiến hành đổi mới giáo dục một cách toàn diện, đổi mới từ nội dung dạy học đến phương pháp dạy học Các hình thức dạy học mới, các phương pháp dạy học tích cực xuất hiện ngày càng nhiều Chưa bao giờ các hình thức dạy học lại được sử dụng đa dạng như hiện nay

Chính vì vậy, nhu cầu sử dụng giáo cụ trực quan TBDH càng quan trọng TBDH chính là công cụ để người dạy và người học tiến hành hoạt động dạy học TBDH có mối quan hệ hữu cơ với phương pháp dạy học Bản thân TBDH luôn có mối quan hệ hữu cơ với phương pháp dạy học Nó luôn đi liền với phương pháp dạy học và cùng với nó là các hình thức tổ chức dạy học TBDH cùng việc sử dụng chúng hiệu quả là cơ sở để xác định và phản ánh trình độ dạy học trong nhà trường ở các thời đại giáo dục khác nhau Hệ thống CSVC và TBDH có chức năng sử dụng cho mục đích giáo dục và đào tạo còn được gọi là cơ sở vật chất sư phạm Trên thế giới đã phản ánh và phân tích trên nhiều công trình nghiên cứu về hiệu quả khai thác sử dụng của các trường hoc nhiều khu vực trên thế giới Một trong những công trình nghiên cứu liên quan, học giả Sanya B.C đã trình bày khá cụ thể về tình hình khai thác phòng học, phòng thí nghiệm, TBDH… của một số trường học ở Canada,

Bỉ, Anh, Phần Lan…và Châu Mỹ La Tinh, đồng thời phân tích được ưu nhược điểm của việc sử dụng TBDH trong dạy và học

TBDH được xem như một trong những điều kiện quan trọng, là thành

tố không thể thiếu được trong quá trình giáo dục Trong những năm qua đã có nhiều nhà giáo, nhà nghiên cứu khoa học ở Việt Nam quan tâm nghiên cứu và

đề cập đến vấn đề chế tạo, bảo dưỡng, sử dụng, quản lý bảo quản TBDH

trong nhà trường như: Võ Chấp, Nguyễn Cương; Vũ Trọng Rỹ,… Những công

trình nghiên cứu của các tác giả đã được công bố, xây dựng được một hệ thống lý luận về vị trí, vai trò, tác dụng và một số yêu cầu về sử dụng TBDH

trong trường Phổ thông hiện nay Công trình của Trần Quốc Đắc:“Một số vấn

đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng CSVC và TBDH” [18.21] đã nêu lên

vai trò của thiết bị trong giảng dạy ở trường phổ thông Tác giả Vũ Trọng Rỹ

trong bài viết: “Một số vấn đề lý luận của việc sử dụng và sáng tạo PTDH” [31

42] đã cho thấy cơ sở lý luận trong công tác sử dụng thiết bị trong dạy học

Cùng với một số luận văn Thạc sỹ đã nghiên cứu về vấn đề này như:

Đề tài của tác giả Ngô Thị Phong được bảo vệ năm 2007 “Một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng trong việc trang bị bảo quản và sử dụng TBDH

CSVC nói chung và Thiết bị trường học nói riêng ở trường THCS miền núi như các vấn đề về lý luận và thực tiễn của các trường phổ thông hiện nay Tất cả các đề tài trên đều chỉ ra được thực trạng và các biện pháp quản lý TBDH phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cuả mỗi địa phương Các đề tài đã

đề cập đến TBDH ở trường THPT trong những năm qua và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao năng lực xây dựng, bảo quản, sử dụng TBDH phục vụ sự nghiệp giáo dục

Các công trình nghiên cứu khoa học từ những hướng tiếp cận khác nhau, cũng đã đề cập đến những khó khăn thuận lợi, những nỗ lực và chuyển

biến tích cực của công tác TBDH trong những năm qua Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà Nước, Chính phủ, sự nỗ lực của toàn ngành Giáo dục, công tác TBDH đã được củng cố và đang tiếp tục phát triển mạnh; Phong trào thi đua làm đồ dùng dạy học trong toàn ngành đã được đẩy mạnh Các hoạt động như: Hội thi giáo viên tự làm đồ dùng dạy học, hội giảng giáo viên giỏi…, đang trở thành hoạt động thường xuyên từ các trường THPT đến toàn quốc đã mang lại hiệu quả tốt Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay vấn đề quản lý TBDH ở trường THPT theo chuẩn Quốc gia vẫn còn là vấn đề mới mẻ Nghiên cứu vấn

đề này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện theo hướng chuẩn hóa

1.2 Thiết bị dạy học

1.2.1 Khái niệm Thiết bị dạy học

Có nhiều quan niệm, cách tiếp cận khác nhau về CSVC và TBDH Trong một số giáo trình giáo dục học và lý luận dạy học, nhiều tác giả cho

rằng: “TBDH là những thiết bị vật chất, giúp cho GV tổ chức QTDH có hiệu quả nhằm đạt được mục tiêu và nhiệm vụ dạy học đã đề ra” [28.35] Tùy theo

mục đích sử dụng mà người ta dùng nhiều thuật ngữ CSVC và TBDH với những nội hàm khác nhau

Hiện nay có nhiều tên gọi khác nhau về TBDH Các tên gọi sau thường được sử dụng trong ngôn ngữ viết hiện nay:

Thiết bị giáo dục – educational equipments

Thiết bị trường học – school equipments

Đồ dùng dạy học – teaching eqipments

Phương tiện dạy học – means (facilities) equipments

Học cụ - leaning equipments

Học liệu – leaning (school) materials

Về bản chất các tên gọi đều phản ánh các dấu hiệu chung sau:

- Đó là những phương tiện rất cần thiết cho giáo viên trong quá trình giáo dục và dạy học

- Đó là một vật thể hoặc một tập hợp đối tượng vật chất mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức là phương tiện giúp học sinh lĩnh hội định luật, thuyết khoa học…, nhằm hình thành ở họ các kỹ năng kỹ xảo đảm bảo việc giáo dục phục vụ mục đích dạy học và giáo dục

TBDH là điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học là thành tố chủ yếu

và quan trọng nhất trong cấu trúc hệ thống cơ sở vật chất trường học

Theo một số tác giả cho rằng: “CSVC và TBDH là tất cả các phương tiện vật chất được huy động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác để đạt được mục đích giáo dục”

Theo tác giả Vũ Trọng Rỹ: “TBDH hay phương tiện dạy học, đồ dùng dạy học là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp những đối tượng vật chất được giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện để điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh Còn đối với học sinh thì đây là nguồn tri thức,

là các phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định nghĩa, lý thuyết khoa học, hình thành ở họ những kỹ năng, kỹ sảo đảm bảo cho việc giáo dục phục vụ mục đích dạy học và giáo dục” [31.44]

Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cho rằng: “TBDH là một tập hợp các đối tượng vật chất được giáo viên và học sinh sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển học tập nhận thức của học sinh Đối với học sinh đó là nguồn tri thức phong phú, đa dạng, sinh động là các phương tiện giúp cho các em lĩnh hội và rèn luyện kỹ năng, hình thành kỹ sảo” [21.59]

Trong cuốn: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng sử dụng CSVC và TBDH ở trường phổ thông Việt Nam” các tác giả đã phân tích:

“TBDH là tất cả các phương tiện vật chất cần thiết giúp cho giáo viên và học

sinh tổ chức tiến hành hợp lý có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục ở các môn học, cấp học” [31.29]

Như vậy, có thể nói TBDH là một bộ phận của CSVC – thiết bị nhà trường, tất cả có mối quan hệ chặt chẽ với nội dung dạy học và phương pháp dạy học được giáo viên sử dụng để truyền tải thông tin, khơi dậy sự hứng thú, tích cực, chủ động và làm tăng khả năng nhận thức cho học sinh Với học sinh, TBDH là đối tượng để khám phá, tìm hiểu, lĩnh hội tri thức hay sử dụng để tập luyện các kỹ năng, kỹ xảo để phục vụ việc học tập

Từ những khái niệm trên, có thể hiểu TBDH hay còn gọi là đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học là tất cả những phương tiện vật chất có khả năng chứa đựng hay truyền tải thông tin về nội dung dạy học nhằm hỗ trợ giáo viên

và học sinh tổ chức và tiến hành hợp lý có hiệu quả trong quá trình dạy học

1.2.2 Vai trò của thiết bị dạy học

Nghị quyết 40/2000/QH10 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam về đổi

mới chương trình giáo dục phổ thông đã nêu: “Đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học” [12.19]

 TBDH góp phần cụ thể hóa nội dung dạy học và đổi mới PPDH

Lý luận dạy học đã khẳng định QTDH là một quá trình mà trong đó hoạt động dạy và hoạt động học phải là những hoạt động gắn bó khăng khít giữa các đối tượng xác định và có mục đích nhất định

Về mặt nội dung và phương pháp dạy học TBDH đóng vai trò tích cực,

vì có TBDH tốt thì mới tổ chức được quá trình dạy học khoa học, đưa người học tham gia vào quá trình này, tự khai thác tiếp cận tri thức mới dưới sự hướng dẫn của người dạy

Mục tiêu và nội dung học tập trong nhà trường phụ thuộc vào mục tiêu kinh tế - xã hội vĩ mô TBDH một mặt phụ thuộc vào mục tiêu kinh tế – xã hội,

mặt khác còn chịu nhiều ảnh hưởng của khoa học công nghệ đương thời Ngoài mối quan hệ với mục tiêu, nội dung, phương pháp, TBDH còn có quan hệ chặt chẽ với các yếu tố giáo viên và học sinh, quá trình dạy học tạo nên “vùng hợp tác sinh động” giữa những người tham gia quá trình sư phạm với các yếu tố khác của QTDH Góp phần tích cực hóa hoạt động của học sinh trong dạy học giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hứng thú và vững chắc

Như vậy, TBDH góp phần cụ thể hóa nội dung dạy học và nâng cao chất lượng của các phương pháp dạy học đã có mà không làm thay đổi bản chất các phương pháp này

 TBDH góp phần đa dạng hóa những hình thức dạy và học

TBDH đầy đủ, đúng quy cách sẽ cho phép tổ chức các hình thức dạy học, giáo dục đa năng linh hoạt, phong phú và có hiệu quả như: dạy trong lớp, ngoài lớp gắn với thực tiễn, dạy bằng thực hành, …

Sách tham khảo, thư viện trường học là cơ sở để giáo viên và học sinh khai thác tri thức, tự học, xây dựng phương pháp học tập, hỗ trợ đắc lực cho giáo viên; Tài liệu học tốt giúp người học có thể tự học

Như vậy, TBDH cho phép tổ chức nhiều hình thức hoạt động phong phú

và có hiệu quả Thông qua các TBDH hiện đại mà đa dạng hóa các hình thức dạy học, tiết kiệm thời gian trên lớp, cải tiến các hình thức lao động sư phạm, tạo khả năng tổ chức một cách khoa học và điều khiển hoạt động giáo dục

 TBDH góp phần đảm bảo nội dung, chất lượng dạy và học

TBDH góp phần nâng cao tính trực quan của QTDH vì vậy nó có vai trò quan trọng đối với chất lượng dạy và học Sử dụng hiệu quả TBDH giúp học sinh nhận ra những sự việc, hiện tượng, khái niệm một cách cụ thể hơn, dễ dàng hơn Mặt khác TBDH là nguồn tri thức, người học chủ động làm việc với TBDH, tự học với TBDH là quá trình học sinh trực tiếp làm việc với nguồn tri thức với tư cách là người tìm tòi, khám phá phát hiện tri thức và kỹ năng

Chính vì vậy người học rất cần được trực tiếp làm thực nghiệm, được lắp ráp thao tác, quan sát, nhận xét bằng việc sử dụng các dụng cụ, phương tiện cụ thể

Để học tập theo phương pháp tự khám phá, chứng minh kiến thức, thể hiện rõ ràng phương pháp nghiên cứu, kỹ năng thì các phương tiện, dụng cụ phòng thí nghiệm, phòng thực hành có vai trò quan trọng

Như vậy, TBDH góp phần đảm bảo chất lượng kiến thức theo những đặc trưng cơ bản: Tính chính xác, tính khoa học, tính hệ thống, tính chuyển hoá, tính thực tiễn, tính bền vững

1.2.3 Phân loại thiết bị dạy học

Cấu trúc của hệ thống TBDH ở cơ sở giáo dục phổ thông được mô tả qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống TBDH ở cơ sở giáo dục phổ thông

[QLGD, NXB- ĐHSP HN, 2006]

 Thiết bị dạy học bao gồm:

Thiết bị phục vụ giảng dạy học tập tại lớp, thiết bị phòng thí nghiệm, thiết bị thể dục thể thao, thiết bị nhạc họa và các thiết bị khác trong trường…

Các phương tiện thí nghiệm và LĐSX

PT nghe nhìn

Vật liệu

nghe nhìn

Máy móc nghe nhìn

Các PT trực quan

Máy móc

Dụng

cụ

Hóa chất

Mẫu vật

Mô hình

Tranh ảnh

Âm ly,loa, micro Overhead

Projector Scaner Máy chiếu vật thể

Máy photocopy Máy vi tính Máy in Máy ảnh kỹ thuật số Máy quay phim kỹ thuật

số Máy chiếu phim dương bản

Hệ thống mạng máy tính

 Danh mục TBDH:

Là bảng tên gọi các TBDH được sử dụng trong quá trình giảng dạy, học tập trong nhà trường được quy định theo từng lớp học, môn học, từng hoạt động trong nhà trường và được Bộ GD&ĐT quyết định ban hành căn cứ vào chương trình giáo dục của từng bậc học, cấp học và nhu cầu sử dụng trong nhà trường

 Chất lượng TBDH:

Được quy định bằng tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể đối với mỗi sản phẩm, tiêu chuẩn của cơ sở sản xuất, tiêu chuẩn của ngành, tiêu chuẩn quốc gia

 Theo tác giả Bùi Minh Hiền, Có thể phân thành 4 nhóm sau:

Thiết bị kỹ thuật: bao gồm các thiết bị nghe nhìn và máy móc dạy học: Các giá mang thông tin (bản trong, phim, băng từ âm, hình, đĩa ghi âm, ghi hình)

Các máy móc truyền tải thông tin ghi ở các giá mang thông tin như: Đèn chiếu, máy chiếu, phim, radio, tivi, camera, máy tính…

Hệ thống đồ dùng trực quan: Gồm các mẫu vật, tiêu bản, vật nhồ, các sản phẩm nhân tạo và các bộ sưu tập, mô hình, market, hình vẽ, sơ đồ, tranh, ảnh…

Thiết bị và đồ dùng thí nghiệm nhà trường: Là hệ thống trang bị nhằm thể hiện các giờ lên lớp có thí nghiệm hoặc giờ thực hành của học sinh, giúp học sinh nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ sảo bằng con đường thực nghiệm Gồm các loại: Thí nghiệm chứng minh hay còn gọi thí nghiệm biểu diễn.Thí nghiệm thực hành; Thí nghiệm thực tập

Các loại thí nghiệm trên có thể được tiến hành trên lớp học, trong phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, xưởng trường, vườn trường

Thiết bị dạy học trong nhà trường cũng có thể được chia làm 4 nhóm theo một cách khác [23.48]:

Nhóm 1: Nhóm TBDH tham gia vào các bài thí nghiệm thực hành Nhóm 2: Nhóm TBDH phục vụ cho giáo viên đổi mới PPDH

Nhóm 3: Nhóm TBDH phục vụ cho hướng nghiệp, dạy nghề cho học sinh Nhóm 4: Nhóm các thiết bị dùng chung

 Sử dụng thiết bị dạy học

Thiết bị dạy họcđặc biệt là các thiết bị, kỹ thuật dạy học làm thay đổi cấu trúc và cả nhịp điệu giờ học, dẫn đến làm thay đổi vị trí của giáo viên Điều đó đòi hỏi trình độ và năng lực sư phạm của người giáo viên, trình độ nghiệp vụ của giáo viên càng lớn thì hiệu quả sử dụng TBDH càng cao Khi

sử dụng TBDH trong một giờ học, giáo viên phải lưu ý các điều sau đây:

- Nghiên cứu tài liệu để phân chia chúng và xác định chính xác những thiết bị dạy học nào cần thiết phải sử dụng, mục tiêu sư phạm của việc sử dụng từng thiết bị đó

- Hiểu rõ tính năng của thiết bị và qua đó phối hợp các TBDH khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất

- Xác định vị trí của những thiết bị đó trong tiết học, nghĩa là lựa chọn thời điểm sử dụng chúng một cách hợp lý nhất

- Xác định thời lượng sử dụng các TBDH cho hợp lý, tránh việc học sinh mải mê quan sát mà không tập trung đi sâu nghiên cứu, tìm ra bản chất

của vấn đề hoặc quên mất nhiệm vụ học tập

1.2.4 Tiêu chuẩn thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở trường trung học phổ thông

Trường THPT đạt chuẩn Quốc gia là trường THPT đạt 5 tiêu chuẩn mà quy chế công nhận trường trung học đạt chuẩn Quốc gia quy định Trong đó

có tiêu chí CSVC, TBDH phải đạt chuẩn Theo đó, trường trung học để đạt chuẩn Quốc gia cần đáp ứng các tiêu chí:

+ Tổ chức nhà trường; + Chất lượng giáo dục;

+ CSVC và TBDH; + Công tác xã hội hóa giáo dục

- Các tiêu chuẩn quy định về TBDH như sau:

+ Yêu cầu về tính khoa học: Yêu cầu về mức độ chuẩn xác trong việc

phản ánh hiện thực khách quan Những sơ đồ, tranh ảnh, bản đồ, phải đảm bảo thực sự là bản sao của các đối tượng, sự vật, hiện tượng trong thế giới thực Ngoài ra còn phải đảm bảo dễ dàng sử dụng, vệ sinh, an toàn khi sử dụng

+ Yêu cầu về tính sư phạm: Yêu cầu TBDH phải phù hợp với nội dung,

PPDH phải phù hợp với đối tượng học sinh mà còn phải phù hợp với các đặc điểm về tâm sinh lý, khả năng nhận thức (khả năng quan sát, tri giác, tư duy, tưởng tượng) của học sinh

+ Yêu cầu về tính kinh tế: Yêu cầu về vấn đề hiệu quả kinh tế Các

CSVC nói chung hay TBDH nói riêng, khi sử dụng đều phải có sự tính toàn hợp lý trong đầu tư, sử dụng TBDH có giá cả thấp nhất mà vẫn đảm bảo được yêu cầu sư phạm, yêu cầu khoa học của TBDH

+ Yêu cầu về tính đồng bộ của hệ thống TBDH: Các TBDH đồng bộ

tức là có thể kết hợp chúng lại với nhau để tạo ra một tính năng sử dụng mới của hệ hoặc khai thác được tối đa giá trị sử dụng của nó TBDH mua trước phải đảm bảo khả năng được nâng cấp, các TBDH mua sau phải phù hợp, đồng bộ với TBDH mua trước Để giảm chi phí, tránh thất thoát, lãng phí

1.3 Quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Khái niệm quản lý thiết bị dạy học

a Quản lý

Có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý, ta có thể hiểu: Quản lý là

sự tác động qua lại, liên tục, có tổ chức, có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức

Sự tác động qua lại được mô hình như sau:

Sơ đồ 1.2 Mô hình quản lý

Như vậy quản lý là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của một nhóm người, một tổ chức hay nói rộng hơn là một nhà nước Từ những ý chung của những của các định nghĩa và xét quản lý với tư cách là một hành động chúng tôi đồng ý với quan niệm: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [8.72]

Quản lý có 4 chức năng cơ bản liên quan chặt chẽ với nhau đó là: Kế hoạch – Tổ chức – Chỉ đạo – Kiểm tra và thông tin là chức năng rất cần thiết cho người quản lý Mối quan hệ các chức năng có thể được mô hình hóa như sau:

Sơ đồ 1.3 Mối quan hệ giữa các chức năng trong quản lý

Công cụ quản lý

Phương pháp quản

lý

Chủ thể

quản lý

Khách thể quản lý

Mục tiêu

Kế hoạch

Chỉ đạo

Tổ chức Kiểm tra Thông tin

Các chức năng quản lý tạo thành một hệ thống nhất với một trình tự nhất định, trong quản lý không được coi nhẹ chức năng nào

b Quản lý thiết bị dạy học:

Quản lý TBDH là một đối tượng trong quản lý nhà trường Quản lý TBDH làm cho TBDH có mối liên hệ chặt chẽ với giáo viên, với học sinh, với nội dung, phương pháp dạy; với phương pháp dạy học theo định hướng mà mục tiêu đào tạo đã vạch ra là khâu quan trọng nhất trong quản lý nhà trường

Quản lý TBDH là tác động có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục và đào tạo

Nội dung của TBDH mở rộng đến đâu thì tầm quản lý cũng phải mở rộng và sâu tương ứng TBDH chỉ phát huy được tác dụng tốt trong việc giáo dục, đào tạo khi được quản lý tốt

Quản lý TBDH là một lĩnh vực vừa mang đặc tính kinh tế - giáo dục vừa mang đặc tính khoa học – giáo dục nên quản lý TBDH một mặt vừa phải tuân thủ các yêu cầu chung về quản lý kinh tế, khoa học vừa phải tuân thủ các yêu cầu quản lý chuyên ngành giáo dục

Quản lý TBDH cần tuân thủ theo các nguyên tắc quản lý chung:

TBDH được đầu tư cấp phát, nhà trường tự mua sắm bổ sung hoặc được các tổ chức cá nhân ngoài nhà trường tặng, biếu phục vụ các hoạt động của nhà trường dù đơn giản hay hiện đại có giá trị kinh tế đều thuộc tài sản của Nhà nước do nhà trường quản lý và hiệu trưởng nhà trường chịu trách nhiệm theo đúng qui định của Nhà nước TBDH phải được quản lý sử dụng hiệu quả, phục vụ các hoạt động của nhà trường và các hoạt động giáo dục theo yêu cầu cấp trên, nên không sử dụng vào các mục đích khác

Hằng năm phải có kế hoạch kiểm kê TBDH theo định kì hay kiểm tra bất thường và có trách nhiệm báo cáo, chịu sự quản lý, thanh tra, kiểm tra của cấp trên

TBDH phải được quản lý bằng sổ sách, có ghi đầy đủ biên bản giao nhận, cập nhật hàng năm, trình bày khoa học, rõ ràng, được phân loại, thống

kê đúng qui định của ngành, để xây dựng, trang thiết bị, bảo quản và tổ chức

sử dụng có hiệu quả cao trong quá trình dạy và học

1.3.2 Yêu cầu và nguyên tắc của quản lý thiết bị dạy học

1.3.2.1 Yêu cầu quản lý thiết bị dạy học

Yêu cầu về xây dựng, mua sắm, trang bị; sửa chữa bảo quản, khai thác

sử dụng TBDH

- Xây dựng, mua sắm, trang bị đầy đủ TBDH nhằm phục vụ QTDH

- Xây dựng mua sắm trang bị thiết bị dạy học đảm bảo tuân thủ đúng theo quy trình, quy định của nhà nước

- Tất cả các trang thiết bị phải được lắp đặt một cách khoa học, dễ sử dụng và có các phương tiện bảo quản, vật che phủ phương tiện chống ẩm, chống mối mọt dụng cụ phòng cháy chữa cháy Tùy theo tính chất, quy mô của thiết bị mà bố trí phòng và địa điểm thích hợp, bảo đảm cho GV, HS đi lại thuận tiện và an toàn khi sử dụng Các thí nghiệm có độc hại gây tiếng ồn phải được bố trí và sử lý theo quy chuẩn quy định được bảo đảm an toàn lao động và vệ sinh môi trường

- TBDH phải được khai thác, phải sử dụng có hiệu quả cao nhất đáp ứng các yêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục

- Thiết bị phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng, định

kỳ bảo dưỡng bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật tư tiêu hao

- Định kỳ phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của nhà nước về quản lý tài sản Việc kiểm kê bất thường phải được tiến hành trong các trường hợp sau:

+ Khi thay đổi hiệu trưởng hoặc cán bộ phụ trách TBDH

+ Khi thay đổi địa điểm, sát nhập, chia tách, đình chỉ hoạt động

+ Khi xảy ra thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn trộm cắp

+ Khi cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền yêu cầu

- Phòng dành cho TBDH:

+ Các phòng đồ dùng dạy học, phòng học liệu, phòng thí nghiệm bộ môn, phòng dụng cụ văn thể… Phải được thiết kế và lắp đặt theo chuẩn, bảo đảm nguyên tắc thực hành, thực nghiệm được quy định trong chương trình giáo dục

+ Các phòng thí nghiệm được bố trí đảm bảo cho việc thực hành

1.3.2.2 Các nguyên tắc quản lý thiết bị dạy học

Để đáp ứng nhu cầu nêu trên người quản lý cần phải tuân thủ một số nguyên tắc quản lý TBDH trong trường học

- Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích

Quản lý TBDH là một trong những nội dung và nhiệm vụ quan trọng của công tác quản lý trường học Quản lý TBDH để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý của người hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

- Nguyên tắc kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa cũ và mới

Truyền thống và hiện đại, cũ và mới là những phạm trù tồn tại song song, TBDH nhà trường cũng vậy, không thể có ngay nội dung chương trình, TBDH mới hoàn toàn khi tiềm lực không cho phép chúng ta đổi mới và thay thế 100% mà chúng ta phải kế thừa cái cũ và cái mới, đảm bảo sự ổn định và phát triển về TBDH một cách liên tục Trước hết phải thanh lý thay thế những TBDH đã hư hỏng, lạc hậu không sử dụng được Đồng thời sửa chữa nâng cao TBDH đã có, khắc phục tình trạng dạy chay, học chay Mặt khác nhà trường cũng phải khai thác các nguồn vốn để đầu tư trang thiết bị cần thiết, hiện đại tiến tiến, đáp ứng yêu cầu đào tạo, nghiên cứu khoa học và cập nhật kiến thức của thời đại

- Nguyên tắc tính khoa học và thực tiễn trong quản lý TBDH

Việc trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH phải xuất phát từ nhu cầu của việc thực hiện nội dung chương trình và đổi mới phương pháp dạy học cùng các điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương Đồng thời nó cũng

là căn cứ và cơ sở để kiểm tra và đánh giá công tác quản lý TBDH của nhà trường Nhà trường cần sắp sếp và bố trí nhân lực, vật lực, tài lực phục vụ một cách tốt nhất cho công tác này

- Nguyên tắc về tính đầy đủ và đồng bộ trong quản lý TBDH

TBDH đầy đủ và đồng bộ không chỉ cho từng bộ môn mà còn cho tất

cả các phân môn trong cùng một chuyên môn, bao gồm các thí nghiệm chứng minh và thí nghiệm thực hành Đảm bảo sự đồng bộ, đầy đủ giữa các TBDH được cấp phát TBDH do giáo viên và học sinh tự làm Đảm bảo sự đầy đủ và đồng bộ giữa các TBDH đơn giản, truyền thống với các TBDH hiện đại

- Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả quản lý TBDH

Quản lý sử dụng TBDH một cách linh hoạt, khoa học và hiệu quả cho hoạt động trong nhà trường Sử dụng TBDH phải chú ý đến các chức năng, tính năng đặc thù của các thiết bị xem nó có đáp ứng được mục đích yêu cầu, nhiệm vụ của các môn học Việc sử dụng TBDH phải hợp lý, đúng tính năng tác dụng và đúng mục đích Vì vậy, việc bảo quản TBDH cũng phải chu đáo đúng cách Cần có phương án bảo vệ, sửa chữa tránh hỏng hóc do thời tiết, độ

ẩm, nhiệt độ cao làm ảnh hưởng đến tính chính xác của TBDH khi sử dụng

1.3.3 Vai trò quản lý của Hiệu trưởng trong quản lý thiết bị dạy học

Hiệu trưởng, người đứng đầu cơ sở giáo dục được giao quản lý, sử dụng tài sản nhà nước có các quyền hạn sau đây:

- Hiệu trưởng phân công thành viên trực tiếp chỉ đạo quản lý công tác

sử dụng TBDH ngay từ đầu năm học, chỉ đạo việc xây dựng và phê duyệt kế hoạch, kiểm tra tình hình thiết bị mỗi tháng và mỗi học kì Đồng thời chỉ đạo

tổ trưởng bộ môn lập kế hoạch sử dụng TBDH của mỗi tổ bộ môn, mỗi giáo

viên bộ môn (tiết thực hành, tiết có sử dụng TBDH theo năm học, học kì, hàng tháng, hàng tuần ngay từ đầu năm học, căn cứ vào phân phối chương trình của từng môn học) Ngoài ra, Hiệu trưởng chỉ đạo cán bộ quản lý thiết

bị, giáo viên phòng học bộ môn quản lý, thống kê được kế hoạch các tiết thí nghiệm thực hành, tiết sử dụng TBDH của từng giáo viên bộ môn, ghi chép đầy đủ thông tin các loại hồ sơ quản lý TBDH

- Đôn đốc thường xuyên, kiểm tra định kì hoặc đột xuất công tác sử dụng TBDH của giáo viên và học sinh Hằng ngày cán bộ, giáo viên quản lý TBDH phải thống kê, đánh giá mức độ tỷ lệ % (số liệu cụ thể) việc sử dụng TBDH của mỗi giáo viên bộ môn so với kế hoạch đăng ký từ đầu năm học, kịp thời chỉnh đốn ngay việc sử dụng TBDH của giáo viên không đủ số tiết quy định hoặc mang tính đối phó

- Đầu năm học, triển khai công tác bảo trì, bảo dưỡng, vệ sinh tất cả TBDH phục vụ năm học mới Đặc biệt là công tác bảo trì, bảo dưỡng, vệ sinh thiết bị thí nghiệm, phòng thực hành Tăng cường mua bổ sung các hóa chất hết, hư hỏng để đảm bảo đủ tiết thực hành của học sinh Riêng công tác vệ sinh, bảo trì máy tính phải thực hiện tối thiểu 1 lần/1 học kì (thực hiện quy trình theo mẫu biên bản bảo trì, bảo dưỡng máy tính đính kèm) Dụng cụ bộ môn thể dục phải sắp xếp gọn gàng tránh hư hỏng do thời tiết, thiết bị bộ môn quốc phòng phải được bảo quản tuyệt đối an toàn, có thể bảo trì bảo dưỡng theo quy định của cấp trên

- Sắp xếp TBDH ở phòng thí nghiệm, phòng bộ môn, kho thiết bị sao cho đảm bảo: tính hệ thống, tính khoa học theo phân môn, theo khối lớp, theo

bộ thí nghiệm… và phải có ghi nhãn để dễ quan sát, dễ tìm kiếm

- Phát động phong trào tự làm thiết bị, đồ dùng dạy học trong tất cả giáo viên, để giáo viên tích cực hưởng ứng tham gia ngay từ đầu năm học (đồ dùng tự làm phải có hồ sơ quản lý sau khi được nhà trường nghiệm thu)

- Chỉ đạo tổ chức thực hiện quản lý, sử dụng toàn bộ cơ sở vật chất và tài sản của nhà trường, chỉ đạo mọi thành viên trong nhà trường phải có ý thức và trách nhiệm bảo quản, sử dụng có hiệu quả tài sản, thiết bị của nhà trường Trình cấp trên có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng thiết bị của nhà trường, tài sản nhà nước

- Ngoài ra Hiệu trưởng phải có hiểu biết về lí luận và thực tiễn của cơ

sở vật chất về thiết bị dạy học; Thực hiện tốt chức năng quản lí Có kế hoạch đổi mới, phát triển hệ thống thiết bị dạy học của nhà trường phù hợp với yêu cầu thực tiễn và yêu cầu về sự phát triển của ngành và của xã hội

1.3.4 Nhân viên quản lí thiết bị dạy học

Mỗi trường bố trí cán bộ phụ trách TBDH, cán bộ phụ trách TBDH phải là những người có trình độ chuyên môn theo yêu cầu của bậc học, được đào tạo và bồi dưỡng về nghiệp vụ công tác TBDH, có tinh thần trách nhiệm với công việc được giao Chức năng và nhiệm vụ của cán bộ phụ trách TBDH:

- Chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng trong việc quản lý TBDH của nhà trường

- Quản lý hồ sơ, sổ sách về TBDH theo dõi việc xuất nhập TBDH, ghi chép và kiểm kê TBDH định kỳ theo đúng quy định của nhà nước

- Tham gia tư vấn giúp hiệu trưởng xây dựng kế hoạch hằng năm để

bổ sung, điều chuyển, thanh lý, sửa chữa, bảo quản TBDH Đồng thời chuẩn

bị cho người dạy và người học thực hiện các giờ thí nghiệm, thực hành

- Được trang bị phòng hộ lao động, được hưởng phụ cấp độc hại, định mức lao động theo các quy định hiện hành của nhà nước

Lý luận và thực tiễn công tác quản lý nhà trường cho thấy, quản lý tốt các TBDH đòi hỏi người cán bộ quản lý trường học cần nắm vững một số yêu cầu sau:

- Biết cách phân loại và nắm vững nội dung quản lý các TBDH

- Phải có giải pháp xây dựng, trang bị và tổ chức sử dụng các TBDH có hiệu quả cao Giữ gìn và bảo quản tốt các TBDH đã được trang bị

- Phải có lộ trình đầu tư ngắn hạn và dài hạn để quản lý trang bị TBDH

- Nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn về lĩnh vực quản lý, thông hiểu

về chế định của ngành và liên ngành đối với TBDH Cũng như nắm vững các chức năng và nội dung quản lý, biết phân lập và phối hợp các nội dung quản

lý, các mặt quản lý Đồng thời hiểu rõ đòi hỏi của chương trình đào tạo và điều kiện vật chất cần thiết để thực hiện chương trình; Có ý tưởng, chiến lược phát triển, đổi mới và thực hiện bằng một kế hoạch khả thi và biện pháp tập trung mọi tiềm năng vật chất vào một hướng thống nhất là đảm bảo TBDH để nâng cao chất lượng đào tạo

Nhiệm vụ của nhân viên thiết bị gồm:

+ Xây dựng kế hoạch tổ chức, bảo quản, sử dụng phục vụ việc dạy và học (được BGH duyệt); Thống kê các loại thiết bị đầu năm học

+ Thống kê tất cả các bài học có ghi rõ sử dụng thiết bị (tổ trưởng gửi lên)

+ Lập danh sách giáo viên dạy ở các khối lớp của các bộ môn Có đầy

đủ các loại hồ sơ sổ sách đúng quy định

- Tham mưu với lãnh đạo nhà trường về việc khai thác sử dụng, bảo quản, mua sắm, sửa chữa, bổ sung các loại thiết bị - hóa chất trang thiết bị dạy học để phục vụ việc dạy và học

- Báo cáo cho lãnh đạo nhà trường định kỳ 2 lần/học kì quá trình thực hiện thí nghiệm thực hành và sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên, các tổ chuyên môn đối chiếu kế hoạch đầu năm học của các giáo viên để có biện pháp nhắc nhở kịp thời Sắp xếp các bài thí nghiệm thực hành tránh để không trùng nhau giữa các giáo viên, đảm bảo thực hành 100% và đạt hiệu quả cao

- Lịch làm việc hàng ngày, trực phải làm vệ sinh phòng, lau chùi sạch

sẽ các thiết bị đã được trưng bày

- Thống kê được kế hoạch các tiết thí nghiệm thực hành, tiết sử dụng TBDH của từng giáo viên bộ môn, ghi chép đầy đủ thông tin các loại hồ sơ quản lý TBDH

- Hoàn chỉnh hệ thống hồ sơ sổ sách quản lý TBDH, cập nhật thường xuyên các thông tin về TBDH như: mượn, trả, bổ sung, hư hỏng (quản lý hồ sơ TBDH đồng nhất theo các mẫu công văn của Sở GD& ĐT về việc bảo quản, sử dụng TBDH cũng như sắp xếp, thống kê TBDH của các trường THPT)

1.3.5 Nội dung quản lý của Hiệu trưởng trong quản lý thiết bị dạy học

1.3.5.1 Quản lý nhân viên thiết bị

Tuyển dụng nhân viên thiết bị là nhiệm vụ của ban giám hiệu nhà trường; Vì nhân viên thiết bị thường là hợp đồng chưa được biên chế chính thức cho nên chưa khuyến khích, thúc đẩy tinh thần trách nhiệm của nhân viên trong quá trình công tác và làm việc Do đó Hiệu trưởng cần căn cứ vào điều kiện cụ thể của trường để tuyển dụng nhân viên cho phù hợp

Cũng có thể các nhà trường không tuyển dụng nhân viên, cán bộ phụ trách TBDH được đào tạo bài bản mà sử dụng giáo viên kiêm nhiệm; Điều này có thuận lợi là tận dụng được nhân viên tại trường, nhưng có thể việc sử dụng giáo viên kiêm nhiệm sẽ hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ

Đội ngũ nhân viên thiết bị có thể chưa được đào tạo chuẩn, chuyên ngành sâu về TBDH theo qui định của ngành, trình độ chuyên môn chưa đáp ứng đúng theo yêu cầu của việc sử dụng TBDH Ngoài ra nhân viên thiết bị cũng có thể chưa có chuyên môn sâu về các thiết bị của tất cả các môn học nhất là các môn hóa, lý, do đó khi sử dụng còn lúng túng nên hiệu quả của các tiết học chưa cao Chính vì thế nhiệm vụ của Hiệu trưởng là phải tạo điều kiện

cho nhân viên thiết bị được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên đúng qui định

Các cấp quản lý cũng cần quan tâm đúng mức đến chế độ khen thưởng thỏa đáng, kịp thời đối với đội ngũ nhân viên TBDH nhằm phát huy tinh thần trách nhiệm trong quá trình làm việc của đội ngũ này từ đó đem lại hiệu quả cao

1.3.5.2 Lập kế hoạch đầu tư, mua sắm TBDH

Trước tiên, lập kế hoạch đầu tư, mua sắm TBDH phải đáp ứng được yêu cầu sử dụng TBDH của chương trình Lập kế hoạch đầu tư, mua sắm cần phải dùng bằng nhiều nguồn ngân sách khác nhau: ngân sách nhà nước, ngân sách chính quyền địa phương, ngân sách từ nguồn hỗ trợ của phụ huynh học sinh, của các tổ chức, doanh nghiệp… Nếu kinh phí có hạn nên lựa chọn những thứ cần thiết, cơ bản để đầu tư, mua sắm trang bị trước, cần trang bị một số phương tiện nghe – nhìn, đưa máy tính vào mục đích dạy học tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh tiếp cận các phương tiện dạy học hiện đại, hiệu quả cao

+ Xây dựng các quy chế, quy trình quản lý việc mua sắm TBDH

+ Đảm bảo thủ tục về đầu tư, mua sắm TBDH; Trang bị theo chuẩn hóa, đồng bộ hóa Kết hợp giữa thiết bị đơn giản, hiện đại, giá thành rẻ

+ Căn cứ vào danh mục TBDH của Bộ quy định các trường có thể trang

bị, mua sắm tiếp nhận cac nguồn TBDH từ nhiều nguồn khác nhau: Nhà nước cung cấp, nhà trương tự mua sắm, do nhân dân, các tổ chức cá nhân tự ủng

hộ, thầy trò tự làm đồ dùng dạy học

Hiệu trưởng chỉ đạo triển khai kế hoạch, quy trình xây dựng, mua sắm TBDH Phân công cán bộ phụ trách hoặc kiêm nhiệm quản lý công tác xây

dựng, mua sắm TBDH Ngoài ra Hiệu trưởng cũng cần kiểm tra đánh giá hồ

sơ, sổ sách quá trình triển khai việc đầu tư, mua sắm TBDH; Tiếp nhận TBDH, đặc biệt cần kết hợp việc mua sắm trang thiết bị với việc tự làm đồ dùng dạy học bằng các biện pháp: Có kế hoạch làm đồ dùng dạy học hằng

năm, tổ chức làm rộng rãi,… Tổ chức, giới thiệu, triển lãm, rút kinh nghiệm, tạo điều kiện kinh phí, đặc biệt cần khen thưởng kịp thời

1.3.5.3 Quản lý giáo viên khai thác, sử dụng thiết bị dạy học hiệu quả

Nhìn chung, TBDH rất quan trọng trong QTDH; Nếu thiếu TBDH sẽ khó đạt được mục tiêu dạy học; Nhưng TBDH cũng không thể tự nó phát huy hiệu quả sư phạm Nếu người dạy và người học sử dụng một cách hợp lý, phù hợp với nội dung giáo dục thì lúc đó TBDH sẽ phát huy được tính hiệu quả của nó

Ban giám hiệu cần lập kế hoạch để xây dựng quy trình về khai thác sử dụng TBDH; Bố trí cán bộ hoặc chuyên trách, kiêm nhiệm (căn cứ vào quy định số 243 CP ngày 28/6/70 về tổ chức bộ máy, biên chế của các trường phổ thông) Đồng thời bố trí diện tích, phòng và địa điểm thích hợp bảo đảm cho

giáo viên và học sinh thao tác, đi lại thuận tiện an toàn khi sử dụng, cũng như thiết bị phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất nhằm đáp ứng các yêu cầu về nội dung và phương pháp Vì vậy việc quản lý sử dụng TBDH trong chương

trình và kế hoạch dạy học là có tính pháp lý

Bên cạnh đó ban giám hiệu tổ chức, chỉ đạo sắp xếp, phân bố công việc,

trách nhiệm quyền hạn và các nguồn lực cho các thành viên của tổ chức để họ

có thể đạt được mục tiêu là quản lý sử dụng TBDH một cách có hiệu quả nhất Trước ngày khai giảng Hiệu trưởng cần tổ chức quán triệt cho toàn thể giáo viên nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc thực hiện kế hoạch tăng cường trang bị và nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trong quá trình dạy học để mọi thành viên thấy rõ trách nhiệm của mình; Phân công nhiệm vụ thật cụ thể, rõ

ràng, bố trí người phụ trách công tác thiết bị phù hợp với quy mô nhà trường

Ban giám hiệu cùng với tổ chuyên môn và giáo viên bộ môn nghiên cứu chương trình, kế hoạch dạy học từng môn, từng khối, từng mặt hoạt động

cụ thể để nắm được nội dung, số giờ, số lần sử dụng TBDH và số lượng thiết

bị phải có Đồng thời xây dựng chỉ tiêu thi đua, thường xuyên dộng viên, khuyến khách và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho giáo viên, học sinh sử dụng TBDH Ngoài ra bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ đồng thời giới thiệu

hệ thống thiết bị và hướng dẫn cho giáo viên cách sử dụng TBDH song song với đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học

Cùng với lập kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thì Ban giám hiệu cần kiểm tra,

đánh giá, rà soát TBDH theo danh mục để nắm được số lượng và chất lượng

nhằm đảm bảo đầy đủ trước khi vào năm học; Thường xuyên kiểm tra đánh giá tình hình thực hiện chương trình và hiệu quả sử dụng TBDH cả khâu chuẩn bị và

khâu lên lớp.Cũng như tổ chức rút kinh nghiệm và phổ biến kinh nghiệm tiên tiến về sử dụng TBDH trong nhà trường Để làm tốt công tác khai thác, sử dụng còn một số điều kiện kèm theo: Đảm bảo về các điều kiện về kỹ thuật, môi trường, điện nước, TBDH phải đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng

Người phụ trách công tác TBDH phải đạt các tiêu chuẩn, nhiệm vụ và

hưởng các chế độ theo quy định của nhà nước cụ thể là: có trình độ chuyên

môn theo yêu cầu của bậc học, được đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về công tác TBDH, có tinh thần trách nhiệm đối với công tác được giao, phải chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng trong việc quản lý TBDH của nhà trường Đồng thời người phụ trách có nhiệm vụ thiết lập, bảo quản các loại hồ sơ sổ sách liên quan đến TBDH; theo dõi việc xuất nhập, ghi chép và kiểm kê theo đúng các quy định của Nhà nước; tham gia vào việc chuẩn bị cho giáo viên và học sinh các giờ thực hành thí nghiệm; Được trang bị phòng

hộ lao động, được hưởng các chế dộ phụ cấp độc hại và định mức lao động

theo quy định của nhà nước

1.3.5.4 Quản lý công tác bảo trì, sửa chữa, bảo quản thiết bị dạy học

Người quản lý lập kế hoạch, xây dựng thủ tục, quy trình duy trì, sửa

chữa, giữ gìn bảo quản một cách khoa học hợp lý, rõ ràng, đơn giản Đồng

thời tổ chức, chỉ đạo: triển khai quy trình, duy trì, sửa chữa bảo quản TBDH;

TBDH phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng, định kỳ bảo dưỡng, bổ sung phụ tùng linh kiện, vật tư tiêu hao, phải có thuyết minh,

hướng dẫn sử dụng Ngoài ra TBDH chỉ được sử dụng vào việc dạy học và mục tiêu của nhà trường

Trong quá trình quản lý phải có sổ sách đầy đủ theo mẫu quy định, ghi chép đầy đủ, cập nhật và lưu trữ cẩn thận như: sổ cái (sổ tài sản), sổ con, sổ chuẩn bị thí nghiệm, thực hành (ghi chép những yêu cầu cần chuẩn bị), sổ mượn

và hoàn trả thiết bị, sổ vận động đóng góp, sưu tầm thiết bị từ các nguồn trong

xã hội

Sau khi thực hiện cần kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chế độ kiểm kê

tài sản theo định kỳ để phát hiện kịp thời những hư hỏng, từ đó có biện pháp khắc phục, sửa chữa phù hợp; Thường xuyên theo dõi, kiểm soát chất lượng

công tác duy trì, sửa chữa, bảo quản TBDH

1.4 Quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường trung học phổ thông

Căn cứ trên nghiên cứu về chuẩn quốc gia đối với thiết bị dạy học, nghiên cứu vai trò của Hiệu trưởng trong công tác quản lý thiết bị dạy học, đề tài xác định những nội dung cơ bản sau đây người Hiệu trưởng cần quan tâm khi quản lý thiết bị dạy học theo chuẩn Quốc gia ở các trường THPT

1.4.1 Lập kế hoạch mua sắm thiết bị dạy học theo tiêu chuẩn Quốc gia

Ban giám hiệu cần lập kế hoạch xây dựng, mua sắm TBDH phải đáp ứng được yêu cầu sử dụng TBDH của chương trình Đồng thời ban giám hiệu xây dựng các quy chế, quy trình quản lý việc mua sắm TBDH Trang bị theo hướng chuẩn hóa, đồng bộ hóa; kết hợp giữa thiết bị đơn giản, hiện đại, giá thành rẻ Ngoài ra căn cứ vào danh mục TBDH của Bộ quy định các trường

có thể trang bị, mua sắm tiếp nhận các nguồn TBDH từ nhiều nguồn khác