Quản lý dạy học môn địa lý của tổ trưởng chuyên môn ở các trường THCS quận kiến an, thành phố hải phòng

Xuất phát t nh ng lý do trên, tôi chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động giảng dạy môn địa lý của tổ trưởng chuyên môn theo yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường trung h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

VŨ THÚY CHINH

QU¶N Lý HO¹T §éNG GI¶NG D¹Y M¤N §ÞA Lý

CñA Tæ TR¦ëNG CHUY£N M¤N THEO Y£U CÇU §æI MíI GI¸O DôC

ë C¸C TR¦êNG TRUNG HäC C¥ Së QUËN KIÕN AN, H¶I PHßNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

VŨ THÚY CHINH

QU¶N Lý HO¹T §éNG GI¶NG D¹Y M¤N §ÞA Lý

CñA Tæ TR¦ëNG CHUY£N M¤N THEO Y£U CÇU §æI MíI GI¸O DôC

ë C¸C TR¦êNG TRUNG HäC C¥ Së QUËN KIÕN AN, H¶I PHßNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRƯƠNG THỊ THUÝ HẰNG

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tác giả đã nhận được nhiều sự quan tâm giúp đỡ của các tập thể và cá nhân

Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới Khoa Quản

lý giáo dục, Phòng sau đại học trường Đại học sư phạm Hà Nội, cùng quý thầy, cô giáo trực tiếp tham gia giảng dạy, tư vấn trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu đề tài

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo Kiến An, các đồng chí Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng, Tổ phó, Nhóm trưởng chuyên môn cùng toàn thể giáo viên môn Địa lí các trường THCS trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng, đã động viên giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi trong việc cung cấp tài liệu, đóng góp ý kiến trong quá trình nghiên cứa và khảo nghiệm thực tế

Đặc biệt tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo TS.Trương Thị Thuý Hằng – Giảng viên của trường Học viện quản lí giáo dục

đã chỉ bảo hướng dẫn, giúp đỡ tận tình tôi trong suốt quá trình nghiên cứa và hoàn thiện luận văn

Dù có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài, đặc biệt đây là vấn đề mới, trong giai đoạn chuyển tiếp của đổi mới giáo dục hiện nay, luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, kính mong các chuyên gia, quý thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp chỉ dẫn góp ý

Hải Phòng, ngày 5 tháng 6 năm 2017

Tác giả

Vũ Thúy Chinh

MỤC LỤC

MỞ Đ U 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết nghiên cứu 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Gi i h n ph m vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY MÔN ĐỊ LÝ CỦA TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN THEO YÊU C U ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 6

1 1 T ng qu n nghi n c u v n 6

1.1.1 Những nghiên cứu ngoài nước 6

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 8

1 2 Các khái niệm v quản lý 11

1.2.1 Quản lý 11

1.2.2 Quản lý giáo dục 12

1.2.3 uản lí nhà trường 13

1.2.4 Quản lí hoạt động giảng dạy 15

1 3 V i tr ch c n ng nhiệm vụ của t trưởng chuy n m n trong trường trung học cơ sở 17

1.3.1 Vai trò của tổ trưởng chuyên môn 17

1.3.2 Nhiệm vụ, chức năng của tổ trưởng chuyên môn 18

1.3.3 Tổ trưởng chuyên môn quản lý hoạt động giảng dạy 20

1.4 TTCM Quản lý hoạt ộng giảng dạy m n l trong các trường trung học cơ sở 27

1.4.1 Vị trí môn Địa lí trong chương trình giáo dục THCS 27

1.4.2 Chương trình môn Địa lí trung học cơ sở 27

1.4.3 Điều kiện cở sở vật chất, thiết bị giảng dạy môn Địa lý 30

1.5 T trưởng chuy n m n quản l hoạt ộng giảng ạy m n Đ l trong trường THCS th o y u c u i mới 31

1.5.1 TTCM Quản lí chương trình giảng dạy môn Địa lí theo yêu cầu đổi mới 31

1.5.2 TTCM Quản lý phương pháp giảng dạy, phương tiện theo yêu cầu đổi mới 32

1.5.3 TTCM quản lý sinh hoạt tổ/nhóm địa lý theo yêu cầu đổi mới 33

1.5.4 TTCM quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên địa lý theo yêu cầu đổi mới 34

1 Các yếu t ảnh hưởng ến quản l giảng ạy củ t trưởng chuy n m n ở trường THCS 36

1.6.1 Những yếu tố khách quan 36

1.6.2 Những yếu tố chủ quan 37

Kết luận chương 1 38

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY ĐỊ LÍ THEO YÊU C U ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN KIẾN AN, HẢI PHÒNG 39

2 1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo ục THCS của quận Kiến An, Hải Ph ng 39

2.1.1 hái quát đặc điểm kinh tế - xã hội của quận Kiến An 39

2.1.2 Sơ lược giáo dục THCS quận Kiến An 40

2.2 Thực trạng ạy học m n Đ lý ở các trường THCS quận Kiến An 41

2.2.1 Thực trạng chương trình và kết quả dạy học môn Địa lý .41

2.2.2 Thực trạng về số lượng, chất lượng đội ng giáo viên dạy địa lý 43

2.2.3 Điều kiện vật chất phục vụ dạy học môn Địa lý 44

2.2.4 ôi trường làm việc của tổ chuyên môn 45

2.3 Thực trạng quản l giảng ạy m n Đ lý củ t trưởng chuy n

m n ở các trường THCS quận Kiến An – Hải Ph ng 46

2.3.1 Thực trạng về mức độ nhận thức của tổ trưởng chuyên môn về đổi mới giảng dạy môn Địa lý THCS 47

2.3.2 Thực trạng quản lý chương trình giảng dạy môn địa lý trung học cơ sở của TTCM 48

2.3.3 Khảo sát thực trạng TTCM quản lý phương pháp giảng dạy, phương tiện giảng dạy môn Địa lý trường THCS 50

2.3.4 TTC bồi dưỡng chuyên môn cho đội ng giáo viên địa lý THCS 52

2.3.5 Thực trạng quản lý sinh hoạt nhóm chuyên môn 54

2.4 Thực trạng các yếu t ảnh hưởng ến quản l giảng ạy củ t trưởng chuy n m n ở trường THCS 56

2.4.1 Những yếu tố khách quan 56

2.4.2 Những yếu tố chủ quan 56

2 Nhận x t chung 56

Kết luận chương 2 59

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐỊ LÍ THEO YÊU C U ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN KIẾN AN, HẢI PHÒNG 60

3 1 Nh ng nguy n tắc xu t các iện pháp 60

3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ 60

3.1.2 Đảm bảo tính thiết thực 60

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi 61

3.1.4 Đảm bảo yêu cầu đổi mới giáo dục 61

3 2 Các iện pháp quản l hoạt ộng giảng ạy m n Đ l củ t trưởng chuy n m n áp ng y u c u i mới giáo ục 61

3.2.1 Tăng cường tổ chức điều chỉnh cấu trúc nội dung giảng dạy trong chương trình hiện hành và xây dựng kế hoạch giáo dục mới cho môn học 61

3.2.2 Tăng cường tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp giảng

dạy môn Địa lí theo định hướng phát triển năng lực học sinh 62

3.2.3 Tăng cường giám sát việc sử dụng phương tiện giảng dạy môn Địa lí 63

3.2.4 Tăng cường chỉ đạo hoạt động tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên bộ môn Địa lí 65

3.2.5 Chỉ đạo dạy học theo chủ đề tích hợp trong hoạt động giảng dạy môn Địa lí 66

3.3 M i quan hệ gi các iện pháp 67

3.4 Khảo sát v t nh c n thiết và t nh khả thi củ các iện pháp 68

3.4.1 ục đích khảo sát 68

3.4.2 Đối tượng, phạm vi và phương pháp khảo sát 68

3.4.3 ết quả của khảo sát 69

Kết luận chương 3 75

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 76

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81 PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

STT Từ, cụm từ viết tắt Ghi chú

4 CNH,HĐH Công nghiệp hóa, hiện đ i hóa

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô cán bộ, giáo viên và học sinh THCS quận Kiến

An năm học 2015 - 2016 40 Bảng 2.2 Chất lượng giáo dục toàn diện học sinh THCS quận Kiến

An qua các năm 41 Bảng 2.3 Số tiết môn Địa lí 41 Bảng 2.4 Chất lượng giảng d y môn Địa lí các trường THCS quận

Kiến An giai đo n 2013 – 2016 42 Bảng 2.5 Chất lượng đội ngũ giáo viên d y môn Địa lí 43 Bảng 2.6 Thống kê tình hình vật chất, thiết bị đồ dùng giảng d y cơ

bản môn Địa lí các trường THCS quận Kiến An năm học

2015 – 2016 45 Bảng 2.7 Khảo sát thực tr ng về mức độ nhận thức của tổ trưởng

chuyên môn về đổi m i giảng d y môn địa lý THCS 47Bảng 2.8 Thực tr ng quản lí chương trình giảng d y môn địa lý

trung học cơ sở của TTCM thể hiện qua bảng sau 48Bảng 2.9 Thực tr ng tr ng TTCM quản lý phương pháp giảng d y,

phương tiện giảng d y môn Địa lý THCS của TTCM 50 Bảng 2.10 Thực tr ng bồi dư ng chuyên môn của TTCM cho đội ngũ

giáo viên địa lý 52Bảng 2.11 Thực tr ng TTCM quản lí sinh ho t nhóm chuyên môn 54 Bảng 3.1 Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp quản

lí giảng d y theo định hư ng đổi m i (Đơn vị: %) 69 Bảng 3.2 Thống kê kết quả khảo sát mức độ khả thi của các biện

pháp quản lí giảng d y theo yêu cầu đổi m i (Đơn vị: %) 71 Bảng 3.3 So sánh mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 73

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Chất lượng giảng d y môn Địa lí ở các Trường THCS

Quận Kiến An qua các năm (đơn vị %) 43 Biểu đồ 2.2 Về mức độ nhận thức của tổ trưởng chuyên môn về đổi

m i giảng d y môn địa lý THCS 47 Biểu đồ 2.3 Thực tr ng quản lý chương trình giảng d y môn địa lý

trung học cơ sở môn địa lý của TTCM 49Biểu đồ 2.4 Thực tr ng quản lý phương pháp giảng d y, phương tiện

giảng d y môn Địa lý THCS của TTCM 51 Biểu đồ 2.5 Thực tr ng bồi dư ng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên

địa lý của TTCM 53Biểu đồ 2.6 Thực tr ng quản lí sinh ho t nhóm chuyên môn 55Biểu đồ 3.1 Thể hiện kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp

quản lí giảng d y theo định hư ng đổi m i 70Biểu đồ 3.2 Cơ cấu hình cột thể hiện kết quả khảo sát tính khả thi của

các biện pháp quản lí giảng d y theo định hư ng đổi m i 72Biểu đồ 3.3 So sánh mức độ khả thi, mức độ cần thiết của các biện pháp 74

d ng phong phú, đ t o ra yêu cầu đổi m i trong tất cả các l nh vực đời sống kinh tế x hội, trư c yêu cầu đó, đổi m i giáo dục nói chung và đổi m i giáo dục phổ thông nói riêng là yêu cầu tất yếu, khách quan của giáo dục hiện nay

Nh m đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đ i hóa và hội nhập quốc

tế ngày càng sâu rộng Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đề ra đường lối đổi m i căn bản, toàn diện giáo dục và đào t o, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đ i hóa trong điều kiện kinh

tế thị trường định hư ng x hội chủ ngh a và hội nhập quốc tế trong đó mục

tiêu cụ thể đổi m i giáo dục phổ thông được xác định “Đối với giáo dục phổ

thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” [Văn bản pháp luật về giáo dục]

Trư c xu thế đổi m i giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông hiện nay, đối v i môn Địa lí là môn học v a mang đ c trưng khoa học tự nhiên và mang

đ c trưng khoa học x hội, kiến thức môn học có tính chất ứng dụng vào thực

ti n rất cao, rất nh y cảm v i sự thay đổi của khoa học k thuật, việc cập nhật, đổi m i nội dung đáp ứng yêu cầu d y và học là yêu cầu rất cần thiết

trường THCS tổ chuyên môn (TCM là một bộ phận quan trọng

2

trong cơ cấu tổ chức của nhà trường Tổ trưởng chuyên môn (TTCM do hiệu trưởng tuyển chọn, bồi dư ng và ra quyết định bổ nhiệm Nhiệm vụ của TTCM giúp l nh đ o nhà trường điều hành ho t động tổ, quản lí trực tiếp tổ viên và tham gia các ho t động khác nh m góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học

Vai trò, nhiệm vụ và trách nhiệm của TTCM trong trường học là rất quan trọng, trên thực tế việc thực hiện nhiệm vụ của TTCM còn nhiều bất cập, nhận thức về đổi m i môn học, đổi m i giáo dục phổ thông còn h n chế, năng lực quản lí ho t động đổi m i bộ môn, v n còn một số TTCM non yếu

về kiến thức và k năng quản lí tổ chuyên môn đ làm ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường THCS Việc tổ chức quản lý sự đổi

m i giáo dục môn học và giáo dục phổ thông còn nhiều bất cập, phần l n cảm tính, dựa vào kinh nghiệm, không ít tổ trưởng chuyên môn còn rất lúng túng khi được giao nhiệm vụ, năng lực nhận thức về đổi m i d y học môn Địa lí theo yêu cầu đổi m i phổ thông còn lúng túng, hoang mang, thiếu định hư ng

d n đến chất lượng giáo dục không ổn định, chưa đáp ứng được yêu cầu môn học đ t ra Cùng v i việc đổi m i nội dung chương trình giáo dục phổ thông hiện nay đòi h i đội ngũ TTCM cần có nh ng hiểu biết nhất định, để triển khai có hiệu quả công tác đổi m i

Nghiên cứu ho t động quản lí d y học Địa lí đáp ứng yêu cầu đổi m i giáo dục phổ thông là vấn đề m i, có nhiều thay đổi phức t p về m t lí luận và thực ti n, đề tài chưa được nghiên cứu nhiều, đ c biệt lý luận và thực ti n quản

lý ho t động d y học Địa lí theo yêu cầu đổi m i giáo dục phổ thông hiện nay

Xuất phát t nh ng lý do trên, tôi chọn và tiến hành nghiên cứu đề

tài “Quản lý hoạt động giảng dạy môn địa lý của tổ trưởng chuyên môn

theo yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường trung học cơ sở quận Kiến An, Hải Phòng” nh m nâng cao chất lượng giảng d y môn Địa lí trong bối cảnh

đổi m i giáo dục phổ thông

3

2 Mục ch nghi n c u

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về thực ti n để đề xuất các biện pháp quản lý ho t động d y học môn Địa lí theo yêu cầu đổi m i giáo dục phổ thông của tổ trưởng chuyên môn hiện nay

3 Khách thể và i tƣợng nghi n c u

hách th nghiên c u

Ho t động quản lý của tổ trưởng chuyên môn

i tư ng nghiên c u

Biện pháp quản lý ho t động giảng d y môn Địa lí theo yêu cầu đổi

m i giáo dục trong trường trung học cơ sở của tổ trưởng chuyên môn

4 Giả thuyết nghi n c u

Thực tr ng quản lý ho t động giảng d y môn Địa lí theo yêu cầu đổi

m i giáo dục của tổ trưởng chuyên môn trong các trường THCS quận Kiến

An Hải Phòng còn nhiều lúng túng và h n chế Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lí ho t động giảng d y môn Địa lý phù hợp chức năng của tổ trưởng chuyên môn và bám sát yêu cầu đổi m i chương trình sách giáo khoa phổ thông thì s nâng cao hiệu quả, chất lượng d y học môn Địa lí

- Đề xuất và khảo nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện pháp quản

lý d y học Địa lý theo yêu cầu đổi m i giáo dục phổ thông của tổ trưởng chuyên môn ở các trường THCS quận Kiến An, Hải Phòng

iới hạn về thời gian

- Số liệu điều tra làm cơ sở nghiên cứu dựa vào số liệu thống kê t năm

2013 - 2016

7 Phương pháp nghi n c u

h m phương pháp nghiên c u lý luận

- Tìm hiểu các khái niệm, thuật ng liên quan đến đề tài

- Nghiên cứu các Nghị quyết của Đảng, các văn bản Nhà nư c về giáo dục và đào t o về đổi m i giáo dục

- Các tài liệu, đề tài nghiên cứu liên quan đến đề tài

h m phương pháp nghiên c u th c ti n

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

S dụng bảng câu h i để thu thập thông tin về thực tr ng công tác quản

5

lí ho t động giảng d y môn Địa lí trong các trường THCS Trưng cầu ý kiến

về tính khả thi, tính cấp thiết của các biện pháp quản lí được đề xuất

7.2.2 Phương pháp quan sát

Quan sát ho t động giảng d y của tổ trưởng chuyên môn của các trường trên địa bàn nghiên cứu

h m phương pháp h tr

7.3.1 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến các chuyên gia thông qua khảo sát b ng phiếu ho c ph ng vấn nh ng vấn đề thuộc l nh vực quản lý giáo dục trong tình hình đổi m i giáo dục trung học cơ sở hiện nay

7.3.2 Phương pháp toán thống kê

S dụng toán thống kê để tổng hợp kết quả điều tra và x lý số liệu

8 C u trúc luận v n

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, nội dung nghiên cứu của

luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý ho t động giảng d y môn địa lý của

tổ trưởng chuyên môn theo yêu cầu đổi m i giáo dục

Chương 2: Thực tr ng quản lí ho t động giảng d y môn Địa lí theo

yêu cầu đổi m i giáo dục ở các trường trung học trung học cơ sở quận Kiến

An, Hải Phòng

Chương 3: Biện pháp quản lí ho t động giảng d y môn Địa lý theo

yêu cầu đổi m i giáo dục ở các trường trung học trung học cơ sở quận Kiến

An, Hải Phòng

6

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY MÔN

ĐỊ LÝ CỦA TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN THEO YÊU C U ĐỔI

MỚI GIÁO DỤC

1 1 T ng qu n nghi n c u v n

Để xây dựng nền giáo dục bền v ng thì cần quan tâm đến công tác quản lí giáo dục, cần đầu tư nghiên cứu tìm ra nh ng phương pháp quản lí phù hợp v i điều kiện thực tế của mỗi cơ sở giáo dục nh m đ t hiệu quả cao trong công tác quản lí giáo dục và đào t o

Việc nâng cao chất lượng giảng d y trong các nhà trường nói chung và nhà trường THCS nói riêng t lâu đ trở thành vấn đề quan tâm của các nư c trên thế gi i, trong đó có Việt Nam, nh m đáp ứng nhu cầu phát triển Giáo dục và Đào t o (GD&ĐT) của x hội để nâng cao chất lượng giảng d y Đây

là vấn đề luôn được các nhà khoa học trong và ngoài nư c quan tâm v i mong muốn tìm ra các biện pháp quản lí sao cho hiệu quả nhất

hững nghiên c u ngo i nước

Giáo dục ngày càng phát triển và được quan tâm về mọi m t, vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng giảng d y nói riêng trong các nhà trường Hiện nay, các nhà l nh đ o, quản lí và các nhà nghiên cứu đều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong phát triển kinh tế-

x hội Thậm chí nền kinh tế tri thức đang trở thành một thành phần quan trọng trong sự phát triển của đất nư c Đứng trư c yêu cầu của x hội và nhiệm vụ của GD&ĐT, nhiều công trình của các nhà nghiên cứu ở nư c ngoài

đ được công bố như:

nư c ngoài có nhiều công trình nổi tiếng của các nhà khoa học đề cập đến công tác quản lý Đ c biệt tác phẩm “Nh ng vấn đề cốt lõi của quản

7

lý” (NXB Khoa học k thuật, Hà Nội, năm 1992 của ba tác giả: Harold Koontz, Cyril o’ donnell và Heinz Weihrich được coi như là cẩm nang của các nhà quản lý, đề cập sâu sắc, toàn diện về các yêu cầu của chất lượng quản

lý và hệ thống khoa học quản lý [48] Ngoài ra còn kể đến công trình của Wiliam Ouchi (Giáo sư trường Đ i học California, LosAngeles, M , ông đ khẳng định, yếu tố quan trọng của văn hóa trong QL và nêu ra 7 yếu tố có ảnh hưởng đến hiệu quả QL được mô tả trong sơ đồ 7S: Strategy (chiến lược), Skills (k năng , Style (cách thức), System (hệ thống , Structure (cơ cấu), Shared value (các giá trị chung và đ c biệt là Staff (đội ngũ [50] Thông qua

mô hình và phân tích đ c điểm của 7 yếu tố trên, chúng ta s thấy giá trị của chất lượng đội ngũ người QL Trên thế gi i có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục của các tác giả như: "Nh ng vấn đề về quản lý trường học" [3] (P.V Zimin, M.I Kônđakốp , “Quản lý vấn đề quốc dân trên địa bàn huyện”, (M.I Kônđakốp Nhà giáo dục học Xô-viết V.A Xukhomlinxki khi tổng kết nh ng kinh nghiệm quản lý chuyên môn trong vai trò là hiệu trưởng nhà trường cho r ng “Kết quả ho t động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn các ho t động d y học” [4] Cùng v i nhiều tác giả khác ông đ nhấn m nh đến sự phân công, sự phối hợp ch t ch , thống nhất quản lý gi a hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để đ t được mục tiêu đề ra Ngoài ra, ở Liên xô (cũ , các công trình nghiên cứu, xét ở góc độ lý luận giáo dục học của các tác giả đ đề cập t i lực lượng GD; trong đó nêu rõ vai trò, vị trí, chức năng của CBQL trường học, tiêu biểu là công trình của các nhà khoa học nổi tiếng như: Ilina T.A v i tác phẩm Giáo dục học (t i tập 3: Nh ng cơ

sở của công tác giáo dục [5]; Savin N.V v i tác phẩm Giáo dục học (ở Chương 22, tập 2: Nh ng vấn đề cơ bản của QL nhà trường) [6] Tác phẩm

“Quản trị hiệu quả trường học” của ba tác giả K.B.Everad, Geofrey Morris và Ian Wilson (NXB Giáo dục, năm 2009 [7] v i nội dung mang tính thực ti n

8

cao trên cơ sở lý luận về quản lý hiện đ i mà chính các tác giả là người trực tiếp thực hành viết ra cho nh ng người thực hành, đây là cuốn sách thật sự có

ý ngh a, thiết thực cho cán bộ CBQL trường học và các cơ sở giáo dục khác

Tác phẩm “Kinh nghiệm l nh đ o của hiệu trưởng” Vasilij Aleksandrovich Sukhomlinskij (1918-1970) (dịch và xuất bản năm 1981 [8] V i kinh nghiệm thực ti n 26 năm đ tổng kết nh ng thành công cũng như thất b i của mình, đ đưa ra nhiều tình huống quản lí giáo dục và quản lí giảng d y trong nhà trường, trong đó tác giả đ bàn nhiều về phương pháp thực hiện mục tiêu, nội dung và phương pháp giảng d y, đ c biệt là vấn đề phân công trong quản

lí giảng d y

hững nghiên c u trong nước

Trư c nhiệm vụ đổi m i giáo dục hiện nay của Việt Nam trư c hết phải nói đến quan điểm phát triển giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 -1969) B ng việc kế th a nh ng tinh hoa của các tư tưởng giáo dục tiên tiến

và việc vận dụng sáng t o phương pháp luận của chủ ngh a Mác - Lênin, Người đ để l i cho chúng ta nền tảng lý luận về: Vai trò của giáo dục, định

hư ng phát triển giáo dục, mục đích giảng d y, các nguyên lý giảng d y, các phương thức giảng d y, vai trò của quản lí và cán bộ quản lí giáo dục, phương pháp l nh đ o và quản lí Hệ thống các tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về giáo dục có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận giảng d y, lý luận giáo dục của nền giáo dục cách m ng Việt Nam

Gần đây, nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lí của các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học, giảng viên đ i học được viết dư i d ng giáo trình, sách tham khảo, phổ biến kinh nghiệm đ được công bố, tiêu biểu

như: tác giả Phan Văn Kha, “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt

Nam theo định hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa”

T p chí KHGD; Phan Văn Kha, Nguy n Lộc (Đồng chủ biên [25] “Nghiên

9

cứu khoa học giáo dục Việt Nam thời kỳ đổi mới”,… Ngoài ra, hàng lo t các

công trình của các tác giả: Nguy n Văn Lê, Đ ng Bá L m, Nguy n Ngọc Quang, Nguy n Thị M Lộc, Đ ng Quốc Bảo, Nguy n Quốc Chí, Trần Kiểm Các công trình nghiên cứu trên đ giải quyết nh ng vấn đề lý luận cơ bản về khoa học quản lí như: Khái niệm quản lí, bản chất của ho t động quản

lí, các thành phần cấu trúc, các giai đo n của ho t động quản lí đồng thời chỉ

ra các phương pháp và nghệ thuật quản lí

Trong nh ng năm gần đây, đ có nhiều đề tài của cán bộ quản lí (CBQL trường THCS trong cả nư c tập trung nghiên về các biện pháp quản

lí nhà trường nh m nâng cao chất lượng giảng d y như các tác giả: Đinh Thị

Tuyết Mai v i đề tài “Các biện pháp quản lí hoạt động giảng dạy của Hiệu

trưởng trường THCS tỉnh Thái Nguyên” (2002); Ph m Văn Kính v i đề tài

“ ột số biện pháp quản lí chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy – học ở trường THCS Chuyên Hạ Long Tỉnh Quảng Ninh” (2004);

Nguy n Thị Ngọc Lan “Quản lí hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh của

Hiệu trưởng trường THCS Thành phố Bắc Ninh” (2012 ;

Các thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nư c là

nh ng tri thức làm tiền đề cho việc nghiên cứu lý luận và thực ti n quản lí giáo dục và quản lí ho t động giảng d y trong các trường học nh m nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - x hội của đất nư c

Đ có nhiều tài liệu đề cập đến công tác bồi dư ng năng lực quản lí cho TTCM, song chưa nhiều và chỉ m i đề cập ở tính khái quát chung ho c đi vào một số m t nào đó liên quan đến vấn đề đang nghiên cứu của các tác giả

Theo cuốn “Sổ tay hiệu trưởng trường dân tộc nội trú” của tác giả Đỗ Ngọc

Bích chủ biên có nói về việc dựa vào đội ngũ TTCM để đẩy m nh ho t động của tổ, nhóm chuyên môn; công tác kiểm tra việc giảng d y trên l p; xây

10

dựng tập thể sư ph m và được coi là giải pháp rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

Trong cuốn “Người Hiệu trưởng trường trung học cơ sở ” của tác giả

Nguy n Văn Lê cũng có đề cập t i vai trò của TTCM trong việc xây dựng và triển khai kế ho ch ho t động của tổ chuyên môn

Năm 2004 trên t p chí thông tin quản lí giáo dục cũng có một số bài viết về vị trí, vai trò, năng lực và một số biện pháp nâng cao năng lực cho TTCM trong trường trung học của các tác giả Nguy n Thị Tuyết H nh, Ngô Viết Sơn, Trần Minh H ng [16]

Gần đây vào năm 2007, trong giáo trình “Bồi dưỡng tổ chuyên môn

trường trung học phổ thông” [17] của tác giả Vũ Quốc Long chủ biên có đề

cập đến vai trò, chức năng, nhiệm vụ và các tác nghiệp của người TTCM trong điều hành quản lí tổ chuyên môn

Tuy nhiên, điều đáng nói là tất cả các tác giả bài viết đều thống nhất về vai trò quan trọng và việc cần thiết phải nâng cao năng lực cho TTCM, quản

lí và phát triển đội ngũ TTCM được coi là một giải pháp quan trọng trong việc đổi m i ho t động quản lí của nhà trường, nh m góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Hiện nay, công tác bồi dư ng đội ngũ TTCM đ được một số sở giáo dục đào t o xây dựng các chuyên đề bồi dư ng TTCM vào chương trình bồi

dư ng cán bộ quản lí giáo dục các cấp trong đó có giáo dục THCS Tuy nhiên chỉ d ng l i ở mức độ chuyên đề bồi dư ng đội ngũ TTCM và đề cập đến các vấn đề quy ho ch, tuyển dụng, bồi dư ng chuyên môn, năng lực quản lí, đánh giá, đ c biệt là năng lực quản lí sự đổi m i bộ môn

Nghiên cứu đề cập t i quản lí phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

ở các trường phổ thông có một số tác giả như: “Biện pháp quản lí bồi dưỡng

nâng cao năng lực cho tổ trưởng bộ môn trường THCS tỉnh Yên Bái ”[18] của

11

Nguy n M nh Hà – 2005; “Quản lí phát triển đội ng tổ trưởng chuyên môn

của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai ” [19]

của Ph m Thị Thu Khuê – 2011; “Biện pháp quản lí hoạt động tổ trưởng

chuyên môn trường THCS huyện Đức Trọng, Hải Phòng” [20] của Ph m

Quản lý môn học cụ thể gắn v i đổi m i giáo dục đ có các đề tài

nghiên cứu như:“Một số biện pháp quản lí hoạt động giảng dạy Tiếng Anh

theo chương trình mới của Hiệu trưởng các trường THCS huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Bùi Văn Tuấn [21];“Biện pháp quản lí hoạt đông giảng dạy theo định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy ở các trường THCS huyện im Động tỉnh Hưng Yên” của tác giả Hồ Anh Dũng [22]

Các đề tài quản lí về đổi m i nói trên chỉ d ng l i ở việc khái quát cơ

sở lý luận đổi m i, đổi m i phương pháp quản lí, quản lí sự đổi m i trong bối cảnh đổi m i giáo dục đ được triển khai Đ c biệt chưa có đề tài nghiên cứu

cụ thể về vai trò và chức năng quản lý của TTCM bộ môn Địa lý THCS

1.2 Các khái niệm v quản lý

1.2.1 Quản lý

- Theo Fayel tác giả của học thuật quản lý theo khoa học thì: "Quản lý

là một ho t động mà mọi tổ chức gồm 5 yếu tố t o thành là: kế ho ch, tổ chức, chỉ đ o, điều chỉnh và kiểm soát Quản lý chính là thực hiện kế ho ch,

tổ chức, chỉ đ o điều chỉnh và kiểm soát ấy”

- Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hư ng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nh m s dụng có hiệu quả nhất các nguồn

12

lực, các thời cơ của tổ chức để đ t mục tiêu đ t ra trong điều kiện môi trường luôn biến động (Học viện tài chính, giáo trình khoa học quản lý, tr.13

- Tác giả Trần Kiểm đưa ra khái niệm: Quản lý là tác động có định

hư ng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý đến khách thể quản lý (người bị quản lý trong một tổ chức nh m làm cho tổ chức vận hành và đ t được mục đích của tổ chức [18, tr.8]

1.2.2 Quản lý giáo dục

P.V Khuđôminxky cho r ng: “Quản lý giáo dục là tác động có hệ thống, có kế ho ch, có ý thức, có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (t Bộ Giáo dục & Đào t o đến trường học) nh m đảm bảo việc giáo dục Cộng sản chủ ngh a cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hòa của họ trên cơ sở nhận thức và s dụng, quy luật về giáo dục, các của sự phát triển cũng như các quy luật khách quan của quá trình d y học và giáo dục, của sự phát triển thể chất và tâm lý

của trẻ em” [50]

Tác giả Đỗ Hoàng Toàn thì: "QLGD là tập hợp nh ng biện pháp tổ chức, phương pháp giáo dục, kế ho ch hóa, tài chính, nh m đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về m t số lượng cũng như chất lượng" [50]

Tác giả Nguy n Ngọc Quang cho r ng: “Quản lý giáo dục là hệ thống

nh ng tác động có mục đích, có kế ho ch, hợp quy luật của chủ thể quản lý

nh m làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được tính chất của nhà trường x hội chủ ngh Việt Nam mà mục tiêu điểm hội tụ là quá trình d y học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục t i mục tiêu dự kiến, tiến lên tr ng thái m i về chất” (Nh ng khái niệm

cơ bản về lý luận quản lý giáo dục - Nguy n Ngọc Quang) [41]

13

1.2.3 Quản lí nh trường

Quản lí trường học là một bộ phận của quản lí giáo dục, thực chất là

ho t động quản lí d y và học

Có thể nói “Quản lí trường học là quá trình tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lí nhằm làm cho trường học vận hành theo đường lối và nguyên tắc giáo dục của Đảng để thực hiện thắng lợi mục tiêu đào tạo của ngành giáo dục đặt ra cho nhà trường” [23]

Trường học là tổ chức giáo dục cơ sở, trực tiếp làm công tác giáo dục,

là tế bào của bất cứ hệ thống giáo dục nào t cơ sở đến trung ương Chất lượng của giáo dục là do thành tích đích thực của nhà trường (cùng v i hệ thống quản lí giáo dục)

Theo tác giả Bùi Trọng Tuân trong cuốn “Một số vấn đề lý luận quản lý” tác giả nhận định: Quản lí nhà trường bao gồm quản lí bên trong nhà trường, ngh a là quản lí t ng thành tố (Mục đích giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức giảng d y, đội ngũ giáo viên và cán bộ công nhân viên, tập thể học sinh và cơ sở vật chất - thiết bị giảng d y) Các thành tố này quan hệ qua l i l n nhau và tất cả đều nh m thực hiện chức năng giáo dục - Đào t o, quản lí các mối quan hệ gi a nhà trường v i môi trường

x hội bên ngoài [24]

Tác giả Ph m Minh H c viết: “Quản lí nhà trường là thực hiện đường

lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [19]

Tác giả M.I Kônđacôp thì viết: “ hông đòi hỏi một định nghĩa hoàn

chỉnh chúng ta hiểu quản lí nhà trường (công việc nhà trường) là một hệ thống

xã hội sư phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có

kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lí đến tất cả các mặt của đời sống

14

nhà trường, nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu về các mặt kinh tế – xã hội, tổ chức sư phạm của quá trình giảng dạy và giáo dục thế hệ đang lớn lên”

Theo Nguy n Ngọc Quang thì “ uản lí trường học là tập hợp những

tác động tối ưu (công tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, can thiệp) của chủ thể quản lí đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộ khác” [41]

Nếu đ t giáo viên gắn v i nhiều quan hệ x hội trong cộng đồng, điều này đ t ra yêu cầu về quản lí nhà trường phải gắn v i quản lí x hội và nhiệm

vụ quan trọng của nó là thiết lập các mối quan hệ tối ưu gi a lợi ích, tình

tr ng và sự phát triển của cá nhân, gi a các cá nhân, của cộng đồng và x hội

Tác giả Trần Kiểm cho r ng: “Quản lí nhà trường thực chất là việc xác định

vị trí của mỗi người trong hệ thống xã hội, là quy định chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ, quan hệ cùng vai trò xã hội của họ mà trước hết trong phạm vi nhà trường với tư cách là một tổ chức xã hội” [33]

Theo tác giả Bùi Minh Hiền – Nguy n Vũ Bích Hiền thì: “ uản lí nhà

trường là quá trình tác động có mục đích, có định hướng, có tính kế hoạch của các chủ thể quản lí (đứng đầu là hiệu trưởng nhà trường) đến các đối tượng quản lí (giáo viên, cán bộ nhân viên, người học, các bên liên quan…)

và huy động, sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả các nguồn lực nhằm thực hiện sứ mệnh của nhà trường đối với hệ thống giáo dục và đào tạo, với cộng đồng xã hội và nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã xác định trong một môi trường luôn biến động” [28]

Mục tiêu quản lí của nhà trường được cụ thể hoá trong kế ho ch, nhiệm

vụ năm học, tập trung vào việc phát triển toàn diện nhân cách của học sinh

Để thực hiện mục tiêu này, nhà quản lí phải tiến hành các ho t động quản lí: xây dựng môi trường giáo dục, xây dựng cơ sở vật chất nhà trường và các điều kiện phục vụ cho việc d y và học, bồi dư ng đội ngũ giáo viên, t o lập

và duy trì tốt mối quan hệ nhà trường - gia đình - x hội, thực hiện dân chủ hoá trong quản lí nhà trường và các ho t động khác

15

T nh ng định ngh a trên cho thấy: Quản lí nhà trường là việc chủ thể

quản lí xây dựng mục tiêu, kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá các kết quả đạt được so với yêu cầu và chuẩn mực đề ra trong chương trình giáo dục và nhiệm vụ năm học nhằm nâng cao chất lượng, phát triển toàn diện nhân cách của học sinh

1.2.4 Quản lí hoạt động giảng dạy

Quản lý ho t động giảng d y là nh ng tác động của chủ thể vào ho t động d y học được tiến hành bởi giáo viên, học sinh và sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục khác nh m thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ d y học [10]

Nhiệm vụ quản lý hoạt động giảng dạy: Gắn ho t động giảng d y v i

việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện T o động lực, môi trường, điều kiện thuận lợi, kích thích tinh thần lao động sáng t o của đội ngũ giáo viên Kết hợp phát huy cao độ tính chủ động sáng t o của mỗi thành viên v i sự quản lý thống nhất của đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường Đảm bảo chất lượng d y học một cách bền v ng Xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp phát huy tối đa nội lực đi đôi v i sự tranh thủ tiềm lực các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường

Yêu cầu quản lý hoạt động giảng dạy là phải xác định mô hình quản lý

rõ ràng; quản lý tập trung chủ yếu dựa vào ho t động giảng d y của giáo viên, trực tiếp v i giáo viên, gián tiếp v i học sinh, thông qua quản lý ho t động

d y để quản lý ho t động học Bám sát mục tiêu d y học của cấp học và t ng khối l p Đảm bảo quản lý song song cả hai m t d y và học T o khuôn khổ

k cương nhưng v n đảm bảo phát huy tính chủ động sáng t o của giáo viên

và học sinh Tiếp cận lý luận giáo dục và lý luận quản lý giáo dục hiện đ i Vận dụng các phương tiện quản lý hiện đ i, tiến bộ

Nội dung các ho t động quản lý giảng d y của giáo viên theo tác giả

Hoàng Anh Tuấn

(thpt-vxuan.thuathienhue.edu.vn/imgs/ /quan /bien-phap-quan-ly-to-chuyen-mon) bao gồm:

16

- Xây dựng kế ho ch ho t động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và

cả năm học nh m thực hiện chương trình, kế ho ch d y học và các ho t động khác theo kế ho ch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào t o và kế ho ch năm học của nhà trường;

- Xây dựng kế ho ch cụ thể d y chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp,

d y bồi dư ng học sinh gi i, phụ đ o học sinh yếu kém;

- Xây dựng kế ho ch cụ thể về s dụng đồ dùng d y học, thiết bị d y học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;

- Hư ng d n xây dựng và quản lý việc thực hiện kế ho ch cá nhân,

so n giảng của tổ viên (kế ho ch cá nhân d y chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, d y bồi dư ng học sinh gi i, phụ đ o học sinh yếu kém; s dụng đồ dùng d y học, thiết bị d y học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; so n giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức, k năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài so n khó; viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng d y học, đổi m i phương pháp d y học, đổi m i kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dư ng học sinh gi i, phụ đ o học sinh yếu kém ;

- Tổ chức bồi dư ng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên m i tuyển dụng (đổi m i phương pháp d y học; đổi m i kiểm tra, đánh giá; d y học theo chuẩn kiến thức k năng; s dụng đồ dùng d y học, thiết bị d y học, ứng dụng CNTT trong d y học góp phần đổi m i phương pháp d y học, phương pháp kiểm tra, đánh giá

- Điều hành ho t động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định về ho t động chuyên môn, nghiệp vụ và các ho t động giáo dục khác; lưu tr hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định);

- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ sơ chuyên môn; so n giảng theo kế ho ch d y học và phân phối chương trình, chuẩn kiến thức k năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế ho ch dự giờ của các thành viên trong tổ );

17

- Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học);

- Các ho t động khác (đánh giá, xếp lo i giáo viên; đề xuất khen thưởng, k luật giáo viên Việc này đòi h i tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ viên của mình về ưu điểm h n chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng d y được phân công

1 3 V i tr ch c n ng nhiệm vụ của t trưởng chuy n m n trong trường trung học cơ sở

Trường THCS là cơ sở giáo dục phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân, trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng Tổ chức bộ máy của trường THCS được quy định t i Điều lệ trường trung học cơ

sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học và các quy định hiện hành khác do Bộ Giáo dục và Đào t o ban hành gồm:

- Có hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và các hội đồng (Hội đồng trường đối v i trường công lập, Hội đồng quản trị đối v i trường tư thục, hội đồng thi đua và khen thưởng, hội đồng k luật, các hội đồng tư vấn khác;

- Có tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức x hội;

- Có các tổ chuyên môn và tổ văn phòng (Tổ giáo vụ và quản lý học sinh, tổ quản trị, đời sống và các bộ phận khác đối v i trường chuyên biệt)

1.3.1 Vai trò của tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng CM ở trường trung học theo quy định do Hiệu trưởng bổ nhiệm vào đầu mỗi năm học Nhiệm kỳ của TTCM theo t ng năm học, hết một năm học có thể bổ nhiệm l i ho c bổ nhiệm m i tùy theo điều kiện và yêu cầu của

t ng trường (Thông tư số 12/2011/QĐ-BGD&ĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành điều lệ trường trung học, quy định ở điều 16) [7]

Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học theo quy định do hiệu

18

trưởng bổ nhiệm vào đầu năm học Nhiệm kì của TTCM theo t ng năm học, hết một năm học có thể bổ nhiệm l i ho c bổ nhiệm m i tùy theo điều kiện và yêu cầu của đơn vị

Tổ trưởng chuyên môn về cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý là một cán bộ quản lí được hưởng phụ cấp chức vụ theo phân h ng lo i trường và các văn bản pháp luật hiện hành

Sau khi có quyết định bổ nhiệm của Hiệu trưởng, TTCM là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng d y và lao động sư ph m của giáo viên trong ph m vi môn học ho c các bộ môn được phân công đảm nhiệm

Tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò là trung tâm trong ho t động quản

lí chuyên môn của tổ, đây chính là một mắt xích trong hệ thống quản lí của nhà trường Hiệu trưởng ra quyết định bổ nhiệm TTCM và thông qua TTCM

để chuyển triển khai nhiệm vụ đến giáo viên, TTCM v a trực tiếp tiếp thu các

ý kiến chỉ đ o của hiệu trưởng nhưng v a triển khai các ho t động đến giáo viên, đồng thời là người đ i diện tổ chuyên môn phản ánh nh ng ý kiến của tập thể giáo viên trong tổ lên hiệu trưởng

hi m vụ, ch c năng của tổ trưởng chuyên môn

* Nhiệm vụ:

- Nhiệm vụ của TTCM được quy định trong Điều lệ trường trung học

cơ sở, Trường trung học phổ thông và Trường trung học phổ thông có nhiều cấp học gồm:

+ Xây dựng và thực hiện kế ho ch ho t động chung của tổ, hư ng d n xây dựng và quản lí kế ho ch cá nhân của tổ viên theo kế ho ch giảng d y, phân phối chương trình và các ho t động giáo dục khác của nhà trường;

+ Tổ chức bồi dư ng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp

lo i các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định hiện hành;

19

+ Gi i thiệu tổ trưởng, tổ phó, nhóm trưởng chuyên môn;

+ Đề xuất khen thưởng, k luật đối v i giáo viên

+ Xây dựng kế ho ch, nội dung sinh ho t chuyên môn theo hư ng d n của nhà trường, duy trì lịch sinh ho t tổ định kỳ ít nhất 2 tuần 1 lần

+ Cùng v i nhóm trưởng xây dựng chương trình, nội dung sinh ho t nhóm chuyên môn

* Chức năng:

+ Nắm v ng các yêu cầu và điều kiện giảng d y bộ môn

+ Điều hành các ho t động của TCM theo kế ho ch cụ thể: Xây dựng

kế ho ch ho t động chung của tổ theo tuần, tháng, học kì và cả năm học nh m thực hiện chương trình, kế ho ch giảng d y và các ho t động khác theo kế

ho ch giáo dục; Xây dựng kế ho ch giảng d y, chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, bồi dư ng học sinh gi i, phụ đ o học sinh yếu kém; Xây dựng kế

ho ch cụ thể về s dụng đồ dùng giảng d y, thiết bị giảng d y phù hợp v i phấn phối chương trình; Hư ng d n xây dựng và quản lí việc thực hiện kế

ho ch cá nhân và việc so n giảng của tổ viên; Tổ chức bồi dư ng chuyên môn nghiệp cụ cho giáo viên như: đổi m i phương pháp giảng d y, đổi m i kiểm tra đánh giá, ứng dụng CNTT trong giảng d y,

+ Tổ chức sinh ho t chuyên môn theo quy định về ho t động chuyên môn và các ho t động giáo dục khác, thực hiện báo cáo cho hiệu trưởng theo quy định

+ Xây dựng kế ho ch kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên thông qua hồ sơ chuyên môn; so n giảng theo kế ho ch, thực hiện theo chuẩn kiến thức k năng, kiểm tra đánh giá,

+ Dự giờ thăm l p

+ Các ho t động khác về đánh giá, xếp lo i giáo viên, đề xuất khen thưởng, k luật giáo viên

- Xây dựng, tập hợp, lưu tr hồ sơ liên quan đến tổ chuyên môn

- Tự bồi dư ng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ,

1.3.3 ổ trưởng chuyên môn quản lý hoạt động giảng dạy

Thông tư số 12/2011/QĐ-BGD&ĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành điều lệ trường trung học, quy định ở điều 16 [7]:

“Cán bộ công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học ho c nhóm các ho t động

ở t ng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, t 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đ o của hiệu trưởng do hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ

sở của TCM và giao nhiệm vụ vào đầu năm học”

Tổ trưởng chuyên môn là người đứng đầu TCM, do hiệu trưởng bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trư c hiệu trưởng về phân phối nguồn lực của tổ,

hư ng d n, điều hành việc thực hiện các nhiệm vụ của TCM theo qui định, góp phần đưa nhà trường đ t đến các mục tiêu đ đề ra theo kế ho ch [8]

Như vậy, TTCM quản lí ho t động giảng d y của giáo viên có nhiều cách tiếp cận:

* Theo cách tiếp cận nội dung thì TTCM quản lí ho t động giảng d y của giáo viên bao gồm:

- Quản lý chương trình giảng d y

- Quản lý phương pháp giảng d y, phương tiện giảng d y

- Quản lý sinh ho t tổ/nhóm chuyên môn

- Quản lý ho t động bồi dư ng giáo viên

* Theo tiếp cận chức năng thì TTCM quản lý ho t động giảng d y của giáo viên bao gồm: Kế ho ch; Tổ chức; Chỉ đ o; Kiểm tra đánh giá

21

Dư i đây s phân tích theo cách tiếp cận nội dung trong đó có lồng ghép phân tích theo tiếp cận chức năng

1.3.3.1 Quản lý chương trình giảng dạy

* TTCM lập kế ho ch cho chương trình giảng d y:

- Để thực hiện chương trình giảng d y TTCM phải xây dựng kế ho ch cho tổ mình quản lý Thực hiện chức năng này, TTCM phải phân công cho các tổ viên (tuỳ theo tính chất công việc, có thể tiến hành phân công, phân nhiệm cho các cá nhân xây dựng kế ho ch cá nhân dựa trên kế giảng d y của nhà trường (Giáo trình khoa học quản lý của GS.Trần Kiểm) [32]

+ Xây dựng kế ho ch cho toàn bộ năm học hay t ng học kỳ (kế ho ch TCM) dựa trên cơ sở nghiên cứu k chương trình d y học, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, tình hình học tập của học sinh Trong quá trình xây dựng

kế ho ch cần chú ý đến khả năng của nhà trường trong việc đáp ứng được

nh ng điều kiện cơ sở vật chất, k thuật cho ho t động giảng d y, khả năng

tự làm đồ dùng d y học và t đó lựa chọn phương pháp hình thức tổ chức giảng d y phù hợp

* TTCM tổ chức và chỉ đ o thực hiện chương trình giảng d y:

- Chương trình giảng d y ở trường THCS do BGD&ĐT ban hành, phải được thực hiện nghiêm chỉnh, không tự ý thay đổi, thêm b t sai lệch chương trình giảng d y Vì vậy TTCM phải nắm v ng vào tổ chức cho giáo viên nghiên cứu, nắm v ng mục tiêu chương trình của môn học Chương tình giảng

d y quy định nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức d y học các môn, thời gian d y t ng môn nh m thực hiện nh ng yêu cầu mục tiêu cấp học

- TTCM chỉ đ o giáo viên bộ môn thực hiện chương trình giảng d y:

d y đúng, đủ chương trình d y học là nắm toàn bộ ho t động của giáo viên:

So n bài, lên l p, ôn tập, kiểm tra, đánh giá, tổ chức các ho t động giảng d y

- TTCM chỉ đ o các tổ viên phải có đầy đủ hồ sơ được quy định trong

lo i bài so n

- Hư ng d n việc s dụng sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu so n bài

- TTCM quản lý ho t động của giáo viên thông qua tổ chức tìm hiểu địa lý địa phương gắn v i môn học, thực địa học tập: tham quan cơ sở sản xuất, khu bảo tồn, tr m khí tượng; quản lý ho t động ngo i khóa địa lý trong nhà trường; Phân công d y thay khi giáo viên bộ môn nghỉ có lý do (nghỉ ốm, nghỉ chế độ )

* Kiểm tra, đánh giá: TTCM tổ chức kiểm tra, đánh giá chương trình giảng d y thông qua việc thực hiện so n giảng, kiểm tra hồ sơ chuyên môn,

dự giờ thăm l p, dự giờ các tiết học chuyên đề, kết quả học tập của học sinh

1.3.3.2 Quản lý phương pháp giảng dạy, phương tiện giảng dạy

* TTCM Lập kế hoạch quản lý PPGD, phương tiện giảng dạy

- TTCM lập kế ho ch chỉ đ o giáo viên bộ môn xây dựng kế ho ch cá nhân thực hiện các phương pháp, k thật giảng d y theo đ c trưng bộ môn học

- Xây dựng kế ho ch cụ thể các phương pháp, phương tiện giảng dậy chuyên đề tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, d y bồi dư ng học sinh gi i, phụ đ o học sinh yếu kém

- Xây dựng kế ho ch cụ thể về s dụng đồ dùng d y học, thiết bị d y học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối dương trình

* Tổ chức, chỉ đạo thực hiện các PPGD, phương tiện dạy học

- Hư ng d n giáo viên bộ môn cải tiến các phương pháp giảng d y truyền thống: như: thuyết trình; đàm tho i; luyện tập

hư ng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng d y học

D y học toàn l p, d y học nhóm, d y học cá thể cần được kết hợp linh ho t

- Chỉ đ o giáo viên bộ môn s dụng k thuật d y học tích cực, phát huy tính tích cực và sáng t o của học sinh như:

+ K thuật khăn trải bàn: Là hình thức tổ chức ho t động mang tính hợp tác kết hợp gi a ho t động cá nhân và ho t động nhóm nh m: Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực; Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS; Phát triển mô hình có sự tương tác gi a HS v i HS

+ K thuật “các mảnh ghép”: Là hình thức học hợp tác kết hợp gi a cá nhân, nhóm và liên kết gi a các nhóm nh m: Giải quyết nhiệm vụ; kích thích

sự tham gia tích cực của học sinh; Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác

+ D y theo bản đồ tư duy

+ K thuật “Động n o”: Nh m huy động nh ng tư tưởng m i mẻ, độc

đáo về một chủ đề của các thành viên tham gia thảo luận nhóm (Dựa theo dự

án Việt- Bỉ do Bộ Giáo dục và đào tạo tổ chức năm 2010)

- Phương tiện có vai trò quan trọng trong thực hiện các PPGD nh m tăng cường tính trực quan thí nghiệm và thực hành Vì vậy TTCM cần chỉ

đ o, hư ng d n giáo viên bộ môn tích cực s dụng các phương tiện giảng d y hợp lý; hư ng d n áp dụng CNTT vào ho t động giảng d y để nâng cao chất lượng d y học

* Kiểm tra, đánh giá thực hiện các PPGD, phương tiện giảng dạy

- TTCM kiểm tra đánh giá thông qua việc kiểm tra hồ sơ giáo án, dự

24

giờ thăm l p, kết quả học tập của học sinh; Bám sát chuẩn kiến thức k năng

để đánh giá việc thực hiện các PPGD và phương tiện giảng d y

1.3.3.3 Quản lý sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn

* TTCM xây dựng kế ho ch quản lý sinh ho t tổ/nhóm chuyên môn:

- Xây dựng kế ho ch sinh ho t chuyên môn thường xuyên và sinh ho t chuyên môn theo chủ đề

* TTCM tổ chức, chỉ đ o thực hiện sinh ho t tổ/nhóm chuyên môn:

- Phân công nhiệm vụ cho nhóm trưởng chuyên môn thống nhất nội dung

- Chỉ đ o cho các tổ/nhóm chuyên môn thực hiện đúng kế ho ch đ xây dựng dựa trên kế ho ch của nhà trường

+ Sinh ho t chuyên môn thường xuyên: được tổ chức định kỳ 2 lần/tháng bao gồm các nội dung sau:

Thảo luận các nội dung chuyên môn có liên quan gi a 2 lần sinh ho t chuyên môn định kỳ (nội dung sinh ho t chuyên môn phải cụ thể, thiết thực

do giáo viên, cán bộ quản lý đề xuất, thống nhất và thực hiện)

Thảo luận các bài học trong SGK, tài liệu hư ng d n học, hư ng d n HĐGD, thống nhất nội dung cần điều chỉnh trong SGK, tài liệu học tập cập nhật, phù hợp v i đối tượng học sinh, phù hợp v i vùng miền, nâng cao năng lực sư ph m, năng lực nghề nghiệp cho giáo viên

Thảo luận về việc hư ng d n HS sắp xếp các dụng cụ học tập, trang trí sắp xếp các góc học tập nếu có

Trao đổi kinh nghiệm tổ chức các ho t động, phát huy vai trò chủ động tích cực của học sinh

Trao đổi kinh nghiệm đánh giá quá trình và kết quả của học sinh Các ho t động hành chính sự vụ khác trong nội dung sinh ho t của TCM theo quy định của điều lệ, quy chế của nhà trường

+ Sinh ho t chuyên môn theo chủ đề

25

Thảo luận xây dựng các chuyên đề giảng d y căn cứ vào chương trình SGK hiện hành, lựa chọn nội dung để xây dựng các chuyên đề giảng học phù hợp v i PPGD tích cực trong điều kiện thực tế của nhà trường

Xây dựng kế ho ch và chuẩn bị bài d y; tổ chức d y học và dự giờ; phân tích thảo luận và đánh giá bài d y minh họa của giáo viên theo hư ng phân tích ho t động học tập của HS Cùng suy ng m và vận dụng để hư ng

d n ho t động học tập của HS

Xây dựng kế ho ch kiểm tra đánh giá quá trình và kết quả học tập của HS; thảo luận và biên so n các phiếu đánh giá; hồ sơ kiểm tra đánh giá học sinh, xây dựng các ma trận đề kiểm tra, đề kiểm tra, mô tả các câu h i theo 4 mức độ nhận thức: nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao theo định hư ng phát triển năng lực học sinh

Thảo luận trao đổi về sáng kiến kinh nghiệm kết quả nghiên cứu khoa học sư ph m ứng dụng của giáo viên và cán bộ quản lý Tổ chức tham quan

và tìm hiểu thực tế ở các trường trên ph m vi cả nư c

Tổ chức các buổi sinh ho t tập thể về các vấn đề liên quan đến chuyên môn nghiệp vụ

* TCCM kiểm tra đánh giá việc thực hiện sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn

- Kiểm tra sổ ghi chép sinh ho t chuyên môn của các nhóm dựa vào kế

ho ch đề ra của các nhóm chuyên môn

- Dự giờ các tiết d y minh họa của các tổ nhóm chuyên môn

- Hàng tháng rà soát, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công

1.3.3.4 TTCM quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên

* TTC xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên

- TTCM xây dựng kế ho ch bồi dư ng chuẩn hóa trình độ cho giáo viên

- TTCM xây dựng kế ho ch bồi dư ng nâng cao trình độ trên chuẩn cho giáo viên

+ Tổ chức cho giáo viên dự giờ thăm l p l n nhau

+ Tổ chức chuyên đề về phương pháp giảng d y

+ Tổ chức rút kinh nghiệm sau mỗi học kỳ, mỗi năm học

+ Tổ chức cho các giáo viên trong trường có thể giúp đ l n nhau, làm việc theo c p ho c theo nhóm Giáo viên gi i giúp giáo viên còn yếu về chuyên môn Giáo viên có kinh nghiệm giảng d y giúp giáo viên m i ra trường

+ Tổ chức cho giáo viên giao lưu trao đổi kinh nghiệm

+ T o điều kiện cho giáo viên tham dự các hội thảo

- Bồi dư ng tập trung: Tổ chức bồi dư ng theo khóa hay theo t ng đợt,

t ng chu kỳ t i các trường sư ph m hay các cơ sở bồi dư ng giáo viên, được

tổ chức thông qua các l p tập huấn

- Bồi dư ng t xa: Thông qua các giáo trình, tài liệu ho c các phương tiện công nghệ thông tin để hỗ trợ bồi dư ng t i chỗ

- Bồi dư ng thông qua tự học, tự nghiên cứu:

* TCCM kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quản lý hoạt động bồi dưỡng của giáo viên

Quyết định 06/2006/QĐ-BNV ngày 21/3/2006 của BNV có ghi: “Mục

27

đích đánh giá là làm rõ năng lực, trình độ, kết quả công tác, phẩm chất chính trị, đ o đức, lối sống làm căn cứ để các cấp QLGD bố trí, s dụng, bổ nhiệm, đào t o, bồi dư ng và thực hiện chế độ chính sách đối v i giáo viên” Đây là

ho t động quan trọng quyết định ho t động quản lý có đ t hiệu quả hay không

- Kiểm tra, đánh giá nh ng kết quả bồi dư ng đ đ t được và so v i mục tiêu đề ra trong kế ho ch đầu năm, tìm ra nh ng điểm yếu cần khắc phục Đánh giá về công tác đời sống và thực hiện quy chế chuyên môn

- Để thực hiện tốt ho t động bồi dư ng giáo viên, TCCM cần phải nghiêm túc chính xác thông qua các bài d y thể nghiệm của mỗi giáo viên và qua khảo sát chất lượng học tập của học sinh

- Chế độ thưởng ph t đối v i kết quả bồi dư ng của mỗi giáo viên (có gắn

v i lợi ích kinh tế) cần được tiến hành công khai, dân chủ, hợp lý, hợp tình

1.4 TTCM Quản lý hoạt ộng giảng dạy m n l trong các trường trung học cơ sở

Vị trí môn ịa lí trong chương tr nh giáo dục THCS

- Môn địa lý có khả năng cung cấp cho học sinh một khối lượng tri thức phong phú về tự nhiên, về kinh tế - x hội và nh ng k năng, k xảo; Nh ng kiến tức khoa học về tự nhiên, dân cư, chế độ x hội và về các ho t động kinh

tế của con người ở khắp nơi trên Trái đất; Qua bức tranh toàn cảnh về tự nhiên và kinh tế - x hội của l nh thổ khác nhau; Làm quen v i các phương pháp nghiên cứu, quan sát, điều tra, làm việc v i bản đồ, v i các số liệu thống

kê kinh tế; Môn địa lý bồi dư ng cho học sinh một thế gi i quan khoa học và

nh ng quan điểm nhận thức đúng đắn Bên canh đó, môn địa lý hình thành cho học sinh nhân cách con người m i trong x hội

1.4.2 Chương tr nh môn ịa lí trung học cơ sở

Địa lí là một trong nh ng môn văn hoá của nhà trường phổ thông nh m cung cấp cho học sinh nh ng kiến thức cơ bản, hệ thống về Trái Đất – Môi

Phù hợp v i mục tiêu đó, nội dung chương trình Địa lí THCS được cụ thể như sau: [9]

6 I Trái đất

II Các thành phần tự nhiên của trái đất

7

Phần 1: Thành phần nhân văn của môi trường

Phần 2: Các môi trường địa lý và ho t động kinh tế của con người

Phần 3: Thiên nhiên và con người ở các châu lục

Thế gi i rộng l n và đa d ng

I Châu Phi

II Châu M

III Châu Nam Cực

IV Châu Đ i Dương

V Châu Âu

8

Phần 1: Thiên nhiên và con người ở các châu lục (tiếp theo)

VI Châu Á

VII Tổng kết địa lý tự nhiên và địa lý châu lục

Phần 2: I Địa lý Việt Nam (Địa lý tự nhiên

9

Địa lý Việt Nam (Địa lý kinh tế - x hội)

II Địa lý dân cư

III Địa lý kinh tế

IV Sự phân hóa l nh thổ

V Địa lý địa phương (tỉnh/thành phố)

29

Mục tiêu giáo dục của môn Địa lí nêu trên được cụ thể hoá trong các

m t giáo dục mà học sinh học xong môn Địa lí ở trường THCS cần đ t được như sau:

* Về kiến thức: Học sinh cần biết được:

- Trái Đất, các thành phần tự nhiên của Trái Đất và tác động qua l i

gi a chúng; dân cư trên Trái Đất

- Đ c điểm tự nhiên của các môi trường địa lí; mối quan hệ gi a dân

cư, ho t động sản xuất và môi trường; sự cần thiết phải khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường nh m phát triển bền v ng

- Đ c điểm nổi bật về tự nhiên, dân cư, kinh tế - x hội của các châu lục

và các khu vực khác nhau trên thế gi i

- Đ c điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế - x hội của Việt Nam; nh ng vấn

đề đ t ra đối v i cả nư c nói chung và các vùng, các địa phương nói riêng

* Về k năng: Chúng ta có thể nhận thấy một cách rất rõ ràng là chương trình sách giáo khoa đ có sự thay đổi rất l n trong quá trình biên so n Nếu như sách giáo khoa cũ được trình bày theo lối thông báo – giải thích – minh họa thì v i cách trình bày trong sách giáo khoa m i đ bắt buộc giáo viên phải

tổ chức các ho t động nhận thức cho học sinh, phải khai thác kênh hình, bản

đồ, mô hình để học sinh có thêm kiến thức Do đó, bên c nh mục tiêu về

m t kiến thức, thái độ thì đối v i môn Địa lí mục tiêu về k năng là vô cùng quan trọng Bên c nh các k năng cơ bản trong học tập (k năng làm việc nhóm, k năng tự nghiên cứu , các k năng chuyên biệt đối v i môn Địa lí

s theo các em trong suốt quá trình học tập và lao động sau này như: quan sát, nhận xét, phân tích, so sánh, đánh giá các sự vật, hiện tượng địa lí; phân tích,

s dụng bản đồ; v và phân tích biểu đồ, đồ thị, lát cắt; phân tích số liệu thống kê; giải thích các hiện tượng, sự vật địa lí Trư c mắt, đó là điều kiện cần để hiểu nội dung bài học, khai thác được kiến thức t tranh ảnh, bản đồ, mô hình địa lí

- Vườn Địa lý là nơi di n ra việc học Địa lý ở ngoài trời của học sinh Nhờ vào vườn Địa lý, học sinh gần gũi v i thiên nhiên, hiểu biết và gắn bó

v i môi trường địa lý trực tiếp

- Các phần mềm trong giảng d y địa lý: Microsoft PowerPoint; Encarta; World Atlats; PC Fact; Mapinfo

* Thiết bị giảng dạy

Thiết bị giảng d y tối thiểu môn Địa lí cấp THCS được quy định t i Thông tư số 01/2010/TT-BGDĐT ngày 18 tháng 01 năm 2010 về việc ban hành danh mục thiết bị tối thiểu cấp trung học phổ thông:

- Tranh ảnh l p: Các tiếp xúc của các mảng kiến t o; Một số kết quả của tác động nội lực; Một số địa hình được t o thành do sóng biển

- Bản đồ

- Thực vật và động vật; Việt Nam - Dân cư và đô thị; Việt Nam - Kinh

tế chung; Việt Nam - Nông nghiệp, lâm nghiệp và thu sản; Việt Nam - Công nghiệp và giao thông vận tải; Việt Nam - Du lịch; Việt Nam - Kinh tế biển-đảo và các vùng kinh tế trọng điểm; Việt Nam - Thương m i; Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đồng b ng sông Hồng - Kinh tế; Đông Nam Bộ và Đồng

b ng sông C u Long - Kinh tế; Bắc Trung Bộ - Kinh tế; Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên – Kinh tế

- Các mô hình băng đ a: Quả địa cầu; Trái Đất và hệ M t Trời