Tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐLDT gắng liền với CNXH

Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là đòi hỏi mang tính khách quan của lịch sử, nó không chỉ phù hợp với xã hội Việt Nam mà còn là tính tất yếu chung của toàn nhân loại. Nghiên cứu và tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin, Nguyễn Ái Quốc xác định “muốn cứu nước giải phóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

I TÍNH TẤT YẾU CỦA ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TRONG CÁCH MẠNG VIỆT NAM

1 Đòi hỏi khách quan của cách mạng Việt Nam từ đầu thế kỉ XX

a Thực dân Pháp xâm lược nước ta cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

- Năm 1802, Nguyễn Ánh lập ra triều Nguyễn Các vua quan nhà Nguyễn đã thực thi một loạt chính sách phản động, bảo thủ

• Trong nước tăng cường đàn áp, bóc lột nhân dân

• Đối với bên ngoài thì thực hiện chính sách “bế quan tỏa cảng”

 Hậu quả:

+ Nhà Nguyễn đã không mở được khả năng cho Việt Nam cơ hội tiếp xúc và bắt nhịp với sự phát triển của thế giới

+ Không tập hợp được nhân dân, ngược lại luôn đối đầu với nhân dân, làm giảm đi sức mạnh và truyền thống vốn có của dân tộc

- Năm 1858, thực dân Pháp nổ xúng xâm lược nước ta Triều đình nhà Nguyễn đã nhanh chóng đầu hàng, dâng nước ta cho thực dân Pháp

b Nhân dân ta nổi dậy chống thực dân Pháp, đòi độc lập dân tộc thời kì cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

- Các phong trào đấu tranh của nhân dân ta diễn ra sôi nổi, theo nhiều khuynh hướng khác nhau

• Phong trào của nông dân, tiêu biểu là khởi nghĩa nông dân Yên Thế kéo dài 30 năm

• Phong trào dười ngọn cờ phong kiến, tiêu biểu là phong trào Cần vương dưới

sự lãnh đạo của vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết…

• Phong trào theo khuynh hướng dân chủ tư sản do các văn thân sĩ phu yêu nước lãnh đạo, tiêu biểu như phong trào Đông Du, Đông kinh nghĩa thục, Duy Tân, Việt Nam quang phục hội…

- Các phong trào tuy diễn ra sôi nổi nhưng mau chóng thất bại Nguyên nhân thất bại chủ yếu do:

• Chưa có đường lối đấu tranh đúng đắn

• Chưa tập hợp được đông đảo nhân dân

• Chưa có tổ chức lãnh đạo thống nhất

• Chưa có phương pháp đấu tranh đúng đắn

c Đòi hỏi về con đường cứu nước của Việt Nam ở đầu thế kỉ XX

Sự thất bại của các phong trào yêu nước đặt ra một đòi hỏi mới của lịch sử dân tộc là phải có một con đường cứu nước mới, tạo ra sức mạnh mới của dân tộc đủ để chiến thắng thực dân Pháp, giành lại độc lập

2 Kinh nghiệm cách mạng thế giới

a Nguyễn Ái Quốc nghiên cứu kinh nghiệm các cuộc cách mạng tư sản

- Nguyễn Ái Quốc quyết định ra đi tìm đường cứu nước và tìm hiểu thực chất về các cuộc cách mạng tư sản, về “tự do – bình đẳng – bác ái”

- Khảo sát các cuộc cách mạng tư sản, Nguyễn Ái Quốc đã đi đến kết luận: đó là những cuộc “cách mạng chưa đến nơi”, do đó cách mạng Việt Nam không thể đi theo con đường cách mạng tư sản

b Nguyễn Ái Quốc nghiên cứu cách mạng vô sản

- Nghiên cứu Công xã Pari, Người nhận thấy nguyên nhân thất bại của Công xã “tổ chức không khéo và vì không liên lạc với dân cày” và do “Đức giúp cho tư bản Pháp đánh lại thợ thuyền” => bài học quý cho cách mạng Việt Nam

- Nghiên cứu cách mạng tháng Mười – Nga năm 1917: đây là cuộc cách mạng triệt để nhất mang lại hạnh phúc, tự do thực sự cho nhân dân

=> Kết luận: Việt Nam muốn có độc lập tự do phải đi theo con đường cách mạng Tháng Mười Nga, theo con đường cách mạng vô sản

3 Chủ nghĩa Mác – Lênin soi đường cho cách mạng Việt Nam

a Nguyễn Ái Quốc từ người yêu nước trở thành người cộng sản

- Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc ra nhập Đảng Xã hội Pháp, tham gia vào tổ chức nghiên cứu Quốc tế III của Đảng Xã hội Pháp

- Tháng 7/ 1920, Nguyễn Ái Quốc bắt gặp Sơ thảo lần thứ nhất luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin Luận cương của Lênin đã giúp cho Người tìm ra con

đường cứu nước đúng đắn Đây là bước ngoặt quan trọng đánh dấu sự trưởng thành về mặt tư tưởng của chàng thanh niên Nguyễn Ái Quốc

- Tháng 12/1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội lần thứ mười tám của Đảng Xã hội Pháp, Người bỏ phiếu tán thành Quốc tế III và tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp Đây là bước ngoặt đánh dấu bước chuyển từ người yêu nước trở thành người cộng sản của Nguyễn Ái Quốc

b Nguyễn Ái Quốc nghiên cứu lý luận cách mạng vô sản của chủ nghĩa Mác – Lênin

- Chủ nghĩa Mác – Lênin:

+ Các nước thuộc địa có thể thực hiện các cuộc cách mạng không ngừng

+ Điều kiện để thực hiện cách mạng không ngừng ở các nước:

• Thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ

• Có cương lĩnh đúng đắn

• Có đảng cách mạng chân chính lãnh đạo

- Nghiên cứu và tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin, Nguyễn Ái Quốc xác định “muốn cứu nước giải phóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng

vô sản”

=> Kết luận: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là đòi hỏi mang tính

khách quan của lịch sử, nó không chỉ phù hợp với xã hội Việt Nam mà còn là tính tất yếu chung của toàn nhân loại

II MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐỘC LẬP DÂN TỘC VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Cách mạng Việt Nam có nhiều giai đoạn

a Cơ sở khách quan:

- Do đòi hỏi khách quan của xã hội Việt Nam

• Xã hội Việt Nam tồn tại hai mâu thuẫn cơ bản: mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp

• Chỉ có giải quyết cả hai mâu thuẫn mới đưa dân tộc vào con đường phát triển

=> Phải thực hiện cách mạng dân tộc và dân chủ, chia thành nhiều giai đoạn nhỏ với những mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn

- Do xu thế chung của thời đại:

+ Cách mạng Tháng Mười Nga thành công mở ra một thời đại mới trong lịch sử nhân loại

+ Thời đại mới là thời đại giải phóng các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc, thời đại quá

độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

=> Cách mạng Việt Nam được quy định bởi tính chất thời đại, tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội

b Mối quan hệ giữa các giai đoạn cách mạng Việt Nam

- Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Cách mạng Việt Nam trải qua hai giai đoạn: cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa”.

- Các giai đoạn của cách mạng Việt Nam có mối quan hệ hữu cơ, biện chứng chặt chẽ: + Giai đoạn cách mạng thực hiện độc lập dân tộc tạo ra những tiền đề cho giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa kế tiếp sau

+ Thực hiện giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa tạo ra những cơ sở để tiếp tục nhiệm vụ giai đoạn trước, để củng cố và giữ vững độc lập dân tộc

2 Mối quan hệ của độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội

a Quan niệm về độc lập dân tộc của Hồ Chí Minh

- Độc lập dân tộc phải là một nền độc lập thực sự:

• Các quyền dân tộc cơ bản phải được đảm bảo

• Độc lập dân tộc phải gắn với quyền tự quyết của dân tộc trên tất cả các lĩnh vực đối nội và đối ngoại

- Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng của dân tộc mà mỗi thành viên phải có trách nhiệm giữ gìn

- Độc lập dân tộc phải gắn liền với hòa bình: chỉ có độc lập dân tộc thực sự trong một nền hòa bình chân chính và chỉ có hòa bình mới có độc lập dân tộc

- Độc lập dân tộc phải gắn với tự do, hạnh phúc của nhân dân

b Độc lập dân tộc là đòi hỏi trước hết của cách mạng Việt Nam

- Cách mạng Việt Nam phải thực hiện hai nhiệm vụ cơ bản là:

• Đánh đuổi thực dân Pháp giành độc lập dân tộc

• Đánh đổ phong kiến giành ruộng đất cho dân cày

=> Đấu tranh cho dân tộc độc lập, nhân dân được hưởng tự do, dân chủ là hai nội dung cơ bản ở giai đoạn đầu của cách mạng Việt Nam

- Theo Hồ Chí Minh, đấu tranh cho độc lập dân tộc là mục tiêu trước hết, vì:

• Các giai cấp, tầng lớp trong xã hội đều phải chịu chung thân phận của người

dân nô lệ mất nước nên không đòi được độc lập dân tộc thì quyền lợi bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được

• Giải phóng dân tộc sẽ từng bước đáp ứng vấn đề dân chủ cho nhân dân, ruộng đất về tay dân cày

c Thực hiện độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để tiến lên chủ nghĩa xã hội

Thực hiện độc lập dân tộc tạo ra những tiền đề để tiến lên chủ nghĩa xã hội trên tất cả các mặt

- Về chính trị:

• Xác lập và xây dựng Đảng chính trị của giai cấp, của dân tộc; xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân

• Đấu tranh giành chính quyền và xây dựng Nhà nước kiểu mới, NN của dân, do dân, vì dân

- Về kinh tế

• Hình thành đường lối chính sách về kinh tế của Đảng và Nhà nước

• Bồi dưỡng sức dân, không ngừng nâng cao đời sống nhân dân

- Về văn hóa – xã hội: xây dựng nền văn hóa mới, xây dựng xã hội mới trên nền tẳng

chủ nghĩa Mác - Lênin

3 Chủ nghĩa xã hội trong mối quan hệ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

a Chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu của độc lập dân tộc

- Vận dụng lý luận cách mạng không ngừng của Lênin vào điều kiện Việt Nam, Hồ

Chí Minh khẳng định: tiến lên chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu khi dân tộc

đã giành được độc lập

- Vì:

• Thực hiện độc lập dân tộc mới giải phóng nhân dân khỏi thân phận nô lệ

• Để nhân dân được giải phóng triệt để, thực sự có cuộc sống ấm no hạnh phúc thì phải tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa

=> Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu tất yếu của cách mạng Việt Nam

b Chủ nghĩa xã hội trong quan niệm Hồ Chí Minh

- Hồ Chí Minh có những khái niệm về chủ nghĩa xã hội hết sức mộc mạc, giản dị, dễ hiểu, thực tiễn… nhưng rất sâu sắc

- Đặc trưng, bản chất của chủ nghĩa xã hội

• Là xã hội có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, KHKT tiên tiến và chế độ công hữu về TLSX

• Là xã hội do nhân dân lao động làm chủ thông qua sự lãnh đạo của Đảng, quản

lý của nhà nước

• Là xã hội công bằng hợp lý, làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm không hưởng

• Là xã hội phát triển cao về văn hóa, đạo đức Con người được giải phóng triệt để

• Tôn trọng độc lập chủ quyền và đoàn kết, hữu nghị với các dân tộc trên thế giới

 Chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện một hệ thống giá trị về độc lập, tự do, hạnh phúc, dân chủ, hòa bình – phản ánh khát vọng tha thiết của loài người

c Chủ nghĩa xã hội tạo cơ sở để củng cố vững chắc độc lập dân tộc

- Chủ nghĩa xã hội tạo ra cơ sở vật chất – kĩ thuật cao, văn hóa phát triển, triệt để giải phóng con người, phát triển lực lượng sản xuất, tạo bước phát triển lớn chưa từng có trong lịch sử dân tộc

- Xây dựng chủ nghĩa xã hội là xây dựng xã hội mới do nhân dân lao động làm chủ,

phát huy dân chủ tạo ra “chìa khóa vạn năng” để củng cố và giữ vững độc lập dân tộc

4 Những điều kiện cơ bản cho độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

a Xác lập,giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng

- Việc Hồ Chí Minh thành lập Đảng và thông qua cương lĩnh của Đảng tháng 2/1930

đã xác lập vai trò lãnh đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh của dân tộc

- Để giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, Người yêu cầu:

• Đảng phải định ra đường lối đúng đắn, thường xuyên hoàn chỉnh đường lối cách mạng của mình

• Xây dựng Đảng, rèn luyện đội ngũ cán bộ đảng viên thực sự trong sạch vững mạnh, vừa là người lãnh đạo vừa là người đày tớ trung thành của nhân dân

b Thiết lập mối liên minh công – nông – trí thức làm nền tảng xây dựng khối liên đoàn kết toàn dân tộc

- Liên minh công – nông- trí là gốc, là nền tảng của cách mạng

- Trên cơ sở khối liên minh công – nông – trí, Người chủ trương thực hiện đoàn kết rộng rãi, chặt chẽ và lâu dài mọi giai tầng, dân tộc, tôn giáo và các cá nhân trong cộng động dân tộc Việt Nam

c Thường xuyên gắn bó cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới

- Hồ Chí Minh khẳng định cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới

- Cách mạng Việt Nam có mối quan hệ hữu cơ, biện chứng với cách mạng thế giới

• Cách mạng Việt Nam phải chủ động hoàn thành nhiệm vụ của mình và góp phần xứng đáng vào cách mạng thế giới

• Cách mạng Việt Nam phải biết tranh thủ sức mạnh của cách mạng thế giới, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ về mọi mặt của các lực lượng cách mạng thế giới

III ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TRONG ĐỔI MỚI

1 Đổi mới là tiếp tục con đường cách mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

2 Điều kiện mới của độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội hiện nay

- Kinh tế thị trường, khoa học công nghệ phát triển như vũ bão Hội nhập kinh tế trở thành xu thế khách quan của thế giới

- Sự bùng nổ của công nghệ thông tin giúp quá trình giao lưu văn hóa giữa các nước

dễ dàng hơn, đồng thời nó cũng đặt các nước đang phát triển trước nguy cơ bị “xâm lăng văn hóa”

=> Đặt ra yêu cầu phải nhận thức đầy đủ và toàn diện về độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội, “Việt Nam phải chủ động và tích cực hội nhập”

3 Nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam trong thời kì đổi mới

- Nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam trong thời kì đổi mới:

• Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

• Bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

- Để thực hiện hai nhiệm vụ này cần:

• Phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực để tạo sức mạnh tổng hợp

• Xác định rõ lộ trình, bước đi trong quá trình hội nhập quốc tế, đảm bảo hội nhập phải tăng cường sức mạnh của đất nước và làm giàu bản sắc dân tộc

• Phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, đảm bảo độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội phải được thể hiện trong suốt quá trình đổi mới, trên mọi lĩnh vực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc