BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HÀNH CHẨN ĐOÁN TÂM LÝ

Ở V không có tính ganh tỵ với em, và cũng không có thái độ cố giữ những gì mình có mà vẫn có thể sẻ chia, nhường cho người khác những mónđồ của mình, đặc biệt là người mà bé yêu quý c

MỤC LỤC

BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HÀNH CHẨN ĐOÁN TÂM LÝ

1 Nghiên cứu tiểu sử học sinh

1.1 Tiểu sử trẻ

Họ và tên: N.T.V

Giới tính: Nữ

Tuổi: 4 tuổi

Là con thứ 1 trong gia đình

Đang học tại trường mầm non H.N.L

Tình trạng sức khỏe hiện tại: Tốt

Đặc điểm vẻ bề ngoài: Hơi nhỏ con, gầy, da ngâm, tóc dài và thưa, gãy hai răng cửa.1.2 Đặc điểm gia đình:

Mô hình gia đình: gia đình hạt nhân (2 thế hệ: cha mẹ - con cái).

Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình: cha mẹ rất quan tâm và tạo điều kiện

cho con cái Con cái rất gắn bó với cha mẹ

2 Chân dung tâm lý của học sinh

2.1 Đặc điểm trí tuệ cảm xúc

2.1.3.1 Phương pháp 1: Vẽ tiếp hình

Mục đích khảo sát: Tìm hiểu mức độ quan tâm của trẻ đến trạng thái tình cảm con

người

Cách tiến hành: Người khảo sát chuẩn bị sẵn cho trẻ 1 tờ giấy A4, trên đó có vẽ sẵn

những hình như sau và nói với trẻ: “Con hãy vẽ tiếp những gì mà con thích vào những

hình này để chúng trở thành những hình có nghĩa nhé” Trẻ có 15 phút để hoàn tất

những tác phẩm của mình

Cách đánh giá:

Hướng dẫn tính điểm:

• 0 điểm cho mỗi bức tranh mang hình tượng đồ vật (đồ gỗ, thức ăn, hoa, xe cộ, nhàcửa )

• 1 điểm cho mỗi bức tranh mang hình mặt người hoặc thân người

• 2 điểm cho mỗi bức tranh không những mang hình mặt người mà còn thể hiện trạngthái cảm xúc của con người (vui, buồn, ngạc nhiên, tức giận )

Mức độ quan tâm của trẻ đến trạng thái tình cảm con người:

• Thấp: 0 điểm

• Trung bình: 1 – 2 điểm

• Cao: 3 – 6 điểm

Kết quả chẩn đoán:

Qua đánh giá cho thấy mức độ quan tâm của V đến trạng thái tình cảm conngười ở mức độ thấp (0 điểm: 0 điểm cho hình vẽ số 1- vẽ cái váy, 0 điểm cho hình vẽ

số 2 – vẽ bông hoa, 0 điểm cho hình vẽ số 3- vẽ quả táo)

2.1.3.2 Phương pháp 2: 3 điều ước

Mục đích khảo sát: Tìm hiểu mức độ quan tâm của trẻ đến những người xung quanh Cách tiến hành: Người khảo sát chuẩn bị sẵn cho trẻ 1 tờ giấy A4, viết chì màu, gôm

(tẩy) và yêu cầu trẻ: “Con hãy tưởng tượng xem đêm nay khi con đang ngủ, bà tiên sẽ bay đến với con và cho con 3 điều ước Con sẽ ước những gì, hãy vẽ lại 3 điều ước của con lên giấy nhé”.

Cách đánh giá:

Sau khi trẻ đã vẽ xong 3 ước mơ của mình người khảo sát có thể hỏi lại một lầnnữa để biết rõ xem trẻ mong ước gì, trẻ mong muốn những điều tốt đẹp cho bản thânmình (búp bê, xe đồ chơi, bánh kẹo, cho bản thân được trở nên xinh đẹp ) hay chongười khác (ba mẹ không bị mệt mỏi sau một ngày làm việc, ông bà sống lâu hơn, bạnnào đó mau khỏi bệnh ).

Cách tính điểm:

• 0 điểm – không ước mơ gì, không vẽ được tranh

• 1 điểm cho mỗi bức tranh thể hiện ước mơ cho riêng bản thân

• 2 điểm cho mỗi bức tranh thể hiện ước mơ cho người khác

Mức độ quan tâm của trẻ đến những người xung quanh:

• Thấp: 0 – 3 điểm

• Trung bình: 4 điểm

• Cao: 5 – 6 điểm

Kết quả chẩn đoán:

Qua đánh giá cho thấy mức độ quan tâm của V đến những người xung quanh ởmức độ trung bình (4 điểm: 1 điểm cho hình vẽ ước mơ số 1 – bông hoa để chơi, 1điểm cho hình vẽ số 2 – chiếc vòng tay để đeo, 2 điểm cho hình vẽ ước mơ số 3- ngôinhà cho gia đình)

2.1.3.3 Phương pháp 3: Động cơ của hành vi

Mục đích khảo sát: Tìm hiểu động cơ hành vi của trẻ (trẻ cư xử như thế này hay như

thế kia vì bản thân thích, muốn cư xử như vậy hay vì hiểu được cảm giác của ngườikhác nên cố gắng cư xử sao cho người khác hài lòng và mang lại ích lợi cho cả haibên)

Cách tiến hành: Người khảo sát đọc cho trẻ nghe một câu chuyện ngắn và yêu cầu trẻ

trả lời cho 3 câu hỏi ở cuối câu chuyện

Nội dung câu chuyện: (có hai mẩu chuyện: 1 dành cho bé trai và 1 dành cho bé

gái, trường hợp này sử dụng mẫu chuyện dành cho bé gái)

Mẫu dành cho bé gái: Tôi tên là Lan Năm nay tôi mới vào lớp một Chị tôi tên

là Mai Chị học lớp Hai Hai chị em tôi học chung trường Một ngày kia hai chị em tôi

đi nghỉ mát cùng với ba mẹ và gặp tai nạn Chị Mai bị gãy tay Sau hai tháng thì taychị lành hẳn Tôi thì bị trầy mặt Tuy rằng sau hai tháng chỗ trầy đã lành hẳn rồi nhưng

tôi phải mang sẹo trên mặt Vết sẹo không lớn lắm, nhưng tất cả bạn bè, nhất là bọncon trai trong trường đều trêu chọc tôi Tôi buồn lắm, thậm chí không muốn đi họcnữa

Chị Mai hình như biết chuyện Một ngày kia, khi vừa đến cổng trường thìchúng tôi gawjpp bọn con trai Đúng lúc bọn nó bắt đầu cười khúc khích và nói nhỏvào tai nhau điều gì đó thì chị Mai chạy đến bên tụi nó Chị nói với tụi nó điều gì đó.Tôi đứng xa nên không nghe rõ Tôi chỉ biết là sau khi chị Mai nói chuyện với tụi nó,tụi nó không trêu chọc tôi nữa

Theo bạn thì chị Mai đã nói chuyện gì với tụi con trai kia vậy?

Sau khi trẻ trả lời câu hỏi này người khảo sát hỏi trẻ thêm hai câu hỏi nữa

• Tại sao chị Mai lại quyết định nói chuyện với những người trêu chọc tôi?

• Bé sẽ làm gì nếu bé là chị Mai?

Cách đánh giá:

Cách tính điểm:

Chị Mai đã nói gì?

• 0 điểm – không trả lời được, không hiểu câu hỏi hoặc câu trả lời đơn giản như: đừng

có cười chọc em tôi

• 1 – Chị Mai đe dọa bọn trẻ kia

• 2 – giải quyết bằng cách giải thích, thuyết phục như: chị Mai yêu cầu bọn trẻ kia đểcho em của mình yên, nếu không thì sẽ cáo ba mẹ của bọn nó; chị Mai giải thích chobọn trẻ kia rằng làm như vậy là không được, là xấu; chị Mai kể cho bọn trẻ kia về tìnhtrạng của em mình, những khó khăn mà em mình gặp phải và yêu cầu bọn trẻ kiakhông được trêu chọc em mình nữa

Tại sao chị Mai lại quyết định nói chuyện với những người trêu chọc tôi?

• 0 điểm – không trả lời được, không hiểu câu hỏi hoặc câu trả lời đơn giản như: vì đó là

• 0 điểm – không trả lời được, không hiểu câu hỏi hoặc câu trả lời đơn giản như: đừng

có cười chọc em tôi; dọa đánh

• 1 – những cách giải quyết dựa vào hậu quả vấn đề; cáo ba mẹ của mình; cáo ba mẹ củabọn trẻ kia

• 2 – những cách giải quyết dựa vào cảm giác, sự thông cảm, đồng cảm

Tổng số điểm của 3 câu trả lời sẽ cho chúng ta thấy mức độ cư xử theo trí tuệ cảm xúc của trẻ:

• Thấp: 0 – 2 điểm

• Trung bình: 3 – 4 điểm

• Cao: 5 – 6 điểm

• Cao: 5 – 6 điểm

Kết quả chẩn đoán:

Qua đánh giá cho thấy, mức độ cư xử của V theo TTCX ở mức độ thấp (tổngcộng là 2 điểm: câu 1 và câu 2 không được điểm (không biết trả lời), câu 3 được 0điểm (trả lời đơn giản: không được chọc em)

2.2 Đặc điểm nhân cách:

2.2.1 Mục đích:

Trắc nghiệm này là một dụng cụ nhanh chóng và chính xác để có một số dữkiện về đối tượng trong quan hệ gia đình, làm cơ sở cho chẩn đoán Mục đích của trắcnghiệm là phát hiện những vấn đề và xung đột bên trong của trẻ

2.2.3 Mục tiêu của mỗi câu chuyện:

Câu chuyện 1: sự độc lập của trẻ đối với cha mẹ

Câu chuyện 2: Sự ganh tỵ của trẻ đối với sự liên kết của cha mẹ

Câu chuyện 3: Sự ganh tỵ của trẻ đối với em

Câu chuyện 4: Trẻ có ngầm mong một người nào đó chết hay không

Câu chuyện 5: Nội dung sự lo âu của đối tượng

Câu chuyện 6: Cảm giác bị ức chế

Câu chuyện 7: Thái độ cố giữ những gì mình có

Câu chuyện 8: Sự quyến luyến của trẻ đối với cha (mẹ).

Câu chuyện 9: Những nguyện vọng và mong muốn của trẻ

Câu chuyện 10: Để kiểm tra những mẫu chuyện trẻ đã thuật

2.2.4 Kết quả chẩn đoán:

V là một em bé có tính độc lập chưa cao, phụ thuộc nhiều vào mẹ (câu chuyện1: chuyện con chim) V không có sự ganh tỵ đối với sự liên kết của cha mẹ Bé còn rấtmong muốn mối quan hệ của cha mẹ gắn bó và yêu thương lẫn nhau (câu chuyện 2:chuyện kỷ niệm đám cưới) Ở V không có tính ganh tỵ với em, và cũng không có thái

độ cố giữ những gì mình có mà vẫn có thể sẻ chia, nhường cho người khác những mónđồ của mình, đặc biệt là người mà bé yêu quý (câu chuyện 3: con dê con và câuchuyện 7: món đồ nặn Nỗi sợ hãi của V đó là sợ ma (câu chuyện 5) Một trong nhữngnguyện vọng mong muốn của trẻ là được bố mẹ dẫn đi chơi hay nhìn rộng ra chính làđược bố mẹ yêu thương, quan tâm (câu chuyện 9: chuyện tin mới) Đây cũng chính làmong muốn và nguyện vọng chung của hầu hết trẻ mẫu giáo

3 Phương hướng phát triển tối ưu cho học sinh

3.1 Về trí tuệ cảm xúc

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ quan tâm của V đến những người xungquanh chỉ ở mức độ trung bình còn mức độ quan tâm của V đến trạng thái tình cảmcon người và chỉ số trí tuệ cảm xúc của V chỉ ở mức độ thấp

Vì vậy để phát triển trí tuệ cảm xúc cho V, cha mẹ và cô giáo cần dạy trẻ biếtcách quan tâm và thể hiện cảm xúc với người khác nhiều hơn

Bên cạnh đó, cha mẹ cần có thái độ cảm thông những cảm xúc của trẻ, dù chonhững cảm xúc đó có phần trẻ con và khó đoán Nhưng vì bé đang trong giai đoạnhình thành trí tuệ cảm xúc nên việc được lắng nghe đóng một vai trò cực kì cần thiết

Cha mẹ cũng nên dành thời gian bên cạnh trẻ để chia sẻ về những “định nghĩa”

về cảm xúc, dạy trẻ xác định cảm giác mà trẻ đang trải nghiệm và giúp trẻ học cáchvượt qua những khó khăn

Thay vì ép buộc trẻ như thế này, như thế kia thì cách tốt hơn mà phụ huynh nênlàm là cho trẻ thời gian nhìn nhận và suy xét lại những cảm xúc của mình Trong khi

đó, bố mẹ chỉ là người hướng dẫn, chỉ ra những điểm tốt và xấu của loại cảm giác màtrẻ đang có và rồi cho trẻ thời gian để suy nghĩ về những điều đó Việc này vừa giúp

trẻ cảm nhận được sự tự do của mình đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát triển tư duybản thân.

3.2. Về những xung đột bên trong trẻ

Kết quả chẩn đoán cho thấy V là một em bé chưa có tính độc lập cao, còn phụthuộc nhiều vào người khác, đặc biệt là mẹ của mình Chính vì vậy, gia đình cần phảirèn luyện cho bé tính độc lập, đặc biệt là trong sinh hoạt hằng ngày như kỹ năng tựphục vụ: tự xúc cơm, tự đánh răng, tự mặc quần áo Cha mẹ không nên vì con làmchậm, hay vì sợ mất thời gian của mình mà làm hộ, làm thay con những công việc đó.Những kỹ năng này, mọi trẻ mẫu giáo đều đã được học ở trường mầm non nên cha mẹcần phối hợp để trẻ phát triển khả năng này Việc làm thay con của cha mẹ sẽ dẫn tới

đi trái với tác động ở nhà trường mà trẻ đã được học Điều đó sẽ gây khó khăn trongviệc hình thành thói quen sinh hoạt cần thiết ở trẻ

Bên cạnh đó, để phát triển tính độc lập ở con trẻ cha mẹ cần tôn trọng ý kiếncủa con, chẳng hạn như khi con tự chọn đồ nhưng kết hợp rất kì cục theo cách nhìncủa cha mẹ thì cha mẹ không nên gạt đi, bắt con phải mặc theo ý mình mà có thể gợi ý

để con kết hợp quần áo một cách dễ thương hơn Việc cha mẹ tôn trọng những suynghĩ, nhu cầu, mong muốn của con chính là tạo điều kiện để con phát triển tính tự lậpcủa mình

Mặt khác, nhu cầu về tình cảm của trẻ mẫu giáo rất cao, V cũng vậy Bé luônmong muốn nhận được sự quan tâm, yêu thương từ cha mẹ và những người xungquanh cũng như rất sợ khi mọi người tỏ ra lạnh nhạt, thờ ơ với mình Vì vậy, cha mẹcần dành nhiều thời gian quan tâm đến con hơn, có thể thông qua việc trò chuyện tâmsự với con về những việc ở trường, mối quan hệ với cô giáo, bạn bè cũng như thôngqua việc học và chơi cùng trẻ khi ở nhà

II KẾT QUẢ CHẨN ĐOÁN TÂM LÝ HỌC SINH TIỂU HỌC

1 Nghiên cứu tiểu sử học sinh

Là con thứ 2 trong gia đình.

Tình trạng sức khỏe hiện tại: Tốt

Đặc điểm vẻ bề ngoài: Hơi béo, da trắng, mặt tròn

+ Học sinh trường Tiểu học N.B.K

Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình: Cha mẹ đều quan tâm và tạo điều

kiện tốt nhất cho các con, nhất là trong việc học Mối quan hệ giữa Q và chị gái khôngđược tốt lắm Q thường hay cãi nhau và ganh tỵ với chị

2 Chân dung tâm lý của học sinh

2.1 Đặc điểm trí tuệ thông qua test Raven màu:

2.1.1 Mục đích khảo sát: đánh giá trí thông minh từ đó đưa ra những khuyến nghị

nhằm phát triển hơn nữa khả năng trí tuệ của khách thể nghiên cứu

2.1.2 Cách tiến hành:

Người khảo sát chào hỏi, làm quen trẻ

Người khảo sát hướng dẫn trẻ làm trắc nghiệm:

“Bây giờ cô và con sẽ cùng nhau chơi một trò chơi nhé! Trò chơi này có tên là

“Ghép hình” Đây là những tờ giấy màu bị rách một mẩu nhỏ Phía dưới đó có những mẩu đáp án Bây giờ con hãy nhìn, suy nghĩ kỹ và chọn bằng cách dùng bút chì khoanh vào mẩu giấy nào mà con nghĩ là ghép lại để tạo thành một hình hoàn chỉnh.

Ở đây có tổng cộng 36 bức hình, con hãy làm lần lượt từng bức hình từ đầu cho đến cuối Con đã hiểu cách làm của trò choi này chưa? Con có còn điều gì thắc mắc không? (Nếu trẻ thắc mắc thì giải thích lại một lần nữa) Vậy thì bây giờ chúng ta bắt đầu nhé! ”

BẢNG CHUYỂN ĐỔI PERCENTILES SANG CHỈ SỐ IQ

CỦA TEST RAVEN

Percent IQ Percent IQ Percent IQ Percent IQ

2.1.5 Kết quả chẩn đoán:

Qua kết quả đánh giá cho thấy, em Q (10 tuổi) đạt được số điểm 31/36 điểmtương ứng với percentiles là 90% Đối chiếu với bảng chuyển đổi percentiles sang chỉ

số IQ ta được IQ = 119 (khá)

2.2 Đặc điểm nhân cách:

*Mối quan hệ gia đình thông qua tranh vẽ gia đình

2.2.1 Mục đích khảo sát: Tìm hiểu về mối quan hệ của trẻ với các thành viên khác

trong gia đình

2.2.2 Cách tiến hành:

Người khảo sát trao cho trẻ một cây bút chì, một tờ giấy trắng và nói: “Hãy vẽ về một

gia đình mà em tưởng tượng” Ta cũng có thể đề nghị là con hãy vẽ gia đình của con.

Những đề nghị vẽ tranh về một gia đình tưởng tượng có nhiều thuận lợi hơn cho côngviệc nhận định và chẩn đoán Cố gắng tạo ra một không gian yên tĩnh và thoải mái.Chờ trẻ vẽ xong, không có thời gian hạn định

Trong lúc trẻ vẽ chúng ta cần ghi chú và quan sát những điểm dưới đây:

Ghi số thứ tự xuất hiện của các nhân vật vẽ trong hình (1,2,3, ) mà không nên hỏi cácnhân vật là ai

Ghi các phản ứng cảm xúc của trẻ khi vẽ, nếu có: cảm xúc ức chế hay khó chịu (vẽ rồigạch đi, ) hoặc trẻ có thể vừa vẽ vừa nói lên tình cảm của trẻ đối với nhân vật đang vẽ (vui, buồn, giận, ) Những điều này nói lên tình cảm của trẻ đối với các nhân vật.Khi trẻ vẽ xong, cần có một sự trao đổi về các nhân vật trong hình để biết ai là cha,

mẹ, anh, chị,…(Hỏi trẻ: "Người này là ai?")

Sau đó có thể đặt thêm những câu hỏi:

"Ai là người dễ thương nhất?" - "Tại sao?"

"Ai là người khó thương nhất?" - "Tại sao?"

"Ai là người vui sướng nhất?" - "Tại sao?"

"Ai là người buồn bực nhất?" - "Tại sao?"

"Ai là người em thích nhất?" - "Tại sao?"

"Trong mấy người này, em thích nhất ở vào chỗ người nào?"

2.2.3 Cách đánh giá: Dựa vào cuốn “Khám phá trẻ em qua nét vẽ” của tác giả Lê

Khanh

2.2.4 Kết quả chẩn đoán:

Thứ tự các nhân vật trong tranh lần lượt là: bố, Q và mẹ

Q vẽ bố là người đầu tiên và vẽ bản thân mình giống bố (đồng nhất với bố),điều này có thể nói lên rằng Q rất yêu quý bố

Q vẽ mình đứng giữa bố và mẹ chứng tỏ em mong muốn nhận được sự quantâm và tình yêu thương từ bố, mẹ.

Trong bức tranh gia đình này không có sự xuất hiện của chị gái và khi được hỏiđây là vẽ về gia đình của em hay vẽ về gia đình tưởng tượng em trả lời rằng vẽ về giađình mà em tưởng tượng ra, chứng tỏ nội tâm Q không muốn có sự tồn tại của chị gáitrong gia đình Qua trò chuyện thì người nghiên cứu biết được rằng thường ngày Q vàchị gái thường hay cãi nhau và em thường cảm thấy ganh tỵ với chị gái của mình

3 Phương hướng phát triển tối ưu cho học sinh

3.1 Về trí tuệ

3.1.1 Đối với phụ huynh

Qua kết quả nghiên cứu cho thấy chỉ số thông minh của Q rất cao, vì vậy cha

mẹ cũng như cô giáo cũng cần có những biện pháp để ngày càng bồi dưỡng và pháthuy năng lực này

Thứ nhất, cần đảm bảo cho trẻ có chế độ dinh dưỡng hợp lý, cần bổ sung dưỡng

chất cần thiết cho sự phát triển trí não như: cá, trứng, sữa, các loại hạt như hạt bí, hạthướng dương, rau củ và ngũ cốc

Thứ hai, tạo hứng thú và hướng dẫn Q chơi các trò chơi trí tuệ như trò chơi

ghép hình, trò chơi đố vui để tăng cường khả năng tư duy của bé

Thứ ba, thường xuyên đặt câu hỏi về các sự vật, hiện tượng của thế giới xung

quanh cũng như kích thích Q chủ động đặt những câu hỏi thắc mắc về những điều xảy

ra quanh mình và gợi mở để Q tự tìm ra câu trả lời cho những thắc mắc của mình.Chính những điều đó sẽ kích thích khả năng tư duy của bé

3.1.2 Đối với bản thân học sinh

Cơ thể và tâm trí có mối liên quan mật thiết với nhau Muốn hoạt động trí tuệđạt được hiệu quả cao, cơ thể cần phải khỏe mạnh Chính vì vậy Q cần rèn luyện thóiquen tập thể dục, thể thao mỗi ngày thông qua một số động tác cơ bản hoặc tham giavào một số trò chơi với bạn bè như đá cầu, đá bóng,… mỗi buổi chiều chẳng hạn

Q nên chủ động đặt những câu hỏi thắc mắc về những điều xảy ra quanh mình

và cố gắng tìm ra câu trả lời cho những thắc mắc của mình từ sách báo, từ thầy cô, cha

mẹ hoặc bạn bè Chính những điều đó sẽ giúp kích thích khả năng tư duy của em vàgiúp em tăng thêm vốn hiểu biết của mình

Mặt khác, Q có thể tự trang bị cho mình một cuốn sổ nhỏ luôn mang theo bênmình và dùng bút ghi lại vào sổ mỗi khi xuất hiện những ý tưởng, những câu hỏi vềbất cứ điều gì Đây cũng là một cách tuyệt vời để rèn suy nghĩ logic.

Theo tìm hiểu, người nghiên cứu biết rằng Q có sở thích đọc truyện tranh Đâycũng là sở thích phổ biến của những học sinh ở độ tuổi này Tuy nhiên, bên cạnh đó Qnên bồi dưỡng tình yêu đối với nhiều thể loại sách khác nữa, đặc biệt là những loại

sách liên quan đến khoa học, chẳng hạn như “Mười vạn câu hỏi vì sao”, “Ai và Ki ở

xứ sở những con số tàng hình” (cuốn sách về toán học cho thiếu nhi của tác giả Ngô Bảo Châu) Bởi lẽ sở thích đọc sách là một sở thích có ích đối với với phát triển khả

năng trí tuệ

3.2 Mối quan hệ gia đình

3.2.1 Đối với phụ huynh

Ngoài thời gian làm việc cha mẹ cần dành nhiều thời gian thường xuyên quantâm đến Q hơn, không chỉ trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày mà còn trong việc họctập của con Cha mẹ cần khuyến khích Q kể về những chuyện câu chuyện ở trường,lớp; những mối quan hệ với thầy cô, bạn bè để hiểu rõ hơn về những suy nghĩ, cảmxúc của con

Đầu tiên, phụ huynh phải nói chuyện cùng trẻ với thái độ bình tĩnh, ôn hòa, hỏi

về cảm giác của trẻ đối với anh/chị/em của mình và vì sao cảm thấy như vậy Ngoài ra,cha mẹ cần tôn trọng suy nghĩ, cảm xúc thật của trẻ Khi cha mẹ hỏi về nguyên nhân,rất có thể trẻ bày tỏ những suy nghĩ, cảm xúc tiêu cực nhưng trung thực về anh chị emcủa mình Những suy nghĩ này có thể khiến cha mẹ khó chịu nên cha mẹ cần phảichuẩn bị tinh thần trước và kiểm soát tốt cách phản ứng của mình khi nghe trẻ nói

Nếu trẻ bảo: “Anh/chị/ em luôn được ba mẹ quan tâm hơn con" thì phụ huynh đừng vội phản đối và thay vào đó nói nhẹ nhàng: “Ba/mẹ xin lỗi nếu đã làm điều gì đó khiến con cảm thấy như vậy, nhưng sự thật ba/mẹ thương yêu tất cả các con như nhau”.

Cha mẹ nên hiểu rằng trẻ tỏ ra ganh tị khi thấy mình ở thế yếu, thiếu tự tin vàokhả năng, vị trí của mình trong gia đình Vì vậy, cha mẹ phải gia tăng sự tự tin của trẻbằng cách nhận diện những điểm mạnh, hoặc điểm tốt để khen ngợi và giúp bé nhận rabản thân mình cũng có nhiều ưu điểm Cha mẹ nên tránh dùng những từ ngữ tiêu cực

khi nói với trẻ như "Con là đứa trẻ hư ”, “Con dốt thế”, “Con thật là ích kỷ”… Tất cả

những câu nói này vừa làm tổn thương lòng tự trọng, giảm bớt sự tự tin của trẻ, vừakhiến bé trở nên ganh ghét với các anh/chị/em của mình

Cha mẹ cũng cần cân bằng tình cảm giữa những đứa con trong gia đình, đối xửcông bằng, không nên thể hiện sự thiên vị, quan tâm, yêu thương đứa con nào hơn đểkhông đứa trẻ nào cảm thấy nó không được yêu thương bằng anh/chị/em của mình.Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần tránh việc so sánh giữa các con với nhau Điều cấm kỵnhất với trẻ chính là cha mẹ so sánh trẻ với anh chị em trong gia đình Cha mẹ không

nên nói những câu như: “Tại sao con không học hành đàng hoàng như chị của con?”,

“Tại sao chị của con ngoan ngoãn, mà con lại hư đốn như thế?”, “Tại sao em của con làm được mà con thì không?”… khiến trẻ gia tăng sự hằn học với anh/chị/em của

mình

Cha mẹ cũng cần tạo những tình huống thực tiễn để dạy cho các con, đặc biệt là

Q biết quan tâm, yêu thương, nhường nhịn chị của mình; tránh có thái độ tỵ nạnh, đố

kỵ với nhau Cha mẹ nên thường xuyên nhắc nhở con cái rằng mình là một gia đình

và các con là anh, chị, em ruột với nhau Cha mẹ có thể là cầu nối để giải tỏa nhữnghiểu lầm của trẻ với nhau Cha mẹ nên yêu cầu các anh/chị/em của trẻ không chê bai,nhạo báng khi bé bị phạt, giải thích rõ là ai cũng có thể có lúc phạm sai lầm, phảithông cảm và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Trong những công việc chung của gia đình,cha mẹ có thể phân công trẻ cùng nhau làm việc để tăng cường sự hợp tác với nhau

3.2.1 Đối với bản thân học sinh

Q cần chủ động chia sẻ với gia đình về những suy nghĩ, cảm xúc, tình cảm của

em đối về mọi thứ xung quanh (về thầy cô, bạn bè, trường lớp,…) để cha mẹ có thểhiểu rõ hơn về những tâm tư, tình cảm của em

Q nên mạnh dạn bày tỏ tình cảm yêu thương với cha, mẹ và những người thânyêu để gắn kết hơn tình cảm gia đình

Q nên nói cho cha mẹ hiểu nguyên nhân vì sao em thường hay cãi nhau với chịgái và vì sao em không muốn có sự xuất hiện của chị trong gia đình (thể hiện trong

bức tranh) để cha mẹ hiểu và nếu nguyên nhân ấy xuất phát từ cha mẹ thì cha mẹ sẽtìmcách khắc phục để không đứa con nào cảm thấy bị thiệt thòi, bị tủi thân.

Đối với chị gái, với vị thế là em, dù chị có làm sai điều gì, Q không nên có thái

độ vô lễ, cãi hỗn mà thay vào đó nên tìm đến sự phân xử của cha mẹ để xử lí mọi việcđược thỏa đáng hơn

III KẾT QUẢ CHẨN ĐOÁN TÂM LÝ HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

1 Nghiên cứu tiểu sử học sinh

Là con thứ 1 trong gia đình.

Tình trạng sức khỏe hiện tại: Tốt

Đặc điểm vẻ bề ngoài: cao, gầy, da trắng, mặt hơi nghiêm

+ Đang học tiểu học tại trường N.B.K

Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình: cha mẹ rất yêu thương và quan tâm

cũng như tạo mọi điều kiện tốt nhất cho 2 anh em V, nhất là trong việc học tập

1 Chân dung tâm lý của học sinh

2.1 Đặc điểm chú ý:

2.1.1 Mục đích khảo sát: Đánh giá mức độ tập trung chú ý của học sinh THCS

2.1.2 Cách tiến hành:

Người hướng dẫn chào hỏi, làm quen

Chào em, chị tên là Dung, chị đến từ khoa Tâm lý –Giáo dục trường Đại học

Sư phạm – Đại học Đà Nẵng Hiện tại chị đang cần tiến hành một vài trắc nghiệm trên đối tượng học sinh trung học cơ sở Chị rất vui được gặp em ngày hôm nay và cũng rất cảm ơn sự hợp tác của em.

Người hướng dẫn đọc 1 đến 2 lần cho người thực hiện nghe chậm rãi, từ từ lời

hướng dẫn “Bây giờ chị sẽ hướng dẫn em làm một bài trắc nghiệm nhỏ Trong tờ giấy này có các hình khác nhau: hình vuông, hình tam giác, hình tròn, hình thoi Bây giờ

em hãy dùng bút để đánh dấu vào các hình tương ứng như sau: hình vuông đánh dấu cộng (+), hình tam giác đánh dấu trừ (-), hình tròn đánh số 0, hình thoi đánh dấu chấm (.) Thời gian làm bài của em là 60 giây Em đã hiểu yêu cầu của bài tập này chưa? Em có còn thắc mắc gì không Vậy bây giờ chúng ta bắt đầu nhé! Chị sẽ bắt đầu bấm giờ.”

Test Đo sức tập trung của chú ý (Peron –Ruze)

2.1.3 Cách đánh giá kết quả

2.1.4 Kết quả chẩn đoán:

Qua đánh giá, V đạt được số điểm 80/100, tương ứng với độ tập trung chú ý ởmức độ trung bình

2.2 Đặc điểm trí thông minh:

2.2.1 Mục đích khảo sát: đánh giá chỉ số thông minh của học sinh.

2.2.2 Cách tiến hành:

Người khảo sát giới thiệu về trắc nghiệm và hướng dẫn học sinh cách làm

Số lượng hình Đánh giá

“Đây là một bài trắc nghiệm nhỏ về trí thông minh Bài trắc nghiệm này gồm

60 câu hỏi, mỗi câu hỏi có nhiều đáp án trả lời Em hãy đọc kỹ từng câu hỏi và dùng bút khoanh tròn vào đáp án nào mà em cho là đúng nhất Đối với những câu hỏi mà

em cảm thấy phân vân, em hãy chọn câu trả lời nào mà em nghĩ rằng đúng hơn Đối với những câu em không biết câu trả lời em hãy đoán và chọn đáp án Nếu đúng thì sẽ được tính điểm như bình thường Em hãy cố gắng trả lời hết tất cả các câu hỏi, đừng

bỏ sót câu nào Thời gian để em làm bài trắc nghiệm này là 45 phút Em đã hiểu rõ yêu cầu của bài tập này chưa? Em có còn thắc mắc gì nữa không? Vậy thì bây giờ chúng ta bắt đầu nhé!”