LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý HOẠT ĐỘNG bồi DƯỠNG CHO HIỆU TRƯỞNG TRUNG học cơ sở ở TRƯỜNG bồi DƯỠNG cán bộ GIÁO dục hà nội

Giáo dục đào tạo là một phận quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII xác định: “Giáo dục Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế, xã hội”. Ngày nay, giáo dục là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khâu then chốt để giáo dục đào tạo phát triển là phải chăm lo đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cũng như cán bộ quản lý về phẩm chất, nhân cách, năng lực chuyên môn nghiệp vụ… vì “cán bộ là cái gốc của công việc, công việc thành công hay thất bại là do cán bộ tốt hay kém”.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục đào tạo là một phận quan trọng trong sự nghiệp cách mạngcủa Đảng, của dân tộc Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII xác định: “Giáodục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế, xã hội”.Ngày nay, giáo dục là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Khâu then chốt để giáo dụcđào tạo phát triển là phải chăm lo đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cũngnhư cán bộ quản lý về phẩm chất, nhân cách, năng lực chuyên môn nghiệpvụ… vì “cán bộ là cái gốc của công việc, công việc thành công hay thất bại

là do cán bộ tốt hay kém”

Báo cáo Chính trị tại Đại hội IX của Đảng đã chỉ rõ: “Muốn nâng caohiệu quả quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội thì phải có đội ngũquản lý giỏi, có năng lực, có kinh nghiệm, có phẩm chất đạo đức cách mạng”

Từ đó, Đảng ta khẳng định việc đổi mới quản lý giáo dục là khâu độtphá trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển giáo dục Hiện nay bậcgiáo dục Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân là bậc học cơbản là cơ sở ban đầu để hình thành và phát triển con người một cách toàndiện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ Đây là bậc học tạo “nền móng”vững chắc và lâu dài đối với sự phát triển nên tính cách của mỗi người

Trong giáo dục và đào tạo, cán bộ quản lý nhà trường là lực lượngrất quan trọng Để hoàn thành nhiệm vụ được giao ở bậc trung học cơ sở,trong mọi tình huống, trong mọi hoàn cảnh thì người cán bộ quản lý nóichung và người hiệu trưởng nói riêng phải đưa ra những chủ trương, kếhoạch phát triển của nhà trường và chịu trách nhiệm với những quyết định

đó Từ thực tế mà các nhà trường luôn phải đối đầu với những thách thức

về sự cạnh tranh lành mạnh trong giáo dục

Xuất phát từ thực tế hiện nay về sự không đồng bộ trong công tác đàotạo, bồi dưỡng đối với đội ngũ cán bộ quản lý ở nhà trường Trung học cơ sở.

Vì vậy việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý là một vấn đề đặt racho các cấp lãnh đạo Đảng và nhà nước, các nhà nghiên cứu, làm công tácgiáo dục và tình hình thực tế của các vùng miền, địa phương khác nhau

Là một đơn vị giáo dục trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội,Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội có nhiệm vụ tổ chức các lớp bồidưỡng về lý luận quản lý và nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ cán bộ quản lí

và giáo viên của ngành giáo dục Thủ đô Thực tế trong những năm qua,Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội đã có những đóng góp đáng kểcho sự phát triển của ngành giáo dục Thủ đô nói chung và nâng cao chấtlượng của cán bộ quản lý trường trung học cơ sở nói riêng Tuy nhiên cũngcòn một số hạn chế trong quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởngtrung học cơ sở ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

Với những lý do cơ bản trên, chúng tôi chọn vấn đề: “Quản lý hoạt

động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội” để nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất

lượng và hiệu quả của công tác quản lý hoạt động Bồi dưỡng hiệu trưởngcác trường trung học cơ sở của thành phố Hà Nội

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Hoạt động Bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục nói chung và hiệutrưởng các trường phổ thông nói riêng đã được nhiều tác giả quan tâmnghiên cứu với các cách tiếp cận về vấn đề khác nhau nhưng đều nhằmmục đích nâng cao chất lượng giáo dục, thể hiện trong một số nội dung vànghiên cứu sau:

Ở Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho cán bộ quản lý nóichung và cho hiệu trưởng nói riêng là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao

động sư phạm Ở Thái Lan, việc bồi dưỡng cán bộ quản lý và hiệu trưởngtrường Trung học cơ sở được tiến hành ở các trung tâm học tập cộng đồng.

Ở Triều Tiên, đã có chính sách thiết thực về bồi dưỡng và đào tạo lạiđội ngũ hiệu trưởng và cán bộ quản lý Tất cả hiệu trưởng và cán bộ quản

lý phải tham gia học tập đầy đủ các nội dung chương trình về nâng caotrình độ, CMNV nước cũng đưa ra “Chương trình bồi dưỡng hiệu trưởngmới” để bồi dưỡng hiệu trưởng mới được bổ nhiệm và “Chương trình traođổi” để đưa hiệu trưởng và cán bộ quản lý đi tập huấn tại nước ngoài

Ở Việt Nam, hiệu trưởng các trường đa số đều đi lên từ các nhàchuyên môn, với kinh nghiệm được thể hiện thông qua các lĩnh vực quản lý

bộ phận, được sự tín nhiệm của các thành viên trong cơ sở mà trở thànhnhững nhà quản lý với kết quả đáng trân trọng Tuy nhiên, khi xã hội pháttriển nhanh với các điều kiện và hoàn cảnh phức tạp đòi hỏi người quản lýcần có cả lý luận và thực tiễn mới đáp ứng lao động quản lý trong lĩnh vực

họ đảm nhận, chính vì vậy trong giai đoạn hiện nay hoạt động bồi dưỡngnhằm nâng cao năng lực, trình độ, phẩm chất cho đội ngũ CBQL của các cơ

sở giáo dục đang được chú trọng, quan tâm và thực hiện ngày càng hiệuquả Trước yêu cầu phát triển của thực tiễn giáo dục cả nước, nhiều tác giả

đã nghiên cứu về công tác đào tạo và bồi dưỡng với các đối tượng khácnhau, với những góc độ khác nhau, như: “Biện pháp quản lý hoạt động bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên trẻ của hiệu trưởng các trường mầm nonhuyện Từ Liêm” của tác giả Hoàng Thị Thu Hoài Hay nghiên cứu “Biệnpháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ Hiệu trưởng các trường tiểu họcgiai đoạn 2010 - 2015” của tác giả Phạm Hoàng Giang

“Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên của hiệu trưởngtrường trung học cơ sở Thành phố Hạ Long” - Tác giả Nguyễn Thị NguyệtQuế, Đại học Thái Nguyên, năm 2010 “Biện pháp quản lý hoạt động bồi

dưỡng tại Trường Đào tạo Cán bộ Lê Hồng Phong” của Tác giả NguyễnThị Diệu Hà.

Ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội với góc độ nghiên cứu

về hoạt động bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý trong các nhà trườngthuộc hệ thống giáo dục quốc dân đã có một số tác giả nghiên cứu với cácđối tượng khác nhau, như các đề tài:

“Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học cho đội ngũ Hiệutrưởng tiểu học ở trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội” của tác giảDương Thúy Giang đã đề cập đến biện pháp quản lý hoạt động dạy học chođối tượng là Hiệu trưởng các trường Tiểu học ở thành phố Hà Nội;

Năm 2007 có đề tài “Một số biện pháp tổ chức thực hiện chươngtrình bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ quản lý trường Mầm non Hà Nội”của tác giả Đỗ Thúy Hảo Nội dung nghiên cứu đề cập đến biện pháp tổchức thực hiện chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ mà đối tượng là cán bộquản lý trường Mầm non Hà Nội;

Năm 2009 có đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáoviên Tiểu học tại trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội” do tác giảNguyễn Minh Thu đã quan tâm nghiên cứu đến hoạt động bồi dưỡng chođối tượng là giáo viên trong các trường Tiểu học thuộc Thành phố Hà Nội;

Năm 2010 tác giả Vũ Đức Dũng với đề tài “Quản lý, qui hoạch độingũ giáo viên bồi dưỡng trên địa bàn thành phố Hà Nội” đã đề cập đếncông tác quản lý, xây dựng chiến lược qui hoạch cho đội ngũ giáo viên bồidưỡng trên địa bàn Hà Nội;

Tác giả Trần Văn Hòa với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt bồi dưỡngcho Hiệu trưởng Tiểu học ở trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội”,

Kết quả nghiên cứu của các đề tài trên đã đề xuất được một số biệnpháp quản lý hoạt động bồi dưỡng cho đối tượng là hiệu trưởng mầm non,

hiệu trưởng và giáo viên các trường tiểu học thuộc thành phố Hà Nội Nhìnchung các tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận, tìm hiểu và xác định thựctrạng của vấn đề nghiên cứu; tổ chức thực nghiệm khoa học để khẳng địnhtính cấp thiết và tính khả thi của biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chođối tượng giáo viên, cán bộ quản lý trường mầm non và trường tiểu học

Tuy nhiên biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng cho đối tượng làhiệu trưởng trường THCS thuộc thành phố Hà Nội do Sở Giáo dục và Đàotạo và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội giao cho Trường Bồi dưỡng cán

bộ giáo dục Hà Nội đảm nhiệm thì từ thời gian trước đây cho đến thời điểmnày chưa có tổ chức, cá nhân nào nghiên cứu Tất cả những công trìnhnghiên cứu của các tác giả trong nước và một số nước khác trên thế giớivới các góc độ, phạm vi tiếp cận khác nhau đã là cơ sở nền tảng giúp chochúng tôi hình thành ý tưởng kế thừa và phát triển trong quá trình xây dựng

đề tài nghiên cứu của mình

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động

bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục

Hà Nội, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động bồi dưỡng củaNhà trường

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng chohiệu trưởng THCS

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng chohiệu trưởng THCS ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

- Đề xuất và khảo nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡngcho hiệu trưởng THCS ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý giáo dục ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS ở Trường Bồidưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡngtheo chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng THCS ở Trường Bồi dưỡng cán

bộ giáo dục Hà Nội

Các số liệu điều tra, khảo sát được lấy từ năm 2010 đến năm 2014

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng, nhằm tạo ra tiềm lực cho sự phát triển của ngành giáodục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo Hoạt động bồi dưỡngchỉ có thể đạt được hiệu quả khi được quản lý chặt chẽ

Việc quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS ở TrườngBồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội chịu sự chi phối và tham gia của nhiều lực

lượng Nếu các chủ thể quản lý thực hiện tốt các biện pháp như: nâng cao

nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trunghọc cơ sở theo chương trình; tổ chức chặt chẽ hoạt động bồi dưỡng trình độchuyên môn và nghiệp vụ dạy học cho đội ngũ giảng viên tham gia giảng dạycác lớp bồi dưỡng; điều chỉnh chương trình và giáo trình bồi dưỡng cho hiệutrưởng trung học cơ sở phù hợp với thực tế và điều kiện phát triển kinh tế, vănhóa xã hội; đổi mới phương pháp giảng dạy và hình thức tổ chức bồi dưỡng;tăng cường trang bị cơ sở vật chất và các điều kiện hỗ trợ hoạt động bồidưỡng tạo thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động trong các giờ dạy; đẩy

mạnh hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động bồi dưỡng theo

chương trình, thì chắc chắn sẽ quản lý được hoạt động bồi dưỡng, góp phần

nâng cao chất lượng đội ngũ hiệu trưởng THCS của Thủ đô

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn được tổ chức nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận duyvật biện chứng của Chủ nghĩa Mác - Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đườnglối quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục đào tạo nói chung

và về quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng THCS nói riêng

Luận văn vận dụng các quan điểm logic - lịch sử và quan điểm thựctiễn để xem xét phân tích các vấn đề có liên quan Đồng thời, Luận văn sửdụng phương pháp tiếp cận hệ thống và tiếp cận phức hợp

* Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành công trình nghiên cứu, tác giả đã sử dụng tổng hợp cácphương pháp nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn của khoa học giáo dục như:

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết bao gồm:

Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản nghịquyết, các chỉ thị, hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban nhândân Thành phố Hà Nội, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội và các báo cáo, cáctài liệu tổng kết của Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội liên quanđến các vấn đề bồi dưỡng

Nghiên cứu các tác phẩm về tâm lý học, giáo dục học, khoa họcQLGD… trong và ngoài nước Các công trình nghiên cứu khoa học QLGDcủa các nhà lý luận, các nhà QLGD, các nhà giáo… có liên quan đế đề tàinhư các luận văn, luận án, các báo cáo khoa học, các chuyên khảo, các bàibáo Các tài liệu trên được phân tích, nhận xét, tóm tắt và trích dẫn phục vụtrực tiếp cho việc giải quyết các nhiệm vụ của đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm:

+ Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động bồi dưỡng và quản

lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng các trường THCS;

+ Phương pháp điều tra, khảo sát: Tiến hành điều tra thống kê đểnắm được số lượng, cơ cấu, trình độ của hiệu trưởng các trường THCS trênđịa bàn khảo sát Tiến hành điều tra để khảo sát nhu cầu về nội dung,chương trình, phương pháp, hình thức đào tạo, bồi dưỡng Kết quả điều tra,khảo sát được phân tích, so sánh, đối chiếu để tìm ra những thông tin cầnthiết theo hướng nghiên cứu của luận văn

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn để rút ra nhữngnguyên nhân, hạn chế và kinh nghiệm quản lý hoạt động bồi dưỡng chohiệu trưởng các trường THCS

+ Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý báo cáo số liệuđiều tra, khảo sát

7 Ý nghĩa của đề tài

- Đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồidưỡng cho hiệu trưởng THCS

- Đánh giá đúng thực trạng trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng chohiệu trưởng THCS ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội trong mấynăm qua, xác định rõ nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế

- Luận văn được nghiên cứu thành công có thể dùng làm tài liệutham khảo cho hiệu trưởng các trường THCS và giáo viên Trường Bồidưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

8 Cấu trúc của luận văn

Cấu trúc của luận văn gồm ba phần: Phần mở đầu; Phần nội dung(gồm 3 chương); Phần kết luận, Kiến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo vàPhụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG

HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Quản lý và quản lý giáo dục

* Quản lý: Trên thực tế hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về

thuật ngữ “quản lý” Sau đây là một số khái niệm về quản lý:

“Quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản

lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổchức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”[5,tr.18]

“ Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lýđến tập thể người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thựchiện được những mục tiêu dự kiến” [13, tr.24]

“Quản lý là quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lýđến khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung” [1, tr.17]

Các khái niệm về quản lý trên, tuy khác nhau về cách diễn đạt songcùng chung nét đặc trưng là hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổchức hay một nhóm xã hội Đó là những tác động có tính định hướng, phốihợp nỗ lực của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

* Quản lý giáo dục: Cũng có nhiều cách diễn đạt của một số nhà

khoa học về thuật ngữ quản lý giáo dục, như:

“Quản lý giáo dục (và nói riêng, quản lý trường học) là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản

lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế

hệ trẻ, đưa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [19,tr.35].

“Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản

lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành

và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường” [26, tr.38].

“Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người Cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [27, tr.12].

Như vậy, quản lý giáo dục là sự tác động có mục đích, có kế hoạch, có ý thức của chương trình quản lý giáo dục lên các đối tượng quản lý theo những quy luật khách quan nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn Khái niệm quản lý giáo dục có thể được xem xét theo hai cấp độ, đó là cấp độ vĩ mô và cấp

độ vi mô.

- Đối với cấp độ vĩ mô: Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý giáo dục đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục bằng việc huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát, một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực) nhằm thực hiện chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục

- Cấp độ vi mô: Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể giáo dục đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường

1.1.2 Bồi dưỡng và hoạt động bồi dưỡng

bị lạc hậu của người được bồi dưỡng Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân

và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn củabản thân nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp

* Hoạt động bồi dưỡng

Hoạt động bồi dưỡng thực chất là quá trình bổ sung tri thức, kỹ năng,nhằm nâng cao trình độ trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn nào đó màngười ta đã có một trình độ chuyên môn nhất định Bồi dưỡng là một quátrình cập nhật hóa kiến thức còn thiếu hoặc chưa phù hợp, bổ túc văn hóahoặc bổ túc nghề nghiệp, đào tạo thêm hoặc củng cố những kỹ năng vềchuyên môn hay nghiệp vụ sư phạm theo chuyên đề Đối với hiệu trưởngtrường học nói chung, hiệu trưởng trường THCS nói riêng, cần được bồidưỡng một số kiến thức về quản lý nhà nước, QLGD, quản lý trường THCS

để trang bị kỹ năng quản lý cần thiết trong việc nâng cao năng lực quản lýnhằm giúp hiệu trưởng THCS có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý vàlãnh đạo nhà trường mà cấp trên giao cho

1.1.3 Vai trò, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của hiệu

trưởng trung học cơ sở

* Vai trò của người hiệu trưởng trung học cơ sở

Hiệu trưởng là thủ trưởng trường THCS, đại diện cho nhà trường vềmặt pháp lý, có trách nhiệm và có thẩm quyền cao nhất về hành chính vàchuyên môn trong trường, chịu trách nhiệm trước phòng giáo dục và đào tạo

về tổ chức và quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường Hiệu trưởng trườngTHCS được lựa chọn trong số giáo viên có tín nhiệm về chính trị, đạo đức vàchuyên môn, có năng lực quản lý trường học, có thời gian dạy học ít nhất 5

năm (không kể thời gian tập sự) và phải tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên

Thực hiện vai trò thủ trưởng đơn vị để điều hành toàn bộ hoạt động nhàtrường, hiệu trưởng lập kế hoạch và ra các quyết định thực hiện kế hoạch;hướng dẫn thực hiện quyết định tạo sự ăn ý giữa tập thể và các cá nhân, cácnhóm, trong các sở thích và giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh trong quátrình thực hiện quyết định; tổng kết thực hiện kế hoạch và tạo ra công việcmới cần làm; hỗ trợ các điều kiện cần thiết, liên kết các lực lượng và thựchiện tốt xã hội hóa giáo dục, xây dựng tập thể sư phạm vững mạnh vềphẩm chất chính trị và chuyên môn nghiệp vụ

Hiệu trưởng THCS có vai trò tạo lập, triển khai, đổi mới và kết hợp

* Nhiệm vụ của hiệu trưởng trung học cơ sở

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

- Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường;

- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chứcthực hiện kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiệntrước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền.

- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấntrong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên củaHội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;

- Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công côngtác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công táckhen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyểndụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáoviên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;

- Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổchức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, kýxác nhận hoàn thành chương trình THCS cho học sinh và quyết định khenthưởng, kỷ luật học sinh;

- Quản lý tài chính, tài sản của Nhà trường;

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên,nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động củanhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường;

- Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động củangành; thực hiện công khai đối với nhà trường;

- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ

và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật

* Quyền hạn của hiệu trưởng trung học cơ sở

Quyết định mọi mặt về tổ chức và hoạt động của Nhà trường theo

đúng thể chế nhà nước; Trực tiếp quản lý giáo viên, nhân viên được đề nghịvới Trưởng phòng giáo dục và đào tạo khi quyết định bổ nhiệm, thuyên

chuyển, đề bạt cán bộ, giáo viên của trường, phân công công tác cho giáoviên, nhân viên, chỉ định tổ trưởng chuyên môn, đánh giá và ghi nhận định

kỳ giáo viên, nhân viên; đề nghị khen thưởng và thi hành kỷ luật giáo viên,nhân viên; cho giáo viên nghỉ phép theo thể lệ quy định; nhận học sinh vàohọc, giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định thưởng phạt học sinh, xétduyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, quyết định danh sách học sinh lênlớp và ở lại lớp; được dự các lớp bồi dưỡng về chuyên môn, chính trị, vănhóa và các lớp bồi dưỡng về quản lý trường học; hiệu trưởng chịu tráchnhiệm trước cấp trên về công việc được phân công

* Tiêu chuẩn đối với người hiệu trưởng trung học cơ sở

- Về hiểu biết: Nắm được chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước

về công tác giáo dục và đào tạo; nắm được các luật lệ, chính sách, quy địnhcủa nhà nước đối với giáo dục và đào tạo và các vấn đề liên quan; nắmđược nội dung cơ bản công tác quản lý Nhà nước đối với giáo dục và đàotạo; mục tiêu kế hoạch của trường THCS để vận dụng thực tế nhà trường;

am hiểu tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; có năng lực tổchức, quản lý nhà trường, nắm chắc chương trình, nội dung, yêu cầu củacác môn học ở THCS, biết vận dụng sáng tạo trong công tác chuyên môn,nghiệp vụ của ngành ở địa phương và trường học

- Về trình độ: Có trình độ chuyên môn nghiệp vụ từ cao đẳng sư

phạm trở lên, có thời gian dạy học ít nhất 5 năm (riêng miền núi, vùng sâu,hải đảo có thể ít hơn); có trình độ lý luận chính trị sơ cấp; đã qua bồidưỡng hoặc đào tạo về nghiệp vụ quản lý trường học

- Về phẩm chất: Yêu nước, thực hiện đúng đường lối, quan điểmchính trị của Đảng, Nhà nước; sống trung thực, lành mạnh, dám nghĩ, dámlàm, dám chịu trách nhiệm; có ý thức tổ chức, kỷ luật, có tinh thần tráchnhiệm; có khả năng đoàn kết, có tín nhiệm về chính trị, chuyên môn,

nghiệp vụ và đạo đức trong đội ngũ giáo viên, cán bộ, nhân viên trong địaphương và cộng đồng.

- Về công tác lãnh đạo và quản lý: Quản lý nhà trường là quản lýtoàn diện mọi hoạt động, mọi nguồn lực của nhà trường, hoạt động dạy vàhọc là hoạt động cơ bản Để công tác quản lý đạt hiệu quả, hiệu trưởng cầnphải có các điều kiện cần thiết về nguồn lực: nhân lực, tài lực, vật lực trong

đó đội ngũ giáo viên là nguồn lực quan trọng nhất, mang tính quyết địnhtrong việc thực hiện môi trường giáo dục, vì vậy việc quan trọng mà hiệutrưởng phải làm là: Quản lý đổi mới nhận thức của giáo viên về dạy họcđổi mới quản lý hoạt động dạy học Trong một nhà trường, tất cả các chủthể (từ học sinh, giáo viên, đến hiệu trưởng) đều có chức năng, vai trò củatừng chủ thể sẽ tạo nên thành công chung của nhà trường

1.1.4 Hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở

Hoạt động bồi dưỡng là những hoạt động mà nhà trường (nơi bồidưỡng) có thể tổ chức nhằm trang bị thêm kiến thức, kĩ năng quản lý và qua

đó góp phần hoàn thiện và nâng cao năng lực quản lý của người CBQL

Hoạt động bồi dưỡng là 1 hệ thống các hoạt động Hiện nay trongcác hoạt động bồi dưỡng bao gồm các hoạt động sau:

- Hoạt động dạy và học ở trên lớp (hoạt động nghe giảng trên lớp)

- Hoạt động nghiên cứu thực tế trường học

- Báo cáo ngoại khóa

- Tập dượt nghiên cứu khoa học (tiểu luận cuối khóa)

- Kiểm tra, đánh giá

Kế hoạch 111/KH-UB ngày 19/9/2011 của Ủy ban nhân dân thànhphố Hà Nội về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo

và CBQL giáo dục Thủ đô cho thấy phát triển giáo dục và đào tạo là quốcsách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trước những yêu cầu mới của sự nghiệpgiáo dục, công tác bồi dưỡng nhà giáo và CBQL giáo dục giữ vai trò hếtsức quan trọng nhằm mục tiêu xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiáo dục chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơcấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh, chính trị, phẩm chất, lối sống,lương tâm, tay nghề của nhà giáo

Theo thông tư 26/2012/TT-BGD&ĐT ngày 10/07/2012 của Bộ Giáodục và Đào tạo về việc ban hành Quy chế bồi dưỡng thường xuyên giáoviên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên có ghi: “Đào tạo vàbồi dưỡng theo hướng chuẩn hóa về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Đàotạo và bồi dưỡng thường xuyên để cập nhật kiến thức theo yêu cầu pháttriển của các cấp và sự tiến bộ của xã hội theo chương trình bồi dưỡngthường xuyên do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành”

Bồi dưỡng CBQL nói chung, bồi dưỡng cho hiệu trưởng trường THCSnói riêng là một quá trình mà trong đó hàng năm họ được bổ sung một sốkiến thức về quản lý Nhà nước, quản lý giáo dục, quản lý trường THCS, để

có điều kiện nâng cao năng lực quản lý, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giaotrước yêu cầu của xã hội Đây là một việc làm vô cùng quan trọng và cầnthiết để họ có thêm kiến thức về mọi mặt trong công tác quản lý nói chung

và trường THCS nói riêng Để hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCSngày càng phát triển và có hiệu quả, cần làm tốt một số công việc như: xácđịnh rõ về mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức bồi dưỡng

Mục tiêu bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS là cái đích mà quá

trình bồi dưỡng phải hướng tới, mục tiêu bồi dưỡng được phản ánh qua sảnphẩm dự kiến của hoạt động bồi dưỡng Sản phẩm đó gắn với tri thức, kỹnăng, thái độ của hoạt động quản lý giáo dục được cập nhật, nâng cao chohiệu trưởng trường THCS nói riêng Mục tiêu bồi dưỡng là yếu tố vô cùng

quan trọng nó quyết định nội dung bồi dưỡng Việc xác định đúng mục tiêubồi dưỡng sẽ giúp cho công tác bồi dưỡng đạt chất lượng Mục tiêu bồidưỡng cho hiệu trưởng trường THCS là nhằm giúp họ có đủ điều kiện vềkiến thức, kỹ năng và phẩm chất cần thiết để hoàn thành có chất lượng vàhiệu quả công tác quản lý và lãnh đạo nhà trường THCS phát triển toàndiện và bền vững mà Đảng và Nhà nước giao cho.

Nội dung bồi dưỡng cho hiệu trưởng trường THCS là đề cập đến các

vấn đề đường lối chính sách giáo dục của Đảng, pháp luật của nhà nước;các vấn đề pháp chế, pháp qui trong giáo dục; đề cập các vấn đề có liênquan đến các mặt tổ chức sư phạm, kinh tế - xã hội của quá trình đào tạocác loại hình, ngành học, bậc học mà chủ thể quản lý đó đang phụ trách.Cách sắp xếp nội dung bồi dưỡng, thời lượng bồi dưỡng thành chương trìnhbồi dưỡng phải thích hợp cho sự đa dạng của cán bộ quản lý giáo dục, điềunày có nghĩa là chương trình bồi dưỡng phải vừa có tính khoa học cơ bảnvừa có tính hiện đại phù hợp cho đối tượng được bồi dưỡng Tóm lại lànhững vấn đề có liên quan đến chất lượng và hiệu quả của hoạt động quản

lý toàn diện nhà trường THCS

Phương pháp bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS là đề cập đến những cách thức thực hiện, con đường thực hiện hoạt động bồi dưỡng Phương pháp bồi dưỡng là một hệ thống các tác động tương tác hai chiều, liên tục, có khoa học, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể bồi dưỡng đến đối tượng bồi dưỡng nhằm tổ chức hoạt động nhận thức, thực hành cho đối tượng được bồi dưỡng lĩnh hội một cách tốt nhất các vấn đề của nội dung bồi dưỡng đã được xây dựng trong chương trình bồi dưỡng Phương pháp bồi dưỡng được xét cả hai mặt của quá trình:

đó là quá trình dạy với phương pháp tác động từ phía chủ thể bồi dưỡng đến đối tượng bồi dưỡng và quá trình học với phương pháp tác

động ngược từ phía đối tượng được bồi dưỡng đến chủ thể bồi dưỡng

và những phương tiện cần thiết để tiến hành hoạt động quản lý nhà trường Tuy nhiên trọng tâm của quá trình này là sự lĩnh hội tri thức của người học Người dạy phải biết lựa chọn phương pháp bồi dưỡng phù hợp với đối tượng vì phương pháp bồi dưỡng có tác dụng quyết định chất lượng và hiệu quả bồi dưỡng

Khi lựa chọn phương pháp bồi dưỡng trong Nhà trường cần: hướngvào mục tiêu bồi dưỡng; hướng vào hoạt động tích cực chủ động của ngườihọc và đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi học viên; và cần có sự phối kếthợp hệ thống các phương pháp với nhau, trên cơ sở có xác định rõ phương

pháp chính phụ tùy thuộc vào nội dung, hoàn cảnh, điều kiện, thời gian vànhiệm vụ của đối tượng cần bồi dưỡng

Về hình thức bồi dưỡng: Theo chỉ đạo của cấp trên thì các hình thức

bồi dưỡng cần tiến hành phong phú và đa dạng; các hình thức bồi dưỡng

cần phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của địa phương, đặc điểm của họcviên, khi vận dụng hình thức bồi dưỡng cần coi trọng chất lượng và hiệuquả, quy trình hoạt động bồi dưỡng của Nhà trường Một số hình thức bồidưỡng hiện nay trong ngành giáo dục thường vận dụng là:

- Hoạt động bồi dưỡng chuẩn hóa và nâng chuẩn hiệu trưởng

- Hoạt động bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ do Bộ Giáo dục vàĐào tạo chỉ đạo

- Hoạt động bồi dưỡng tự bồi dưỡng cá nhân

Xét góc độ thời gian và điều kiện thì hoạt động bồi dưỡng cho hiệutrưởng THCS có thể chia thành ba hình thức khác như:

- Phương pháp tập trung liên tục, thực hiện cho các đối tượng có điều kiện học tập bồi dưỡng cả khóa học.

- Bồi dưỡng tập trung không liên tục, thực hiện cho các đối tượng, các địa phương không có điều kiện tập trung liên tục, mỗi năm học viên được tập trung học tập một đợt vào kỳ nghỉ hè hoặc theo từng đợt học hoặc tập trung theo từng học phần (từng mô-đun).

- Bồi dưỡng tự học bằng thư hướng dẫn, học từ xa, học tập trực tuyến Hình thức này đòi hỏi người học phải có năng lực chuyên môn và công nghệ thông tin khá vững vàng, có năng lực tự học, tự nghiên cứu nội dung chương trình các học phần, sau đó đăng ký kiểm tra và thi cử

1.1.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở ở trường bồi dưỡng cán bộ giáo dục

Hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở là hoạt độngmang tính đặc trưng của tất cả các loại hình trường bồi dưỡng cán bộ giáodục Theo đó, mọi hoạt động khác của nhà trường đều phải hỗ trợ đắc lực chohoạt động bồi dưỡng Quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học

cơ sở trong nhà trường là quản lý trực tiếp các hoạt động giáo dục - đào tạolại diễn ra ở nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu bồi dưỡng cán bộ

Hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở chiếm hầu hếtthời gian trong các hoạt động giáo dục, đào tạo lại, đồng thời chi phối cáchoạt động khác trong nhà trường Bởi thế, quản lý hoạt động bồi dưỡng chohiệu trưởng trung học cơ sở chính là quản lý quá trình dạy học - giáo dục, là

sự tác động có quy luật của nhà quản lý đến giảng viên, học viên bằng cácgiải pháp quản lý nhằm đạt được mục đích bồi dưỡng

Quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở là nộidung vô cùng quan trọng trong quản lý ở trường bồi dưỡng cán bộ hiện nay,

vì giáo dục thực hiện cả chức năng giáo dục và chức năng phát triển Ở việcbồi dưỡng cho hiệu trưởng được thể hiện qua hai hoạt động chính là: hoạt

động giảng dạy, bồi dưỡng của giảng viêng và hoạt động học tập (lĩnh hội), tự

tu dưỡng, rèn luyện của học viên

Giảng viên không chỉ là chủ thể của mọi hoạt động giảng dạy, bồidưỡng mà còn là người điều khiển quá trình học tập, tu dưỡng, rèn luyện củahọc viên Nhiệm vụ chính của giảng viên là hoạt động giảng dạy, bồi dưỡng

đó là việc truyền đạt kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và những giá trị về tư tưởng,văn hoá, đạo đức, phẩm chất cần trang bị cho học viên Đồng thời, giảng viên

có nhiệm vụ phải thường xuyên học tập, rèn luyện, bồi dưỡng, tu dưỡng đểnâng cao trình độ về mọi mặt nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt độnggiảng dạy, bồi dưỡng của mình

Học viên cũng vậy, họ không chỉ là chủ thể thụ động của quá trình lĩnhhội kiến thức, phát triển kỹ xảo, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực công táccùng những phẩm chất nhân cách cần thiết khác, mà họ luôn tích cực chủđộng trong hoạt động bồi dưỡng

Quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của các chủ thể quản lý đến quá trình tổ chức thực hiện các hoạt động giảng dạy, bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ

sở ở trường bồi dưỡng cán bộ, nhằm bảo đảm cho hoạt động bồi dưỡng đạt được mục đích đã xác định

Quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở là một

bộ phận hữu cơ trong hệ thống quản lý giáo dục - đào tạo của trường bồidưỡng cán bộ, có sự tham gia của các nhân tố:

Một là: chủ thể quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học

cơ sở là: Ban Giám hiệu nhà trường, các cơ quan, khoa giáo viên chuyên môn,trực tiếp là đội ngũ giảng viên, tập thể khoa (bộ môn) THCS và đội ngũ họcviên tham gia các khóa (lớp) bồi dưỡng

Hai là, đối tượng quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung

học cơ sở là học viên - những người đã và sẽ trở thành hiệu trưởng các trườngTHCS Học viên tham gia các khóa (lớp) bồi dưỡng chịu sự tác động, điềukhiển của chủ thể quản lý Như vậy, học viên vừa là chủ thể vừa là khách thểtrong hệ thống quản lý

Ba là, mục đích quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung

học cơ sở, nhằm bảo đảm cho hoạt động bồi dưỡng cho đội ngũ nhữngngười đã và sẽ trở thành hiệu trưởng các trường THCS đạt kết quả ngàycàng cao, góp phần thực hiện tốt mục tiêu quản lý và nhiệm vụ giáo dục -đào tạo của nhà trường

Bốn là, nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung

học cơ sở thực chất là quản lý việc thực hiện tốt các thành tố của quá trìnhgiảng dạy, bồi dưỡng, các nhiệm vụ quyết định đến chất lượng giảng dạy,bồi dưỡng của nhà trường, đó là việc cụ thể hoá mục tiêu đào tạo, bồidưỡng thông qua: quản lý thực hiện tốt chương trình, nội dung, kế hoạchbồi dưỡng; quản lý các hoạt động bồi dưỡng theo đúng quy chế, các quyđịnh giáo dục - đào tạo của nhà trường; công tác quản lý phát triển đội ngũgiảng viên Đồng thời quản lý tốt hoạt động kiểm tra, đánh kết quả hoạtđộng giảng dạy, bồi dưỡng của giảng viên, hoạt động học tập, tu dưỡng củahọc viên viên Quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho hoạt động giảngdạy, bồi dưỡng góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng cho hiệu trưởngtrung học cơ sở, đạt được mục đích quản lý của nhà trường

Năm là, phương pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng

trung học cơ sở rất phong phú, đa dạng, bao gồm toàn bộ những cách thức,biện pháp tác động, điều khiển của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lýbằng hệ thống công cụ, phương tiện nhằm đạt được mục tiêu quản lý đã xácđịnh Việc xác định phương pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng cho hiệu

trưởng trung học cơ sở phải bảo đảm tính khoa học, thống nhất, khả thi, phùhợp với chức năng, nhiệm vụ của các lực lượng sư phạm trong nhà trường,tăng cường hiệu quả quản lý nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp, trong đóphương pháp quản lý hành chính, phương pháp giáo dục - tâm lý, phươngpháp kích thích là những phương pháp chủ đạo, được sử dụng phổ biến.Hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng trung học cơ sở là hoạt động trí tuệ, hếtsức căng thẳng, do đó cần lựa chọn và sử dụng các phương pháp quản lý phùhợp với đối tượng quản lý là con người mới mang lại tác dụng, hiệu quả cao.

1.2 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trung học

cơ sở

Quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trung học cơ sở là nhữngtác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý tác động đến hoạtđộng của các đối tượng quản lý (giảng viên, cán bộ, nhân viên, học viên)bằng hệ thống những biện pháp quản lý, nhằm làm cho học viên đạt kết quảcao nhất trong học tập và rèn luyện theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo

1.2.1 Quản lý việc thực hiện mục tiêu, nội dung bồi dưỡng

Quản lý mục tiêu và nội dung bồi dưỡng là nhiệm vụ trọng tâm của các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng Muốn bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS có chất lượng cần quản lý việc xây dựng mục tiêu, nội dung bồi dưỡng Đồng thời có kế hoạch trong việc đổi mới, điều chỉnh mục tiêu bồi dưỡng cho phù hợp với từng giai đoạn cụ thể và phù hợp với đối tượng nhằm đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của nhà trường THCS trong giai đoạn hiện nay Trên cơ sở đổi mới, điều chỉnh mục tiêu thì nội dung bồi dưỡng cũng cần thay đổi cho phù hợp đối tượng Vì nội dung bồi dưỡng là một trong các yếu tố quyết định nên chất lượng, hiệu quả hoạt động bồi dưỡng

Mục tiêu của hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS là tăng cường kiến thức và năng lực cho hiệu trưởng THCS nói riêng và cho đội ngũ CBQL trong nhà trường và phòng giáo dục và đào tạo của các quận/ huyện nhằm giúp họ có đủ điều kiện và năng lực để hoàn thành có hiệu quả và chất lượng công tác quản lý nhà trường một cách toàn diện.

Nội dung của hoạt động bồi dưỡng cần bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS là: những kiến thức và kĩ năng về các lĩnh vực có liên quan đến công tác quản lý toàn diện nhà trường THCS, trên cơ sở đó hình thành thái độ đúng đắn, tích cực và chủ động cho hiệu trưởng THCS nhằm giúp họ hoàn thành nhiệm vụ được giao

Những kiến thức và kĩ năng này có thể là toàn diện, hệ thống được xây dựng thành chương trình bồi dưỡng được tiến hành bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS theo các lớp bồi dưỡng dài hạn (6 tháng); song nội dung bồi dưỡng cho Hiệu trưởng THCS cũng có thể chỉ là bồi dưỡng cho họ một số kiến thức và kĩ năng về những vấn đề lĩnh vực mà hiệu trưởng THCS nói riêng và cán bộ quản lý của trường THCS và phòng giáo dục và đào tạo nói chung cần, thiếu, yếu hoặc chưa được tiếp cận một cách đầy đủ; cập nhật bổ sung thêm một số kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm về công tác quản lý giáo dục, như:

- Có thái độ đúng đắn về quan điểm đường lối của Đảng trong việc thực hiện chủ trương phát triển kinh tế xã hội của đất nước và phát triển giáo dục theo xu thế chung cũng như phát triển giáo dục THCS

- Có kiến thức về quản lý nhà nước, quản lý giáo dục và kỹ năng vận dụng trong quản lý điều hành để phát triển nhà trường THCS phù hợp với tình hình hiện nay Quản lý tốt việc thực hiện nội dung chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng THCS đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.

1.2.2 Quản lý đội ngũ giảng viên và hoạt động giảng dạy của lớp bồi dưỡng hiệu trưởng

* Quản lý đội ngũ giảng viên: Đội ngũ giảng viên giữ vai trò quyết

định chất lượng và hiệu quả hoạt động bồi dưỡng, vì: Giảng viên là nhữngngười giữ vai trò chủ đạo trong công tác bồi dưỡng, thể hiện ở chức năng

tổ chức, quản lý, điều khiển hoạt động nhận thức của người học Giảngviên nếu biết tổ chức phối hợp cách thức dạy của thầy dạy với cách thứchọc của người học thì sẽ lôi cuốn được người học, kích thích người học chủđộng, tích cực tham gia vào quá trình dạy học, làm cho chất lượng dạy họcđạt hiệu quả cao Giảng viên còn là “Người Thầy của những người Thầy”

họ cung cấp tri thức một cách chính xác, có hệ thống khoa học sẽ giúp chongười học tiếp thu, lĩnh hội tri thức một cách nhanh chóng, không vấp phảinhững sai lầm do sự mò mẫm Hơn nữa, chính phương pháp mà giảng viênthể hiện, đạo đức, phong cách của giảng viên, lòng nhiệt tình say mê khoahọc, kinh nghiệm quản lý sẽ là tấm gương sống động cho người học noitheo Với chính kinh nghiệm quí báu của người thầy, giảng viên còn giúpcho người học biết tự học, tự nghiên cứu, tổng kết đúc rút kinh nghiệm chomình để hoàn thành nhiệm vụ học tập, hoàn thành sứ mệnh của ngườiCBQL giáo dục

Xây dựng chuẩn đội ngũ giảng viên cần đảm bảo về chất lượng, đủ

về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất lối sống, lương tâm, tay nghề nhà giáo Trên cơ sở thống kê, rà soát đội ngũ giảng viên hiện có, đối chiếu với tiêu chuẩn để

có biện pháp đào tạo và bồi dưỡng bổ sung kịp thời những tiêu chí còn thiếu để đội ngũ giảng viên đảm bảo được nhiệm vụ chính trị của nhà trường trong hoạt động bồi dưỡng cho hiệu trưởng THCS Quản lý xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên các khóa bồi dưỡng của

nhà trường cho phù hợp Phối hợp thực hiện các biện pháp và có chính sách ưu tiên tuyển chọn từng lĩnh vực chuyên môn khác nhau Có chính sách phù hợp với đội ngũ cán bộ giảng dạy bồi dưỡng Trình độ CMNV của đội ngũ giảng viên dạy các lớp bồi dưỡng hiệu trưởng là trình độ thạc sỹ và tiến sỹ về các môn khoa học, về quản lý giáo dục Bên cạnh

đó đội ngũ giảng viên cần có phẩm chất đạo đức tốt và có lòng yêu nghề;

có thâm niên và thực tế công tác QLGD khoảng ít nhất 5 năm

* Quản lý hoạt động giảng dạy của lớp bồi dưỡng trong các cơ sở Đào tạo và Bồi dưỡng dựa trên nhiệm vụ giảng dạy và quản lý thông qua kế hoạch Qua theo dõi việc thực hiện kế hoạch, nếu có việc chưa hoàn thành thì cần tìm nguyên nhân và hướng khắc phục Quản lý hoạt động của giảng viên còn thông qua tập thể chuyên môn, qua các phong trào thi đua, trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, các hội thi hoặc các sinh hoạt tập thể sẽ bộc lộ rõ phẩm chất, năng lực tạo điều kiện cho việc kiểm tra đánh giá

Quản lý hoạt động giảng dạy của lớp bồi dưỡng hiệu trưởng bao gồm: hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn khi soạn bài; hoạt động giảng dạy ở trên lớp; hoạt động tổ chức đi thực tế học tập ở cơ sở giáo dục tiên tiến khác trong và ngoài Thành phố; hoạt động dự giờ và chia sẻ để rút kinh nghiệm sau dự giờ; hoạt động hướng dẫn, nhận xét và chấm bài tập khóa luận kết thúc sau mỗi khóa học bồi dưỡng theo chương trình; hoạt động nhận xét và chấm bài kiểm tra cũng như các bài tập lớn trong chương trình bồi dưỡng

1.2.3 Quản lý hình thức bồi dưỡng

Xây dựng kế hoạch cụ thể trong việc quản lý các hình thức bồi dưỡng hiệu trưởng THCS Kể cả hình thức bồi dưỡng tập trung cả khóa hay tổ chức bồi dưỡng cho các quận/ huyện Quản lý theo kế hoạch

chuyên đề kết hợp quản lý nội dung, chương trình, tiến trình thực hiện công tác bồi dưỡng Hiệu trưởng THCS

Để quá trình bồi dưỡng thực sự thống nhất với quá trình tự bồi dưỡng thì trước hết cần quán triệt tới mọi giảng viên thực hiện chương trình coi trọng việc hình thành cho học viên năng lực tự học, tự nghiên cứu Hình thành kỹ năng vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác quản

lý nhà trường, hướng dẫn người học tiếp thu những kiến thức trong chương trình, giáo trình, tài liệu cũng như các kiến thức thu được từ những buổi đi thực tế tại các cơ sở giáo dục điển hình trong và ngoài Hà Nội, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm áp dụng cho công tác quản lý của mình Việc xác định hình thức tổ chức bồi dưỡng phù hợp và có hiệu quả phải xuất phát từ mục tiêu, kế hoạch, nội dung bồi dưỡng và phải phù hợp với điều kiện công tác, thời gian của học viên.

1.2.4 Quản lý phương pháp, phương tiện và điều kiện cho hoạt động bồi dưỡng

Quản lý phương pháp, phương tiện và điều kiện cho hoạt động bồi dưỡng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng THCS Đổi mới giáo dục và đào tạo mà thiếu sự đổi mới phương pháp, phương tiện và điều kiện để phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng là một sai lầm trầm trọng, dẫn đến sự thất bại lớn trong hoạt động bồi dưỡng trong các nhà trường Phương pháp giảng dạy phụ thuộc vào thiết bị máy móc, phương tiện và đồ dùng dạy học Quản lý có hiệu quả việc sử dụng phương pháp giảng dạy, phương tiện và điều kiện cho lớp bồi dưỡng hiệu trưởng có ý nghĩa quan trọng, nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu của các bài dạy và của hoạt động bồi dưỡng

Quản lý phương pháp giảng dạy của các lớp bồi dưỡng hiệu trưởng THCS chính là quản lý việc vận dụng các phương pháp giảng dạy ở trên lớp của các giảng viên theo quan điểm lấy người học làm trung tâm và phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của người học Đồng thời là quản lý phương pháp tổ chức hoạt động học tập tham quan thực tế của các lớp bồi dưỡng tại một số cơ sở giáo dục tiên tiến khác; là quản lý phương pháp tổ chức làm các bài tập lớn và nhận xét đánh giá các bài tập lớn sau phần lớn của chương trình bồi dưỡng; là quản lý phương pháp giảng dạy.

Quản lý phương tiện và điều kiện cho hoạt động bồi dưỡng bao gồm:

- Quản lý kinh phí bồi dưỡng (chi tiêu kinh phí đúng nguyên tắc quản lý tài chính hiện hành nhằm thực hiện tiết kiệm, hiệu quả và chống thất thoát các nguồn được cấp phát từ nhà nước)

- Quản lý việc sắp xếp phòng học tại Trường theo lịch giảng dạy

đã có (thời khóa biểu về phòng học); bàn ghế, bục bảng, phông rèm, thiết bị âm thanh, ánh sáng và văn phòng phẩm (bút, giấy, phấn, gim, kẹp, ).

- Quản lý phục vụ các phương tiện kỹ thuật dạy học (mạng Internet, máy tính, máy Projector, camera, ).

- Quản lý các điều kiện phục vụ học tập và sinh hoạt khác (nơi ăn, chốn nghỉ, nơi để xe ô tô và xe máy, phương tiện giao thông để học viên tham quan thực tế tại các cơ sở giáo dục ngoài Trường, nước uống )

1.2.5 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng Đây là một trong những khâu hết sức quan trọng, qua việc đánh giá đúng kết quả của hoạt động bồi dưỡng thông qua kiểm tra, chúng ta

có thể đo lường được hiệu quả của hoạt động bồi dưỡng, từ đó có thể

phát huy hay điều chỉnh những sai lệch nảy sinh trong quá trình hoạt động so với mục tiêu kế hoạch đã định

Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng THCS diễn ra ở các mặt gồm: xây dựng kế hoạch bồi dưỡng; tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng (sắp xếp bộ máy theo cơ cấu hợp

lý, phân công đúng người đúng việc, tận dụng các nguồn lực tối ưu cho hoạt động bồi dưỡng nhằm đạt hiệu quả tối đa ); chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch đúng với kế hoạch dự kiến hay cần điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với tình hình thực tiễn đặt ra để mang lại hiệu quả cao trong công tác bồi dưỡng; kiểm tra, đánh giá tìm ra nguyên nhân sai sót để có biện pháp sửa chữa, điều chỉnh cho đúng với mục tiêu mong muốn của nhà quản lý Từ đó cũng rút ra được những kinh nghiệm để cải tiến nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, phương thức tổ chức quản lý khoa học và hiệu quả

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trung học cơ sở

1.3.1 Yếu tố khách quan

1.3.1.1 Chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới công tác

giáo dục và đào tạo

Nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, tham gia kinh

tế thế giới đã đặt ra nhiều thách thức với nhiều ngành nghề nói chung vàđặc biệt với ngành giáo dục và đào tạo nói riêng Để vượt qua những tháchthức này, Đảng và Nhà nước cần phải tiến hành đổi mới công tác giáo dục

và đào tạo, mà trong đó có hoạt động bồi dưỡng nhằm bồi dưỡng và nângcao năng lực phẩm chất cho đội ngũ CBQL giúp họ hoàn thành nhiệm vụquản lý nhà trường

Căn cứ đổi mới về công tác đào tạo và bồi dưỡng của Đảng và Nhànước thể hiện qua hệ thống các văn kiện; Nghị quyết Đại hội Đảng; các vănbản chỉ thị của ngành giáo dục và đào tạo Đó là hệ thống các quan điểm

cơ bản, các định hướng chính, tạo ra tiền đề quan trọng cho các địaphương, các cơ sở giáo dục và đào tạo tiến hành thuận lợi và đúng hướngdẫn công tác đào tạo và bồi dưỡng cho đội ngũ CBQL nói chung và hiệutrưởng trường THCS nói riêng trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ thực trạng CBQL giáo dục các cấp thiếu được đào tạo

và bồi dưỡng, tại Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảngkhóa VII (3/1993) Đảng chủ trương: “Khẩn trương đào tạo và bồi dưỡngđội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp”[34,tr.23] Tiếp theo là Nghị quyếtHội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII, Đảng ta chủtrương việc đào tạo, bồi dưỡng CBQL, lãnh đạo nói chung như sau: Mởrộng diện đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong hệ thống chính trị và các tổ chức

xã hội, các thành phần kinh tế Đặc biệt phát hiện, đào tạo bồi dưỡng nhântài, tạo nguồn cán bộ dồi dào và quản lý các cấp từ trung ương đến cơ sở đào tạo và bồi dưỡng, đề bạt, khắc phục tình trạng bầu cử, bổ nhiệm rồimới đưa đi đào tạo

Đảng ta nêu lên những định hướng chính về nội dung đào tạo và bồidưỡng cho CBQL là: “Phải lấy tiêu chuẩn cán bộ làm căn cứ xây dựngchương trình đào tạo và bồi dưỡng thống nhất trong hệ thống các trường.Nội dung đào tạo và bồi dưỡng phải thiết thực, phù hợp với yêu cầu củatừng loại cán bộ, chú trọng cả phẩm chất đạo đức và kiến thức, cả lý luận

và thực tiễn, bồi dưỡng kiến thức cơ bản và hướng dẫn kỹ năng thựchành ”.[7, tr.7]

Trên cơ sở những quan điểm của Đảng về đào tạo và bồi dưỡng cán

bộ nói chung, ngành giáo dục và đào tạo đã có những chỉ đạo rất cụ thể:

“Kiện toàn đội ngũ nhà giáo CBQL giáo dục, kết hợp đào tạo và bồi dưỡng,tuyển dụng và sàng lọc bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, chuẩnhóa về trình độ đào tạo, vững vàng về tư tưởng chính trị, tinh thông vềnghiệp vụ ”[2,tr.6] “Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo vàbồi dưỡng, đào tạo lại đội ngũ CBQL giáo dục đảm bảo số lượng, cơ cấu,tiêu chuẩn phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng, mở rộng quy mô giáogiáo dục thời kỳ mới ”[8,tr.5].

1.3.1.2 Yêu cầu và xu thế phát triển của thế giới và ở Việt Nam

Trong thời kì hiện đại, cùng với các xu thế phát triển mạnh như vũbão ở các nước trên thế giới, như: xu thế hội nhập và toàn câu hóa thế giới;

xu thế phát triển nền kinh tế tri thức; xu thế học tập suốt đời; xu thế côngnghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước Việt Nam cần phải tiến hành côngcuộc đổi mới toàn diện trên mọi lĩnh vực, mà trong đó Giáo dục là lĩnh vựcphải được quan tâm và được đầu tư hàng đầu; Đầu tư cho giáo dục là quốcsách Để đảm đương được trọng trách là cung cấp nguồn nhân lực cho mọilĩnh vực của xã hội và phấn đấu trở thành một thành viên chính thức trongWTO, thì nền giáo dục phải đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo và bồidưỡng cho thế hệ trẻ nói chung và công tác đào tạo và bồi dưỡng cho độingũ CBQL giáo dục ở các cấp học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Bởi vậy công tác đào tạo và bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ vànăng lực cho hiệu trưởng trường THCS trong thành phố Hà Nội để đáp ứngđược yêu cầu đòi hỏi của thực tế đất nước trong giai đoạn hiện nay, từngbước hòa nhập với sự phát triển của thế giới trong là hết sức cần thiết vàtrở nên cấp bách Bồi dưỡng cho hiệu trưởng các trường mầm non đến hiệutrưởng các trường phổ thông và các trường chuyên nghiệp trở thành mộttrong những nhiệm vụ quan trọng của Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục

Hà Nội Chiều hướng, nội dung và tính chất của các xu thế phát triển của

toàn cầu đã trở thành một nhân tố quan trọng, mang tính khách quan có tácdụng định hướng và chi phối mạnh mẽ đến mục tiêu giáo dục, nội dung vàphương thức giáo dục của các nhà trường.

1.3.2 Yếu tố chủ quan

1.3.2.1 Đặc điểm của học viên lớp bồi dưỡng hiệu trưởng

Nguồn học viên của lớp bồi dưỡng hiệu trưởng THCS là: Các đồngchí hiệu trưởng trực tiếp đang công tác tại các trường THCS trên địa bàn

Hà Nội (công lập, bán công và cả dân lập); các đồng chí phó hiệu trưởngcác trường THCS trong Thủ đô Hà Nội - là lực lượng tạo nguồn cho Hiệutrưởng các trường THCS; bên cạnh đó là các đồng chí trưởng, phó trưởngphòng và chuyên viên của phòng giáo dục và đào tạo thuộc các quận/huyện của Thủ đô Hà Nội

Về trình độ CMNV của đội ngũ học viên là rất khác nhau, với gốcđào tạo khác nhau; năng lực của mỗi học viên cũng khác nhau; họ giữnhững vị trí và vai trò khác nhau trong Nhà trường (nơi họ đang công tác);

họ có những hoàn cảnh gia đình khác nhau các loại công việc cứ chốngchéo lên nhau, việc nào cũng cần thiết và đều quan trọng cả, do vậy việcthu xếp thời gian và công sức để đi học bồi dưỡng là rất khó khăn, nếukhông có quyết tâm, nhận thức đúng về sự cần thiết của việc học lớp bồidưỡng và phương pháp làm việc khoa học Bởi vậy đây cũng là một trongnhững yếu tố chủ quan có tác động mạnh và thường xuyên tới học viên lớpbồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS

1.3.2.2 Nhận thức của các thành phần khác liên quan đến bồi dưỡng bồi dưỡng

Một trong những yếu tố tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến hoạt độngbồi dưỡng lớp bồi dưỡng hiệu trưởng THCS là nhận thức của các thành phầnkhác có liên quan đến hoạt động này Đó là các lực lượng tham gia vào công

tác giáo dục và đào tạo nói chung và công tác bồi dưỡng nói riêng cho Hiệutrưởng, cho các Tổ trưởng chuyên môn của của các trường từ Mầm non đếnChuyên nghiệp được thực hiện tại Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội,như: Ủy ban nhân dân thành phố và các quận/ huyện, Sở Giáo dục và Đào tạo;các phòng giáo dục và đào tạo, CBQL và giảng viên của Trường Bồi dưỡngcán bộ giáo dục Hà Nội, CBQL các trường THCS Nhận thức của các lựclượng này trở thành một trong những yếu tố chủ quan không thể thiếu được và

đã tác động đến công tác đào tạo và bồi dưỡng của nhà Trường Bồi dưỡng cán

bộ giáo dục Hà Nội Đó là nhận thức của các lực lượng tham gia giảng dạy vềchủ trương, chính sách và cơ chế quản lý đối với việc phát triển giáo dụcTHCS trong giai đoạn hiện nay; Nhận thức của các lực lượng tham gia giáodục về sự cần thiết của công tác bồi dưỡng cho hiệu trưởng, về mục tiêu, yêucầu; nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng hiệu trưởng;

Từ vấn đề nhận thức của các lực lượng giáo dục này sẽ dẫn đến cácchủ trương, sách lược, các công văn chỉ đạo, định hướng và hướng dẫnthực hiện mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục thông qua các phong tràogiáo dục, các hoạt động giáo dục cho các nhà trường Trên cơ sở đó màxác định thái độ và hành động đúng với các đối tượng liên quan đến hoạtđộng bồi dưỡng trong xã hội nói chung và trong Trường Bồi dưỡng cán bộgiáo dục Hà Nội nói riêng

*

* *

Trong bối cảnh của thế giới đang có nhiều biến đổi, Việt Nam cũngphải có những bước đột phá để thể hiện và khẳng định với thế giới về khảnăng và tiềm lực của mình Muốn vậy Giáo dục phải đổi mới, mà trong đócông tác bồi dưỡng cho hiệu trưởng nói riêng và cho CBQL, cho giáo viên

và nhân viên các trường THCS nói chung trong toàn thành phố Hà Nội là

rất cần thiết, đòi hỏi chúng ta cần phải cải tiến, đổi mới nội dung bồidưỡng, phương pháp bồi dưỡng, hình thức bồi dưỡng đa dạng, phong phú

và phù hợp với người học đồng thời xây dựng kế hoạch bồi dưỡng hàngnăm cần bám sát nhu cầu của người học và yêu cầu đòi hỏi của thực tiễngiáo dục phổ thông Để hoàn thành quá trình nghiên cứu đề tài này, chúngtôi đã nghiên cứu một cách thận trọng, nghiêm túc và khoa học, để tìmkiếm, thu thập các tài liệu cần thiết có liên quan phục vụ cho đề tài; trên cơ

sở đó phân tích, lựa chọn và hệ thống hóa những vấn đề lí luận để xây dựngthành cơ sở lí luận làm căn cứ khoa học cho quá trình điều tra, nghiên cứuthực trạng, đề xuất và khảo nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động bồidưỡng cho hiệu trưởng trường THCS ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục

Hà Nội

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG

CHO HIỆU TRƯỞNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Ở TRƯỜNG BỒI DƯỠNG CÁN BỘ GIÁO DỤC HÀ NỘI

2.1 Khái quát về giáo dục ở Thủ đô Hà Nội và Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

2.1.1 Khái quát về giáo dục ở Thủ đô Hà Nội

Đáp ứng sự phát triển của đất nước, nền giáo dục Việt Nam nóichung và giáo dục của Thành phố Hà Nội nói riêng đã có những thay đổilớn về cơ cấu, cơ chế và chính sách Trong thời kì đổi mới của Việt Nam,Giáo dục của đất nước nói chung mà trong đó có giáo dục của Thủ đô HàNội đã những chuyển biến và đạt những thành tựu đáng kể là: Xây dựng

được hệ thống giáo dục quốc dân tương đối hoàn chỉnh; quy mô giáo dục

và đào tạo tăng nhanh; công bằng trong xã hội và trong giáo dục cơ bảnđược đảm bảo; chủ trương xã hội hóa giáo dục đã đem lại kết quả bước đầu

và chất lượng giáo dục được nâng cao

Quy mô giáo dục của Hà Nội hiện nay: Đáp ứng nhu cầu đào tạonguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa của đấtnước, ngành giáo dục và đào tạo không ngừng nâng cao chất lượng của dạy

và học; đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo và bồi dưỡng Ngành giáodục và đào tạo Thủ đô Hà Nội đã có những điều kiện phát triển về mọi mặtvới quan điểm cơ bản là: “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”.Đến nay các trường THCS trong toàn Hà Nội đã phát triển mạnh mẽ về quy

mô và chất lượng, như: Tổng số trường THCS là 216 trường, trong đó sốtrường THCS công lập là 212 trường, 01 trường THCS bán công, 03 trườngTHCS dân lập Toàn Thủ đô Hà Nội có 44 trường đạt chuẩn Quốc gia Tỷ

lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn trong các nhà trường đạt được khá cao,như: giáo viên tiểu học đạt 99% ; giáo viên THCS, trung học phổ thông vàtrung học chuyên nghiệp đạt chuẩn đào tạo là 100% (trích nguồn: Sở Giáodục và Đào tạo Hà Nội tháng 12 năm 2013)

Ngành giáo dục và đào tạo Hà Nội tự hào có 04 đơn vị và 02 cá nhânđược phong tặng danh hiệu anh hùng, 04 đơn vị được Nhà nước trao tặnghuân chương Lao động, nhiều đơn vị và cá nhân được tặng cờ thi đua củaChính phủ, của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Ủy ban nhân dân Thành phố.Trong những năm qua Hà Nội có 04 nhà giáo được phong tặng danh hiệuNhà giáo Nhân dân, 90 nhà giáo được phong tặng Nhà giáo ưu tú Năm

1999 ngành giáo dục và đào tạo Hà Nội vinh dự được Nhà nước tặngthưởng Huân chương Độc lập hạng Ba

2.1.2 Vài nét về Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội

* Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Nhà trường

Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội được thành lập ngày 27tháng 4 năm 1968 theo quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố HàNội Trường là cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo và bồidưỡng trên địa bàn thành phố Hà Nội; chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ủyban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Địachỉ của trường: ngõ 219 phố Trung Kính, phường Yên Hòa, quận CầuGiấy, Thành phố Hà Nội

* Chức năng và nhiệm vụ chủ yếu của Nhà trường là:

- Tổ chức các lớp học bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ chocán bộ, giảng viên, nhân viên làm công tác quản lí, giảng dạy và phục vụgiảng dạy trong các cơ sở giáo dục và đào tạo thuộc ngành giáo dục và đàotạo của thành phố Hà Nội, theo các hình thức bồi dưỡng dài hạn, ngắn hạnhoặc theo chuyên đề;

- Tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học về công tác quản lí;

- Giáo dục, bồi dưỡng kiến thức cho CBQL, giáo viên, nhân viên vàtriển khai những tiến bộ về khoa học giáo dục tới các cơ sở giáo dục trên địabàn Thành phố;

- Liên kết với các cơ sở giáo dục ở trong nước và ở nước ngoài để tổchức các lớp đào tạo và bồi dưỡng lại cho cán bộ, giáo viên và nhân viên;

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo sự chỉ đạo của Giám đốc Sở Giáodục và Đào tạo Hà Nội (như thanh tra thi và coi thi các Hội đồng thi hết cấp,học sinh giỏi, giáo viên giỏi, thi nghề )

Bộ máy tổ chức của trường gồm:

- Hiệu trưởng, và 03 phó Hiệu trưởng

Các phòng chức năng: 03 Phòng gồm Phòng Giáo vụ, Phòng Tổ chức Hành chính, Phòng Kế toán

Các Khoa chuyên môn: 06 Khoa gồm Giáo dục Mầm non, Khoa Giáodục Tiểu học, Khoa Giáo dục Trung học, Khoa Giáo dục Thường xuyên,Khoa Giáo dục Chuyên nghiệp, Khoa Lý luận quản lý - Giáo dục đại cương.

- 01 Trung tâm thông tin - Tư liệu

* Đội ngũ CBQL, giảng viên và nhân viên

- Về số lượng và cơ cấu:

Trong quá trình phát triển, đội ngũ CBQL, giảng viên và nhân viên củaTrường cũng có những thay đổi theo hướng phát triển số lượng và nâng caochất lượng để thích ứng với các yêu cầu phát triển của Trường

Nhìn chung, bộ máy Ban giám hiệu đủ nhân sự so với yêu cầu củaNhà trường, song do đội ngũ CBQL của Nhà trường còn thiếu, nên 02 đồngtrong Ban giám hiệu phải kiêm trưởng phòng Tổ chức hành chính và khoa

Lý luận quản lý - giáo dục đại cương Lực lượng nhân sự tại các Khoa,Phòng rất mỏng, có đơn vị chỉ 3 - 4 người Các khoa chuyên môn hoạtđộng độc lập theo hệ thống đối tượng được bồi dưỡng và theo sự chỉ đạo từ

Bộ Giáo dục và Đào tạo đến Sở Giáo dục và Đào tạo đảm nhận công tác

BD đúng cấp học Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 01 Khoa: Khoa Lý luậnquản lý - giáo dục đại cương bị chồng chéo về đối tượng bồi dưỡng vàtrường chưa có một đơn vị quản lý công tác nghiên cứu khoa học và hợptác quốc tế

Về trình độ: 100% Cán bộ quản lý, giảng viên và nhân viên củatrường đạt chuẩn và trên chuẩn, trong đó lực lượng cán bộ giảng dạy cótrình độ thạc sỹ chiếm 64,5%, phấn đấu đến năm 2015 trường có trên 80%giảng viên trình độ thạc sỹ và tiến sỹ Đây là lực lượng nòng cốt đi đầutrong giảng dạy và nghiên cứu khoa học của Nhà trường

Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ giảng viên của trường cũng còn phải cốgắng nhiều hơn nữa mới đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ được giao, đặc

biệt cán bộ giảng dạy có gốc đào tạo là các môn khoa học cơ bản (Văn,Toán, Lý, Hóa…) chuyển sang làm nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng CBQLgiáo dục mà chưa được đào tạo và bồi dưỡng một cách chính quy, bài bản

về quản lý giáo dục, quản lý nhà nước Số giảng viên đứng tuổi có CMNVvững vàng đã về nghỉ hưu; số giảng viên và giảng viên trẻ mới được bổsung khá đông; sự gối tiếp để hỗ trợ giúp đỡ CMNV cho nhau chưa đượcnhiều thời gian, một số ít giáo viên trước khi về Trường Bồi dưỡng cán bộgiáo dục Hà Nội là giáo viên dạy trực tiếp ở trường trung học phổ thông vàTHCS, chưa kinh qua công tác quản lý và lãnh đạo, nên chưa có kinhnghiệm về quản lý và lãnh đạo trong các cơ sở giáo dục;…

* Cơ sở vật chất của Nhà trường:

Năm 2013, Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục được Thành phố và SởGiáo dục và Đào tạo cho chuyển đến điạ điểm mới tại phường Yên Hòa,quận Cầu Giấy Cơ sở vật chất được cấp mới và khá đầy đủ Mặc dù mặt bằngdiện tích còn hẹp, nhưng các điều kiện cơ bản đã được đáp ứng:

- Số phòng học hiện có: 22 phòng

- Số phòng thực hành hiện có: 07 (02 phòng máy tính; 03 phòng thínghiệm Lý, Hóa, Sinh; 01 Phòng Mỹ thuật; 01 phòng Âm nhạc)

- Diện tích thư viện nhà trường: 350m2 với khoảng 25.000 đầu sáchchuyên ngành và 30 đầu báo; tạp chí với hiều tư liệu điện tử (băng, đĩa…)

Cơ sở vật chất mới đã và đang góp phần đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng hằngnăm của Ngành, là tiền đề cho việc thay đổi hình thức và phương pháp đàotạo bồi dưỡng

2.1.3 Khoa Giáo dục Trung học

Khoa Giáo dục Trung học có 7 giảng viên; 100% giảng viên của khoa

có trình độ chuyên môn đào tạo là đại học trở lên (trong đó có 05 đ/c trình độthạc sĩ) Khoa Giáo dục Trung học có các chức năng và nhiệm vụ sau:

- Tham mưu, tổng hợp đề xuất ý kiến giúp hiệu trưởng và phó hiệutrưởng phụ trách xây dựng kế hoạch nhà trường;

- Quản lí cán bộ, giảng viên của khoa theo phân cấp của Hiệu trưởng

- Giảng dạy các lớp cán bộ quản lí và tổ trưởng chuyên môn

- Chủ trì tổ chức và quản lí các lớp bồi dưỡng theo sự phân công củahiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn

Khoa có đội ngũ cán bộ, giảng viên có năng lực chuyên môn, nhiệttình, trách nhiệm trong công việc Khoa xây dựng được đội ngũ cộng tácviên có uy tín, năng lực chuyên môn là giảng viên, chuyên gia các trườngđại học, vụ, viện tham gia giảng dạy các chuyên đề bồi dưỡng chuyênmôn chuyên sâu Tổ chức bộ máy khoa đang trong giai đoạn kiện toàntrong khi khối lượng công việc theo kế hoạch khoa được phân công nhiều.Đội ngũ giáo viên khoa có nhiều biến động, một số đồng chí giáo viênmới điều chuyển về khoa trong giai đoạn làm quen với công việc và hoạtđộng của khoa

2.2 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trung học cơ sở ở Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục

Hà Nội

2.2.1 Thực trạng chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng Trung học cơ sở

Hiện nay, chương trình bồi dưỡng đang thực hiện gồm 360 tiết, kể

cả phần thảo luận, tự học tự nghiên cứu và thực tế của học viên Chươngtrình bồi dưỡng hiệu trưởng trung học cơ sở được chia làm 2 phần, 5module với 19 chuyên đề cụ thể như sau:

Chương trình Bồi dưỡng Hiệu trưởng THCS gồm 2 phần là:

- Phần một: Bồi dưỡng kiến thức và kĩ năng lãnh đạo trường phổ thông(gồm 5 môđun, với 19 chuyên đề)

- Phần hai: Nghiên cứu thực tế và viết tiểu luận

Cụ thể là:

- Module 1,2 (gồm 3 chuyên đề), học viên phải làm bài kiểm tra số 1

- Module 3 (gồm 4 chuyên đề), học viên phải làm bài kiểm tra số 2

- Module 4 (gồm 8 chuyên đề), học viên phải làm bài kiểm tra số 3

- Module 5 (gồm 4 chuyên đề), học viên phải làm bài kiểm tra số 4Mỗi học viên học lớp bồi dưỡng hiệu trưởng THCS ở trường Bồidưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội cần phải đảm bảo đủ chuyên cần học tậptheo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Khi học viên nghỉ học, khôngđảm bảo chuyên cần của mỗi môđun (nghĩa là không đảm bảo thời gian họctập của phần kiến thức và kỹ năng của mỗi môđun) thì việc làm bài kiểmtra sau môđun đó không được thực hiện Để được làm bài kiểm tra sau mỗimôđun đó thì học viên đó cần phải có sự bổ sung phần kiến thức và kĩ năng

mà mình nghỉ học Học viên phải có đủ các bài kiểm tra, có viết tiểu luận

và cả hai loại này đều đạt yêu cầu trở lên; đồng thời có bài viết thu hoạchđạt yêu cầu trở lên sau khi đi thực tế học tập tại một cơ sở giáo dục nào đó

do Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội và Khoa Giáo dục Trung học

tổ chức cho lớp bồi dưỡng

Với những yêu cầu quy định trên, với người CBQL nói chung và đặcbiệt hiệu trưởng THCS để thực hiện nghiêm túc và hoàn thành được khóabồi dưỡng với kết quả tốt không phải là điều đơn giản, bởi lẽ hiệu trưởngcòn bộn bề công việc quản lý và lãnh đạo của nhà trường cùng với trọngtrách của gia đình như bao người khác và phải hoàn thành các nhiệm vụhọc tập, nghiên cứu mà giảng viên giao cho Bởi vậy đây cũng là một trongnhững yếu tố khách quan có tác động mạnh đến hoạt động bồi dưỡng củahọc viên là hiệu trưởng THCS

2.2.2 Thực trạng về đội ngũ hiệu trưởng trung học cơ sở ở Hà Nội

hiện nay

- Tổng số là 1791 đồng chí, trong đó có 597 hiệu trưởng, 1194 là phó

hiệu trưởng (Xem bảng 2.4, phụ lục 4).

+ Trong 597 người là hiệu trưởng có : 406 nữ, 191 nam

+ Trong 1194 người là hiệu phó có: 884 nữ, 310 nam

Nghiên cứu thực trạng về trình độ chuyên môn đào tạo và trình độnghiệp vụ về quản lý của đội ngũ CBQL trong các trường THCS rất khácnhau (yêu cầu là có bằng về Quản lý giáo dục hoặc chúng chỉ về Quản lýgiáo dục) và so sánh tương quan với các cấp học khác như: Cấp học Mầmnon; Tiểu học; THCS; trung học phổ thông; trung học chuyên nghiệp và

giáo dục thường xuyên thì trình độ CMNV của họ lại càng khác nhau (Xem

bảng thống kê số 2.5, phụ lục 4).

Nhận xét: Nghiên cứu qua bảng số 2.5, chúng ta thấy:

- Trình độ chuyên môn đạt chuẩn của đội ngũ CBQL các trường THCS

là 100%; trình độ đại học chiếm tỉ lệ 70%; Trình độ chuyên môn trên đại họcchiếm tỉ lệ 1,5%;

- Số CBQL các trường THCS đã qua lớp bồi dưỡng về công tác quản lýgiáo dục chiếm tỉ lệ là 96%

Như vậy đội ngũ CBQL các trường THCS được đào tạo có trình độchuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn là rất cao, có trình độ nghiệp vụ quản lýgiáo dục cũng khá cao so với cả nước Điều đó chứng tỏ rằng năng lựcCMNV quản lý giáo dục khá chắc kết hợp với tuổi đời khá cao đã nói lên sựvững vàng và dày dạn, giàu kinh nghiệm trong công tác quản lý và lãnh đạoNhà trường

Để có cơ sở khoa học cho việc đề xuất một số biện pháp quản lý hoạtđộng bồi dưỡng cho hiệu trưởng trường THCS ở Trường Bồi dưỡng cán bộgiáo dục Hà Nội có hiệu quả hơn chúng tôi đã tiến hành khảo sát bằng