LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý GIÁO dục PHÒNG NGỪA bạo lực học ĐƯỜNG TRONG học SINH TRUNG học PHỔ THÔNG TRÊN địa bàn HUYỆN mê LINH, THÀNH PHỐ hà nội

Bạo lực học đường không phải là một hiện tượng mới xuất hiện mà đã song hành cùng giáo dục từ khi nó ra đời nhưng được chú ý nhiều trong thời gian gần đây. Bạo lực học đường thể hiện trong hai mối quan hệ chủ yếu: Giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh. Một bộ phận nhỏ các thầy giáo, cô giáo và các em học sinh hiện nay do nhận thức lệch lạc nên đã có những hành vi bạo lực trong trường học. Theo thống kê trên thế giới, mỗi năm có 6 triệu em trai và 4 triệu em gái có liên quan trực tiếp tới bạo lực học đường. Trên thực tế, con số này đang ngày càng tăng lên, bạo hành trường học đang dần trở thành vấn đề chung của giáo dục quốc tế.

MỞ ĐẦU 3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG

NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

17

1.2 Nội dung quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học

đường trong học sinh trung học phổ thông

26

1.3 Các nhân tố tác động đến quản lý giáo dục phòng ngừa

bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông

35

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

40

2.1 Thực trạng bạo lực học đường trong học sinh trung học

phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố HàNội hiện nay

40

2.2 Thực trạng quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học

đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bànhuyện Mê Linh, thành phố Hà Nội và nguyên nhân

51

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG

NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

65

3.2 Các biện pháp quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học

đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bànhuyện Mê Linh, thành phố Hà Nội hiện nay

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Bạo lực học đường không phải là một hiện tượng mới xuất hiện mà đãsong hành cùng giáo dục từ khi nó ra đời nhưng được chú ý nhiều trong thờigian gần đây Bạo lực học đường thể hiện trong hai mối quan hệ chủ yếu:Giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh Một bộ phận nhỏ cácthầy giáo, cô giáo và các em học sinh hiện nay do nhận thức lệch lạc nên đã

có những hành vi bạo lực trong trường học Theo thống kê trên thế giới, mỗinăm có 6 triệu em trai và 4 triệu em gái có liên quan trực tiếp tới bạo lực họcđường Trên thực tế, con số này đang ngày càng tăng lên, bạo hành trườnghọc đang dần trở thành vấn đề chung của giáo dục quốc tế

Trong thời gian gần đây, bạo lực học đường trong nhà trường mặc dùchỉ là hiện tượng cá biệt nhưng lại là một đề tài nóng bỏng, gây xôn xao trong

dư luận, được các phương tiện thông tin đại chúng phản ánh khá nhiều; điều

đó đã ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục Một

số cơ quan báo chí có nhiều bài phản ánh về tình trạng học sinh đánh nhaumang tính bạo lực ở trong và ngoài nhà trường, đặc biệt học sinh lứa tuổitrung học phổ thông Có một số vụ việc xảy ra đã gây ra hậu quả nghiêmtrọng, gây tâm lý lo lắng, bức xúc trong một bộ phận xã hội Vấn đề bạo lựcđường diễn ra trong thời gian gần đây là một trong những biểu hiện của tìnhtrạng xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức của học sinh

Theo báo cáo của các sở giáo dục và đào tạo, từ đầu năm học 2009

-2010 đến nay, trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ học sinh đánh nhau ởtrong và ngoài trường học Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách: 881học sinh, cảnh cáo: 1.558 học sinh, buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần,

1 năm học): 735 học sinh, Như vậy, cứ 5.260 học sinh thì xảy ra một vụđánh nhau; cứ 9 trường thì xảy ra một vụ học sinh đánh nhau; cứ 10.000 học

sinh thì có một học sinh bị kỷ luật cảnh cáo vì đánh nhau; cứ 11.111 học sinhthì có một học sinh bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau

Trong số các vụ việc học sinh đánh nhau được phân tích ở trên, phầnlớn là vụ việc xích mích nhỏ giữa các học sinh, các em dùng tay, chân đánhnhau nhưng được sự can ngăn kịp thời nên không để xảy ra hậu quả nghiêmtrọng Tuy nhiên trong số đó vẫn có những vụ việc xảy ra mang tính chấthoặc gây hậu quả nghiêm trọng Đáng chú ý là hiện tượng, vụ việc như họcsinh nữ đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn, quay phim rồi tung lên mạng, coinhư là một “chiến tích” để thể hiện mình trước mọi người (xảy ra tại thànhphố Hà Nội, tỉnh An Giang, thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Quảng Ngãi…);học sinh đánh nhau có sử dụng hung khí, gây thương tích nặng cho bạn, có

vụ việc xảy ra chết người (năm học 2009 - 2010 xảy ra 07 vụ việc học sinhđánh nhau dẫn đến chết người ở trong và ngoài trường học); học sinh cấu kếtvới các đối tượng thanh, thiếu niên đã bỏ học ngoài xã hội chặn đường đánhhọc sinh khác hoặc tổ chức thành từng nhóm đánh nhau có hung khí ở ngoàitrường học

Việc học sinh đánh nhau là hành vi tiêu cực, để lại nhiều hậu quả cả

về mặt thể chất và tinh thần cho các em Nó không chỉ làm cho các em lolắng, đau khổ nhất thời mà còn làm ảnh hưởng đến sự phát triển về tình cảm,

xã hội và thể chất ở học sinh, đồng thời ảnh hưởng đến kết quả học tập củacác em Những học sinh đi đánh bạn nếu không được uốn nắn, giáo dục kịpthời sẽ hình thành tính cách hung hăng, hay giận dữ, bốc đồng, thích bạolực, thiếu tôn trọng người khác… và các em sẽ gặp nhiều khó khăn trongcuộc sống Còn những em chứng kiến sự việc đó cũng rơi vào tình trạng tâm

lý không ổn định, hoặc thờ ơ, lãnh đạm với nỗi đau của người khác hoặc là

lo lắng, sợ hãi, mất ý chí, niềm tin Hành vi đánh nhau gây cảm giác mất antoàn cho học sinh, tác động không tốt đến sức khoẻ thể chất, tinh thần của

các em; gây không khí mất đoàn kết trong lớp học, ảnh hưởng không tốt đếnviệc học hành của các em; tác động xấu đến môi trường giáo dục của nhàtrường, đặc biệt tới phong trào “xây dựng trường học thân thiện, học sinhtích cực” mà ngành giáo dục và các trường đang thực hiện; đồng thời gâybức xúc đối với xã hội.

Có thể nói, hiện tượng “bạo lực học đường” vẫn đang là nỗi bức xúc,chưa làm cho phụ huynh học sinh an tâm và những ai quan tâm tới sự nghiệpgiáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phải suy nghĩ Trong khi đó hoạt động giáo dụcphòng ngừabạo lực học đường trong học sinh nói chung, học sinh trung họcphổ thông huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội nói riêng chưa được tổ chức tiếnhành và quản lý chặt chẽ, nên hiệu quả hoạt động này chưa cao Đây chính lànguyên nhân cơ bản dấn đến tình trạng bạo lực học đường trong học sinhtrung học phổ thông trên địa bàn có nguy cơ bùng nổ và lan rộng trong cáctrường học dẫn đến hậu quả nghiêm trọng

Chính vì vậy, chúng ta cần nhận diện đúng mức vấn đề này, phát hiện

và phân tích đầy đủ các nguyên nhân một cách khoa học nhằm tìm ra nhữngbiện pháp hiệu quả để quản lý chặt chẽ hoạt động giáo dục phòng chốngnhững hành vi tiêu cực, góp phần tích cực xây dựng môi trường thân thiệntrong nhà trường, ở gia đình và trong xã hội Việc nghiên cứu cơ sở lý luận,thực trạng các nguyên nhân quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa biểu hiện

hành vi bạo lực trong học sinh để từ đó đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực trong học sinh trung học phổ thông nói chung và học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội hiện nay nói riêng là rất cần thiết.

2.Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Bạo lực học đường được ngành giáo dục nhiều quốc gia coi là một vấn

đề trầm trọng trong trường học Điều đáng lo ngại là dư luận xã hội cũng như

nhiều bậc phụ huynh còn chưa hiểu hết những nguy cơ nghiêm trọng mà nó

có thể gây ra Hiện nay nhiều nước đang tìm các biện pháp can thiệp có hiệuquả nhằm chống tình trạng bắt nạt học đường

Tại Mỹ, với mục đích “đùa cho vui”, mà Brandon, học sinh bangOklahoma đã bị những học trò to khoẻ hơn chế giễu, bắt nạt, dẫn đến tổnthương tâm lý nghiêm trọng Sau nhiều lần là mục tiêu cho các học sinh khácbắt nạt, Brandon cảm thấy sợ đến trường và cảm thấy nơi đây như một địangục Không chịu được khổ đau dày vò trong lòng, cậu bé đã tự tử bằng mộtkhẩu súng Vụ việc đã khiến Nghị viện Oklahoma đưa ra Đạo luật Phòngchống Bắt nạt tại học đường năm 2002

Theo kết quả nghiên cứu của một nhóm các nhà khoa học Mỹ đượccông bố trên tạp chí Journal of Developmental and Behavioural Pediatrics, cógần 90% học sinh từ lớp 3 đến lớp 6 tại Mỹ từng ít nhất một lần bị bạn họcbắt nạt, ức hiếp, ngoài ra 59% thừa nhận đã từng có hành động bắt nạt những

em khác Trong khi đó, Bộ Giáo dục Mỹ cho biết, cứ 3 học sinh từ lớp 6 đếnlớp 12 tại nước này thì có một em báo cáo đã bị bắt nạt tại trường TheoTrung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC), mỗi ngày tại nướcnày có 160.000 học sinh không dám đi học, vì các em sợ bị bắt nạt ở trường

Trước tình trạng phổ biến và những nguy cơ của bạo lực học đường,tháng 8 năm 2010, Bộ Giáo dục Mỹ đã mở cuộc Hội thảo Phòng chống nạnBắt nạt trong học đường tại Mỹ nhằm nâng cao nhận thức và kêu gọi dư luậncoi trọng việc đối phó với tệ nạn này Phát biểu tại Hội thảo, ông ArneDuncan, Bộ trưởng Giáo dục Mỹ, nói: “Nếu các học sinh thấy sợ cho sự antoàn của mình tại trường học, lo lắng về chuyện bị ăn hiếp, kỳ thị hoặc chếnhạo, vì sắc tộc, tôn giáo, định hướng giới tính, khuyết tật của mình, hay là vìmột loạt lý do khác, thì đó là một điều hoàn toàn lố bịch cho hệ thống giáodục của chúng ta”

Tại Nhật, học sinh thường luôn phải chịu sức ép nặng nề từ những vụbắt nạt học đường, gây những tổn thương tâm lý nghiêm trọng đối với một

số em Nạn hành hung trong học đường có liên quan đến nhiều vụ tự sátcủa giới trẻ Theo Bộ Giáo dục Nhật Bản, trong năm 2007 con số những vụbắt nạt trong học đường ở nước này là 124.898 vụ Trong cùng năm, con sốhọc sinh tự tử ở Nhật Bản là 171 vụ Trong số này có sáu học sinh do bị bắtnạt mà tự tử

Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê từ đường dây nóng được Cục Bảo

vệ chăm sóc trẻ em (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) công bố trongnhững ngày cuối năm 2012, so với 10 năm trở về trước, số vụ bạo hành tạitrường học tăng gấp 13 lần (trong khi bạo hành tại cộng đồng tăng bảy lần,bạo hành với trẻ tại gia đình tăng gấp ba lần) Bạo lực học đường hiện đang

có xu hướng gia tăng, kể cả số lượng vụ việc lẫn tính chất nghiêm trọng

Bạo lực học đường không phải là điều gì mới Nhưng sự gia tăng,bùng phát về số lượng cũng như tính chất nghiêm trọng của vụ việc mangmàu sắc xã hội đen gần đây đã khiến xã hội hoang mang, lo lắng Khôngchỉ xảy ra với đối tượng nhỏ tuổi, giờ bạo lực đã lan tới cả giảng đường đạihọc, nơi những trí thức tương lai và đều đã ở độ tuổi trưởng thành đang

“dùi mài kinh sử”

Một trong những nguyên nhân khá quan trọng liên quan đến đặc điểmrất dễ rối nhiễu tâm lý lứa tuổi của các em nhỏ Chúng đang trong giai đoạnhình thành, phát triển tâm lý và thể chất cho nên luôn hiếu động và tìm mọicách thể hiện cái tôi bản thân Và khi phải chịu nhiều áp lực căng thẳng gâynên những rắc rối trong đời sống tâm lý, nếu không nhận được sự khuyên bảo,chỉnh đốn kịp thời, các em dễ rơi vào những hành động quá khích, khó bềkiểm soát Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Hằng Phương (Đại học Quốc gia HàNội) thì có ba nhóm vấn đề mà học sinh hiện cần được tham vấn: nhóm liên

quan đến học tập và thầy giáo, cô giáo; nhóm liên quan đến gia đình; nhómliên quan đến bạn bè và giới tính

Trong khi đó, PGS, TS Nguyễn Hồi Loan (Trường Đại học Khoa học

Xã hội & Nhân văn) lý giải: những rối nhiễu tâm lý ở học sinh chủ yếuxuất phát từ áp lực học tập Sự học ở Việt Nam được xã hội đề cao Trongkhi đó, mỗi năm chỉ có khoảng 30% số học sinh có thể “vượt vũ môn” vàođại học, cao đẳng Điều này tạo áp lực quá căng thẳng đối với học sinh phổthông ngày nay Thực tế, tới thời điểm này, tại các trường từ phổ thông lênđến đại học hầu như không có phòng tư vấn tâm lý chuyên biệt cho họcsinh, sinh viên

Nghiên cứu mới đây của nhóm tác giả Lê Thị Kim Dung, Lã ThịBưởi, Đinh Đăng Hoè cho thấy gần 100% số học sinh các cấp phải họcthêm, trong đó 17% số học sinh phải học thêm trên 5 giờ/ngày; 85% số họcsinh luôn bị căng thẳng tâm lý do áp lực của việc học tập; 61% số trẻ luôn

bị căng thẳng đối mặt với áp lực của các kỳ thi cũng như tần suất kiểm traquá lớn; 65% số học sinh luôn gặp khó khăn trong học tập do khối lượngnội dung của các môn học quá cao Hậu quả của hành vi bạo lực học đườngđang gây chao đảo trong đời sống tâm lý của học sinh, của gia đình, củanhà trường và xã hội

Theo TS Huỳnh Văn Sơn “Ngay trong môi trường học đường, việc dạylàm người còn bị xem nhẹ; chuyện dồn ép để học tập vẫn được đặt để nhưmột yêu cầu tối quan trọng Đó là chưa kể việc thiếu mềm mại trong cáchthức giáo dục, thiếu đầu tư cho việc tìm hiểu và tác động giáo dục Không ítthầy cô giáo vẫn cho rằng mình là bậc “bề trên”, thời gian đâu để lắng nghe,điều kiện đâu để tìm hiểu hoàn cảnh, sự đầu tư cho công tác giáo dục đạo đứccòn bị xem nhẹ thì thử hỏi bạo lực - một hành vi bột phát sao không có cơ hộinảy sinh?” Sự ảnh hưởng của các loại sản phẩm được núp bóng dưới văn hoá

một cách thô thiển, đó là những trò chơi bạo lực gián tiếp hay trực tuyến, đó

là những phim ảnh thiếu sự kiểm soát của những cơ quan chức năng đượctuồn vào bằng nhiều hình thức dẫn đến sự “rối nhiễu” hành vi về mặt tâm lý.Đây không hẳn là sự rối nhiễu mang tính chất tâm thần mà đó là rối nhiễu haylệch chuẩn hành vi với những định hướng chuẩn mực

Tiến sĩ Đinh Phương Duy, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thành phố

Hà Nội chỉ ra rằng: “Các giá trị xã hội đang thay đổi Thế hệ trẻ chưa đượcgiáo dục một cách bài bản đồng bộ nên một bộ phận không nhỏ bị khủnghoảng, tiếp thu những giá trị ảo không đúng với chuẩn mực của xã hội”

PGS, TS Trần Tuấn Lộ, Trưởng khoa Tâm lý Trường Đại học VănHiến cho rằng: “Cùng với sự phát triển của kinh tế và xã hội, thế hệ trẻđang bị đầu độc bởi ma lực của những trò chơi chém giết trong game, đồngthời cũng bị "nhiễm khuẩn” từ chính những cảnh bạo hành trong gia đình

và ngoài xã hội Chính người lớn đã góp phần không nhỏ làm tăng thêmtính hung hãn, côn đồ ở trẻ” và “Nguyên nhân từ nhà trường chính là sựgiáo dục chưa đủ, thậm chí không giáo dục về việc phòng chống bạo lực.Đặc biệt là gia đình cũng chưa quan tâm, chưa thân thiện với con cái trongkhi xã hội lại có quá nhiều yếu tố độc hại đối với lứa tuổi các em Học sinhtiếp xúc với hàng ngàn cảnh bạo lực… để rồi trở thành một hình ảnh quenthuộc và bắt chước theo Đó còn là hệ quả của sự vô cảm của người lớn,của việc giáo dục quá nặng về lý thuyết, kiến thức mà không giáo dục về

kỹ năng, đạo đức, nhân cách làm người”

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển cho biết:Những giá trị đạo đức trong xã hội đang thay đổi nhanh, trong khi việc ứngphó của ngành giáo dục không theo kịp Trong thời gian tới, phải tập trungbồi dưỡng cho giáo viên dạy môn đạo đức bởi trong thời gian qua, nhàtrường chỉ chú trọng tới các môn chính như toán, văn…

Nhằm góp phần cung cấp cho các nhà quản lý giáo dục, giáo viên, họcsinh, cha mẹ học sinh cũng như các đối tượng quan tâm khác trong xã hội các

kỹ năng cơ bản để phòng chống có hiệu quả bạo lực học đường và tệ nạn xãhội, đã có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau

Để góp phần khắc phục tình trạng bạo lực học đường, từ tháng 04/2011đến tháng 04/2012, PGS, TS Lê Vân Anh và nhóm tác giả công tác tại ViệnKhoa học Giáo dục Việt Nam đã nghiên cứu thành công công trình “Giảipháp ngăn ngừa các hành vi bạo lực trong học sinh trung học phổ thông”, mãsố: B2011-37-03NV

Năm 2013 vừa qua, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đãcho xuất bản Bộ sách “Giáo dục kỹ năng phòng chống bạo lực học đường”cho cấp tiểu học và trung học phổ thông

Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai công tác tại Viện Khoa học Giáo dụcViệt Nam với công trình nghiên cứu “Hành vi bắt nạt trong nhóm trẻ emtrai ở bậc trung học trong nhà trường phổ thông” Thời gian thực hiện từ12/2007 đến 12/2009 đã Nghiên cứu cơ sở lý luận và đưa ra một số thuậtngữ, các biểu hiện của trẻ đi bắt nạt, hậu quả và nguyên nhân dẫn tới hành

vi bắt nạt, biểu hiện của trẻ bị bắt nạt và hậu quả của việc bị bắt nạt, cácyếu tố ảnh hưởng đến hành vi bắt nạt ở một số trường trung học

Tạp chí Giáo dục, Bộ Giáo dục & Đào tạo số tháng 03/2013 có đăng

bài “Nguyên nhân và giải pháp ngăn ngừa hành vi đánh nhau ở học sinh trong nhà trường phổ thông”

Báo cáo tham luận “Nhận diện ảnh hưởng của trò chơi điện tử đến

sự phát triển nhân cách thiếu nhiên” đăng trong kỷ yếu Hội thảo Quốc tế

“Công nghệ thông tin trong giáo dục Việt Nam: Tích hợp hay chuyển đổi”Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2012

Nhóm 3 học sinh trường trung học phổ thông Kim Liên (Hà Nội):Nguyễn Ngọc Anh, Vũ Thảo Vân và Ngô Đức Minh đã chọn vấn đề “Bạo lựchọc đường” làm đề tài nghiên cứu tham dự cuộc thi Intel ISEF cấp thành phố

Hà Nội năm 2013 Đề tài đã giành giải Nhất ở lĩnh vực Khoa học và xã hộihành vi Các em đã đưa ra giải pháp do chính các em thực hiện, các em cònmong muốn hình thành Luật chống bạo lực học đường - đây là vấn đề ít ngườinghĩ đến khi mà hiện nay chúng ta chỉ mới chỉ dừng lại là kiểm điểm, đình chỉhọc tập học sinh

Có thể dễ dàng nhận thấy, mặc dù đã có nhiều tác giả, khá nhiều đầusách nói về bạo lực học đường, song những công trình nghiên cứu về bạolực học đường thường nghiên cứu đối tượng học sinh đặc biệt, thuộc cấphọc đại học, cao đẳng hoặc nghiên cứu đối tượng tại các khu đô thị lớntrong cả nước Trong khi đó, huyện Mê Linh là một huyện vừa sát nhập vớiThủ đô Hà Nội, dân cư trên địa bàn vừa tham gia sản xuất nông nghiệp vừatham gia lao động trong các khu công nghiệp, chế xuất, tình hình xã hộitương đối phức tạp

Vì vậy, chúng tôi chọn vấn đề “Quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu của mình với mong muốn

góp thêm một cái nhìn mới, một số biện pháp mới về vấn đề ngăn ngừa bạolực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện MêLinh, thành phố Hà Nội

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất biện pháp quản lý giáo dụcphòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địabàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận của quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực họcđường trong học sinh trung học phổ thông

Phân tích thực trạng quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường tronghọc sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

Đề xuất và khảo nghiệm sự cần thiết, tính khả thi của các biện phápquản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổthông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu.

Quản lý hoạt động giáo dục học sinh trung học phổ thông

* Đối tượng nghiên cứu.

Quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trunghọc phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

* Phạm vi và thời gian nghiên cứu.

Đề tài nghiên cứu dưới góc độ quản lý giáo dục nhằm tìm ra các biện phápquản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổthông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

Đề tài nghiên cứu, điều tra, khảo sát các đối tượng liên quan tại 6trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh: Mê Linh, Yên Lãng,Tiền Phong, Quang Minh, Tự Lập, Tiến Thịnh

Thời gian nghiên cứu từ tháng 8 năm 2008 đến tháng 12 năm 2013

5 Giả thuyết khoa học

Quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường là một nội dung quantrọng, một biện pháp hữu hiệu góp phần phòng chống tình trạng bạo lực họcđường trong học sinh trung học phổ thông Quá trình quản lý giáo dục phòngngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bàn

huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội được cấu thành bởi nhiều nhân tố, vừađược tiến hành một cách độc lập, vừa được lồng ghép với các môn học và

hoạt động chính trị - xã hội của nhà trường Nếu các chủ thể quản lý trong nhà

trường tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, trách nhiệm của các

tổ chức, các lực lượng đối với công tác quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lựchọc đường; Xây dựng và hoàn thiện được các quy chế, quy định quản lý giáodục phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh; Kế hoạch hoá quản lý giáodục phòng ngừa bạo lực học đường; Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá vàthi đua khen thưởng trong giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường; Quản lýhoạt động phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong giáo dục phòngngừa bạo lực học đường; Quản lý và tăng cường các điều kiện cơ sở vật chất

cho công tác giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường,… thì sẽ quản lý tốt

giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường, góp phần hạn chế và chấm dứt tìnhtrạng bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp tiếp cận phát triển: Chúng tôi quan niệm rằng,

các em học sinh trung học phổ thông đang ở trong độ tuổi vị thành niên,

mặc dù các em rất dễ sa ngã vào các tệ nạn, các tiêu cực trong xã hội, nhưng tương lai của các em còn rộng mở ở phía trước, các em hoàn toàn cóthể khắc phục được những suy nghĩ và hành vi chưa đúng chuẩn mực của

xã hội

* Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa họcchuyên ngành và liên ngành, bao gồm các phương pháp chính sau:

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Trên cơ sở phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá các tàiliệu lý luận về dạy học - giáo dục, quản lý giáo dục, việc phòng ngừa cáchành vi sai trái, tiêu cực trong học sinh của các tác giả trong và ngoài nước

có liên quan, đề tài đã xây dựng được cơ sở lý thuyết cho việc nghiên cứuvấn đề

Khảo cứu các chỉ thị, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam (Nghịquyết Đại hội đại biểu toàn quốc, Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hànhTrung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, ), các văn bản, chỉ thị hướng dẫncủa Bộ Giáo dục & Đào tạo, của Thành (Huyện) uỷ, Uỷ ban nhân dân, củangành giáo dục thành phố Hà Nội và huyện Mê Linh về giáo dục - dạy học,quản lý giáo dục, phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh; các sáchchuyên khảo, các công trình, đề án, đề tài nghiên cứu khoa học, các luận

án, luận văn khoa học quản lý giáo dục, các bài viết, bài báo có liên quanđến hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh Qua

đó rút ra nhận định trong việc đánh giá các sự kiện và luận giải các quanđiểm, tư tưởng có liên quan đến luận văn

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp trưng cầu ý kiến

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Điều tra, khảo sát nhằm xác định thực trạng quản lý hoạt động giáo dụcphòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địabàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

+ Phương pháp phỏng vấn trực tiếp

Tiến hành phỏng vấn trực tiếp một số giáo viên, cán bộ quản lý và họcsinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội vềvấn đề bạo lực học đường và quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đườngtrong học sinh

- Phương pháp quan sát sư phạm

Bằng phương pháp này, học viên đã tiến hành dự giờ một số buổi lênlớp lý thuyết, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, một số buổi sinh hoạt,hoạt động ngoại khoá qua đó đã thu thập những thông tin phục vụ cho việcđánh giá công tác quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường tronghọc sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố HàNội hiện nay

- Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục

Tiến hành nghiên cứu các bản đề án đổi mới giáo dục - đào tạo, tổngkết công tác giáo dục - đào tạo và quản lý giáo dục của ngành giáo dục và củaban giám hiệu các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh từnăm 2008 đến 2013

Tọa đàm với giáo viên, cán bộ quản lý, học sinh về kinh nghiệm quản

lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổthông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

- Phương pháp chuyên gia

Học viên đã trực tiếp trao đổi và xin ý kiến của các chuyên gia (là các nhàquản lý giáo dục, các nhà sư phạm có uy tín và kinh nghiệm trong giáo dục đạođức, kỹ năng sống cho học sinh, ) về việc xây dựng đề cương nghiên cứu, đề

xuất các biện pháp quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong họcsinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội và tổchức khảo nghiệm.

- Phương pháp khảo nghiệm

Tác giả luận văn đã tiến hành khảo nghiệm nhằm mục đích kiểm chứngtính đúng đắn, tính khoa học, tính khả thi và hiệu quả của việc quản lý giáodục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trênđịa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Qua đó khẳng định tính đúng đắncủa giả thuyết khoa học đã nêu

- Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng toán học thống kê để xử lý số liệu về kết quả điều tra, khảo sát

và thử nghiệm sư phạm (sử dụng phần mềm SPSS) Qua đó rút ra những kếtluận chính xác về kết quả thu được

7 Ý nghĩa của luận văn

- Luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận và thựctrạng quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trunghọc phổ thông huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

- Góp phần cung cấp những luận cứ khoa học giúp các cấp quản lý ởcác trường trung học phổ thông huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội tổ chức tốtcông tác quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinhtrung học phổ thông

8 Kết cấu luận văn

Kết cấu luận văn gồm: Phần mở đầu; 3 chương, 8 tiết; kết luận và kiếnnghị; danh mục tài liệu tham khảo; phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài

Để hiểu rõ bản chất và nguyên nhân của hiện tượng đánh nhau (cònđược hiểu là bạo lực học đường) ở học sinh trong nhà trường phổ thông, trướchết cần xác định rõ một số khái niệm, quan niệm và dựa vào mức độ của hiệntượng này để phân tích làm rõ vấn đề liên quan

1.1.1 Bạo lực học đường

* Bạo lực học đường

Bạo lực học đường là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tínhmiệt thị, đe doạ, dùng sức mạnh thể chất để khủng bố người khác (thườngxảy ra giữa trò với trò, giữa thầy với trò và ngược lại thậm trí giữa thầy vớithầy), để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí dẫn đến tử vong, đặc biệt làgây tổn thương đến tư tưởng, tình cảm, tạo cú sốc về tâm, sinh lý chonhững đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục ở nhà trườngcũng như đối với những người quan tâm tới sự nghiệp giáo dục

Trong quá trình nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến bạo lựchọc đường, nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra những quan điểm khác nhau vềkhái niệm bạo lực học đường Bạo lực học đường là bất kỳ hình thức hoạtđộng bạo lực hoặc các hoạt động bên trong các cơ sở giáo dục Nó bao gồmcác hành vi bắt nạt, lạm dụng thân thể, lạm dụng bằng lời nói, ẩu đả, bắn…

Bắt nạt và lạm dụng vật chất là những hình thức phổ biến nhất củabạo lực có liên quan đến bạo lực học đường Tuy nhiên trường hợp cựcđoan như bắn, giết người đã được liệt kê như là bạo lực học đường

* Hành vi bạo lực học đường

Tình trạng bạo lực học đường xảy ra ngày càng nhiều ở các trường, ởnhiều địa phương với tính chất và mức độ ngày càng nghiêm trọng hơn.Những biểu hiện của hành vi bạo lực học đường ở học sinh thường xảy ra vớinhững tính chất, biểu hiện như sau:

+ Thứ nhất: Xảy ra ở cả học sinh nam và học sinh nữ; đặc biệt trongthời gian gần đây tình trạng học sinh nữ đánh nhau có xu hướng ngày càngtăng và phổ biến hơn

+ Thứ hai: Hình thức đánh nhau từ đánh đơn lẻ cá nhân, nay xuất hiệnđánh “hội đồng”, tham gia tập thể (nhóm), có tổ chức, có chuẩn bị trước Gầnđây xuất hiện việc quay phim lại cảnh đánh nhau rồi tung lên mạng Internetgây ảnh hưởng uy tín của các nhân và nhà trường, gây xôn xao dư luận và bấtbình trong xã hội

+ Thứ ba: Thành phần tham gia đánh nhau rất đa dạng, từ học sinh cábiệt và lưu ban, những thanh thiếu niên không đi học cho đến học sinh cóhọc lực khá giỏi, cán bộ lớp, cán bộ đoàn Các vụ học sinh đánh nhau chủyếu ở lứa tuổi học sinh trung học phổ thông (từ 11 đến 18 tuổi)

+ Thứ tư: Địa điểm xảy ra bạo lực học đường cũng rất đa dạng và phứctạp, trước đây bạo lực học đường thường xảy ra bên ngoài nhà trường, nhữngnơi vắng vẻ, nơi công cộng (công viên, chùa,…) nhưng nay bạo lực họcđường còn xảy ra cả trong lớp học, trong khuôn viên nhà trường

+ Thứ năm: Thời gian xảy ra bạo lực học đường chủ yếu diễn ra vàoban ngày, công khai, nhiều người biết và chứng kiến

+ Thứ sáu: hành động bạo lực thô bạo, nhẫn tâm, vô văn hoá

* Những biểu hiện của hành vi bạo lực học đường

Hành vi bạo lực nếu được nhận diện và phát hiện sớm sẽ có thể ngănchặn được hậu quả mà chúng gây ra Xét về bản chất, hành vi bạo lực học

đường hay nói cách khác hành vi bạo lực ở tuổi vị thành niên có những dấuhiệu mầm mống và có thể phát hiện sớm để ngăn chặn.

- Biểu hiện qua cách cư xử nội tâm hay sự biểu lộ

Qua nghiên cứu và quan sát, các nhà khoa học nhận thấy rằng hành

vi bạo lực có mầm mống nảy sinh biểu hiện ở những đứa trẻ qua cách cư

Vì vậy khó có thể nghĩ rằng với những học sinh này, làm sao hành vi bạolực có thể xảy ra đối với chúng Nhưng trong thực tế, các nhà giáo dụccũng cần lưu ý quan tâm tới những em học sinh có cách cư xử nội tâm này

Không giống như cách cư xử nội tâm, những cách cư xử biểu lộ dễphản ánh các hành động lầm lỗi, gây hấn, hiếu động thái quá Cách cư xửnày thường có liên kết trực tiếp với các giai đoạn bạo lực Cách cư xử bạolực như đấm và đá thường được học khi quan sát qua hành động củanhững người khác Các hành động biểu lộ diễn ra cả bên trong và bênngoài nhà trường

- Biểu hiện qua các yếu tố tâm lý cá nhân

Từ góc độ nghiên cứu tâm lý học, chúng ta có thể xem xét sơ bộ quátrình biến đổi tâm lý từ một đứa trẻ bình thường đến trẻ vị thành niên phạmpháp Những biến đổi tâm lý của các em đã diễn ra vô cùng phức tạp trong

những hoàn cảnh rất khác nhau Nhưng tựu chung lại quá trình biến đổi ấythường trải qua ba giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1: Đứa trẻ bắt đầu bị lôi cuốn vào những hoạt động tiêu cực.Hoạt động tiêu cực là những hoạt động trong đó nảy sinh, củng cố,phát triển những yếu tố tâm lý và phương thức hành vi trái với mục đíchgiáo dục của xã hội Trong giai đoạn này, dấu hiệu đầu tiên biểu hiện ởchỗ, đứa trẻ thích thú theo những bạn bè “đi trước”, chơi bời lêu lổng Hầuhết các em tham gia vào các hoạt động đó một cách tự phát, a dua theo bạn

bè Từ trong những trò chơi và quan hệ bạn bè tự do, thoải mái không có sựkiểm soát của người lớn, dần dần nảy sinh ở đứa trẻ nhu cầu gắn bó vớinhóm bạn bè tự phát để cùng nhau được thực hiện những hoạt động “thoảimái” và gắn bó với nhau bởi sự ăn thua và cay cú, nợ nần, phục thù Tất cảnhững vấn đề đó không ngừng lôi cuốn, hấp dẫn đứa trẻ Cũng từ đó đứatrẻ sao nhãng việc học hành dẫn đến kết quả học tập giảm sút, nhiệm vụhọc tập dần dần trở thành một gánh nặng

Giai đoạn 2: Những hoạt động tiêu cực dần dần chiếm ưu thế trong đờisống của đứa trẻ

Do đứa trẻ tiếp tục bị lôi cuốn vào những hoạt động tiêu cực nênnhững tật xấu ngày càng được củng cố và phát triển Những nhu cầu, hứngthú, thói quen xấu dần dần hình thành như nghiện thuốc lá, nghiện ăn quàvặt, ham chơi bời, giả dối, tự do thoải mái làm những việc mình thích…Cũng từ đó đứa trẻ thấy cần thiết phải có tiền để ăn quà, mua thuốc lá nênbắt đầu xuất hiện một số hiện tượng như: ăn cắp, ăn trộm,… Những tật xấunày càng phát triển, đứa trẻ càng ngại tham gia vào những hoạt động họctập và lao động nghiêm túc, lẩn tránh sự giáo dục nghiêm khắc từ gia đình

và thầy cô, nhà trường Từ đó dẫn đến trốn học, bỏ học, tâm trí tập trungvào những hoạt động tự phát theo bạn bè, các tật xấu

Gia đoạn 3: Những hoạt động tiêu cực trở thành chủ yếu trong đời sốngcủa những đứa trẻ và dẫn đến sự biến chất trong nhân cách của chúng.

Biểu hiện bên ngoài của những đứa trẻ này là bỏ học, bỏ nhà ra đi cùngcác bạn bè cùng chơi Khi đã bỏ nhà ra đi, chúng dễ bị những kẻ xấu lôi kéo,lẩn tránh sự giáo dục, xa lánh những người tốt Về nhận thức, những chuẩnmực giá trị đạo đức thay đổi, thường hay biện hộ cho những hành vi sai tráicủa các em, hình thành niềm tin và nhân sinh quan sai lệch

1.1.2 Giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông

“Cuộc sống con người là một chuỗi những hoạt động giao lưu kế tiếp

nhau, đan xen vào nhau Con người muốn sống, muốn tồn tại phải hoạt

động” Vậy xét về phương diện Triết học và Tâm lý học, hoạt động là gì?

- Theo Từ điển Triết học: “Hoạt động là một phương thức đặc thù củacon người quan hệ với thế giới, một quá trình qua đó con người tái sản xuất

và cải tạo một cách sáng tạo thế giới tự nhiên, do đó làm cho bản thân mìnhtrở thành chủ thể hoạt động và làm cho những hiện tượng của tự nhiên mà conngười nắm được trở thành khách thể của hoạt động của mình”

- Khi hoạt động là đối tượng của tâm lý học, A.N Leonchiev đã địnhnghĩa như sau:

Hoạt động là một quá trình thực hiện sự chuyển hoá lẫn nhau giữa haicực chủ thể - khách thể Theo nghĩa rộng nó là đơn vị phân tử chứ không phải

là đơn vị cộng thành của đời sống chủ thể Đời sống của con người là mộtquan hệ thống nhất các hoạt động thay thế nhau Hoạt động, theo nghĩa hẹphơn tức là ở cấp độ tâm lý học, là đơn vị của đời sống mà khâu trung gian làphản ánh tâm lý, có chức năng hướng dẫn chủ thể trong thế giới đối tượng

Hoạt động giáo dục là quá trình tác động đến các đối tượng giáo dục đểhình thành cho họ những phẩm chất nhân cách

Hoạt động giáo dục là quá trình phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của học sinh, tập thể học sinh khi tham gia vào hoạt động học tập, giáodục trong và ngoài nhà trường Quá trình tổ chức này được đặt trong mốiquan hệ thuận lợi hài hòa giữa cá nhân với môi trường tự nhiên và xã hội,giữa cá nhân và tập thể, giữa giáo viên và học sinh với các lực lượng xã hộikhác trong mối quan hệ biện chứng giữa quá trình tác động có mục đích củanhà giáo dục với sự hoạt động tự giáo dục của học sinh.

“Học sinh trung học phổ thông ngày nay có những bước nhảy vọt vềchất trong quá trình học tập và rèn luyện Các em mạnh dạn hơn, suy nghĩ táo

bạo hơn, có những nhu cầu mới hơn, đặc biệt là nhu cầu về hoạt động…”.

Mặc dù hoạt động học tập vẫn là hoạt động chủ đạo, song nội dung và tínhchất hoạt động học tập ở lứa tuổi này khác rất nhiều so với các lứa tuổi trước

Nó đòi hỏi ở các em tính năng động và độc lập cao hơn, tư duy lô-gíc nhiềuhơn Những yêu cầu đó vừa phải được thể hiện trong hoạt động học tập, vừaphải cụ thể hoá trong các hoạt động giáo dục của tập thể Đây là một trongnhững đặc điểm hoạt động rất rõ nét của học sinh trung học phổ thông

Nhân cách của mỗi cá nhân được hình thành trong hoạt động, giao lưu

và thông qua hoạt động, giao lưu Giáo dục giữ vai trò chủ đạo đối với sựhình thành nhân cách Giáo dục thực hiện bằng nhiều con đường, nhiềuphương thức, ngoài con đường dạy học trên lớp có thể thông qua các hoạtđộng giáo dục khác ngoài lớp

Như đã biết, quá trình giáo dục và quá trình dạy học là những bộ phậncủa quá trình sư phạm toàn diện, thống nhất Trong quá trình dạy học, ngoàiviệc truyền thụ cho học sinh những tri thức khoa học một cách có hệ thống,còn phải luôn mang lại hiệu quả giáo dục, tức là giáo dục nhân cách cho họcsinh thông qua nội dung các môn học và tạo điều kiện cho toàn bộ quá trìnhgiáo dục đạt được hiệu quả cao

Trong quá trình giáo dục, ngoài việc hình thành cho học sinh thái độđúng đắn, các hành vi và các thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xửtrong các mối quan hệ về xã hội, chính trị, đạo đức, pháp luật , còn phải tạo

cơ sở để các em có thể bổ sung và hoàn thiện kiến thức đã học trong quá trình

dạy học Như vậy, Giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường là việc thực hiện các biện pháp của chủ thể giáo dục nhằm ngăn chặn và đẩy lùi các hành vi bạo lực đối với học sinh, giúp cho học sinh tránh được bạo lực trong và ngoài nhà trường, đảm bảo quyền được sống và học tập trong xã hội và trong nhà trường Đây là một công việc khó khăn và lâu dài, để học sinh được bảo

vệ thì việc phòng chống bạo lực học đường cần thiết phải có sự điều chỉnhcủa pháp luật Các em học sinh cần được bảo vệ về mọi mặt trong hành langpháp lý Chính vì vậy, vấn đề phòng ngừa, phòng chống bạo lực học đườngcần phải được luật hóa

1.1.3 Quản lý giáo dục phòng ngừa các hành vi bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông

Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hộicủa lao động Sự cần thiết của quản lý được C Mác viết: “Tất cả mọi laođộng trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên qui mô tương đối lớn,thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cánhân… Một người độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, cònmột dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng.”

Như vậy, C Mác đã chỉ ra bản chất quản lý là một hoạt động laođộng để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu quan trọng trong quátrình phát triển của xã hội loài người Quản lý trở thành một hoạt động phổbiến, diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quanđến mọi người

Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu một cáchkhái quát: Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có chủ đích củachủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm làm cho tổchức vận hành và đạt được mục đích đã đề ra.

Theo Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang, khái niệm quản lý giáo dục là kháiniệm đa cấp (bao hàm cả quản lý hệ giáo dục quốc gia, quản lý các phân hệcủa nó đặc biệt là quản lý trường học): Quản lý giáo dục là hệ thống nhữngtác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý nhằmlàm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lí giáo dục của Đảng, thựchiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêuđiểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mụctiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất

Từ những quan niệm và cách tiếp cận trên, chúng tôi cho rằng: Quản

lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông là những hoạt động có mục đích, có kế hoạch của các chủ thể quản

lý nhằm tổ chức tốt hoạt động giáo dục với các biện pháp ngăn chặn và đẩy lùi bạo lực đối với học sinh, giúp cho học sinh tránh được bạo lực trong và ngoài nhà trường,…

Một là: Chủ thể quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong

học sinh trung học phổ thông: bao gồm các lực lượng sư phạm trong các nhàtrường phổ thông (ban giám hiệu, tổ bộ môn, đội ngũ giáo viên, các tổ chứcđoàn thể; gia đình (ông bà, cha me, anh chị,…) của học sinh; các đoàn thểchính trị - xã hội; học sinh trong các trường trung học phổ thông

Hai là, đối tượng quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường

trong học sinh trung học phổ thông là học sinh Học sinh trung học phổthông chịu sự tác động, điều khiển của chủ thể quản lý Như vậy, học sinhvừa là chủ thể vừa là khách thể trong hệ thống quản lý

Ba là, mục đích quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong

học sinh trung học phổ thông, nhằm bảo đảm cho hoạt động giáo dục phòngngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông đạt kết quảngày càng cao, góp phần thực hiện tốt mục tiêu quản lý và nhiệm vụ giáodục - đào tạo

Bốn là, nội dung quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường

trong học sinh trung học phổ thông thực chất chính là thái độ, hành vi, thóiquen, kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ về xã hội, chính trị,đạo đức, pháp luật của học sinh trung học phổ thông

Năm là, phương pháp quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường

trong học sinh trung học phổ thông rất phong phú, đa dạng, bao gồm toàn bộnhững cách thức, biện pháp tác động, điều khiển của chủ thể quản lý đến đốitượng quản lý bằng hệ thống công cụ, phương tiện nhằm đạt được mục tiêuquản lý đã xác định Việc xác định phương pháp quản lý giáo dục phòng ngừabạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông phải bảo đảm tính khoahọc, thống nhất, khả thi, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của giáo viên và họcsinh, tăng cường hiệu quả quản lý nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp, trong đóphương pháp quản lý hành chính, phương pháp giáo dục - tâm lý, phương phápkích thích là những phương pháp chủ đạo, được sử dụng phổ biến Hoạt độngquản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổthông là hoạt động trí tuệ, hết sức căng thẳng, do đó cần lựa chọn và sử dụngcác phương pháp quản lý phù hợp với đối tượng quản lý là con người mớimang lại tác dụng, hiệu quả cao

Quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường có một số chức năngchính như sau:

Kế hoạch hoá: là xác định mục tiêu, mục đích đối với các biện pháp, giải

pháp để giảm thiểu và ngăn chặn các hành vi bạo lực học đường trong học sinh

Tổ chức thực hiện: Là sự phối hợp các tác động bộ phận lại với nhau

trong quá trình thực hiện các biện pháp, giải pháp ngăn chặn bạo lực họcđường Nhờ tổ chức thực hiện có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp,điều phối tốt hơn các nguồn vật lực và nhân lực

Chỉ đạo: Chỉ đạo là thể hiện tính tích cực của người lãnh đạo trong

hoạt động quản lý của mình Chỉ đạo thực hiện kế hoạch là có sự theo dõi

và giám sát công việc để chỉ huy, ra lệnh cho các bộ phận để hoạt độngdiễn ra đúng hướng, đúng kế hoạch, tập hợp được các lực lượng giáo dụctrong một tổ chức và phối hợp tối ưu với nhau trong việc giảm thiểu vàngăn chặn bạo lực học đường

Kiểm tra, đánh giá: Kiểm tra, đánh giá là một chức năng cơ bản và

quan trọng của quản lý Nhờ có kiểm tra, đánh giá mà người quản lý có đượcthông tin chính xác về những thành tựu công việc và uốn nắn, điều chỉnh hoạtđộng một cách đúng hướng nhằm đạt mục tiêu quản lý và giảm thiểu bạo lựchọc đường trong học sinh trung học phổ thông

1.2 Nội dung quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông

Quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường không chỉ trang bịcho học sinh, trang bị cho các lực lượng liên quan những kiến thức, kỹ năng,

kỹ xảo về bạo lực học đường mà còn tác động trực tiếp vào các em học sinh,các lực lượng liên quan tự rèn luyện mình từ đó có thể nhận biết và tự bảo vệmình trước các hành vi bạo lực học đường đã và đang diễn ra xung quanh các

em học sinh

1.2.1 Quản lý kế hoạch giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường

Trong hoàn cảnh hiện nay, để nhà trường được ổn định, các hoạt độngdạy và học có nề nếp thì việc xây dựng kế hoạch thực hiện hoạt động dạy vàhọc là rất quan trọng, cần thiết Trong đó kế hoạch ngăn ngừa, phòng chống

bạo lực học đường trong học sinh cũng rất quan trọng, nó có thể ảnh hưởngđến uy tín và kết quả giáo dục của nhà trường nói chung.

Để thực hiện tốt và hạn chế tối đa bạo lực học đường, các nhà trườngcần tập trung xây dựng kế hoạch giáo dục phòng ngừa bạo lực học đườngnhư sau:

Xây dựng nội quy học sinh trong các nhà trường trung học phổ thông:

Nội quy này được xây dựng và thực hiện theo hướng dẫn điều 38, 39, 40, 41,

42 của “Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trườngphổ thông có nhiều cấp học (theo thông tư 12/2011/TT-BGD&ĐT ngày28/03/2011 của Bộ giáo dục và Đào tạo)” Trong các điều nêu ở trên, cần tậptrung và chú trọng điều 41 về “các hành vi học sinh không được làm” như sau:

a Xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể giáo viên, cán bộnhân viên của nhà trường, người khác và học sinh khác

b Gian lận trong học tập, kiểm tra, thi cử, tuyển sinh

c Làm việc khác, sử dụng điện thoại di động hoặc máy nghe nhạctrong giờ học; hút thuốc, uống rượu bia và sử dụng các chất kích thích kháckhi đang tham gia các hoạt động giáo dục

d Đánh nhau, gây rối trật tự, an ninh trong nhà trường và nơicông cộng

e Lưu hành, sử dụng các ấn phẩm độc hại, đồi trụy, đưa thông tinkhông lành mạnh lên mạng; chơi các trò chơi mang tính kích động, bạo lực,tình dục; tham gia các tệ nạn xã hội

1.2.2 Quản lý hoạt động phối hợp các lực lượng trong giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường

Trong quá trình triển khai hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực họcđường cần sự phối kết hợp của rất nhiều lực lượng khác nhau, mỗi lực lượng

có nhiệm vụ và vai trò khác nhau Trong thời gian gần đây, một số tệ nạn xã

hội đặc biệt là các hành vi bạo lực học đường diễn ra ngày càng phức tạp và

có chiều hướng ra tăng Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành chỉthị số: 01/CT-UBND ngày 02/01/2014 về việc thực hiện “Năm trật tự và vănminh đô thị năm 2014” Trong chỉ thị này, ủy ban nhân dân thành phố Hà Nộichỉ đạo các sở ban ngành phối kết hợp để thực hiện mục tiêu tăng cường kỷcương trật tự và xây dựng nếp sống văn minh đô thị, tạo sự chuyển biến mới,thực chất trong ý thức, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và của từngngười dân Thủ đô Tiếp tục đẩy mạnh công tác đấu tranh phòng, chống tộiphạm và các tệ nạn xã hội; lập lại trật tự ở những nơi công cộng, nhất là khuvực chợ dân sinh, nhà ga, bến xe, công viên, vườn hoa Các trường học và các

cơ sở giáo dục tăng cường công tác bảo vệ an ninh trật tự học đường Kịp thờithông báo cơ quan chức năng để xử lý các vụ việc trong và ngoài nhà trườnggây mất an ninh trật tự, an toàn trường học

- Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Đoàn thanh niên cộng sản HồChí Minh Thành phố Hà Nội: Chỉ đạo các trường giáo dục học sinh, sinh viêntăng cường giáo dục pháp luật và thực hiện nếp sống văn minh thanh lịch, vănhóa học đường; gìn giữ các giá trị truyền thống, thẩm mỹ và lối sống lànhmạnh; giữ gìn trật tự an toàn xã hội, an toàn giao thông

- Nguyên tắc phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng trong vàngoài nhà trường:

+ Đảm bảo an ninh, trật tự trường học và phòng chống ma túy, bạo lựchọc đường là trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tổ chức và cá nhân liênquan, trong đó trách nhiệm của ngành giáo dục và công an là nòng cốt

+ Nội dung phối hợp bao gồm: phát hiện, phòng ngừa, đấu tranh với

âm mưu, hoạt động gây mất an ninh, trật tự trường học và phòng chống cácloại tội phạm, bạo lực học đường, bảo đảm an toàn giao thông có liên quanđến cán bộ, giáo viên và học viên, sinh viên

+ Công tác phối hợp phải thống nhất từ thành phố đến các cơ sở, khi

xử lý, giải quyết các vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự, bạo lực họcđường cần bảo đảm sự chủ động, kịp thời, có sự trao đổi, thống nhất trướckhi quyết định, khi gặp các xung đột trong lứa tuổi vị thành niên cũng biếtcách để giải quyết

+ Vận dụng qui chế phối hợp các lực lượng giáo dục, nhà trường - giađình – xã hội Ở địa phương nơi trường đóng, nhà trường cần phối hợp vớikhu phố, để cùng làm công tác phòng, chống bạo lực học đường, giữ gìn anninh trật tự tại địa phương

1.2.3 Quản lý việc thực hiện nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường

Giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường là một quá trình lâu dài vàliên tục, cần nhiều lực lượng phối kết hợp cùng tham gia Do vậy, để công tácnày đạt hiệu quả cao các nhà trường cần tổ chức với nhiều nội dung, nhiềuhình thức, phương pháp đa dạng

* Xây dựng phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Đây là phong trào được Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động từ năm

2008 - 2009 Khái niệm này được hình thành từ nhiều quốc gia khác nhau trênthế giới và cũng có nhiều cách hiểu khác nhau

- Trường học thân thiện:

+ Thân thiện chính là biểu hiện tình cảm tốt đẹp dành cho nhau, đối xử

tử tế và mật thiết với nhau, mang tính bình đẳng, dân chủ Có sự thân thiệncủa tập thể sư phạm nhà trường, sự thân thiện của nhà trường với địa phương,giữa nhà trường với hội cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội khác

+ Trường học thân thiện là nơi đảm bảo cơ sở vật chất phù hợp với yêucầu giáo dục và thỏa mãn tâm sinh lý của giáo viên và của học sinh

+ Chất lượng trường học thân thiện không chỉ thể hiện ở kết quả giáodục mà còn là chất lượng giáo dục của môi trường học đường và mối quan hệnhà trường, gia đình và cộng đồng xã hội, khu dân cư

+ Trường học thân thiện phải có lớp học thân thiện: Lớp học thân thiện

là lớp học có nhiều học sinh thân ái, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong học tập,chia sẻ niềm vui, hỗ trợ lẫn nhau, quan tâm lẫn nhau trong học tập Lớp họcthân thiện là lớp học sạch đẹp, bàn ghế ngay ngắn, cơ sở vật chất được bảoquản không bị hư hỏng, trang trí sáng tạo Lớp học thân thiện là lớp học luôn

có những học sinh tích cực trong học tập, tham gia đầy đủ các hoạt động củachi đoàn, của các tổ chức đoàn thể và của nhà trường Giáo viên chủ nhiệm lớphọc thân thiện là người giáo viên có trách nhiệm xây dựng lớp học thân thiện

Sự thân thiện trong tiết dạy của thầy cô với các em học sinh, giữa học sinh vớinhau làm cho không khí dạy và học trong nhà trường vui hơn, hiệu quả hơn

- Học sinh tích cực: Đây là khái niệm được hiểu và xác định tính linh

hoạt hợp với độ tuổi, cấp học và lớp học Có thể hiểu học sinh tích cực lànhững học sinh có những biểu hiện như sau:

+ Chủ động, sáng tạo trong học tập, xây dựng và phát huy thói quen tựhọc, ý thức khám phá, tìm tòi, tự đề xuất và giải quyết vấn đề đạt kết quả họctập cao

+ Tham gia làm đẹp cảnh quan môi trường của nhà trường, giữ gìn vệsinh trường lớp, chăm sóc cây xanh, tham gia bảo vệ cơ sở vật chất của lớp,của trường, có ý thức tôn trọng và bảo quản cơ sở vật chất dùng chung tronglớp, trong trường hoặc các thiết bị phục vụ cho việc dạy và học

+ Nhiệt tình tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động vănthể mỹ, hoạt động nhân dịp các ngày lễ lớn và kỷ niệm lớn, chăm sóc các ditích lịch sử, văn hóa cách mạng địa phương, chăm sóc mẹ Việt Nam anh hùng

và các gia đình thương binh liệt sĩ tại địa phương

+ Tham gia và đóng góp tích cực cho các hoạt động của Đoàn thanhniên cộng sản Hồ Chí Minh, của Huyện Đoàn, tham gia tích cực và hiệu quảphong trào phòng ngừa bạo lực học đường trong nhà trường

* Xây dựng văn hóa trong nhà trường

Văn hóa trong nhà trường hiểu theo nghĩa hẹp là tập hợp các chuẩnmực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử… Văn hóa trong nhà trườngliên quan đến toàn bộ đời sống, vật chất, tinh thần của các nhà trường Nóbiểu hiện trước hết trong tầm nhìn, mục tiêu các giá trị, phong cách lãnhđạo, quản lý, phối hợp hoạt động… với bầu không khí tâm lý thân thiện.Thể hiện thành hệ thống được xem là tốt đẹp và được mọi người trong nhàtrường chấp nhận và thực hiện theo Những biểu hiện của văn hóa nhàtrường đó là: bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọnglẫn nhau Mỗi cán bộ giáo viên biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõtrách nhiệm, luôn có ý thức chia sẻ kinh nghiệm, trách nhiệm, tham gia tíchcực vào việc dạy và học của nhà trường Coi trọng học sinh, tôn trọng họcsinh, khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, rèn luyện kỹnăng sống cho học sinh, giáo viên được khuyến khích đóng góp ý kiếntrong mọi hoạt động của nhà trường

* Tạo dựng môi trường sư phạm trong tập thể giáo viên

+ Khuyến khích mối quan hệ hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm lẫn nhaugiữa các giáo viên với nhau, giáo viên cảm thấy thoải mái, dễ thảo luận vềnhững vấn đề khó khăn mà học đang gặp phải, giáo viên sẵn sàng chia sẻ kiếnthức và kinh nghiệm chuyên môn cho nhau; giáo viên tích cực trao đổiphương pháp và kỹ năng giảng dạy; cùng với lãnh đạo nhà trường để thựchiện mục tiêu giáo dục đặt ra của nhà trường

+ Tạo bầu không khí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau tạo động lực

để giáo viên cải tiến, nâng cao chất lượng dạy và học, cải thiện thành tíchgiảng dạy và học tập, rèn luyện của học sinh trong các nhà trường Hướng dẫn

kỹ năng sống cho học sinh trong từng tiết dạy, tiết học

* Tạo dựng môi trường sư phạm trong học sinh

+ Tạo ra môi trường học tập thoải mái, vui vẻ, hiệu quả, ham học hỏitrong học sinh Học sinh được tôn trọng, được thừa nhận và cảm thấy mình cógiá trị; thấy rõ được trách nhiệm và quyền lợi của bản thân mình

+Tạo ra một môi trường thân thiện cho học sinh để học sinh cảm thấy

an toàn, cởi mở và chấp nhận các nhu cầu, hoàn cảnh khác nhau, khuyếnkhích học sinh phát biểu và bày tỏ quan điểm cá nhân Xây dựng mối quan hệứng xử tôn trọng, hiểu biết lẫn nhau, không gây ra bạo lực học đường tronghọc sinh trong các nhà trường

* Hoạt động quản lý của lãnh đạo nhà trường

+ Lãnh đạo trong các nhà trường phải là những người gương mẫu gópphần hình thành văn hóa nhà trường thông qua các hoạt động đa dạng tươngtác hàng ngày với cán bộ giáo viên, với học sinh, với phụ huynh học sinh vàcộng đồng Do vậy lãnh đạo nhà trường cần quan tâm tới nhu cầu cảu giáoviên và học sinh; cách giải quyết vấn đề của lãnh đạo nhà trường với nhữngbiến động của nhà trường là rất quan trọng Tập thể lãnh đạo nhà trường cầnxác lập cơ chế đánh giá, thi đua và khen thưởng đúng người, đúng việc, cóphong cách lãnh đạo dân chủ, tăng cường đối thoại, phân công rõ trách nhiệmcủa từng thành viên trong hội đồng nhà trường; biết lắng nghe và luôn luônnuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau ở nhà trường

+ Mỗi nhà trường có lịch sử tồn tại và phát triển riêng Sự tồn tại vàphát triển qua thời gian tạo ra những giá trị văn hóa nhất định của nhà trường

Do đó cần có những khảo sát và đánh giá các giá trị văn hóa đang tồn tạitrong nhà trường Đâu là các giá trị tích cực, đâu là các giá trị văn hóa đượcnhiều cán bộ giáo viên trong nhà trường mong muốn nhất Các nhà trườngcần xác định được đâu là các giá trị văn hóa đích thực, cốt lõi cho đặc trưngcủa các nhà trường để tạo nên sự khác biệt về bản sắc với các nhà trường khác

trong khu vực để nuôi dưỡng và phát triển Văn hóa nhà trường sẽ giúp xâydựng được quy tắc ứng xử văn hóa trong nhà trường, góp phần tích cực thựchiện cuộc vận động “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, rènluyện kỹ năng sống cho học sinh

1.2.4 Quản lý việc xử lý các vi phạm bạo lực học đường của học sinh

Việc ngăn ngừa, phòng chống bạo lực học đường là rất quan trọng,nhưng việc giải quyết và cách xử lý các vi phạm bạo lực học đường của họcsinh đã xảy ra cũng quan trọng không kém Nhà trường cần có chế tài xử lý viphạm chi tiết và thống nhất dựa trên thông tư 12/2011 ngày 28/03/2011 của

Bộ giáo dục và Đào tạo về Điều lệ trường trung học phổ thông và trườngnhiều cấp học

Nhà trường cũng cần có qui chế phối hợp giữa các lực lượng giáodục, cách xử lý khi xảy ra vi phạm bạo lực học đường trong trường học.Phương pháp xử lý vi phạm bạo lực học đường cần được phổ biến và thốngnhất đến hội đồng giáo dục, giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh học sinh vàtoàn thể học sinh

Giáo dục đạo đức, giáo dục pháp luật, lối sống lành mạnh cho học sinhcác trường phổ thông là một quá trình diễn ra các hoạt động sư phạm có mụcđích, có nội dung và phương pháp, không giống như dạy kiến thức văn hóaqua các môn học khoa học cơ bản Đối với giáo dục đạo đức, pháp luật, lốisống thì ngoài việc học sinh nghe và tiếp nhận các nội dung mà còn cần vậndụng các nội dung đó vào cuộc sống hàng ngày và thường xuyên, liên tục.Chẳng hạn khi tìm hiểu nội dung “Bạo lực học đường” thì học sinh không chỉđọc và tìm hiểu về nó mà điều quan trọng là các em phải thể hiện thông quacác hành động khi gặp các hành vi bạo lực trong cuộc sống, hoặc có thể nhậnbiết được biểu hiện của các hành vi bạo lực trong cuộc sống để các em phòngtránh hay có biện pháp ứng xử hợp lý

Khi xảy ra bạo lực học đường, nếu hành vi không được phát hiện, ngănchặn kịp thời và giải quyết triệt để như: Viết bản tường trình, kiểm điểm, camđoan của học sinh và phụ huynh học sinh hoặc có thể đưa ra hội đồng kỷluật… rất có thể sẽ dẫn đến những hành vi vi phạm bên ngoài trường học gâyhậu quả nghiêm trọng.

Ngoài ra còn có một số biện pháp xử lý khác trong quá trình giáo dục

và xử lý vi phạm trong nhà trường nhằm động viên các em học sinh như: giáodục truyền thống, giáo dục nhân cách sống, ý thức chấp hành pháp luật, hỗ trợcác em học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn Bên cạnh đó nhà trườngcũng cần sử dụng một số hình thức hay giải pháp pháp luật để xử lý vi phạm

1.2.5 Quản lý chặt chẽ các khâu kiểm tra, đánh giá hạnh kiểm của học sinh

Thực hiện việc khen thưởng và thi hành kỷ luật học sinh trong trườngtrung học phổ thông Các nhà trường dựa vào thông tư 08/TT ngày21/03/1988 của Bộ giáo dục và Đào tạo với các hình thức kỷ luật như sau tùytheo mức độ nghiêm trọng của hành vi bạo lực học đường

a Khiển trách trước lớp

b Khiển trách trước Hội đồng kỷ luật nhà trường

c Cảnh cáo trước toàn trường

d Đuổi học 1 tuần lễ

e Đuổi học 1 năm

Việc xử lý các vi phạm bạo lực học đường xảy ra trong học sinhtrung học phổ thông tùy thuộc vào hành vi, thái độ, điều kiện, mức độ, hậuquả mà các em gây ra để có biện pháp xử lý phù hợp và có tính giáo dục.Tuy nhiên việc đánh nhau trong học sinh thường mức kỷ luật từ cảnh cáo

trở lên, đúng theo quy định, nhà trường thông báo về địa phương và ghivào học bạ học sinh.

1.3 Các nhân tố tác động đến quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông

1.3.1 Tác động từ tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

Sau khi chia tách địa giới hành chính để thành lập thị xã Phúc Yên(tỉnh Vĩnh Phúc), năm 2004 huyện Mê Linh đã xây dựng qui hoạch tổng thểphát triển kinh tế - xã hội đến năm 2010 và được ủy ban nhân dân tỉnh VĩnhPhúc duyệt Bên cạnh đó, huyện Mê Linh cũng được Thủ tướng Chính phủphê duyệt Định hướng Quy hoạch chung xây dựng đô thị mới Mê Linh đếnnăm 2020 (Quyết định 208/2004/QĐ-TTg) Tuy nhiên, đến nay sau nhiềunăm thực hiện, huyện Mê Linh với vị thế mới của huyện ngoại thành HàNội, một số nội dung trong qui hoạch này đã không còn phù hợp như: địnhhướng phát triển, dân số, hạ tầng xã hội… cần được điều chỉnh cho đúngvới vị thế mới để tạo động lực, khâu đột phá mới cho sự phát triển củaHuyện trong thời gian xa hơn, đến năm 2020 và tầm nhìn 2030

Mê Linh là huyện nằm ở phía Bắc Thành phố Hà Nội, với diện tích

tự nhiên hơn 14.000 ha, dân số xấp xỉ 190.000 người, hiện có 16 xã và 2 thịtrấn, có nhiều điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt về công nghiệp:giáp sân bay quốc tế Nội Bài ; tỷ trọng công nghiệp chiếm hơn 80% cơ cấukinh tế Trong 10 đến 15 năm tới, với sự lớn mạnh của Thành phố, và mạnglưới giao thông hoàn chỉnh (Vành đai 3, 4), Mê Linh sẽ thực sự trở một bộphận quan trọng của Thủ đô Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hộihuyện Mê Linh được nghiên cứu, thực hiện sẽ chỉ ra định hướng khai tháccác tiềm năng, thế mạnh nhằm thúc đẩy sự phát triển nhanh mạnh, vữngchắc về kinh tế- xã hội của huyện theo hướng công nghiệp, đô thị và nông

nghiệp sinh thái; là căn cứ quan trọng để thực hiện sự phối hợp hoạt độnggiữa các ngành, các lĩnh vực trên địa bàn Huyện Bên cạnh những thuận lợiHuyện Mê Linh có được sau khi hợp nhất về thủ đo Hà Nội thì huyện MêLinh cũng gặp rất nhiều khó khăn như sau:

- Một số nội dung Quyết định 208/2004/QĐ-TTg của Thủ tướngChính phủ về định hướng quy hoạch huyện không còn phù hợp với vị thếmới của Huyện, đặt trong qui hoạch chung của thành phố Hà Nội

- Kết cấu hạ tầng bên trong phát triển chậm, thiếu đồng bộ: chất lượng

hệ thống cấp điện, nước chưa theo kịp yêu cầu phát triển; giao thông chưađấu nối với các huyết mạch

- Các dịch vụ hậu cần sản xuất: Vận tải, tài chính và các hạ tầng xã hộiyếu kém, gây cản trở sản xuất kinh doanh

- Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa làm cho người lao động khókhăn trong chuyển đổi nghề; nhiều thách thức về xã hội và việc làm nảy sinhvới người nông dân bị mất đất sản xuất

- Đời sống dân cư còn nhiều khó khăn, khả năng huy động nguồn vốn

từ nhân dân rất hạn chế

Do vậy điều kiện kinh tế - xã hội đã tác động nhiều đến giáo dục nóichung và giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường nói riêng trên địa bànhuyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

1.3.2 Tác động từ thực trạng tình hình bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố

Hà Nội

Trong qui hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của Huyện Mê Linhđến năm 2020 và tầm nhìn năm 2030 có đưa ra những yếu kém trong công tácgiáo dục và đào tạo đó là:

- Hiệu quả của công tác dạy nghề và giải quyết việc làm chưa cao, tỷ lệ

lao động qua đào tạo thấp; chất lượng lao động chưa cao, không gắn với nhucầu cụ thể của doanh nghiệp.

- Chất lượng giáo dục chưa đồng đều; cơ sở vật chất trường lớp, trạm y

tế tuy đã được đầu tư nhưng so với yêu cầu vẫn còn hạn chế

Bên cạnh đó địa bàn huyện Mê Linh là huyện đang dần chuyển dịch cơcấu từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ làng nghề Đặc biệt trên địabàn có rất nhiều khu công nghiệp, nhà máy do vậy công tác giữ gìn an ninhtrật tự là rất khó khăn và phức tạp

Trong thời buổi kinh tế thị trường, cuộc sống cũng “lạnh lùng” hơn,cha mẹ ít dành thời gian cho con trẻ, cha mẹ ly hôn, sống thiếu quan tâm đếnnhau Một số gia đình khoán trắng việc dạy con cho nhà trường Do vậy tìnhtrạng bạo lực học đường đã và đang diễn ra theo chiều hướng phức tạp

1.3.3 Tác động từ đặc điểm đội ngũ giáo viên của các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

Một số cán bộ làm công tác quản lý giáo dục, đoàn đội trường học, chủnhiệm lớp còn giấu giếm chuyện bạo lực xảy ra tại trường, lớp mình Nhữngngười này cho rằng, trong trường học thường chỉ xảy ra những vi phạm nhỏnhư đấm đá, xô đẩy nhau chứ không có bạo lực nghiêm trọng Và nhữngtrường hợp vi phạm thì đều bị xử lý kỷ luật nhưng còn qua loa, nhẹ thì khiểntrách dưới cờ nặng hơn thì đuổi học mấy ngày, đuổi học 1 năm thì ít có ainghĩ đến Trong thực tế không ít lần học sinh chứng kiến cảnh bạn bè đánhnhau, nhưng ít ai bị xử lý nặng Mặt khác, vì sự an toàn cho bản thân nênkhông ít học sinh “tự thủ” cho mình, không dám dũng cảm chống lại bạo lựcxảy ra trong trường học hay phản ảnh, tố giác với thầy, cô

Công tác bồi dưỡng kỹ năng sống, giải trí cho học trò gặp trở ngại vềquỹ thời gian, do việc truyền đạt kiến thức cho học sinh chiếm phần lớnthời gian trên lớp Trong khi đó, nhu cầu vui chơi của các em không đượcđáp ứng đầy đủ nên bị lôi kéo vào các trò chơi thiếu lành mạnh, tiêu cực.

"Sự giáo dục của một số giáo viên thiếu kỹ năng sư phạm, dễ đẩy các emđến mặc cảm, phản kháng và vi phạm nội quy, thậm chí còn tỏ thái độ vô lễvới giáo viên, cao hơn là vi phạm pháp luật" Việc dạy chữ nặng hơn dạyngười, bên cạnh đó môi trường sư phạm một số nơi chưa được đảm bảo gâyphản cảm với học sinh, giáo viên chưa gương mẫu, thậm chí thiếu nghiêmtúc công bằng với học sinh… dẫn đến bạo lực trong các nhà trường

1.3.4 Tác động từ đặc điểm đội ngũ học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

Học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh cũng nhưcác tầng lớp thanh thiếu niên nói chung vốn nhạy cảm với cái mới nhưng kinhnghiệm sống còn hạn chế nên rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy của những cám dỗ

về vật chất, dễ mắc các tệ nạn xã hội và sa vào vòng ảnh hưởng của lối sốngthực dụng, hưởng thụ vật chất, muốn thoát ly khỏi sự kiểm soát của gia đình,nhà trường, xã hội… Tình trạng thanh thiếu niên mắc vào các tệ nạn xã hội, viphạm đạo đức, vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng và có chiều hướng diễnbiến phức tạp, đặc biệt là các tệ nạn tiêu cực xã hội, tình trạng bạo lực, lốisống buông thả… xâm nhập vào học đường gây rất nhiều lo lắng cho các bậcphụ huynh

1.3.5 Tác động từ những điều kiện bảo đảm cho giáo dục và quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực trong học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

Ngày 05/04/2012 Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã thông quanghị quyết số 05/2012/NQ-HĐND về việc “Quy hoạch phát triển hệ thống giáodục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục chuyên

nghiệp thủ đô Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; quy hoạch mạnglưới trường học thành phố Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” cóđưa ra một số chỉ tiêu cho cấp giáo dục trung học phổ thông như sau:

- Tỷ lệ huy động thanh, thiếu niên đi học đúng độ tuổi (15-17 tuổi) đạt90% vào năm 2015 và trên 95% vào năm 2020

- Tỷ lệ trường trung học phổ thông công lập đạt chuẩn quyết định năm

Do vậy, trong những năm tới Giáo dục và Đào tạo thủ đô nói chung vàGiáo dục và Đào tạo của huyện Mê Linh nói riêng sẽ có nhiều thuận lợi trongviệc giáo dục đạo đức học sinh nói chung và thực hiện ngăn ngừa và phòngchống bạo lực học đường nói riêng một cách hiệu quả

*

Trong chương này, đã phân tích và hệ thống hóa những nội dung lýluận cơ bản như: bạo lực học đường là gì, những biểu hiện thường gặp củabạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông hiện nay, các nội dungchính trong hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trong học sinhtrung học phổ thông, các nội dung cơ bản quản lý hoạt động giáo dục phòngngừa bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông, các nhân tố tácđộng đến quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường như: quychế phối hợp giữa các lực lượng với nhà trường

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG NGỪA

BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Thực trạng bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội hiện nay

2.1.1 Điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục của huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

* Về điều kiện kinh tế, xã hội,… và những thuận lợi, khó khăn trong phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa giáo dục…

Mê Linh là huyện nằm ở phía Bắc thành phố Hà Nội, với diện tích tựnhiên hơn 14.000 ha, dân số xấp xỉ 190.000 người, hiện có 16 xã và 2 thịtrấn, có nhiều điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt về công nghiệp:giáp sân bay quốc tế Nội Bài ; tỷ trọng công nghiệp chiếm hơn 80% cơ cấukinh tế Trong 10 - 15 năm tới, với sự lớn mạnh của thành phố, và mạng lướigiao thông hoàn chỉnh (vành đai 3, 4), huyện Mê Linh sẽ thực sự trở thànhmột bộ phận quan trọng của Thủ đô Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế -

xã hội huyện Mê Linh được nghiên cứu, thực hiện sẽ chỉ ra định hướng khaithác các tiềm năng, thế mạnh nhằm thúc đẩy sự phát triển nhanh, mạnh,vững chắc về kinh tế - xã hội của huyện theo hướng công nghiệp, đô thị vànông nghiệp sinh thái; là căn cứ quan trọng để thực hiện sự phối hợp hoạtđộng giữa các ngành, các lĩnh vực trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố

Hà Nội trong tương lai

- Những thuận lợi của huyện Mê Linh:

+ Mê Linh có vị trí cửa ngõ phía Bắc thủ đô, liền kề thị trường tiêu thụhàng hóa rộng lớn của cả nước Là huyện đang trong quá trình công nghiệphóa, đô thị hóa nhanh

+ Hệ thống giao thông đối ngoại đồng bộ, thuận tiện, gồm: mạng lướiđường bộ (vành đai 3, 4), đường sông, đường không và đường sắt; nằm cạnhsân bay Nội Bài Nằm trên tuyến giao thông Bắc Thăng Long - Nội Bài; tuyếnkết nối các tỉnh phía bắc: Tuyên Quang, Hà Giang với Hà Nội

+ Điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của huyện phù hợp cho phát triển sảnxuất nông nghiệp đa dạng, đặc biệt là các sản phẩm có giá trị kinh tế cao: hoa,cây cảnh, rau sạch Có nghề trồng hoa, rau phát triển đã trở thành thương hiệuđịa phương Bên cạnh đó, với tỷ lệ diện tích đất chuyên dùng và đất chưa sửdụng còn tương đối lớn (khoảng 25%) cho phép huyện Mê Linh phát triểnmạnh cả công nghiệp và đô thị trong thời gian tới

+ Có các điểm du lịch văn hóa, lịch sử và sinh thái hiện thu hút nhiềukhách du lịch như đền Hai Bà Trưng, Đồi 79 mùa xuân có thể liên kếtphát triển với các điểm du lịch trong vùng như Tam Đảo, Đại Lải, Sóc Sơn,Bắc Ninh

+ Có các khu đô thị, khu công nghiệp lớn và nguồn nhân lực khá dồidào; người dân khá năng động, nhạy bén trong chuyển đổi sản xuất và làmkinh tế

+ Mê Linh là vùng đô thị mới đang trong quá trình phát triển, được quihoạch ngay từ đầu nên có điều kiện sắp xếp, xây dựng Huyện trở thành đô thịđồng bộ, hiện đại và phát triển bền vững

- Những khó khăn của huyện Mê Linh

+ Kết cấu hạ tầng bên trong phát triển chậm, thiếu đồng bộ: chất lượng

hệ thống cấp điện, nước chưa theo kịp yêu cầu phát triển; giao thông chưa đấunối với các huyết mạch

+ Các dịch vụ hậu cần sản xuất: vận tải, tài chính và các hạ tầng xã hộiyếu kém, gây cản trở sản xuất kinh doanh