Nghị quyết số 29NQTW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá XI) đã chỉ rõ: “Thực hiện chuẩn hoá đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo”. Đây là tư duy mang tầm chiến lược, thể hiện quan điểm toàn diện, khách quan, khoa học của Đảng. Bởi hơn lúc nào hết, phát triển đội ngũ giáo viên vững mạnh, toàn diện, vừa hồng vừa chuyên là yêu cầu cấp thiết của giáo dục Việt Nam hiện nay.
Trang 1MỤC LỤC
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG VỀ
HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP 13
1.2 Nội dung quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng
chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập 271.3 Những yếu tố tác động đến quản lý của hiệu trưởng về
hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường
Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG
VỀ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP Ở
2.1 Khái quát tình hình giáo dục mầm non quận Hà Đông, thành
phố Hà Nội và những vấn đề chung về nghiên cứu thực trạng 372.2 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo
viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành
2.3 Thực trạng quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm noncông lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 462.4 Đánh giá chung và nguyên nhân của thực trạng quản
lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên trường mầm non công lập ở quận
Chương 3 BIỆN PHÁP VÀ KHẢO NGHIỆM BIỆN PHÁP
QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG VỀ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP Ở QUẬN
3.1 Biện pháp quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non cônglập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 613.2 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 85
Trang 2MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nghị quyết số 29/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng(khoá XI) đã chỉ rõ: “Thực hiện chuẩn hoá đội ngũ nhà giáo theo từng cấphọc và trình độ đào tạo” Đây là tư duy mang tầm chiến lược, thể hiện quanđiểm toàn diện, khách quan, khoa học của Đảng Bởi hơn lúc nào hết, pháttriển đội ngũ giáo viên vững mạnh, toàn diện, vừa hồng vừa chuyên là yêucầu cấp thiết của giáo dục Việt Nam hiện nay
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốcdân, là một bậc học có tầm quan trọng đặc biệt trong chiến lược phát triểnnguồn lực con người Giáo viên mầm non là người thầy đầu tiên giữ vai trò vôcùng quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ,thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách và chuẩn bị cho trẻbước vào lớp 1
Trong những năm gần đây, mạng lưới trường lớp mầm non được pháttriển rộng khắp trong cả nước, qui mô phát triển ngày càng tăng, cùng với sựphát triển kinh tế - xã hội của đất nước, trong đó, các trường mầm non cônglập giữ vai trò nòng cốt Giáo dục mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nộicũng nằm trong xu thế đó Các trường mầm non công lập trên địa bàn quận
Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay đang phát triển theo đúng định hướng
và ngày càng được nâng cao về chất lượng, trong đó có sự quản lý của hiệutrưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non Do đó,hoạt động này đã có sự chuyển biến tích cực, đạt chất lượng, hiệu quả, gópphần đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường mầm non công lập ởquận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay
Tuy nhiên, trong quá trình quản lý của hiệu trưởng về một số hoạt độngbồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở một số trường mầm non công lập vẫncòn một số hạn chế, bất cập như: trình độ đào tạo cao còn thấp, quản lý sư
Trang 3phạm, nhân sự, tài chính còn lúng túng, Thực tế, để nâng cao chất lượng bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non hiện nay, đòi hỏi hiệu trưởng cáctrường phải luôn quan tâm tăng cường các biện pháp quản lý, vừa thực hiệnnhiệm vụ nâng cao chất lượng, vừa nghiên cứu cải tiến công tác quản lý, cónhững biện pháp sáng tạo, phù hợp Đây là bài toán thực tiễn cần nhanh chóngtìm ra lời giải.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề: “Quản lý của hiệu
trưởng về hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên mầm non công lập ở quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục, với
mong muốn khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn bồi dưỡng cho
giáo viên mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay
2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Yếu tố đóng vai trò then chốt, quyết định chất lượng và hiệu quả giáodục chính là đội ngũ nhà giáo Để có được đội ngũ giáo viên đủ mạnh, đápứng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, vấn đề bồi dưỡng giáo viên hếtsức cần thiết và quan trọng, đó là một trong những giải pháp để nâng cao chấtlượng giáo dục
Từ trước đến nay, vấn đề quản lý giáo dục nói chung và vấn đề đào tạobồi dưỡng giáo viên nói riêng là mối quan tâm của nhiều nhà khoa học, đã cókhông ít công trình của tập thể hoặc cá nhân
Nhiều công trình nghiên cứu về Tâm lý học, Sinh học và Giáo dục học
đã khẳng định: trẻ em trong độ tuổi mầm non (1- 5 tuổi) có nhiều đặc điểm vàquy luật phát triển độc đáo không giống bất cứ giai đoạn nào, tạo thành nhữngbước nhảy vọt trong sự phát triển tâm sinh lý Hơn nữa, ngày nay trẻ em trong
độ tuổi từ 0 - 6 tuổi đang có sự tăng tốc phát triển về mọi mặt Vì vậy cầnnhận thức đúng vị trí của giáo dục mầm non trong chiến lược phát triển conngười, nếu không trong giáo dục sẽ có những điều quá muộn hoặc bỏ lỡ cơhội, sau đó muốn bù đắp cũng không được
Trang 4Nhà giáo dục Xô Viết Macarenco nói rằng: “Những cơ sở căn bản của việcgiáo dục trẻ đã được hình thành từ trước tuổi lên 5 Những điều dạy trẻ trong thời
kỳ đó chiếm 90% tiến trình giáo dục trẻ Về sau việc giáo dục con người vẫn tiếptục, nhưng đó là lúc bắt đầu nếm quả Còn những nụ hoa thì đã được vun trồngtrong 5 năm đầu tiên” Nhà tâm lý học Usinxki cũng khẳng định: “Trong 5 nămđầu tiên ngôn ngữ của trẻ phát triển đến mức độ nhảy vọt mà một người ở lứa tuổithanh niên học trong 20 năm cũng không bằng”
Trong báo cáo “Học tập một kho báu tiềm ẩn”, Hội đồng quốc tế về
giáo dục thế kỷ XXI đã khẳng định: Chúng ta là những nhà giáo dục sẽ cốgắng hết sức để mở rộng cơ hội học tập ở lứa tuổi mầm non trên toàn thếgiới, coi như một phần của sự thúc đẩy việc làm cho cơ sở thông thườngthành hiện thực
Nhiều nhà nghiên cứu khoa học giáo dục của nước ta cũng đã quan tâmđến vấn đề bồi dưỡng nhà giáo trên cơ sở lý luận và thực tiễn, dưới góc độquản lý vĩ mô và vi mô:
Chương trình công nghệ cấp nhà nước KX 07-14, Hà Nội “Bồi dưỡng
và đào tạo đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới” của tập thể các nhà khoa
học do tác giả Nguyễn Minh Đường làm chủ nhiệm Tác giả Đặng Thành Hưng với bài báo “Bản chất của quản lý giáo dục” đăng trên Tạp chí Khoa học giáo dục số 60 tháng 9/2010 Các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sĩ Thư với “Quản
lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”(2012), Một số công trình
nghiên cứu về lý thuyết được ứng dụng trong các nhà trường phổ thông như:
“Khoa học tổ chức và quản lý" (1999) và “Một số khái niệm về quản lý giáo dục“ (1997) của tác giả Đặng Quốc Bảo Tác giả Trần Kiểm với cuốn “Khoa học quản lý nhà trường phổ thông” (2002)
Trong những năm gần đây đã có nhiều đề tài nghiên cứu về chuyênngành quản lý giáo dục, trong đó có một số đề tài nghiên cứu về giáo dục
Trang 5mầm non và quản lý giáo dục mầm non, tăng cường nghiệp vụ quản lý vàtăng cường năng lực quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viện ở các trường mầm non đã được quan tâm nghiêncứu trong một số công trình như: đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, cấp cơ
sở và một số luận văn thạc sỹ, các bài viết đăng trên các tạp chí chuyênngành Đặc biệt, nhiều luận văn tốt nghiệp thạc sĩ đã chọn đề tài nghiên cứuthuộc lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục, trong đó có vấn đề bồidưỡng giáo viên song chủ yếu ở đối tượng các trường đại học, cao đẳng, đàotạo nghề, trung học phổ thông, mầm non và mang tính khái quát chung như:
Tác giả Trần Xuân Bách nghiên cứu “Hệ giải pháp bồi dưỡng chuyên
môn theo chuẩn nghề nghiệp đội ngũ cán bộ giảng dạy ở trường đại học Đà Nẵng” Nghiên cứu của tác giả Trần Duy Nam về “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên trung học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh” luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục (2013) Tác giả
Huỳnh Minh Tự nghiên cứu “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho
giáo viên trung học phổ thông tỉnh Sóc Trăng” (2013);… các tác giả đã làm
rõ những nội dung lý luận, thực tiễn liên quan và đề xuất các biện pháp quản
lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên bậc trung học phổ thông cóliên quan đến phạm vi nghiên cứu của đề tài
Với đối tượng giáo viên trung học phổ thông ở vùng khó khăn, tác giả
Nguyễn Trường Sơn với “Các giải pháp xây dựng và bồi dưỡng chuyên môn
theo chuẩn nghề nghiệp đội ngũ giáo viên trường phổ thông vùng cao Việt Bắc trong giai đoạn tới” Luận văn đã đề cập đến những đặc điểm, nêu lên
những khó khăn của giáo dục trung học phổ thông ở địa bàn khó khăn và đềxuất các giải pháp xây dựng và bồi dưỡng chuyên môn theo chuẩn nghềnghiệp đội ngũ giáo viên trường phổ thông vùng cao Việt Bắc đáp ứng yêucầu phát triển giáo dục của địa phương
Nghiên cứu về một ngành nghề đặc thù, tác giả Lê Thị Kim Trinh tiếp
cận dưới góc độ khoa học quản lý giáo dục “Tổ chức bồi dưỡng năng lực sư
Trang 6phạm cho giáo viên dạy nghề trang điểm thẩm mỹ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” Với đối tượng là giáo viên tiểu học, tác giả Lê Thị Minh Thu
nghiên cứu về “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tiểu
học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội theo chuẩn nghề nghiệp”, luận văn
thạc sĩ quản lý giáo dục (2015);…
Đối với đội ngũ giáo viên mầm non, luận văn của tác giả Vũ Thị Minh
Hà với đề tài “Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non Hà
Nội”, (2004) Nội dung luận văn luận giải những vấn đề lý luận, thực tiễn và
đề xuất biện pháp quản lý bồi dưỡng để phát triển cả về phẩm chất chính trị,đạo đức, năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầm non trên địa bànthành phố Hà Nội
Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của tác giả Vũ Đức Đạm“Một số giải
pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên mầm non trên địa bàn huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh” (2005), ngoài việc chỉ ra yêu cầu phát triển về số lượng,
tác giả đã tập trung đề xuất các biện pháp tổ chức bồi dưỡng tập trung, bồidưỡng tại chỗ, thông qua sinh hoạt chuyên môn để phát triển chất lượng độingũ giáo viên mầm non ở huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
Cùng hướng nghiên cứu về bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầmnon có luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục của tác giả Lưu Thị Kim Phương
“Biện pháp quản lý hiệu trưởng nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non thành phố Thái Nguyên”, (2009); luận văn thạc sĩ Quản lý giáo
dục của tác giả Lê Thị Diệu Thuỷ với đề tài “Biện pháp quản lý công tác bồi
dưỡng giáo viên các trường mầm non thành phố Đà Nẵng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp” (2012).
Gần đây có nghiên cứu của tác giả Phan Thị Hán Huệ “Quản lý hoạt
động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu”, luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục (2014); nghiên cứu
của tác giả Nguyễn Thị Hồng Trang về “Quản lý bồi dưỡng chuyên môn
Trang 7nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên mầm non quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội”, luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục (2015); tác giả Nguyễn Thị Tuyết Hà
nghiên cứu về “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo
viên mầm non tỉnh Sóc Trăng”, luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục (2015);…
Các công trình nghiên cứu trên đây đã luận giải những vấn đề lý luận vềchuyên môn của giáo viên mầm non; đánh giá thực trạng và đề xuất các biệnpháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầmnon một cách có hệ thống, từ tổ chức nâng cao nhận thức đến phát huy vai tròlãnh đạo, chỉ đạo của cơ quan chuyên môn, cán bộ quản lý các cấp; xây dựng
và thực hiện tổ chức kế hoạch bồi dưỡng và kiểm tra, đánh giá, rút kinhnghiệm tổ chức hoạt động bồi dưỡng
Tóm lại, quản lý bồi dưỡng chuyên môn cho nhà giáo các cấp là vấn đề
được quan tâm nghiên cứu ở các cấp độ khác nhau, từ nghiên cứu cơ bản đếnnghiên cứu ứng dụng với từng đối tượng khác nhau
Các nghiên cứu trên đó chủ yếu đề cập đến các nội dung về quản lýcác giáo dục mầm non nói chung, quản lý chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dụctrẻ trong trường mầm non, kiểm tra nội bộ các nội dung hoạt động trongnhà trường;
Một số nghiên cứu đề cập đến vai trò của chủ thể quản lý cao nhất, đó làhiệu trưởng trong quản lý bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Hoặc cónhững nghiên cứu đi sâu vào quản lý bồi dưỡng năng lực sư phạm, một nộidung quan trọng trong quản lý bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non
Tuy nhiên, những nghiên cứu về quản lý chuyên môn trong trườngmầm non của hiệu trưởng vẫn còn rất ít và chưa có công trình nào đi sâunghiên cứu những biện pháp quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập trên địa bàn
quận Hà Đông, thành phố Hà Nội Vì vậy, tác giả luận văn chọn vấn đề này
làm đề tài nghiên cứu không trùng lặp với các công trình đã công bố
Trang 83 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, đềxuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên trường mầm non công lập nhằm nâng cao chất lượng độingũ giáo viên ở các trường mầm non, góp phần đổi mới, chất lượng giáo dụcmầm non ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về quản lý của hiệu trưởng đối vớihoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non công lập
- Đánh giá thực trạng quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thànhphố Hà Nội
- Đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập ở quận HàĐông, thành phố Hà Nội hiện nay
- Khảo nhiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Khách thể nghiên cứu
Quản lý của hiệu trưởng trong trường mầm non công lập ở quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội
* Đối tượng nghiên cứu
Quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
* Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: Luận văn nghiên cứu quản lý của hiệu trưởng
về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non cônglập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Trang 9- Phạm vi điều tra, khảo sát:
Lãnh đạo, cán bộ chuyên trách giáo dục mầm non của Phòng Giáo dục
và Đào tạo quận Hà Đông; Hiệu trưởng và giáo viên các trường mầm noncông lập trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
- Phạm vi về thời gian: Các số liệu điều tra, khảo sát giới hạn trong
khoảng 5 năm trở lại đây (2011 - 2016)
5 Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non
là chức năng, nhiệm vụ của hiệu trưởng để xây dựng đội ngũ nhà giáo có phẩmchất, năng lực chuyên môn cao Nếu hiệu trưởng thường xuyên tổ chức giáo dụcnâng cao nhận thức, trách nhiệm của các lực lượng liên quan; kế hoạch hoá hoạtđộng bồi dưỡng chuyên môn; chỉ đạo đổi mới chương trình, nội dung, phươngpháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng; tổ chức tốt hoạt động tự học, tự bồi dưỡngchuyên môn của giáo viên và chỉ đạo đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá kết quảhoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập, thìhoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên sẽ có hiệu quả cao, chất lượng độingũ giáo viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội ngàycàng nâng lên, đáp ứng nhu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ em mầm non trên địa bàn
6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam về giáo dục - đào tạo và quản lý giáo dục; trực tiếp là chuẩn hóa độingũ giáo viên, quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên
Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, sử dụng các quan điểm tiếp cận hệthống - cấu trúc; lịch sử - lôgíc; quan điểm thực tiễn và tiếp cận theo chuẩnnghề nghiệp của giáo viên mầm non
Trang 10* Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu lý luận và thựctiễn, cụ thể là:
- Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Hệ thống hoá, khái quát hoá, nghiên cứu các văn kiện, tài liệu, tạp chí,sách tham khảo, giáo trình, bài báo khoa học, các văn bản có liên quan vấn đềnghiên cứu Phân tích, tổng hợp các tài liệu có liên quan để xây dựng cơ sở lýluận của đề tài nghiên cứu
- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Điều tra xã hội học: Tiến hành điều tra bằng phiếu của 42 cán bộ quản
lý giáo dục, chuyên viên phụ trách giáo dục mầm non thuộc Phòng Giáo dục
và Đào tạo, hiệu trưởng các trường mầm non và 105 giáo viên các trườngmầm non nhằm nghiên cứu thực trạng bồi dưỡng, quản lý bồi dưỡng chuyênmôn của hiệu trưởng cho giáo viên các trường mầm non công lập trên địa bànquận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Quan sát hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, quản lý của
hiệu trưởng đối với hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên để rút ranhững kết luận cần thiết theo nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Phỏng vấn giáo viên có kinh nghiệm, hiệu trưởng các trường mầm non
thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu các sản phẩm bồi dưỡng; quản lý bồi dưỡng chuyên môn
của hiệu trưởng
Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn quản lý của hiệu trưởng về hoạt động
bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên các trường mầm non công lập quận HàĐông, thành phố Hà Nội
Xin ý kiến chuyên gia của các nhà khoa học, cán bộ quản lý về các nội
dung có liên quan đến đề tài
Trang 11Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã được đề
xuất trong luận văn
7 Ý nghĩa của đề tài
Luận văn hệ thống hóa, phát triển lý luận quản lý của hiệu trưởng vềhoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên các trường mầm non công lập
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, các biện pháp được đề xuấttrong luận văn là cơ sở để vận dụng vào thực tiễn bồi dưỡng nâng cao chấtlượng đội ngũ giáo viên các trường mầm non công lập đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục mầm non hiện nay
Kết quả nghiên cứu luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo chocán bộ quản lý, giáo viên, hiệu trưởng các trường mầm non trong chỉ đạo vàquản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên các trường mầm noncông lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
8 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu; luận văn cấu trúc 3 chương (9 tiết); kết luận vàkiến nghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục
Trang 12
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG
VỀ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP
1.1 Các khái niệm của đề tài
1.1.1 Giáo viên trường mầm non và hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
* Giáo viên mầm non
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên rất quan trọng trong hệ thốnggiáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tìnhcảm, thẩm mỹ của trẻ em, có ảnh hưởng lớn đến chất lượng của các cấp họcsau Trong đó, yếu tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục mầm non làđội ngũ giáo viên mầm non vì họ là người trực tiếp chăm sóc - giáo dục trẻ, làngười đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ và là người mẹ thứ haicủa trẻ Lao động của giáo viên mầm non là lao động mang tính khoa học vànghệ thuật đòi hỏi công phu vì cô giáo là tấm gương cho trẻ học và bắt chước.Chính vì vậy mà giáo viên mầm non phải hội tụ đầy đủ những yêu cầu vềphẩm chất và năng lực chuyên môn để thực hiện mục tiêu chương trình giáodục mầm non mới nhằm phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ
Lao động của giáo viên mầm non là một loại hoạt động sư phạm đặcbiệt Trẻ em vừa là đối tượng tác động, vừa là chủ thể của lao động sư phạm.Đây là yếu tố quan trọng để biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáodục Quá trình lao động này sẽ mang lại hiệu quả cao khi cô giáo biết cáchhướng dẫn trẻ khám phá để trẻ hiểu biết nhưng phải phù hợp với tuổi của trẻ
Có thể nói lao động của cô giáo mầm non là loại hình lao động vừa mang tínhkhoa học vừa mang tính nghệ thuật cao Cô giáo mầm non vừa là mẹ, vừa làbác sĩ và là nghệ sĩ
Trang 13Về nhiệm vụ của giáo viên mầm non, Điều 30, chương IV, Điều lệ
Trường mầm non đã xác định:
Thực hiện chương trình và kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dụctrẻ em theo lứa tuổi, thực hiện đúng quy chế chuyên môn và chấp hành nộiquy của nhà trường;
Gương mẫu, yêu thương, tôn trọng và đối xử công bằng với trẻ;
Chủ động phối hợp với gia đình trẻ trong việc nuôi dưỡng, chăm sóc,giáo dục và tuyên truyền phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ khoa học cho cácbậc cha mẹ;
Rèn luyện đạo đức, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ
để nâng cao chất lượng và hiệu quả nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ;
Thực hiện các quy định của hiệu trưởng, chịu sự kiểm tra của hiệutrưởng và của các cấp quản lý giáo dục;
Thực hiện các quy định khác của pháp luật
Về quyền của giáo viên mầm non, Điều 31, chương IV, Điều lệ Trường
Được cử đi học để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ;
Được hưởng các quyền lợi khác theo quy đinh của pháp luật
Về các hoạt động chuyên môn của giáo viên mầm non
Trong trường học, hoạt động chuyên môn là hoạt động trọng tâm, quantrọng nhất Hoạt động này chiếm nhiều thời gian nhất trong các hoạt động củanhà trường Nội dung của quản lý chuyên môn bao gồm nhiều hoạt động,
Trang 14quan hệ đến nhiều đối tượng, đến nhiều mặt, đến nhiều lĩnh vực, nhiềuphương diện, rất đa dạng và rất phong phú Tất cả các hoạt động diễn ra trongnhà trường đều nhằm tạo điều kiện tốt nhất để hoạt động chuyên môn đạt chấtlượng và hiệu quả cao nhất Các hoạt động chuyên môn của giáo viên mầmnon bao gồm:
Các hoạt động nuôi dưỡng - chăm sóc, giáo dục trẻ của giáo viên ởtrong các lớp theo phân phối chương trình như quy định của Bộ Giáo dục
và Đào tạo;
Lập kế hoạch, làm sổ sách liên quan đến vấn đề chăm sóc - giáo dục trẻ;Hoạt động đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục nhằm nângcao chất lượng giáo dục trẻ, thực hiện chương trình mầm non công lập;
Hoạt động tự học, tự bồi dưỡng theo chuyên đề bồi dưỡng giáo viênđịnh kỳ, thường xuyên, đột xuất theo chương trình của Bộ, Sở và Phòng Giáodục và Đào tạo;
Hoạt động bồi dưỡng, nâng cao năng lực giảng dạy của giáo viên, thigiáo viên dạy giỏi các cấp, đồng thời viết sáng kiến kinh nghiệm;
Hoạt động đánh giá kết quả nuôi dưỡng - chăm sóc và giáo dục trẻ;Ngoài các hoạt động chuyên môn, các giáo viên còn tham gia các côngtác khác như: Các phong trào bề nổi, công tác đoàn thể, khi hiệu trưởnghoặc tổ chức đoàn thể giao nhiệm vụ
* Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
Hoạt động: Theo từ điển Tiếng Việt: “Hoạt động là tiến hành những
việc làm có quan hệ với nhau chặt chẽ nhằm một mục đích nhất định” Chúngtôi tiếp cận bồi dưỡng giáo viên chuyên môn cho giáo viên trường mầm noncông lập theo hoạt động
Chuyên môn: Là tổ hợp các tri thức và kỹ xảo thực hành mà con người
tiếp thu được qua đào tạo để có khả năng thực hiện một loại công việc trong
Trang 15một phạm vi, ngành nghề nhất định theo sự phân công của xã hội Hay nóicách khác, chuyên môn là học vấn và nghiệp vụ của con người trong lĩnh vực
họ được đào tạo và rèn luyện
Bồi dưỡng: Theo Từ điển tiếng Việt: “Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm
năng lực hoặc phẩm chất” Bồi dưỡng là làm nâng cao trình độ nghề nghiệp.Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiếnthức hoặc kỹ năng chuyên môn của bản thân để đáp ứng nhu cầu lao độngnghề nghiệp
Theo quan niệm của tổ chức UNESCO: “Bồi dưỡng với ý nghĩa nâng
cao nghề nghiệp Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp”
Tác giả Nguyễn Minh Đường cho rằng “Bồi dưỡng có thể coi là một
quá trình cập nhật kiến thức và kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, bậc học và thường xuyên được xác định bằng một chứng chỉ”.
Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến thức, kỹ năng vận dụng
để bù đắp kiến thức còn thiếu hoặc đã lạc hậu so với nhu cầu phát triển của xãhội, thường được xác định bằng chứng chỉ Do đó bồi dưỡng có những yếu tố
cơ bản là: Bổ sung kiến thức, kỹ năng, phương pháp để từ đó nâng cao trình
độ trong lĩnh vực chuyên môn qua hình thức học tập đào tạo nào đó; bồidưỡng có mục đích, mục tiêu, nội dung, chương trình và phương thức thựchiện; đối tượng được bồi dưỡng phải có một trình độ chuyên môn nhất định,cần được bồi dưỡng thêm về chuyên môn, nghiệp vụ, chính trị, tin học, ngoạingữ,… để đáp ứng sự nghiệp giáo dục phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước; mục đích bồi dưỡng là nhằm nâng cao phẩm chất, chuyên môn đểngười lao động có cơ hội củng cố, mở mang hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹxảo để đạt được hiệu quả công việc đang làm "Bồi dưỡng" thường gắn vớihoạt động dạy học nhằm bổ sung, bồi đắp thêm kiến thức, kỹ năng cho cả
Trang 16người dạy và người học Xét về mặt thời gian thì đào tạo thường có thời giandài hơn, nếu có bằng cấp thì bằng cấp chứng nhận về mặt trình độ, còn bồidưỡng có thời gian ngắn và có thể có giấy chứng nhận đã học xong khoá bồidưỡng Tuy nhiên khái niệm đào tạo và bồi dưỡng chỉ là tương đối.
Xét một cách khác, bồi dưỡng được xác định như một quá trình làmbiến đổi hành vi, thái độ con người một cách có hệ thống thông qua việc họctập Việc học tập nảy sinh trong quá trình tự học, giảng dạy, giáo dục và quátrình lĩnh hội kinh nghiệm từ tài liệu học tập
Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên: Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo
viên chính là quá trình bổ sung “bồi đắp” những thiếu hụt về kiến thức và kỹnăng sư phạm, cập nhật những cái mới trên cơ sở “nuôi dưỡng” những cái cũcòn phù hợp
Từ sự khái quát trên, chúng tôi quan niệm:
Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non công lập là
những tác động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể quản lý ở các trường mầm non công lập nhằm bổ sung, bồi đắp cho giáo viên về phẩm chất và năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở trường mầm non công lập hiện nay.
Thực chất hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên mầm non công lập là
hoạt động xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra hoạtđộng bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non công lập, làm cho trình
độ đội ngũ giáo viên được nâng cao về mọi mặt Đây là yêu cầu khách quan,đòi hỏi thường xuyên, bởi giáo viên mầm non là nhân tố quan trọng nhấttrong việc nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ của nhàtrường Yêu cầu chung của xã hội đòi hỏi giáo viên mầm non phải đổi mớidạy học, chăm sóc, giáo dục trẻ để hiệu quả cả trong công việc Sau nữa làgiúp giáo viên có kỹ năng tự bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực sư phạm,
Trang 17góp phần phát triển nghề nghiệp, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng,giáo dục trẻ ở trường mầm non.
Nội hàm khái niệm chỉ rõ:
Chủ thể hoạt động bồi dưỡng bao gồm nhiều lực lượng, trực tiếp là Ban
Giám hiệu, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, Hội đồng sư phạm và giáo viên;trong đó hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm chính về tổ chức các hoạtđộng bồi dưỡng
Đối tượng bồi dưỡng là đội ngũ giáo viên và từng giáo viên mầm non.
Như vậy, giáo viên trường mầm non công lập vừa là chủ thể, vừa là đối tượngbồi dưỡng
Mục đích hoạt động bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ cho giáo viên,
đây là một trong những yêu cầu cơ bản thường xuyên trong công tác quản lýnhà trường, góp phần xây dựng đội ngũ giáo viên, nâng cao chất lượng chămsóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở trường mầm non
Nội dung bồi dưỡng được xác định cụ thể thông qua việc hiệu trưởng
đánh giá đúng tình hình thực trạng đội ngũ giáo viên trong nhà trường về sốlượng và chất lượng để xác định nội dung bồi dưỡng cụ thể, thiết thực Trongtình hình hiện nay, các trường trong quận vẫn còn tình trạng thiếu giáo viên,
số giáo viên có năng lực rất ít Do đó, hiệu trưởng cần lựa chọn nội dung bồidưỡng sao cho phù hợp, với phương châm tập trung bồi dưỡng trọng tâm,trọng điểm vào những khâu yếu, mặt yếu và phù hợp với từng giáo viên Bêncạnh đó, giáo viên cũng cần tự xác định yêu cầu bồi dưỡng của bản thân vềnội dung, mức độ cần đạt Trên cơ sở đó, Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạchbồi dưỡng giáo viên về nội dung, thời gian và đối tượng
Hình thức bồi dưỡng bao gồm: Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho
giáo viên trường mầm non công lập có thể được tiến hành dưới nhiều hìnhthức khác nhau, như:
Trang 18Bồi dưỡng thường xuyên về trình độ chuyên môn: Đòi hỏi giáo viên
phải luôn có ý thức tự học, tự bồi dưỡng thông qua tài liệu tham khảo, dự giờ,thao giảng, dự các lớp bồi dưỡng theo chu kỳ thường xuyên của Bộ Giáo dục
và Đào tạo, của ngành tổ chức để nâng cao về trình độ chuyên môn, nghiệp vụcủa mình Hiệu trưởng cần phải chủ động xây dựng chương trình, kế hoạchbồi dưỡng thường xuyên nhằm từng bước nâng cao trình độ và năng lực sưphạm cho giáo viên
Bồi dưỡng theo phương thức tự học: Trên cơ sở được cung cấp tài liệuhọc tập cần thiết, người giáo viên sẽ tự nghiên cứu, học tập và trao đổi theonhóm bộ môn Ưu điểm của phương thức này là phù hợp với điều kiện tổchức hiện nay, ít tốn kém; nhưng nếu trình độ chung của giáo viên còn cónhững điểm bất cập thì giáo viên chưa thể tự mình lĩnh hội được những điểmmới và khó trong chương trình và sách giáo khoa mới, nhất là đối với các giáoviên ở vùng xa trung tâm, vùng công tác giáo dục còn gặp nhiều khó khăn haynhững giáo viên chưa đạt chuẩn theo yêu cầu của Luật Giáo dục
Tổ chức các hội thảo chuyên đề: Giới thiệu chuyên đề mới nhằm bổ
sung cập nhật kiến thức cho giáo viên thông qua các chuyên đề; Hội nghị đổimới phương pháp giảng dạy, tổ chức soạn giáo án mẫu và dạy thử nghiệm đểcùng trao đổi rút kinh nghiệm, qua đó thúc đẩy sự vươn lên tìm tòi sáng tạotrong chuyên môn và nâng cao chất lượng giờ giảng trên lớp
Kết hợp phương thức tự học và tập trung bồi dưỡng: Nội dung chínhcủa phương thức này là dựa trên cơ sở giáo viên phải tự học là chính hoặc cótập trung bồi dưỡng theo định kỳ hoặc một lần Mỗi kỳ tập trung bồi dưỡngchủ yếu nhằm giải đáp thắc mắc cho giáo viên biết tự đánh giá về kiến thức
và kỹ năng đã thu được trong quá trình tự học, tự bồi dưỡng; kịp thời pháthiện vấn đề để từ đó có những thay đổi, uốn nắn trong việc tự học cho giáoviên Yêu cầu chung nhằm nâng cao chất lượng đòi hỏi giáo viên phải đổi mớidạy học và hiệu quả cả trong công việc Sau nữa là giúp giáo viên có kỹ năng
Trang 19tự bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực sư phạm, góp phần phát triển nghềnghiệp Nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong nhà trường
Để công tác bồi dưỡng giáo viên có hiệu quả, trước hết, hiệu trưởngcần đánh giá đúng thực trạng của đội ngũ giáo viên về trình độ chuyên môn,năng lực sư phạm, phẩm chất chính trị theo quan điểm giáo dục, xây dựngmột kế hoạch bồi dưỡng cụ thể; nội dung bồi dưỡng phải nhằm đáp ứng nhucầu thiết thực của từng bộ môn: cung cấp, điều chỉnh kiến thức bộ môn, địnhhướng phương pháp chung cho bộ môn; phương thức bồi dưỡng phải đạt hiệuquả; tăng cường quản lý chỉ đạo sát sao của hiệu trưởng; tạo bâu không khíthuận lợi nhất, hứng thú nhất để người được bồi dưỡng có thể tiếp nhận lượngthông tin cần thiết nhiều nhất và vận dụng được thông tin, tri thức đó vào thựctiễn chăm sóc, giáo dục trẻ
1.1.2 Quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
* Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của hiệu trưởng trường mầm non công lập
Luật Giáo dục năm 2005, được sửa đổi, bổ sung năm 2009, khoản 1,
Điều 54 ghi rõ: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt
động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận với nhiệm kỳ 5 năm.
Hiệu trưởng là chủ thể quản lý, có thẩm quyền cao nhất về hoạt độngchuyên môn và hành chính trong nhà trường Trong công tác điều hành, hiệutrưởng là người chịu trách nhiệm chỉ đạo tập trung và thống nhất mọi côngviệc trong nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ năm học, cũng như
kế hoạch ngắn hạn và kế hoạch dài hạn mà tập thể đã vạch ra
Nhiệm vụ chủ yếu của người hiệu trưởng trường mầm non công lập:
Tổ chức, chỉ đạo tốt việc nuôi dạy, chăm sóc các cháu nhằm đạt đượcnhững yêu cầu đã được quy định của chương trình giáo dục mầm non;
Trang 20Tổ chức chỉ đạo tốt công tác phát triển để đảm bảo chỉ tiêu số lượng vàchất lượng giáo dục mầm non;
Xây dựng tập thể sư phạm nhà trường vững mạnh;
Từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, đáp ứng yêu cầuchăm sóc - giáo dục trẻ theo tiêu chuẩn, yêu cầu đối với trường mầm noncông lập;
Tham mưu cho cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phương kết hợp, phốihợp với các đoàn thể, các ban ngành, phụ huynh trong việc thực hiện kếhoạch hàng năm của nhà trường;
Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo công tác kiểm tra nội bộ trường mầm non,
* Quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho
giáo viên trường mầm non công lập
Thuật ngữ quản lý, có nhiều cách giải nghĩa khác nhau Từ điển giáo dụchọc, quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thểquản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổchức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức
Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế
hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”.
Dưới góc độ Xã hội học quản lý, Vũ Hào Quang cho rằng: “Quản lý
chính là sự tác động liên tục, có tổ chức, có ý thức hướng mục đích của chủ thể vào đối tượng nhằm đạt được hiệu quả tối ưu so với yêu cầu đặt ra”.
Hà Sĩ Hồ lại cho rằng: “Quản lý là một quá trình tác động có định
hướng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được
ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định”.
Theo Tâm lý học quản lý: “Quản lý được coi như là sự kết hợp của
quản và lý Quản bao gồm sự coi giữ, tổ chức, điều khiển, trông nom và theo
Trang 21dõi Lý được hiểu là lý luận về sự phân biệt phải trái, sự sửa sang, sắp xếp, thanh lý, sự dự đoán cùng sự tạo ra thiết chế hành động để đưa hệ vào sự phát triển” Theo cách hiểu này, quản lý là “ lý luận về sự cai quản” Chức
năng của quản lý là lãnh đạo, tham mưu và thừa hành Nếu người quản lý chỉ
lo “quản” mà coi nhẹ “lý” thì tổ chức sẽ trì trệ chậm phát triển; còn ngược lạithì dễ rơi vào thế mất cân bằng Vì thế trong “quản” phải có “lý’, trong “lý”phải có “quản”, “quản và lý” phải đi đôi với nhau Quản lý là yếu tố tạo nên
sự ổn định để phát triển của hệ thống trên lộ trình tiến tới trạng thái mới cóchất lượng cao hơn
Như vậy, có thể hiểu quản lý là quá trình tác động gây ảnh hưởng củachủ thể quản lý tới khách thể quản lý thông qua việc thực hiện các chức năngquản lý, bằng những công cụ và phương pháp mang tính đặc thù nhằm đạt
được mục tiêu chung của toàn bộ hệ thống “Quản lý không chỉ là một khoa
học mà còn là nghệ thuật”, và “hoạt động quản lý vừa có tính khách quan, vừa có tính chủ quan, vừa có tính pháp luật của nhà nước, vừa có tính xã hội rộng rãi; chúng là những mặt đối lập trong một thể thống nhất” Quản lý có
các chức năng cơ bản là duy trì và phát triển Bất kỳ một hoạt động tập thểnào cũng cần phải quản lý
Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể(người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về mặtchính trị, văn hoá,kinh tế xã hội, các chính sách, các nguyên tắc, các phươngpháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự pháttriển của đối tượng
Giáo dục là một chức năng của xã hội loài người nó được thực hiện mộtcách tự giác, nó tồn tại, vận động, phát triển với tư cách là một hệ thống.Cũng như quản lý nói chung, quản lý giáo dục cũng có rất nhiều quan điểm khácnhau, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổinhững mục đích của mình Quản lý giáo dục là những tác động tự giác của chủ thể
Trang 22quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống nhằm thực hiện có chất lượng và hiệuquả các mục tiêu giáo dục đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội yêu cầu.
Quản lý giáo dục là sự tác động chủ đích, có căn cứ khoa học, hợp quyluật và phù hợp các điều kiện khách quan… của chủ thể quản lý tới đối tượngquản lý nhằm phát huy sức mạnh các nguồn giáo dục, từ đó đảm bảo các hoạtđộng của tổ chức hệ thống giáo dục đạt được các mục tiêu giáo dục đã đề ravới chất lượng, hiệu quả cao nhất
Tăng cường công tác bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầmnon Hoạt động bồi dưỡng giáo viên là một trong những nội dung quản lý xâydựng, sử dụng, đào tạo và phát triển giáo viên của nhà trường Vì vậy, hiệutrưởng cần quan tâm chỉ đạo, quản lý chặt chẽ, hiệu quả và thống nhất cao
Từ những phân tích trên cho thấy, Quản lý của hiệu trưởng về hoạt
động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập là những tác động liên tục, có mục đích, có tổ chức của hiệu trưởng đến hoạt động bồi dưỡng nhằm làm cho giáo viên tăng lên năng lực chuyên môn đáp ứng theo chuẩn nghề nghiệp và yêu cầu đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục mầm non.
Thực chất, quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên
môn cho giáo viên trường mầm non công lập cách thức tổ chức, chỉ đạo củahiệu trưởng (trực tiếp và thông qua bộ máy quản lý trong nhà trường) đối vớihoạt động bồi dưỡng Đây là hoạt động có chủ đích, có kế hoạch của hiệutrưởng nhà trường, nhằm tạo điều kiện cho giáo viên có cơ hội học tập nângcao trình độ chuyên môn đáp ứng yêu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ, phát triểngiáo dục mầm non Quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên trường mầm non công lập chính là thực hiện các chứcnăng quản lý trong quá trình tổ chức bồi dưỡng, đảm bảo cho các hoạt độngbồi dưỡng diễn ra đúng mục đích, đúng kế hoạch, nhanh chóng và đạt hiệuquả cao
Trang 23Mục đích quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn
cho giáo viên trường mầm non công lập là đảm bảo cho hoạt động của cácchủ thể bồi dưỡng và hoạt động của đối tượng được bồi dưỡng diễn ra mộtcách khoa học, hướng vào phát triển phẩm chất, năng lực của đội ngũ giáoviên mầm non Mục đích cụ thể của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập nhằm đưa hoạt động nàyvào khuôn khổ nề nếp, thực hiện thường xuyên, bài bản và hiệu quả hơn đểgóp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ở nhà trường
Chủ thể quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường
mầm non công lập là cấp uỷ, Ban Giám hiệu các trường mầm non, Hội đồng
sư phạm và chính đội ngũ giáo viên; trong đó, người có vai trò, trách nhiệmcao nhất đối với quản lý và chất lượng hoạt động này chính là hiệu trưởng nhàtrường Đây là chủ thể trực tiếp lãnh đạo tiến hành hoạt động bồi dưỡng củacác trường trên tất cả các mặt, các lĩnh vực Chủ thể quản lý là tập thể và cánhân cán bộ quản lý các cấp có trách nhiệm tổ chức, điều khiển các hoạt độngbồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầm non trong phạm vi quản lýcủa mình
Chủ thể quản lý, đứng đầu và chịu trách nhiệm cao nhất là hiệu trưởng
có chức năng xây dựng kế hoạch, tổ chức, điều khiển và kiểm tra các hoạtđộng bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Đảm bảo cho hoạt động củangười đi bồi dưỡng và người được bồi dưỡng luôn phối hợp thống nhất vớinhau, phù hợp với mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức bồidưỡng, phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục hiện đại và đặc điểm củagiáo dục mầm non Như vậy, chủ thể quản lý (hiệu trưởng) hoạt động củangười đi bồi dưỡng với hoạt động của đối tượng được bồi dưỡng, đặt các hoạtđộng này trong mối quan hệ với các thành tố cấu trúc của quá trình bồi dưỡngchuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầm non
Trang 24Đối tượng quản lý là đội ngũ giáo viên mầm non và các hoạt động bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non diễn ra trong trường mầm noncông lập Như vậy, đội ngũ giáo viên mầm non vừa là khách thể của hoạtđộng bồi dưỡng, vừa là chủ thể của hoạt động tự bồi dưỡng Với tư cách làchủ thể, giáo viên mầm non phải chịu trách nhiệm trong nâng cao chất lượng,phẩm chất và trình độ chuyên môn, kỹ năng và phương pháp chăm sóc, giáodục trẻ; với tư cách là khách thể, giáo viên có trách nhiệm trong thực hiện các
kế hoạch và nhiệm vụ do chủ thể quản lý đề ra
Phương thức quản lý của hiệu trưởng quản lý hoạt động bồi dưỡng
chuyền môn tại các trường mầm non công lập là quản lý hoạt động bồidưỡng trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên, quản lý hoạt động bồidưỡng năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên, quản lý quá trình lập kếhoạch hoạt động bồi dưỡng và kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng củagiáo viên trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình để đạt mục tiêu bồi dưỡng
đề ra; phát hiện những nguyên nhân yếu kém, đề xuất biện pháp thực hiện và
tổ chức thực hiện
Quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên trường mầm non công lập được thực hiện thông qua những tác động liêntục: Thu thập thông tin về chất và lượng đội ngũ giáo viên; xử lý thông tin và
ra những quyết định về bồi dưỡng; thực hiện quyết định; nắm thông tin phảnhồi và ra những quyết định mới
Yêu cầu quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập: Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn
cho giáo viên là nhiệm vụ rất quan trọng, diễn ra thường xuyên, vừa có tínhchủ động, vừa có tính tự phát và rất phức tạp, bởi vậy cần phải được quản lý
và tự quản lý để đạt hiệu quả cao hơn Tuy nhiên kết quả hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên cũng chịu ảnh hưởng rất nhiều từ các nhân tố chủquan và khách quan của các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng
Trang 25Để quản lý tốt hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trườngcông lập theo yêu cầu đổi mới, Hiệu trưởng cần:
Nâng cao nhận thức cho giáo viên về tầm quan trọng của công tác bồidưỡng chuyên môn, trong đó Hiệu trưởng phải làm cho bản thân và tập thể sưphạm trong nhà trường hiểu rõ bản chất của hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻmầm non ở nhà trường công lập theo quan điểm của Đảng;
Xây dựng kế hoạch, quy hoạch công tác bồi dưỡng chuyên môn chogiáo viên, vì trong thực tế chăm sóc, giáo dục trẻ hiện nay tồn tại một mâuthuẫn giữa yêu cầu đổi mới phương pháp chăm sóc , giáo dục với khả năngcủa giáo viên Do đó, cần bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên kiến thức chuyênmôn, năng lực giáo dục, các kỹ năng nghề nghiệp theo yêu cầu đổi mới;
Xây dựng các phương thức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, như:Đưa đi đào tạo, bồi dưỡng theo kế hoạch; tổ chức tập huấn theo chuyên đề cónội dung về chuyên môn, phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ, để giáo viên
có điều kiện nâng cao kiến thức, năng lực, phương pháp chăm sóc, giáo dục;củng cố nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng sư phạm, giáo dục nhàtrường và khuyến khích cá nhân tự học, tự bồi dưỡng, tự nghiên cứu quanhiều hình thức như tham khảo sách báo, tài liệu, Bên cạnh đó, hiệu trưởngcần tổ chức cho giáo viên tham gia nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinhnghiệm chăm sóc, giáo dục trẻ; xây dựng cơ chế phối họp giữa các biện phápthi đua và chính sách khuyến khích, động viên, hỗ trợ cho những cá nhân có ýthức, ý chí và lập nhiều thành tích trong tự học, tự rèn;
Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡngchuyên môn giáo viên Kiểm tra đánh giá là khâu cơ bản để bảo đảm chấtlượng của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên để việc đánh giá cótác động thúc đẩy việc tự học, tự bồi dưỡng của mỗi cá nhân Hiệu trưởng cần
có kế hoạch, phân công trách nhiệm cho các thành viên trong ban giám hiệu,các bộ phận chuyên môn trong trường cùng quản lý, giám sát hoạt động bồi
Trang 26dưỡng chuyên môn của giáo viên, nhằm đánh giá đúng thực trạng của hoạtđộng này, so với mục tiêu, so với kế hoạch của nhà trường, của từng cá nhân,kịp thời phát hiện những mặt chưa đạt để điều chỉnh, uốn nắn và phát huynhững nhân tố điển hình trong hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên, đảm bảo tính nghiêm minh chính xác trong hoạt động bồi dưỡng Trongquá trình kiểm tra đánh giá Hiệu trưởng cần thường xuyên rút kinh nghiệm,
đề xuất các nhiệm vụ quản lý cho kế hoạch tiếp theo, việc thực hiện điềuđộng, điều chỉnh gồm điều chỉnh gồm các hoạt động cơ bản sau: Khenthưởng, nêu gương tốt, phát huy các kết quả tự bồi dưỡng tốt, hành động uốnnắn, sửa chữa nếu thấy còn những biểu hiện sai lệch trong hoạt động bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên Hành động xử lý nếu thấy có biểu hiện viphạm hoặc kết quả hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên không đạtyêu cầu do thiếu cố gắng
1.2 Nội dung quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
1.3.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
Trong quản lý nói chung và quản lý giáo dục nói riêng, kế hoạch giữvai trò vị trí rất quan trọng Đối với người quản lý thì kế hoạch đóng vai trò làcông cụ quản lý, căn cứ vào kế hoạch để kiểm tra quá trình triển khai thựchiện và dự báo trước được kết quả của quá trình Đối với người bị quản lý thì
kế hoạch có tính chất định hướng cho quá trình phấn đấu và phát triển của cánhân hay của tập thể Căn cứ vào kế hoạch để xác định mục tiêu phấn đấu,nhiệm vụ phải thực hiện để đạt được mục tiêu đã đề ra
Vai trò của quản lý kế hoạch là rất quan trọng và quyết định kết quảcủa quá trình quản lý, bởi vì mọi hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên mầm non đều phải được kế hoạch hoá Kế hoạch là bản thiết kế hoạtđộng cho các lực lượng, là văn bản pháp quy cho các lực lượng phải tuân
Trang 27theo Trong hoạt động dạy học việc lập kế hoạch là điều kiện quan trọng hàngđầu và quyết định kết quả thực hiện Kế hoạch phải đảm bảo tính khoa học,phù hợp, khả thi và phải được triển khai thực hiện một cách nghiêm túc thìmới đạt kết quả.
Các loại kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn mà hiệu trưởng chỉ đạo xâydựng và tổ chức thực hiện bao gồm: kế hoạch chiến lược về phát triển đội ngũgiáo viên mầm non; kế hoạch trung hạn, kế hoạch ngắn hạn; kế hoạch bồidưỡng thường xuyên hàng năm; kế hoạch bồi dưỡng theo chủ đề; kế hoạchbồi dưỡng tại chỗ,…
Yêu cầu xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phải đảm bảo tính pháp lý, tính
hệ thống, đồng bộ, tính khoa học, tính thực tiễn và tính khả thi Việc lập kếhoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non phải được coi là mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm của quá trình bồi dưỡng Kế hoạch phải đượcxây dựng trên cơ sở phát triển, mang tính chiến lược dài hạn, đảm bảo phùhợp và cân đối giữa các nội dung Cần xác định một cách cụ thể mục tiêu phảiđạt được sau mỗi đợt bồi dưỡng Khi xây dựng kế hoạch, hiệu trưởng phảidựa trên nhu cầu thực tiễn, xuất phát từ tình hình năng lực của đội ngũ giáoviên mầm non Kế hoạch phải mang tính thống nhất trong nội dung vàphương pháp Dự tính rõ trình tự, quy trình tiến hành bồi dưỡng và các tìnhhuống có thể xảy ra trong quá trình thực hiện Kế hoạch phải mang tính thiếtthực, khả thi, kiểm tra được Trong kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cần tậptrung vào nhu cầu và mong muốn của giáo viên mầm non để phù hợp với tìnhhình thực tế của địa phương
Như vậy, hiệu trưởng chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên mầm non góp phần thực hiện các nguyên tắc quản
lý giáo dục Thực chất quản lý kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viênmầm non là chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện theo đúng kế hoạch, tức làquản lý bằng kế hoạch, quản lý thông qua kế hoạch bồi dưỡng Quản lý kế
Trang 28hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non là điều quan trọng màhiệu trưởng phải làm vì có quản lý được kế hoạch bồi dưỡng thì mới có thểnắm được toàn bộ hoạt động từ khâu thực hiện đến phương pháp và hình thứccũng như kết quả của quá trình.
1.2.2 Chỉ đạo hoạt động của các lực lượng tham gia bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên
Việc chỉ đạo các lực lượng tham gia hoạt động bồi dưỡng chuyên môncho giáo viên thực chất là quản lý các chủ thể bồi dưỡng; quản lý giảng viênhoặc báo cáo viên trong lớp bồi dưỡng để phổ biến chủ trương đường lối vàcác quy định của Đảng, Nhà nước và của Ngành về phát triển giáo dục vànhững yêu cầu đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục; ai là báocáo viên về thực tiễn tại các cơ sở giáo dục, Nói cách khác là tổ chức độingũ người dạy trong hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầmnon của nhà trường
Cùng với quản lý người bồi dưỡng, hiệu trưởng phải quản lý người đượcbồi dưỡng (giáo viên mầm non được chọn, cử và được triệu tập tham gia khoábồi dưỡng) trả lời câu hỏi họ là ai, triệu tập họ như thế nào, số lượng là baonhiêu, Nói cách khác là tổ chức đội ngũ người học trong hoạt động bồi dưỡng
Trong chỉ đạo các lực lượng tổ chức hoạt động bồi dưỡng chuyên môncho giáo viên mầm non; sau khi xác định nhu cầu, lập kế hoạch; hiệu trưởngchỉ đạo tổ chức bồi dưỡng nhằm chuyển hoá những mục đích, mục tiêu bồidưỡng giáo viên được đưa ra trong kế hoạch thành hiện thực Nhờ đó mà tạo
ra mối quan hệ giữa các lực lượng trong nhà trường, các bộ phận liên quantrong hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non được liên kết
bộ máy thống nhất, chặt chẽ và nhà quản lý có thể điều phối các nguồn lựcphục vụ ngày một tốt hơn cho công tác bồi dưỡng Phương pháp làm việc củahiệu trưởng cùng cán bộ quản lý có ý nghĩa quyết định cho việc chuyển hoá
kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên thành hiện thực
Trang 29Sau khi lập kế hoạch và cơ cấu bộ máy, khâu vận hành, điều khiển hệthống là cốt lõi của chức năng chỉ đạo, quản lý của hiệu trưởng nhà trường.Nội dung của chức năng này là liên kết các thành viên trong tổ chức, tập hợpđộng viên họ nỗ lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao để đạt đượcmục tiêu của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non Nókết nối, thẩm thấu và đan xen vào hai nội dung lập kế hoạch và tổ chức thựchiện hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên
1.2.3 Quản lý mục tiêu, nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên
Mục tiêu bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực chuyên môncho giáo viên mầm non Mục tiêu của quản lý của hiệu trưởng về hoạt độngbồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non trường công lập nhằm tạodựng môi trường và những điều kiện thuận lợi để thực hiện tốt mục tiêu, kếhoạch bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũgiáo viên mầm non và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục tại trườngmầm non công lập
Quản lý nội dung chương trình bồi dưỡng nhằm hướng đến việc nângcao kiến thức và kỹ năng thực hành, cập nhật công nghệ thông tin để sử dụngtrong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ Nội dung phải tập trung vào nhữngkiến thức mới và các phương pháp, cách thức tổ chức các hoạt động giáo dụctrẻ mầm non
Thực chất quản lý mục tiêu, nội dung, chương trình bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên mầm non là mô hình hoá mục tiêu thành tiêu chí về phẩmchất, năng lực của người giáo viên mầm non, là phân cấp mục tiêu bồi dưỡngtheo các cấp độ khác nhau Trên cơ sở mục tiêu đó để xử lý chế biến nộidung, xây dựng chương trình bồi dưỡng cho thích hợp
Phương pháp bồi dưỡng là cách thức mà người đi bồi dưỡng và ngườiđược bồi dưỡng sử dụng để tác động vào nội dung và thực hiện các mục tiêu,
Trang 30nhiệm vụ bồi dưỡng đã xác định Hình thức tổ chức bồi dưỡng là cách thức tổchức bồi dưỡng Phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng được diễn ratrong thực tiễn hoạt động bồi dưỡng Thực chất hiệu trưởng quản lý vềphương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viêntrường mầm non công lập là thực hiện chức năng điều khiển của quản lý nhànước về giáo dục.
Quản lý phương pháp bồi dưỡng nhằm định hướng phương pháp mới,tiến bộ, tập trung vào phương pháp tìm hiểu, khám phá và cùng tham gia Khi
đó người học luôn tích cực, chủ động tham gia vào quá trình lĩnh hội kiếnthức, giải quyết các vấn đề và tham gia cấu trúc lại kiến thức từ vốn kinhnghiệm nghề nghiệp đã có của bản thân, đồng thời cập nhật thêm kiến thứcmới cần thiết cho việc hoàn thành nhiệm vụ của bậc giáo dục mầm non Quản
lý phương pháp bồi dưỡng chủ yếu là điều khiển hoạt động của người đi bồidưỡng và hoạt động của người được bồi dưỡng trong quá trình lựa chọn, sửdụng phương pháp bồi dưỡng
Hình thức bồi dưỡng cần phù hợp với thực tiễn tại các trường mầm noncông lập, xuất phát từ phương pháp chủ yếu là tự học, tự nghiên cứu là chínhnên việc quản lý các hình thức bồi dưỡng cũng phải linh hoạt phù hợp vớiđiều kiện học tập của các cá nhân thì mới đạt hiệu quả Trong điều kiện pháttriển khoa học công nghệ hiện đại thì phương pháp bồi dưỡng cần đa dạngphong phú như học tập trung theo từng khoá học, học theo từng đợt ngắn hạn,học tại chức, học từ xa, nghiên cứu qua mạng hoặc qua tài liệu Khi quản lýhình thức bồi dưỡng giáo viên mầm non, hiệu trưởng cần có sự đúc kết lạixem hình thức nào đạt hiệu quả cao nhất để phát huy, đồng thời cũng để điềuchỉnh bổ sung các hình thức cho phù hợp tình hình thực tiễn
Hiệu trưởng quản lý hình thức bồi dưỡng để đánh giá mức độ phù hợpcủa hoạt động bồi dưỡng chuyên môn Triển khai nhiều hình thức bồi dưỡng
và kịp thời điều chỉnh hợp lý là rất tốt nhưng cũng cần chú ý đến đối tượng
Trang 31giáo viên tham gia, phải biết thâm niên công tác, trình độ đào tạo và khả năngtiếp thu của giáo viên ở mức nào để áp dụng hình thức phù hợp nhất thì mớiđem lại kết quả cao nhất.
1.2.4 Quản lý điều kiện đảm bảo và kết quả hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
Đây là nội dung cơ bản và quan trọng của quản lý nói chung và quản lýhoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập nóiriêng của hiệu trưởng, nhằm uốn nắn, điều chỉnh kịp thời nội dung phươngpháp, hình thức bồi dưỡng cho phù hợp, đúng hướng
Quản lý của hiệu trưởng về kết quả động bồi dưỡng chuyên môn chogiáo viên trường mầm non công lập là một chức năng cơ bản của hiệu trưởngtrong quản lý nhà trường Quản lý kết quả của hoạt động bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên trường mầm non công lập là đảm bảo cho hoạt động đó đạtđược các mục tiêu, nhiệm vụ bồi dưỡng đã đặt ra với chi phí thấp nhất Quản
lý kết quả hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm noncông lập bao gồm quản lý hiệu quả trong, hiệu quả ngoài của hoạt động bồidưỡng và sự vận hành của những yếu tố tạo nên hiệu quả đó Vấn đề quantrọng nhất của quản lý kết quả hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên trường mầm non công lập là phải thiết kế được bộ tiêu chí chuẩn để đánhgiá chính xác mức độ phát triển phẩm chất, năng lực của giáo viên, đánh giáhiệu quả tác động của sự phát triển đó cả trong và sau quá trình bồi dưỡng.Nghĩa là, người hiệu trưởng và bộ máy quản lý do mình phụ trách phải kiểmsoát được kết quả vận hành của các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn chogiáo viên trường mầm non công lập trong suốt quá trình diễn ra các hoạt độngbồi dưỡng đó
Phương thức quản lý của hiệu trưởng về kết quả hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập là thanh tra, kiểm tra, đánh
Trang 32giá kết quả hoạt động Thanh tra, kiểm tra, đánh giá là chức năng cơ bản và quantrọng của quản lý, là quá trình thiết lập mối liên hệ ngược trong quản lý
Mục đích của hoạt động thanh tra, kiểm tra, đánh giá là nhằm tìm ranhững mặt ưu điểm, mặt hạn chế trong hoạt động bồi dưỡng chuyên môn chogiáo viên trường mầm non công lập, qua đó đánh giá, điều chỉnh và xử lý kếtquả của quá trình bồi dưỡng, làm cho mục đích của quản lý được hiện thựchoá một cách đúng hướng và có hiệu quả
Nội dung cơ bản của thanh tra, kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập là: kiểm soát pháthiện; động viên phê phán; đánh giá và thu thập thông tin Nhờ có thanh tra,kiểm tra, đánh giá mà hiệu trưởng nắm bắt được thực trạng chất lượng, hiệuquả và những vấn đề đang đặt ra trong hoạt động bồi dưỡng chuyên môn chogiáo viên trường mầm non công lập, từ đó có căn cứ đề xuất các quyết địnhmới, kịp thời uốn nắn, điều chỉnh hoạt động một cách đúng hướng
1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
1.3.1 Tác động từ những chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương trong về phát triển giáo dục mầm non
Thực hiện quan điểm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạotheo tinh thần Nghị quyết số 29/NQ-TƯ của Ban Chấp hành Trung ươngĐảng (khoá XI), toàn ngành giáo dục đang quyết tâm chuyển mạnh sang mụctiêu phát triển năng lực và phẩm chất của người học, tìm kiếm giải pháp nângcao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước và hội nhập quốc tế Một trong những giải pháp đó là đột phá vào cáctrường sư phạm, các cơ sở đào tạo giáo viên nhằm nâng cao chất lượng độingũ giáo viên nói chung và giáo viên các trường mầm non nói riêng Điều đó
đã làm xuất hiện những thời cơ mới, thách thức mới, đặt ra những yêu cầumới về quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên trường mầm non công lập
Trang 33Mặt khác, sự quan tâm của lãnh đạo Đảng và chính quyền địa phương
cùng các cơ quan hữu quan đến hệ thống trường trường mầm non công lập vàđội ngũ giáo viên mầm non có tác động về các mặt nhân sự, tài chính, đất đaicũng như phát huy vai trò của các trường mầm non công lập trong các hoạtđộng tại địa phương Chính quyền địa phương là cơ quan quản lý hành chínhnhà nước đối với các trường mầm non công lập trên địa bàn Sự chỉ đạo, quantâm, tạo điều kiện của cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương có tác động chiphối rất lớn đến công tác quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
Phát triển giáo dục và phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội là hai mặt luôn
có mối quan hệ biện chứng với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, quy định lẫnnhau Một trong những quy luật của giáo dục là sự phát triển của giáo dụcchịu sự tác động của điều kiện kinh tế, văn hoá, xã hội Thực tiễn phát triểnkinh tế, văn hoá, xã hội những năm qua đã làm gia tăng dân số ở các trungtâm kinh tế, văn hoá lớn; kéo theo đó là nhu cầu mới về số lượng, chất lượnggiáo dục mầm non Đây là một áp lực đặt ra cho hiệu trưởng các trường mầmnon công lập Thực tế, trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiệnnay, số lượng trẻ em đến trường ngày càng tăng nhanh, dẫn đến các trườngmầm non công lập đang quá tải về sĩ số; trong khi đó, số lượng lớp học vàgiáo viên trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ em chậm được bổ sung, Thựctrạng này tác động không nhỏ đến quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
1.3.2 Tác động từ thực trạng đội ngũ giáo viên ở các trường mầm non công lập của quận Hà Đông hiện nay
Số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ giáo viên ở các trường mầm noncông lập là nhân tố rất quan trọng tác động mạnh đến quản lý của hiệu trưởng
về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Đặc biệt, phẩm chất, nănglực của đội ngũ giáo viên ở trường mầm non công lập ngang tầm với nhiệm
Trang 34vụ được phân công; đời sống vật chất ổn định, tạo điều kiện cho họ luôn thathiết với ngành, nghề, gắn bó với nhà trường, đang là nhu cầu đặt ra cho cáclực lượng quản lý, nhất là hiệu trưởng nhà trường Trong thực tế, đội ngũ giáoviên ở không ít trường mầm non công lập còn nhiều bất cập về số lượng, chấtlượng và cơ cấu Ở một số trường, số lượng giáo viên còn thiếu, chất lượngcủa giáo viên mầm non chưa đồng đều, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển trongtình hình mới Điều đó có tác động không nhỏ đến quản lý của hiệu trưởng vềhoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập.
1.3.3 Tác động từ phẩm chất, năng lực của hiệu trưởng trường mầm non công lập
Trong quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, phẩmchất, năng lực của hiệu trưởng trường mầm non có vai trò rất quan trọng; tácđộng trực tiếp đến các hoạt động bồi dưỡng và nâng cao chất lượng bồidưỡng, chất lượng đội ngũ giáo viên trong các trường mầm non công lập.Muốn vậy, hiệu trưởng phải có trình độ năng lực, có tầm nhìn về quản lý giáodục, có sự am hiểu chuyên môn thì mới có thể xây dựng và tổ chức thực hiệnđược kế hoạch bồi dưỡng hợp lý Phẩm chất, năng lực của hiệu trưởng, trong
đó có tầm nhìn chiến lược, khả năng đoàn kết, tạo lập sự đồng thuận giữa cáclực lượng và cá nhân trong nhà trường và với các cơ quan, các ngành, các cấp
có liên quan để thực hiện mục tiêu chung; sự nhạy bén của hiệu trưởng trong
tổ chức và quản lý là nhân tố quyết định đến hiệu quả quản lý của họ về hoạtđộng bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
1.3.4 Tác động từ cơ sở vật chất đảm bảo cho hoạt động bồi dưỡng và quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non công lập
Cơ sở vật chất có vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo cho hoạt độngbồi dưỡng và quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môncho giáo viên trường mầm non công lập đạt được hiệu quả như mong muốn
Trang 35Trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ hiện đại, đòi hỏihiệu trưởng nhà trường phải thường xuyên bồi dưỡng cho giáo viên mầm nonthích ứng với các phương tiện công nghệ mới Đặc biệt đối với các nhà trườngmầm non, cơ sở vật chất vừa là điều kiện, vừa là phương tiện học cụ khôngthể thiếu Chất lượng, kết quả của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn và quản
lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trườngmầm non công lập vì thế tất yếu chịu sự tác động của thực trạng cơ sở vậtchất đảm bảo của nhà trường
*
* *
Đội ngũ giáo viên có vai trò quyết định trong việc chăm sóc, giáo dụctrẻ ở các trường mầm non công lập Do đó hiệu trưởng nhà trường phải xemhoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho họ là nhiệm vụ quan trọng phải làmthường xuyên và có hiệu quả Mục tiêu của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn
là nhằm hoàn thiện quá trình đào tạo, khắc phục những thiếu sót lệch lạc trongcông tác chăm sóc, giáo dục, về quan điểm, nội dung phương pháp giáo dụcđồng thời theo kịp những yêu cầu phát triển của xã hội
Bồi dưỡng, phát triển phẩm chất, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ chogiáo viên trường mầm non công lập là một yêu cầu tất yếu, thường xuyên.Đây không chỉ là con đường, biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục của bậchọc đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân mà còn là con đường để pháttriển năng lực, phẩm chất cá nhân của mỗi giáo viên theo tinh thần đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục hiện nay
Vì vậy, việc quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên có ý nghĩa quyết định đến chất lượng đội ngũ cũng nhưchất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ trong các trường mầm non công lập
Trang 36Chương 2
CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG VỀ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP Ở QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1 Khái quát tình hình giáo dục mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội và những vấn đề chung về nghiên cứu thực trạng
2.1.1 Khái quát tình hình giáo dục mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Hà Đông là một quận của Hà Nội có tốc độ đô thị hoá nhanh và mạnh,dẫn đến tốc độ tăng dân số cơ học cũng như nhu cầu ra lớp của trẻ rất cao.Quận Hà Đông đang triển khai thực hiện Đề án 01 về nâng cao chất lượnggiáo dục và đào tạo quận trong đó đã ban hành kế hoạch quy hoạch mạng lướitrường lớp trên địa bàn quận, tập trung đầu tư xây dựng các điểm trường, cáckhu trung tâm, đáp ứng phần nào nhu cầu cho trẻ đến trường mầm non củangười dân địa phương
Trình độ đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được chuẩn hoá, giàu kinhnghiệm, luôn yêu nghề, mến trẻ nên chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng giáodục trẻ của các trường mầm non ngày càng được nâng cao Các cơ sở mầmnon ngoài công lập ngày càng ổn định, hoạt động có nề nếp và được sự quản
lý chặt chẽ của Phòng Giáo dục và Đào tạo, của Uỷ ban nhân dân các phường
và các trường mầm non trên địa bàn quận Trong đó, 100% lớp mầm non 5tuổi thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới mới Vì thế, giáo dụcmầm non quận Hà Đông có sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chấtlượng Cụ thể như sau:
* Quy mô phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn quận Hà Đông
Tổng số trường mầm non: 35 trường
Tổng số nhóm lớp trong trường mầm non: 922 nhóm lớp
Trang 37Trong vài năm trở lại đây, cùng với sự quan tâm của nhà nước và cáccấp lãnh đạo địa phương, cách quản lý lãnh đạo của Phòng Giáo dục và Đàotạo quận Hà Đông, các cán bộ quản lý các nhà trường, công tác chăm sóc -giáo dục trẻ trong các nhà trường trên địa bàn quận Hà Đông đã đi vào nềnnếp và tạo được tín nhiệm trong nhân dân.
* Chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ
Thực hiện sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Phòng Giáodục và Đào tạo Hà Đông đã chú trọng chỉ đạo nâng cao chất lượng chăm sóc -giáo dục trẻ, tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, xây dựng các đợt kiếntập với nhiều nội dung phong phú phù hợp loại hình trường mầm non để đảmbảo thực hiện chương trình giáo dục mầm non hiệu quả Lựa chọn và giaonhiệm vụ cho các trường mầm non làm điểm cho quận về các nội dung chămsóc nuôi dưỡng, xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, tích cực cho trẻmầm non
Đảm bảo an toàn cho trẻ: Ngay từ đầu năm học, Phòng Giáo dục vàĐào tạo quận Hà Đông đã xây dựng kế hoạch tiếp tục triển khai thực hiện
Thông tư số 13/2010/TT-BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về xây dựng
trường học an toàn, phòng, chống tai nạn, thương tích trong cơ sở giáo dụcmầm non trên địa bàn quận; Phòng Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các nhàtrường tham gia các lớp bồi dưỡng tập huấn về công tác phòng chống tai nạnthương tích, phòng chống cháy nổ các trường và các cơ sở mầm non ngoàicông lập tự kiểm tra, đánh giá theo Thông tư số 13 Qua kết quả kiểm tra đánhgiá cuối năm, 100% các trường, 100% các cơ sở mầm non ngoài công lập đềuđạt các nội dung trường học an toàn phòng chống tai nạn thương tích
Năm học 2014 - 2015, số trẻ đi học toàn quận: 25.092 trẻ (tăng 1.101trẻ so với năm học trước)
Số trẻ được ăn bán trú: Nhà trẻ: 25.092/25.092 trẻ, đạt tỷ lệ: 100%;
Trang 38* Về Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên: tổng số cán bộ quản lý,
giáo viên, nhân viên trong toàn quận 3.225 người, trong đó tại các trườngmầm non công lập: 1.637 người (cán bộ quản lý: 80 người; giáo viên: 1.173
người, nhân viên 386 người) Tỷ lệ đạt chuẩn: cán bộ quản lý và giáo viên đạt
chuẩn 100% Trong đó, cán bộ quản lý có trình độ trên chuẩn: 100%; giáo
viên trên chuẩn trên 80%, (tính cả giáo viên trong các cơ sở mầm non tư thục, toàn quận có tỷ lệ giáo viên trên chuẩn đạt 58%) Giáo viên dạy lớp 5 tuổi đạt
chuẩn 100%, trên chuẩn trên 70%
Bảng 2.1 Thống kê trình độ chuyên môn cán bộ quản lý, giáo viên
và nhân viên cấp học mầm non qua các năm học 2010 - 2011
* Về đầu tư trang thiết bị: Phòng Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu Ủy
ban nhân dân quận dành gần 40 tỷ đồng đầu tư mua sắm trang thiết bị cho cácnhà trường theo hướng đồng bộ, hiện đại hoá đáp ứng nhu cầu nâng cao chấtlượng dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, cáchoạt động của cô và trẻ
2.1.2 Những vấn đề chung về nghiên cứu thực trạng
* Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng quản lý của hiệu trưởng về
hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập ởquận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Trang 39Mục tiêu cụ thể: Thực trạng về số lượng và trình độ đào tạo của giáo
viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về nhu cầu bồidưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông,thành phố Hà Nội
Thực trạng quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng chuyênmôn cho giáo viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố
Hà Nội
* Nội dung nghiên cứu:
Nghiên cứu về qui mô giáo dục mầm non công lập ở quận HàĐông, thành phố Hà Nội
Nghiên cứu nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên trườngmầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội về nhu cầu bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên mầm non
Nghiên cứu thực trạng quản lý của hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡngchuyên môn trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Trang 40* Phương pháp nghiên cứu:
Để có được những thông tin cần thiết chúng tôi đã xây dựngphiếu hỏi giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục với những nội dung cần tìmhiểu (xem phụ lục) Phiếu hỏi được gửi đến các cán bộ quản lý giáo dục, giáoviên Sau khi thu được phiếu chúng tôi đã lựa chọn những phiếu có đủ thôngtin để xử lý Ngoài ra để chính xác hoá các thông tin chúng tôi còn tổ chứccác buổi quan sát, tọađàm trực tiếp với một số cán bộ quản lý và giáo viênnhằm có thêm những đánh giá định tính về những thông tin cần tìm hiểu
* Đối tượng khảo sát:
Chúng tôi đã gửi 165 phiếu đến cán bộ quản lý (lãnh đạo vàchuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Hà Đông; hiệu trưởng, hiệu phócác trường mầm non công lập trên địa bàn quận Hà Đông) và giáo viên trongquận Sau khi thu và xử lý sơ bộ, có 42 phiếu dành cho cán bộ quản lý và 105phiếu giáo viên có đủ thông tin để phân tích kết quả
2.2 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
2.2.1 Nhận thức về sự cần thiết của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
Kết quả khảo sát về sự cần thiết phải bồi dưỡng chuyên môn cho giáoviên trường mầm non công lập quận Hà Đông, thành phố Hà Nội được chúngtôi tổng hợp ở bảng 2.2
Bảng 2.2 Lý do cần thiết tham gia hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non công lập
STT Lý do đánh giáNgười Khôngđúng Đúng Không có ý kiến
(14,28%)
90(85,72%)
0(0%)