LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý QUÁ TRÌNH GIÁO dục TRUYỀN THỐNG CHO học SINH TRƯỜNG TRUNG học cơ sở ở QUẬN HAI bà TRƯNG, THÀNH PHỐ hà nội

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam 10, tr. 15

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO

DỤC TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH Ở CÁC

1.2 Nội dung quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho

học sinh các trường trung học cơ sở 211.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý quá trình giáo dục

truyền thống cho học sinh ở các trường trung học cơ sở,quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 31

Chương

2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, QUẬN

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,

giáo dục ở quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 382.2 Thực trạng quá trình giáo dục truyền thống cho học

sinh các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà Trưng,

2.3 Thực trạng quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho

học sinh ở các trường trung học cơ sở, quận Hai BàTrưng, thành phố Hà Nội; nguyên nhân của thực trạng 46

Chương 3 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH

GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 593.1 Yêu cầu quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho

học sinh ở các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà

3.2 Biện pháp quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho

học sinh các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế", "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam" [10, tr 15]

Trong các văn kiện Đại hội XII ( tháng 1 năm 2016), Đảng ta nhấn mạnh

sự quan tâm đặc biệt và làm rõ hơn lập trường, quan điểm, tính nhất quán về

sự cần thiết phải đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triểnnguồn nhân lực Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triểnnguồn nhân lực không chỉ là quốc sách hàng đầu, là “chìa khóa” mở ra conđường đưa đất nước tiến lên phía trước, mà còn là “mệnh lệnh” của cuộcsống Văn kiện Đại hội XII khẳng định triết lý nhân sinh mới của nền giáo

dục nước nhà “dạy người, dạy chữ, dạy nghề”.

Bối cảnh hiện nay, khi thế giới đang có những biến đổi mạnh mẽ và sâusắc, mọi mặt của đời sống xã hội đang trong quá trình quốc tế hóa, toàn cầuhóa, đã mang lại cho nước ta nhiều cơ hội lớn để phát triển cũng như nhữngthành tựu to lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, giáo dục - đàotạo, y tế, tạo tiền đề quan trọng đưa nước ta hòa nhập vào dòng chảy của thờiđại Nhưng bên cạnh đó, trong sâu thẳm của đời sống xã hội, chúng ta đangphải đối mặt trước những vấn đề mang tính báo động, đó là sự tha hóa vềnhân cách, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ dân cư, đặc biệt làhọc sinh, sinh viên; những tệ nạn xã hội đang ngày đêm hoành hoành, len lỏiphá hoại nếp sống văn minh, đạo lý truyền thống tốt đẹp ngàn đời của dân tộc.Đây là những vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự sống còn của quốc gia,dân tộc trong quá trình hội nhập

Làm thế nào để những truyền thống tốt đẹp của chúng ta được bảo tồn vàphát huy trong giai đoạn hội nhập hiện nay? Làm thế nào để mọi công dân,đặc biệt là thế hệ trẻ thấy tự hào về truyền thống dân tộc, tự hào khi là côngdân Việt Nam? Đó là những câu hỏi được cả xã hội quan tâm.

Nhà trường với đặc trưng của nó là nơi thuận lợi nhất cho việc truyềndạy cho thế hệ trẻ hiểu, yêu, tự hào với các truyền thống tốt đẹp của dân tộc

và biết cách phát huy nó Hoạt động giáo dục truyền thống và quản lý quátrình giáo dục truyền thống giữ một vị trí, vai trò vô cùng quan trọng tại các

nhà trường THCS trong việc thực hiện nhiệm vụ “ Dạy người” Thông qua

hoạt động giáo dục truyền thống với nhiều hình thức phong phú, những giá trịđạo đức chuẩn mực của dân tộc sẽ được học sinh tiếp thu, biến thành thóiquen đạo đức, nó lan tỏa và giúp cho chất lượng dạy và học trong nhà trườngđược nâng cao

Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động giáo dục ở các nhà trường trong nhữngnăm học vừa qua cho ta thấy chất lượng giáo dục truyền thống và quản lý quátrình giáo dục truyền thống cho học sinh ở các trường THCS còn những hạnchế Các kiến thức về văn hóa, truyền thống, ý thức công dân chủ yếu đượctruyển tải đến học sinh lồng ghép qua các hoạt động ngoại khóa, hoạt độngtập thể với tần suất thấp, thông thường là 01 lần/ tháng/ năm học do vậy hiệuquả giáo dục chưa cao Hiện tượng học sinh vi phạm chuẩn mực đạo đứctruyền thống có lúc, có nơi còn đang gia tăng

Để khắc phục hạn chế này, Bộ GD&ĐT cùng Sở GD&ĐT Hà Nội đãđưa ra chủ trương dạy tích hợp giáo dục truyền thống trong các môn học.Nhưng tất cả những điều đó mới chủ yếu dừng ở chủ trương, chưa được triểnkhai sâu rộng trong các nhà trường Hiện nay, mảng giáo dục truyền thốngcho học sinh thông qua các môn học còn đang bỏ trống

Về mặt lý luận đã có một số công trình nghiên cứu về vấn đề giáo dụctruyền thống cho học sinh các cấp, sinh viên đại học nhưng chưa có công

trình nào nghiên cứu chuyên sâu về việc giáo dục truyền thống cho học sinhcác trường trung học cơ sở, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “ Quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh ở các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên

ngành Quản lý giáo dục của mình

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Giáo dục truyền thống cho học sinh là một vấn đề không mới Cha ông xưa đã dạy:

“Con người có tổ, có tông Như cây có cội như sông có nguồn”.

đã là người Việt Nam, dù ở địa vị nào, ở bất kỳ nơi đâu, hoàn cảnh nào cũngđừng quên cội nguồn dân tộc, phải nhớ đến quê hương, nơi chôn nhau cắtrốn, gốc rễ tổ tiên và xa hơn nữa là khắc ghi những truyền thống tốt đẹp củadân tộc

Vấn đề giáo dục giá trị truyền thống những năm qua đã có nhiều côngtrình nghiên cứu ở dưới các góc độ khác nhau Nhiều tạp chí khoa học đã đăng

tải những bài viết về vấn đề giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ như bài viết "Giá trị tinh thần truyền thống Việt Nam" do Trần Văn Giàu chủ biên, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980; "Về truyền thống dân tộc" của Trần Quốc Vượng, Tạp chí Cộng sản, số 3-1981; "Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, một nhu cầu phát triển của xã hội hiện đại" của Lương Quỳnh Khuê, Tạp chí Triết học, số 4-1992;

"Giá trị đạo đức truyền thống Việt Nam và cái phổ biến toàn nhân loại của đạo đức trong nền kinh tế thị trường" của Trần Nguyên Việt, Tạp chí Triết học, số 5, 2002; "Từ "cái thiện" truyền thống đến "cái thiện" trong cơ chế thị trường ở Việt Nam hiện nay" của Nguyễn Hùng Hậu, Tạp chí Triết học, số 8, 2002; v.v Đáng chú ý trong các tác giả này là nhà nghiên cứu Hà Thế Ngữ đã đi sâu nghiên cứu vấn đề

tổ chức quá trình giáo dục đạo đức thông qua giảng dạy các môn khoa học, đặc

biệt là các môn khoa học xã hội và nhân văn Ngoài ra tác giả còn đề cập đến việcrèn luyện phương pháp tư duy khoa học, trên cơ sở đó giáo dục thế giới quan,nhân sinh quan, bồi dưỡng ý thức đạo đức, hướng dẫn thực hiện các hành vi đạođức cho học sinh

Đề cập đến vấn đề giáo dục truyền thống không chỉ có các bài viết trêncác tạp chí mà còn có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn Thạc sỹ,

Tiến sỹ như: “Kế thừa và đổi mới các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay”, luận án tiến

sỹ triết học của Nguyễn Văn Lý (2000) đã phân tích những mặt tích cực vàhạn chế trong đạo đức truyền thống dân tộc, các tác giả đã xác định rõ nhữngnội dung cần kế thừa đổi mới, bên cạnh đó chỉ ra những thiếu hụt cần bổ sungtrong các giá trị đạo đức truyền thống nhằm phát huy vai trò của đạo đức,nhất là đạo đức truyền thống trong đời sống xã hội hiện nay, từ đó đề xuấtnhững phương hướng và giải pháp cơ bản đảm bảo kế thừa và đổi mới các giátrị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang kinh tế thị trường ở Việt

Nam; “ Từ cái thiện truyền thống đến cái thiện trong giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay”, luận án tiến sĩ của Lê Thị Hoài Thanh ( 2002); “Kế thừa giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng nhân cách con người Việt Nam hiện nay”của Cao Thu Hằng (2011), đã làm rõ giá trị đạo đức truyền thống

dân tộc, vai trò của nó trong hình thành, phát triển nhân cách con người, tínhtất yếu phải kế thừa, tác giả đánh giá thực trạng và đưa ra giải pháp kế thừacác giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng nhân cách con người

Việt Nam hiện nay; “ Một số giải pháp giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam của Đoàn thanh niên thông qua hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng” do Phạm Bá Khoa làm chủ nhiệm đề tài (2011) đã đi

sâu phân tích giá trị của hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử trong việc giáo

dục truyền thống cho thế hệ trẻ; “Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay” của Mai

Thị Như Hoa (2014) Tác giả đã làm rõ vai trò, thực trạng của việc giáo dụcgiá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống cho thế hệ trẻViệt Nam thời gian qua, từ đó đề ra phương hướng và một số giải pháp chủyếu nhằm nâng cao hiệu quả của giáo dục đạo đức truyền thống dân tộc trong

xây dựng lối sống cho đối tượng này ở Việt Nam hiện nay “ Vấn đề giáo dục giá trị truyền thống cho sinh viên hiện nay qua thực tế một số trường Đại học

và Cao đẳng ở Hà Nội” của Nguyễn Huệ Linh ( 2014) Tác giả đã điều tra,

nghiên cứu chuyên sâu tình hình giáo dục truyền thống cho sinh viên và chỉ ranhững tồn tại, bất cập cần đổi mới của hoạt động này ở các trường Đại học vàcao đẳng trên địa bàn thành phố Hà Nội

Ngoài hệ thống luận văn, còn có nhiều sáng kiến kinh nghiệm trình bày vấn

đề giáo dục truyền thống cho học sinh trong nhà trường như sáng kiến “ Giáo

dục truyền thống cho học sinh tiểu học” của Nguyễn Hải Châu ( 2012); “ Giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống Đoàn, Đội cho học sinh THCS” của Nguyễn Thị Thuận ( Năm 2014); “ Giáo dục giá trị truyền thống văn hóa cho lứa tuổi vị thành niên trong nhà trường” của Nguyễn Sỹ Đạt; “ Giáo dục tuyền thống cho học sinh thông qua hoạt động âm nhạc ngoại khóa” của Bùi Minh Đức ( 2015); “ Nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống cho học sinh phổ thông trong giai đoạn hiện nay” của Phạm Minh Chí (2015).

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu, bài viết đều có ý nghĩa to lớn đốivới việc kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống cho học sinh, sinhviên hiện nay ở nước ta Tuy nhiên, những công trình này thường đi sâu bànluận về giáo dục truyền thống đạo đức cho học sinh, sinh viên ở một khíacạnh nào đó như qua một môn học, qua hoạt động ngoài giờ lên lớp…chưa đềcập một cách trực tiếp đến việc quản lý quá trình giáo dục truyền thống chohọc sinh Việt Nam nhất là học sinh ở độ tuổi phổ thông trong giai đoạn côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Những tài liệu nêu trên giúp tôi nghiên cứu, tham khảo, kế thừa để triểnkhai, hoàn thiện luận văn của mình

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về quản lý quá trình giáo dục truyềnthống cho học sinh các trường THCS Từ đó đề xuất các biện pháp quản lýquá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS, quận Hai BàTrưng, thành phố Hà Nội góp phần nâng cao chất lượng giáo dục truyềnthống cho học sinh THCS

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quá trình giáo dục truyền thống, quản lýquá trình giáo dục truyền thống cho học sinh THCS

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quá trình giáo dục truyền thống, quản lýquá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS, quận Hai BàTrưng, thành phố Hà Nội

- Đề xuất biện pháp quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinhcác trường THCS, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý quá trình giáo dục nhân cách cho học sinh các trường Trung học

cơ sở, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS,quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

* Phạm vi, giới hạn nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về Quản lý quá trình giáo dục truyềnthống cho học sinh ở các nhà trường THCS, quận Hai Bà Trưng, thành phố

Hà Nội

- Nghiên cứu qua thực tế, qua các báo cáo tổng kết, các sản phẩm củaquá trình giáo dục truyền thống cho học sinh trong các nhà trường THCS ở

quân Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội ( Nguồn tham khảo là các tư liệu từnăm 2011 đến nay).

- Do điều kiện thời gian nên đề tài nghiên cứu chủ yếu về quản lý quátrình giáo dục truyền thống dân tộc thông qua giảng dạy các bộ môn khoahoc xã hội tại một số trường THCS trong quận Hai Bà Trưng: TrườngTHCS Minh Khai, trường THCS Lương Yên, trường THCS Tây Sơn vàTHCS Vân Hồ

5 Giả thuyết khoa học

Giáo dục truyền thống cho học sinh THCS có một ý nghĩa vô cùng quantrọng Nếu các chủ thể quản lý giáo dục truyền thống của các trường THCS tiếnhành đồng bộ các biện pháp như: nâng cao nhận thức của chủ thể quản lý vềgiáo dục truyền thống cho học sinh; chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp,hình thức giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS; tổ chức bồidưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các môn khoa học xã hội; quản lýchặt chẽ kế hoạch kiểm tra đánh giá chất lượng giáo dục truyền thống cho họcsinh THCS; phối hợp với phụ huynh học sinh về hoạt động rèn luyện của họcsinh theo giá trị truyền thống thì sẽ quản lý tốt quá trình giáo dục truyền thốngcho học sinh các trường THCS, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, gópphần nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận Mác- Lê Nin, tư tưởng HồChí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục, quản

lý giáo dục đào tạo Đồng thời trong quá trình nghiên cứu tác giả tiếp cận vấn

đề theo quan điểm hệ thống- cấu trúc, lịch sử- logic và quan điểm thực tiễn đểluận giải các nhiệm vụ của đề tài

* Phương pháp nghiên cứu

Trong qua trình nghiên cứu, đề tài đã vận dụng kết hợp nhiều nhómphương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phương pháp phân tích tài liệu: Tìm hiểu, phân tích các công trình củacác nhà khoa học đi trước về các vấn đề mình đang nghiên cứu; Phân tích cácthông tin mình tìm hiểu được từ thực tế để rút ra giải pháp thích hợp

Phương pháp so sánh - lịch sử: Đối chiếu, so sánh các giá trị văn hóatruyền thống trong mối liên hệ với các giá trị văn hóa hiện đại trên cơ sở đó xácđịnh những giá trị văn hóa cần được giáo dục cho học sinh lứa tuổi THCS

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này được sử dụng để khám phá, phát hiện, xử lýthông tin, rút ra kết luận khoa học, đồng thời còn được sử dụng trong việckiểm chứng các lý thuyết, các kết luận khoa học

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn đã được sử dụng như sau:Phương pháp quan sát khoa học: Quan sát đời sống của học sinh ở cáctrường THCS trên địa bàn quận Hai Bà Trưng trong quan niệm, giao tiếp, ứng

xử để biết thêm những thông tin về thái độ ứng xử của các em đối chứng vớicác truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Phương pháp điều tra xã hội học bằng Bảng hỏi Người phỏng vấn sẽ trảlời các câu hỏi theo một bảng hỏi đã được thiết kế sẵn Đối tượng được điềutra là Ban giám hiệu, giáo viên và học sinh ở các trường: Trường THCS TâySơn, THCS Hai Bà Trưng, THCS Lương Yên, THCS Minh Khai và THCSVân Hồ thuộc Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội (Ban giám hiệu: 11; Giáo viên:100; Học sinh: 150)

Phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê

Phương pháp xin ý kiến chuyên gia

7 Ý nghĩa của đề tài

Hệ thống hoá, khái quát hoá các vấn đề lý luận về giáo dục truyền thống vàquản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh THCS trong nhà trường

Phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục giá trị truyền thống cho học sinhcủa các trường THCS trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.Phân tích và đánh giá, chỉ rõ những ưu điểm cũng như những hạn chế củaquản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS, quậnHai Bà Trưng, thành phố Hà Nội hiện nay.

Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lýquá trình giáo dục giá trị truyền thống cho học sinh THCS Mục đích hướng tới

là xây dựng đội ngũ học sinh phổ thông biết trân trọng, gìn giữ và phát huynhững giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc góp phần vào công cuộc xây dựngđất nước phồn vinh, ngang tầm thế giới nhưng vẫn đậm đà bản sắc dân tộc

8 Kết cấu của đề tài

Cấu trúc của đề tài gồm: phần mở đầu; phần nội dung có 3 chương (9tiết); phần kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các bảnphụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG

CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Giáo dục truyền thống

* Giáo dục

Theo Từ điển Tiếng Việt, “Giáo dục là đào tạo và phát triển con người

về các mặt trí tuệ và tình cảm, trau dồi cho con người ý thức trọng sự thật, yêu cái đẹp, làm điều hay Phát triển ở con người một khả năng hay tình cảm” [30, tr 330]

Theo tác giả Henri Benac, “Giáo dục là dùng các phương tiện thích hợp nhằm đảm bảo việc đào tạo và phát triển một con người để con người được đào tạo trong tương lai có năng lực tự chủ ( tri thức, văn hóa, phương pháp làm việc)” [14, tr 261]

Giáo dục, theo nghĩa rộng nhất là sự tác động của xã hội toàn bộ đến con

người Giáo dục được bao gồm giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình, giáo dục

xã hội và tự giáo dục Giáo dục là quá trình chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vàocuộc sống xã hội Trong quá trình này thế hệ trẻ phải tiếp nhận những gì mà xãhội tích lũy được (tri thức, kỹ năng sống, kỹ năng lao động, những chuẩn mựchành vi trong gia đình xã hội và thiên nhiên ) Thế hệ trẻ phải có những phẩmchất cần thiết để giải quyết những nhiệm vụ mới của thời đại mình đặt ra

Như vậy, có thể nói rằng, giáo dục là quá trình các thế hệ đi trước truyềnđạt cho thế hệ mới những kinh nghiệm lịch sử - xã hội nhằm chuẩn bị cho thế hệmới cuộc sống lao động và kỹ năng sống đảm bảo cho xã hội tiếp tục phát triển

Qua các khái niệm trên, ta có thể hiểu rằng, “giáo dục” là sự hoàn thiện của mỗi cá nhân, đây cũng là mục tiêu sâu xa của giáo dục; người giáo dục, hay có thể gọi là thế hệ trước, có nghĩa vụ phải dẫn dắt, chỉ hướng, phải truyền tải lại cho thế hệ sau tất cả những gì có thể để làm cho thế hệ sau trở nên phát triển hơn, hoàn thiện hơn.

Bàn về vai trò của giáo dục , trong lịch sử đã có nhiều người đề cập tới.

Khổng Tử (551-479 trCN) đã nói: “Ngọc bất trác, bất thành khí, nhân bất học, bất tri đạo” Hồ Chủ tịch cũng viết: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên” Và trong tuyên bố của AIA (Năm quốc tế chống

mù chữ) có nêu "Giáo dục là quan trọng, nó là một sinh lực tác động lên mọi mặt của đời sống Giáo dục là điều kiện hết sức thiết yếu, thậm chí chính là động lực của tiến bộ Giáo dục, tóm lại, vừa là thước đo, biện pháp và ý nghĩa của sự phát triển".

Phát triển "nguồn lực con người" (hoặc nguồn nhân lực, hoặc nguồn tài

nguyên con người (Human Resourees Development - HRD), về cơ bản, cầnđược hiểu là sự gia tăng giá trị cho con người về mọi mặt: đạo đức, trí tuệ, thểchất, kỹ năng, tâm hồn để hình thành nhân cách văn hóa Đó chính là nhữngnăng lực, phẩm chất mới của con người mà giáo dục phải đảm nhận nhằm đápứng những yêu cầu to lớn của đất nước và thời đại

Thời đại ngày nay, trên toàn cầu, cũng như ở nước ta, không ai khôngthấy rõ vai trò hết sức quan trọng của giáo dục Theo Phạm Minh Hạc trongbáo cáo tổng kết sau ba năm làm việc của Ủy ban chuẩn bị giáo dục đi vào thế

kỷ XXI của tổ chức giáo dục, khoa học, văn hóa của liên hiệp quốc(UNESCO) đã nêu ra 4 mục tiêu (nguyên lý) của nền giáo dục tương lai củanhân loại là: 1) Học để biết; 2) Học để làm; 3) Học để chung sống; 4) Học đểlàm người, để tự khẳng định mình

Có ba loại giáo dục: giáo dục gia đình; giáo dục nhà trường và giáo dục

xã hội Mỗi loại giáo dục có chức năng, vai trò, thế mạnh riêng mà khó có thểthay thế, thậm chí không thể thay thế Trong luận văn này tôi chỉ đi sâu vàonhững vấn đề giáo dục trong nhà trường

* Truyền thống

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Truyền thống là cách suy nghĩ, cư xử, hành động, thừa hưởng từ thế hệ trước” [30, tr 868]

Truyền thống có nhiều cấp độ khác nhau Có truyền thống gia đình,truyền thống của từng địa phương, đơn vị, truyền thống cách mạng, truyềnthống dân tộc Truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc ta phải là cơ

sở đầu tiên cho việc hình thành tư tưởng, tình cảm của tuổi trẻ

Vậy truyền thống là những thói quen, tập quán, chuẩn mực trong hành

vi, phong cách sống và hoạt động được mọi người thừa nhận và tuân theo, được giữ gìn và truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác như là sản phẩm tinh thần của tập thể.

Truyền thống có một số đặc trưng cơ bản sau:

Đặc trưng thứ nhất : Đó là những giá trị tinh thần, tư tưởng, tâm lý, đạođức tốt đẹp, có tác dụng củng cố, phát triển quan hệ xã hội, tạo ra sứcmạnh cho con người vượt qua khó khăn trong cuộc sống để phát triển xã hội

và hoàn thiện nhân cách Có những phong tục tập quán, những thói quenkhông phù hợp với sự phát triển xã hội như “ Nhất nam viết hữu- Thập nữviết vô” hay những quy định khắt khe của lễ giáo phong kiến ngày xưa "Tamtòng tứ đức" thì không thể coi đó là những truyền thống Khi nói đếntruyền thống, thường nói đến những giá trị văn hóa tinh thần, đạo đức tốtđẹp, có ý nghĩa tích cực

Đặc trưng thứ hai: truyền thống được hình thành trong hoạt động, trảiqua một thời gian nhất định của cuộc sống, giao lưu xã hội, hoạt động thực

tế Ví dụ "truyền thống yêu nước" của dân tộc nảy sinh trong cuộc đấutranh chống ngoại xâm, giữ gìn giang sơn của Tổ quốc, bảo vệ quyền độclập của dân tộc "Truyền thống cần cù” được hình thành và phát triển trongcuộc lao động xây dựng đất nước, chống lại sự đe dọa của tự nhiên để duytrì nòi giống, xây dựng quê hương đất nước Những truyền thống "tôn sưtrọng đạo" được khởi đầu từ trọng nhân nghĩa, lấy "tiên học lễ, hậu họcvăn", "nhất tự vi sư, bán tự vi sư" làm nguyên tắc sống và quan hệ với thầygiáo, với cộng đồng

Nhiều khi truyền thống hình thành một cách tự phát, không theo ý muốnchủ quan của cá nhân nhưng mọi người, nhất là các nhà quản lý, các nhà sưphạm cần ý thức nâng niu, giữ gìn truyền thống tốt đẹp đã hình thành quanăm tháng của lịch sử và xây dựng truyền thống mới.

Đặc trưng thứ ba của truyền thống: được nhiều người thừa nhận, lànhững giá trị tốt đẹp, cần giữ gìn, phát triển, được mọi người thực hiện nhưmột nhu cầu tất yếu, không cần có sự giám sát của cơ quan pháp luật,những hành vi của mọi người được điều chỉnh bằng dư luận của cộng đồng

xã hội và lương tâm của mỗi người Khi đã được mọi người thừa nhận,chấp nhận thì truyền thống sẽ điều chỉnh hành vi của con người bằng lươngtâm, trách nhiệm, khả năng tự ý thức Con người lúc đó tuân thủ những quyước, những chuẩn mực đạo đức một cách tự nguyện, không cần đến sựgiám sát của những người điều hành pháp luật, lúc ấy chỉ còn sự điều chỉnhcủa dư luận xã hội

Hệ thống giá trị truyền thống Việt Nam rất phong phú, đầy sức sống, đãđược lịch sử công nhận và thế giới ngày nay tôn trọng Nó phải là nội dungđược giáo dục xuyên suốt trong giảng dạy tất cả các bộ môn, các cấp học, bậchọc, trong mọi hoạt động giáo dục ở tất cả các trường, đặc biệt trong các bộmôn quốc ngữ, quốc sử, quốc văn và địa lý quốc gia

* Giáo dục truyền thống

Từ khái niệm về “giáo dục”, về “truyền thống” chúng tôi có thể đưa ra

khái niệm về giáo dục truyền thống cho học sinh như sau: Giáo dục truyền thống là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể giáo dục tới đối tượng giáo dục theo những thói quen, tập quán, chuẩn mực hành vi, phong cách sống và hoạt động nhằm hình thành, phát triển cho họ ý thức, tình cảm, niềm tin, niềm tự hào về truyền thống phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của nhà trường và xã hội Đích cuối cùng và quan trọng nhất là tạo lập cho học sinh

thói quen, hành vi ứng xử theo các chuẩn mực truyền thống của dân tộc

Thực hiện tốt việc giáo dục nội dung này trong nhà trường có tác dụng

vô cùng to lớn, nó góp phần dạy đạo làm người cho thế hệ trẻ, biến thành vốnquý của mỗi con người, mỗi gia đình, tạo nên sức mạnh của từng địa phương

và cả nước vượt qua mọi thử thách, nguy cơ Chúng ta cần tận dụng thời cơđổi mới, mở cửa, thị trường, hội nhập, đa phương theo hướng tổng quát đểthực hiện nhiệm vụ cơ bản của giáo dục là đào tạo thế hệ trẻ tiếp nối cha anhgiữ gìn nền độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

Giáo dục truyền thống cho học sinh là một bộ phận không thể thiếu đượctrong quá trình giáo dục tổng thể trong nhà trường Trong thời đại ngày nay,khi xu thế toàn cầu hóa đang bao trùm mọi mặt của xã hội Hơn bao giờ hếtchúng ta cần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, đặc biệt là cho thế hệ họcsinh THCS- lứa tuổi định hình nhân cách cá nhân

Thực tiễn chứng tỏ rằng, tương lai của mỗi dân tộc phụ thuộc một phầnrất lớn vào thế hệ trẻ nói chung, học sinh nói riêng Liệu chúng ta có thể giữvững định hướng xã hội chủ nghĩa khi học sinh, sinh viên bị phai nhạt lýtưởng, khi hiểu biết hạn chế về lịch sử, thiếu ý thức giữ gìn, thậm chí là xa rờitruyền thống đạo đức dân tộc nói chung, truyền thống đạo đức cách mạng nóiriêng? Cần khẳng định rằng, điều tiên quyết và không thể thiếu đó là truyềnthống dân tộc, truyền thống cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sựnghiệp bảo vệ và xây dựng nước nhà - đó là tiền đề giúp chúng ta “hội nhập”

mà không “hòa tan”, phát triển mà không bị “mất gốc”, trọng truyền thống màkhông bảo thủ, hiện đại, nhạy bén mà không lung lay bản lĩnh, tất cả nhữngđiều đó đã và đang giúp cho học sinh, sinh viên nâng cao hơn nữa bản lĩnhcủa mình, đứng trước mọi thử thách khắc nghiệt của cuộc sống hiện đại; giúpcho dân tộc Việt luôn đứng vững và trường tồn trong suốt chiều dài lịch sử

Vì vậy, việc giáo dục, bồi dưỡng để học sinh ngay từ cấp THCS có đủ trithức, có cái nền truyền thống cách mạng của Đảng trong mình thì mới đảmnhiệm thành công sự nghiệp phát triển đất nước theo định hướng XHCN làviệc làm có ý nghĩa quyết định

Mục đích giáo dục truyền thống cho học sinh là giúp các em hiểu biếtsâu sắc quá khứ gian khổ, đau thương nhưng anh dũng và vinh quang của dântộc, của Đảng để tự hào, tin tưởng, nhận rõ giá trị của cuộc sống hiện tại, nângcao tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa và tinh thần quốc tế chân chính, xâydựng thái độ lao động mới, ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm với xã hội,với tương lai của dân tộc, tiếp tục sự nghiệp của các thế hệ cha anh đi trước,xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hộichủ nghĩa

Những nội dung cơ bản của truyền thống cần bồi dưỡng giáo dục chohọc sinh là tình yêu nước nồng nàn, bất khuất, kiên cường đấu tranh cho độclập tự do; Tinh thần nhân đạo cao cả; Truyền thống hiếu học, lao động cần cù,sáng tạo và tinh thần lạc quan, yêu cuộc sống

Để giáo dục truyền thống cho học sinh, các trường THCS từ trước đếnnay đều sử dụng con đường tuyên truyền qua các buổi sinh hoạt dưới cờ đầutuần, sinh hoạt ngoại khóa định kì tháng/ năm Khoảng 2- 3 năm gần đây, cóthêm một con đường nữa được lựa chọn là tích hợp giáo dục các giá trị truyềnthống tốt đẹp của dân tộc cho học sinh thông qua các môn học trong nhàtrường, nhất là các môn thuộc nhóm khoa học xã hội

1.1.2 Quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh trung học cơ sở

Quá trình là tổng thể nói chung những hiện tượng nối tiếp nhau trong thời gian theo một trình tự nhất định của một sự việc nào đó.

Quá trình sư phạm tổng thể bao gồm hai quá trình: quá trình dạy học

và quá trình giáo dục Nếu quá trình dạy học có mục tiêu là giúp cho họcsinh nắm vững kiến thức, hình thành kỹ năng và thái độ học tập, thì quátrình giáo dục có mục tiêu chủ yếu là hình thành phẩm chất nhân cách củangười công dân

Quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh THCS là sự tác động có kế hoạch, có tổ chức, có mục đích của chủ thể giáo dục đến toàn bộ quá trình

giáo dục truyền thống cho học sinh nhằm đảm bảo cho quá trình giáo dục truyền thống diễn ra đúng yêu cầu, nội dung và đạt hiệu quả đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục của nhà trường.

Quá trình giáo dục truyền thống chính là quá trình sử dụng các phươngpháp giáo dục để tác động lên học sinh nhằm hình thành những quan điểmsống, những thói quen tốt phù hợp truyền thống cho các em Mục đích cuốicùng của quá trình giáo dục là tạo lập cho con người những hành vi, thói quen

có văn hóa và chúng phải được thể hiện trong cuộc sống hằng ngày Conngười được giáo dục cũng đồng nghĩa với con người đã hình thành được thóiquen sống có văn hóa

Quá trình giáo dục truyền thống cũng giống như quá trình giáo dục baogồm nhiều thành tố có thể hệ thống hóa bằng sơ đồ sau:

M- Mục tiêu giáo dục truyền thống: nhằm hình thành cho học sinh ýthức, tình cảm, niềm tin, niềm tự hào với những quy tắc, thói quen tốt đẹp,những giá trị chuẩn mực của xã hội

N- Nội dung giáo dục truyền thống: các chuẩn mực đạo đức tốt đẹp củadân tộc được hun đúc trong hàng ngàn năm lịch sử đến nay vẫn giữ nguyêngiá trị

QL

PN

HG

M

ĐK

P- Phương pháp giáo dục truyền thống: gồm ba nhóm phương pháp cơbản Nhóm phương pháp thuyết phục, nhóm phương pháp tác động trực tiếpđến nhận thức, nhóm phương pháp tác động trực tiếp đến thái độ

G- Giáo viên: Chủ thể tác động trong quá trình giáo dục truyền thốngH- Học sinh: Chủ thể tiếp nhận quá trình giáo dục truyền thống

ĐK- Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học: Giữ vai trò quan trọng giúp cho quátrình giáo dục truyền thống diễn ra thuận lợi, đạt hiệu quả cao

QL- Quản lý: Nhà quản lý giáo dục, người chỉ đạo, điều hành để cácthành tố của quá trình giáo dục truyền thống phát huy hết sức mạnh góp phầnthực hiện mục tiêu của giáo dục truyền thống là hình thành cho học sinh ýthức, tình cảm, niềm tin, niềm tự hào với những quy tắc, thói quen tốt đẹp,những giá trị chuẩn mực của xã hội

Giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ là một quá trình phụ thuộc vào trình

độ nhận thức, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và vốn hiểu biết của mọi người, giáodục truyền thống gắn liền với các quá trình giáo dục trong gia đình, nhà trường,

xã hội, đặc biệt gắn liền với việc xác định những giá trị đạo đức, văn hóa, phápluật và các phong trào chính trị xã hội của Đảng và Nhà nước Chính vì vậy

để quá trình giáo dục truyền thống đạt hiệu quả cao, quá trình quản lý quátrình giáo dục truyền thống trong mỗi nhà trường THCS cần được thực hiệnnghiêm túc

1.1.3 Quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh trung học

cơ sở

* Quản lý

Khái niệm “quản lý” đã được các nhà nghiên cứu đưa ra theo nhiều cáchkhác nhau, tuỳ theo những cách tiếp cận khác nhau Từ điển Tiếng Việt định

nghĩa “ quản lý tổ chức, điều khiển và theo dõi thực hiện” [30, tr 663];

Frederik Winslon Taylo ( 1856 – 1915), người Mỹ, được coi là “Cha đẻ của

thuyết quản lý khoa học” đã định nghĩa “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng

chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất.”; Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”

[2, tr 24]; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng

khoá VIII đã viết: “Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất” [8, tr.50]

Những định nghĩa trên đây tuy khác nhau về cách diễn đạt, về góc độtiếp cận nhưng đều gặp nhau ở những nội dung cơ bản của khái niệm quản lý,

từ các định nghĩa trên ta có thể hiểu:

Quản lý là những hoạch định của chủ thể quản lý trong việc huy động, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức( chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất Trong giáo dục, quản

lý thực chất là tác động đến nhà trường, làm cho nó tổ chức tối ưu được quátrình dạy học, giáo dục theo đường lối, nguyên lý giáo dục của Đảng, quántriệt được những tính chất của nhà trường trong thời kì mới, bằng cách đó tiếntới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái chất lượng mới Nhà quản lý giáo dụctập hợp những biện pháp tổ chức, phương pháp giáo dục, kế hoạch hoá tàichính… nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các bộ phận trong hệthống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt

số lượng, cũng như về chất lượng

* Quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh trung học cơ sở Quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh THCS là những tác động có mục đích, có hệ thống của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục truyền thống cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục truyền thống cho học sinh các trường

Mục tiêu quản lý là toàn bộ quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh

trong nhà trường THCS phải tiến hành nghiêm túc, đảm bảo chất lượng Quản

lý từ khâu xác định mục đích giáo dục truyền thống đến khâu xây dựng kếhoạch rồi tổ chức hoạt động và cuối cùng là khâu kiểm tra, đánh giá Phảiquản lý từ nội dung giáo dục truyền thống đến đội ngũ tham gia quá trình giáodục truyền thống cho học sinh

Chủ thể của quản lý quá trình giáo dục truyền thống trong nhà trường là

Ban giám hiệu nhà trường, đội ngũ cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên, nhân viên

Đối tượng quản lý quá trình giáo dục truyền thống là các em học sinh

THCS, nội dung quản lý quá trình giáo dục truyền thống, đội ngũ giáo viênvừa là chủ thể quản lý đồng thời cũng là đối tượng quản lý

Phương thức quản lý quá trình giáo dục truyền thống là tập trung dân

chủ, thông qua Ban giám hiệu nhà trường, thực hiện phân cấp quản lý, phốikết hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong quản lý giáo dụctruyền thống cho học sinh

1.2 Nội dung quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường trung học cơ sở

Nội dung quản lý quá trình giáo dục truyền thống bao gồm xác địnhmục tiêu, kế hoạch, xây dựng nội dung, phương pháp giáo dục, hình thức thựchiện và kiểm tra đánh giá

1.2.1 Quản lý mục tiêu, kế hoạch giáo dục truyền thống cho học sinh trung học cơ sở

Trong mọi hoạt động, vấn đề xác định đúng và quán triệt sâu sắc mục tiêutrong quá trình thực hiện là điều kiện quyết định cho kết quả hoạt động Vì vậyviệc xác định đúng và thực hiện nghiêm túc mục tiêu giáo dục đòi hỏi phải cónhận thức đúng, có biện pháp tổ chức thực hiện kiên trì bền bỉ mới thành công Mục tiêu giáo dục truyền thống về thực chất là sự định hướng của thế hệ

trước đối với các thế hệ tiếp sau, với mong muốn thế hệ trẻ nhanh chóng tiếpthu được những tinh hoa văn hoá của dân tộc và nhân loại, nắm vững nhữnggiá trị truyền thống để trở thành những công dân tốt, sống có ích cho bảnthân, gia đình và xã hội, phù hợp với trào lưu phát triển của thời đại

Ở bình diện xã hội, mục tiêu giáo dục truyền thống là đào tạo một thế hệcông dân mới có những phẩm chất đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, có ý thức tham gia xâydựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh

Ở bình diện cá nhân, mục tiêu giáo dục truyền thống là giúp cho cá nhânhọc sinh nắm được các truyền thống tốt đẹp của dân tộc Bồi dưỡng cho các

em ý thức học tập và làm theo những điều tốt đẹp đó Hình thành nên nhữngcông dân trong tương lai có ý thức, biết sống hoà nhập với cộng đồng, biếtphấn đấu vươn lên tự khẳng định mình trong một xã hội đang phát triển hếtsức năng động

Quản lý mục tiêu giáo dục truyền thống cho học sinh phải bắt đầu từviệc xây dựng mục tiêu một cách phù hợp Khi xây dựng mục tiêu trước hếtphải quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về nguồn lực con người, vềchủ trương phát triển giáo dục Tiếp theo phải quán triệt mục tiêu giáo dụcquốc gia đã xác định cho từng cấp học, bậc học, được các cơ quan quản lýgiáo dục đào tạo địa phương triển khai Khi cụ thể hóa mục tiêu giáo dục, mỗinhà trường cần tính đến các điều kiện thực hiện Nghĩa là mục tiêu xây dựngphải phù hợp với yêu cầu dạy học của nhà trường, phù hợp với đặc điểm họcsinh trung học cơ sở Mục tiêu phải rõ ràng, cụ thể để học sinh cũng như giáoviên dễ dàng và thuận lợi trong quá trình tổ chức các hoạt động, thuận lợi choviệc kiểm tra, đánh giá kết quả

Vấn đề quan trọng được đặt ra đối với các nhà giáo dục không chỉ làxác định đúng mục tiêu của quá trình giáo dục truyền thống mà cần phải

biết tổ chức các hoạt động giáo dục một cách đa dạng để đạt được các mụcđích đã đề ra.

Các nhà quản lý giáo dục, trên cơ sở phân tích thực trạng quá trìnhgiáo dục truyền thống trong nhà trường, xây dựng một kế hoạch giáo dụchợp lý, phát huy được vai trò giáo dục của các bộ môn khoa học xã hộitrong nhà trường

Việc xây dựng dư luận, tạo ra dư luận lành mạnh phụ thuộc vào nhậnthức, lương tâm trách nhiệm, hành vi của mỗi người trong việc duy trì truyềnthống đạo lý của dân tộc

Việc xác định mục tiêu, kế hoạch có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng của

cả quá trình giáo dục Với mục tiêu, kế hoạch cụ thể, chính xác và đồng bộ, sẽgiúp cho các trường triển khai quá trình giáo dục truyền thống cho học sinhthuận lợi, đúng hướng, bám sát vào tình hình thực tiễn Nếu mục tiêu, kếhoạch của quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh không chính xác, xadời thực tiễn sẽ làm cho cả quá trình giáo dục truyền thống bị chệch hướngngay từ đầu, dẫn đến cả quá trình không đạt được hiệu quả mong muốn Vìvậy, người làm công tác quản lý phải đặc biệt quan tâm đến việc xác định mụctiêu, kế hoạch, nhằm đưa ra được những mục tiêu, kế hoạch cụ thể nhất, bámsát tình hình thực tiễn nhất, phù hợp với khả năng hoàn thành nhất

1.2.2 Quản lý nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục truyền thống cho học sinh trung học cơ sở

Đây là một trong những yêu cầu quan trọng đối với những người làmcông tác quản lý trong giai đoạn hiện nay Quản lý nội dung là quản lý từkhâu thiết kế xây dựng chương trình đến toàn bộ quá trình thực hiện chươngtrình, nội dung đó Để thực hiện tốt vấn đề này, yêu cầu đội ngũ cán bộ quản

lý phải quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu giáo dục truyền thống

Nội dung giáo dục truyền thống là hệ thống tri thức về các giá trị vănhoá, xã hội mà các đối tượng giáo dục cần phải nắm vững để biến nó thành

ý thức, thái độ và hành vi cá nhân Nội dung giáo dục truyền thống trongnhà trường được thiết kế theo mục đích giáo dục xã hội, được chi tiết hoáthành từng mặt phù hợp với trình độ, lứa tuổi, theo bậc học, cấp học, phùhợp với từng tình huống giáo dục cụ thể Với học sinh THCS, nội dunggiáo dục truyền thống trong nhà trường phải đảm bảo giáo dục cho học sinhnhững phẩm chất cơ bản: Yêu nước nồng nàn, bất khuất, kiên cường đấutranh cho độc lập tự do; Đoàn kết, tương thân, tương ái, nhân nghĩa, thủychung; Tinh thần nhân đạo cao cả; Hiếu học; Lao động cần cù, sáng tạo, lạcquan, yêu cuộc sống Với các nội dung truyền thống cần giáo dục, nhà quản

lý giáo dục sẽ chỉ đạo xây dựng khung kế hoạch đưa vào các buổi hoạtđộng tập thể và giảng dạy tích hợp trong một số tiết dạy

Phương pháp giáo dục là hệ thống những tác động của nhà giáo dụcđến các đối tượng giáo dục thông qua tổ chức các hoạt động đa dạng nhằmgiúp họ hình thành ý thức, thái độ, hành vi văn hoá Phương pháp giáo dục

về thực chất là phương pháp tổ chức hoạt động trong cuộc sống hàng ngàycho học sinh nó chịu sự quy định của nội dung và hình thức của sự vậnđộng bên trong nội dung

Phương pháp giáo dục phản ánh cách thức tổ chức quá trình giáo dục,các loại hình hoạt động phong phú, đa dạng của giáo viên và học sinh nhằmđạt được mục đích giáo dục Phương pháp giáo dục được tiến hành trên cơ sởhoạt động phối hợp giữa nhà giáo dục và người được giáo dục; trong đó, nhữngtác động của nhà giáo dục giữ vai trò chủ đạo, người giáo dục hoạt động tích cực,

tự giác, tự giáo dục, tự vận động và phát triển nhằm hướng tới mục tiêu phát triểnnhân cách đã định Phương pháp giáo dục có mối quan hệ mật thiết với cácbiện pháp giáo dục và phương tiện giáo dục

Các nhà khoa học giáo dục đã phân loại phương pháp giáo dục thành banhóm cơ bản

Nhóm phương pháp thuyết phục là nhóm phương pháp giáo dục tác độnglên nhận thức và tình cảm của người được giáo dục nhằm hình thành nhữngkhái niệm, biểu tượng và niềm tin đúng đắn về đạo đức, thẩm mỹ, tạo điềukiện cho người được giáo dục có tư tưởng đúng, có tình cảm đẹp, làm cơ sởcho việc hình thành những hành vi thói quen tốt

Nhóm phương pháp tác động trực tiếp đến mặt nhận thức – nhóm PPgiáo dục ý thức làm cho học sinh nhận thức đúng về các yêu cầu chuẩn mực

xã hội là rất quan trọng vì có nhận thức đúng mới có cơ sở để có hành viđúng, nhận thức sai thì chắc chắn hành vi sẽ sai

Nhóm phương pháp tác động trực tiếp đến thái độ (nhu cầu, động cơ,tình cảm, niềm tin) Đây là nhóm phương pháp tác động trực tiếp vào động

cơ, tình cảm, niềm tin của đối tượng giáo dục Chức năng của nhóm phươngpháp này là thúc đẩy, điều chỉnh, hoặc ức chế các hành vi ứng xử của họcsinh, giúp những người có khuyết điểm nhận ra và khắc phục những sai lầm

đã mắc, củng cố kết quả của giáo dục của hai nhóm phương pháp còn lại.Mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục luôn thống nhất với nhau,trong đó phương pháp giáo dục là yếu tố quan trọng vừa có tính khoa học,vừa có tính nghệ thuật và tính đạo đức giữ vai trò quyết định sự thành côngcủa quá trình giáo dục

Các nhà giáo dục ngoài việc căn cứ vào mục đích, nội dung giáo dục cònphải căn cứ vào đặc điểm tâm lý lứa tuổi, giới tính, trình độ nhận thức của cácđối tượng giáo dục trong các tình huống cụ thể để lựa chọn các phương phápgiáo dục thích hợp

1.2.3 Quản lý đội ngũ cán bộ giáo viên giáo dục truyền thống cho học sinh

Trong mỗi thời đại và với mọi dân tộc, đội ngũ thầy giáo là đại diện chonền văn hóa, sự tiến bộ, là đại diện cho sự phát triển trí tuệ và nhân cách củacác thời kỳ lịch sử của mỗi dân tộc Đội ngũ thầy giáo là người có hiểu biết,

biết tiếp thu tri thức, kinh nghiệm của lịch sử loài người, nắm được các quy luậtphát triển tự nhiên và quy luật xã hội, có sứ mệnh truyền thụ tri thức cho thế hệtrẻ và có khả năng đưa ra những dự báo tương lai của sự thay đổi, phát triểncủa các hiện tượng, sự kiện tự nhiên và xã hội và mối quan hệ giữa chúng.Quản lý đội ngũ giáo viên là quản lý về chất lượng chuyên môn, về phẩmchất đạo đức, về ý thức trách nhiệm trong việc giáo dục truyền thống cho họcsinh THCS thông qua môn mình giảng dạy Nhà quản lý giáo dục nắm chắcĐiều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học.Điều 33 và 34 của Điều lệ đã qui định rõ chất lượng chuyên môn và phẩm chấtđạo đức mà mỗi người giáo viên phải có:

Điều 33: 1 Trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên được quy định như sau:

a) Có bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm đối với giáo viên tiểu học; b) Có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm hoặc có bằng tốt nghiệp cao đẳng và chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với giáo viên THCS;

c) Có bằng tốt nghiệp đại học sư phạm hoặc có bằng tốt nghiệp đại học và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với giáo viên THPT Điều 34 Hành vi, ngôn ngữ ứng xử, trang phục của giáo viên

1 Hành vi, ngôn ngữ ứng xử của giáo viên phải đúng mực, có tác dụng giáo dục đối với học sinh.

2 Trang phục của giáo viên phải chỉnh tề, phù hợp với hoạt động sư phạm, theo quy định của Chính phủ về trang phục của viên chức Nhà nước.

Nhà quản lý cần xác định rõ, trong đổi mới giáo dục hiện nay, thầy côgiáo trong các nhà trường THCS cần đạt được các thang giá trị:

Phải có năng lực tự hoàn thiện nhân cách, trí tuệ và năng lực nghềnghiệp, phải có năng lực nghiên cứu khoa học sư phạm và tự làm giàu vốnhiểu biết xã hội, không ngừng tự học để có hiểu biết rộng, sâu cả về chuyênmôn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức; Phải có năng lực hoạt động thực tế

Trước kia thầy cô giáo thường là những người chuyên tâm dạy học và quanniệm rằng thầy giáo phải là người có vốn hiểu biết rộng lớn, nên họ là nhữngngười chịu khó đọc, tích lũy trí thức lý luận Ngày nay, nhu cầu đó khônggiảm, mà còn phát triển Người thầy giáo hiện đại không thể chỉ biết lýthuyết, mà phải có khả năng tham gia giải quyết những vấn đề của cuộc sống.Muốn tự đạt được chuẩn giá trị trong thời đại mới, người thầy giáo cần năngđộng, linh hoạt, sáng tạo, tinh thông nghề nghiệp, có phương pháp làm việc kếhoạch, độc lập, có ý chí vượt khó, cần cù tạo bạo.

Nhà quản lý giáo dục phải quản lý chặt chẽ hoạt động bồi dưỡng và tự bồidưỡng của giáo viên Ngay từ đầu năm học nhà quản lý giáo dục yêu cầu giáoviên tự xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn Mỗi giáo viên đăng kí số tiết

dự giờ đồng nghiệp, đăng kí tiết hội giảng, đăng kí tiết thi giáo viên giỏi Đặc biệt giáo viên phải tham gia đủ các lớp bồi dưỡng chuyên môn do cáccấp tổ chức

1.2.4 Quản lý cơ sở vật chất của giáo dục truyền thống cho học sinh trung học cơ sở

CSVC- KT trường học là những hệ thống các phương tiện vật chất và kỹthuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục và đào tạo toàn diệnhọc sinh trong nhà trường, nó là một trong những thành tố cấu thành nên quá

trình giáo dục nói chung và giáo dục truyền thống nói riêng (Đã được trình bày kĩ tại mục 1.1.2 trang 16 của đề tài)

CSVC đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục truyền thống cho họcsinh Với một CSVC đầy đủ, phong phú, quá trình giáo dục truyền thống sẽdiễn ra thuận lợi hơn

Quản lý CSVC của giáo dục truyền thống trước hết là phải có biện pháp, cóqui định để khai thác có hiệu quả cơ sở đó phục vụ quá trình giáo dục truyềnthống Với CSVC- KT của xã hội, được nhà trường sử dụng vào mục tiêu giáo

dục truyền thống như nhà văn hóa, nhà truyền thống, câu lạc bộ, bảo tàng, nhàlưu niệm, nhà trưng bày Nhà trường không trực tiếp quản lý và sử dụng, nhưng

có thể mượn hoặc thuê để phục vụ cho mục tiêu giáo dục truyền thống

Với CSVC- KT của nhà trường, đó là các khối công trình, nhà cửa, sânchơi, thư viện, thiết bị giáo dục và các trang thiết bị khác… được trang bịriêng cho nhà trường Các bộ phận này nhà trường trực tiếp quản lý Nhà quản

lý giáo dục chỉ đạo cán bộ giáo viên khai thác hiệu quả phòng truyền thống,phòng chức năng, hệ thống đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học hiện đại

vào quá trình giáo dục truyền thống Nhận thức của học sinh luôn“Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn,

đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý, của sự nhận thức thực tại khách quan” Thông qua các hiện vật quá khứ, không gian truyền thống,

học sinh có cảm giác, tri giác và biểu tượng từ đó các em hình thành kháiniệm, phán đoán và suy luận, đánh giá

CSVC- KT của giáo dục truyền thống trong các nhà trường THCS hiệnnay còn hạn chế Chủ yếu là hệ thống tranh ảnh trong phòng đồ dùng dạy học;một số mẫu vật phục chế…

Kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ: CSVC- KT chỉ phát huy được tác dụngtốt trong việc giáo dục khi được quản lý tốt Do vậy đi đôi với việc đầu tưtrang bị, điều quan trọng hơn hết là phải chú trọng đến việc quản lý CSVC-

KT trong nhà trường Vì CSVC KT là một lĩnh vực vừa mang tính kinh tế giáo dục lại vừa mang tính khoa học – giáo dục, cho nên việc quản lý một mặtphải tuân thủ theo các yêu cầu chung về quản lý kinh tế và quản lý khoa học

-Có thể nói, quản lý CSVC- KT là một trong những công việc của người cán

bộ quản lý, nó giúp nhà quản lý nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nóichung và giáo dục truyền thống nói riêng Nhà quản lý giáo dục cần hiểu rõđòi hỏi của chương trình giáo dục truyền thống và những điều kiện CSVC-

KT cần phải có để thực hiện chương trình (trường sở, thiết bị giáo dục, thưviện – sách) Từ đó có ý tưởng đổi mới và quyết tâm thực hiện ý tưởng bằngmột kế hoạch khả thi Nhà quản lý giáo dục phải biết huy động mọi tiềm năng

có thể của môi trường bên trong và môi trường bên ngoài nhà trường để phục

vụ cho quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh trong trường Có biệnpháp tập trung mọi tiềm năng vật chất vào hướng thống nhất là đảm bảoCSVC- KT để nâng cao chất lượng giáo dục

Nguyên tắc chung quản lý CSVC- KT: Trang bị đầy đủ và đồng bộ cácphương tiện CSVC- KT để phục vụ cho việc giáo dục và đào tạo của nhàtrường Bố trí hợp lý các yếu tố của CSVC- KT trong khu vực nhà trường,trong lớp học, trong các loại phòng chức năng; bố trí hợp lý địa điểm của nhàtrường trong khu vực dân cư, phù hợp với quy hoạch tổng thể của địa phươngnhằm làm cho quá trình giảng dạy giáo dục truyền thống của giáo viên và họctập của học sinh diễn ra có hiệu quả, tiết kiệm thời gian và sức người nhất.Tạo ra toàn bộ môi trường vật chất mang tính sư phạm, thuận lợi cho các hoạtđộng giáo dục truyền thống; không để cho các phương tiện vật chất kỹ thuậtnằm chết trong các kho chứa, mà phải làm cho từng học sinh được hưởng thụchất lượng nhận thức do các phương tiện đó mang lại Tổ chức tốt việc bảo

vệ, bảo dưỡng và bảo trì CSVC- KT của nhà trường vì nó là tài sản quý phục

vụ sự nghiệp giáo dục

Nhà quản lý phải có tầm nhìn chiến lược, chủ động phát triển cơ sở vật chấtphục vụ cho giáo dục truyền thống Phòng truyền thống trong nhà trường khôngchỉ là nơi lưu giữ tài liệu mà phải là nơi thường xuyên tổ chức các buổi giớithiệu, giao lưu Hệ thống tranh ảnh, đồ dùng dạy học, không chỉ là phương tiệnminh họa mà phải là kiến thức để học sinh qua đó tìm hiểu, tư duy

1.2.5 Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục truyền thống cho học sinh trung học cơ sở

Kết quả giáo dục truyền thống là sản phẩm của những tác động giáodục theo từng giai đoạn và của quá trình giáo dục truyền thống Sản phẩm

của giai đoạn này là tiền đề cho giai đoạn sau và chúng kế thừa nối tiếpnhau để đạt mục đích giáo dục tổng thể.

Đánh giá kết quả của quá trình giáo dục truyền thống cho học sinhtrong nhà trường THCS có một vị trí quan trọng trong toàn bộ quá trìnhgiáo dục bởi qua đánh giá chúng ta đảm bảo các nội dung của quá trìnhphải được tuân thủ, phù hợp, nhất quán với những kế hoạch, mục tiêu giáodục truyền thống, thói quen đạo đức đã xây dựng; chúng ta có được nhữngthông tin phản hồi, xác định được những lệch lạc nếu có để tiến hànhnhững điều chỉnh cần thiết

Tuy nhiên kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục truyền thống là một nhiệm

vụ khó khăn của công tác quản lý vì đánh giá thái độ, phẩm chất của một conngười là một quá trình lâu dài, thông qua nhiều biểu hiện thực tiễn Do đókhông thể dựa vào đánh giá chủ quan của cá nhân; không thể căn cứ vào mộtvài biểu hiện bên ngoài đơn giản và nhất là không được kết luận phiến diệnvội vàng

Để quản lý tốt việc kiểm tra đánh giá, nhà quản lý giáo dục phải sắp xếp,phân công, tổ chức đánh giá chu đáo Trước hết phải giao cho cán bộ giáoviên phục trách xây dựng nội dung kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kì.Các kết quả kiểm tra đánh giá cần phải được xem xét trong điều chỉnh nộidung, phương pháp giáo dục Việc đánh giá kết quả giáo dục truyền thốngphải được tiến hành một cách chặt chẽ, nghiêm túc, đúng quy định, đánh giáđúng đối tượng, thường xuyên đối chiếu với mục tiêu đề ra, tăng cường rútkinh nghiệm, kịp thời điều chỉnh, bổ sung cho sát thực tế Kết quả của quátrình giáo dục truyền thống được thể hiện trong sự hình thành và phát triểnhành vi, thói quen phù hợp với các chuẩn mực truyền thống ở mỗi học sinh.Đánh giá kết quả giáo dục truyền thống cần khách quan, có tiêu chí vàthang đo chính xác Kiểm tra, đánh giá thường xuyên sẽ tạo nên những tácđộng mạnh đến quá trình tự tu dưỡng của học sinh và hoạt động của tập thể

Mục đích đánh giá là để điều chỉnh thói quen, hành vi hợp chuẩn mực đạođức cho học sinh do vậy khi tổ chức kiểm tra đánh giá, nhà quản lý chỉ đạogiáo viên phối hợp phương pháp truyền thống và hiện đại một cách hài hòa đểđem lại hiệu quả cao cho hoạt động này.

Theo xu hướng đổi mới hiện nay, đánh giá học sinh hướng về đánh giá

kỹ năng, đánh giá năng lực Chính vì vậy việc đánh giá kết quả giáo dụctruyền thống cho học sinh THCS cũng cần theo sát xu hướng đổi mới này.Người giáo viên không đánh giá học sinh ở chỗ em thuộc bài mà cần đánhgiá thông qua cách biểu hiện, cách ứng xử của các em trong nhà trường,ngoài xã hội

Tóm lại, nhà giáo dục cần có quan điểm thích hợp trong tổ chức các hoạtđộng giáo dục truyền thống cho học sinh THCS

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh ở các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà Trưng, thành phố

hưởng không tốt từ môi trường của thời kỳ “mở của, hội nhập”, mặt trái của

cơ chế thị trường, những tư tưởng văn hóa xấu, ngoại lai…có cơ hội xâmnhập Đây đó, còn có những hiện tượng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lýtưởng, thích chạy theo lối sống thực dụng, thậm chí những hành động phạmpháp của “người lớn” đã tác động xấu trực tiếp đến học sinh Các tệ nạn xãhội có nơi, có lúc đã xâm nhập vào trong trường học; tình trạng một số ít họcsinh lún sâu vào tệ nạn xã hội thậm chí đánh thầy, gây án, giết người, cướpcủa, … số này tuy không phổ biến nhưng có xu hướng gia tăng đã tác độngxấu tới các giá trị đạo đức truyền thống, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác giáo

dục truyền thống cho học sinh Khi học sinh mất lòng tin ở những điều tốt đẹpthì việc giáo dục truyền thống đạo đức cho các em sẽ gặp vô vàn khó khăn.Một trong những vấn đề có ảnh hưởng nhiều nhất tới học sinh dưới sựtác động của xu thế mở của, hội nhấp là sự bùng nổ về công nghệ thông tin.

Về mặt tích cực, công nghệ thông tin đem lại nhiều lợi ích cho mọi người sửdụng một cách chủ động, có ý thức Tuy nhiên với lứa tuổi học sinh khi các

em còn tiếp nhận một cách thụ động, vội vàng, không chọn lọc thì việc tiếpcận Internet sẽ gây ra những hậu quả khôn lường: hành động bạo lực qua cáctrò chơi game sẽ gieo rắc những thói hư tật xấu (ma túy, cướp giật, bạo lực…)ngày càng gia tăng chính là một trong những rào cản cho con đường giáo dụccủa nhà trường, ảnh hưởng không nhỏ đến lối sống của học sinh hiện nay.Công cuộc đổi mới đất nước hơn ba mươi năm qua do Đảng ta khởixướng và lãnh đạo đã đạt được những thành tựu to lớn Tuy nhiên, trongnhững năm qua, lợi dụng tình hình thế giới diễn biến phức tạp, các tổ chứcphản động ở nước ngoài cấu kết chặt chẽ với một số lực lượng chống đối, cơhội chính trị ở trong nước tăng cường hoạt động chống phá sự nghiệp cáchmạng của nhân dân ta trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Chúng tìm mọithủ đoạn để truyền bá và cổ súy cho các quan điểm, luận điệu phản động,xuyên tạc tình hình đất nước, lợi dụng những yếu kém, khuyết điểm của ta,mặt trái của cơ chế thị trường để bác bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh, phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng, phủ nhận quá khứ, phủ nhận lịch

sử làm cho cán bộ, đảng viên, nhân dân suy giảm lòng tin, hoài nghi vào conđường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn.Điều này tác động, ảnh hưởng rất lớn tới quá trình quản lý giáo dục truyềnthống cho học sinh THCS hiện nay

Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Đông Nam nội thành Hà Nội, địa giớiquận Hai Bà Trưng ngày càng mở rộng với diện tích tự nhiên 10,09km² QuậnHai Bà Trưng nằm trên vùng châu thổ sông Hồng, có hệ thống đường bộ qua

các cửa ô nối liền Hà Nội với các tỉnh đồng bằng Bắc bộ và các tỉnh phíaNam Tổ quốc Mật độ dân số bình quân 31,03 người/km2, cao hơn so vớibình quân chung toàn thành phố và các quận mới thành lập, chỉ thấp hơn haiquận nội thành cũ là Đống Đa và Hoàn Kiếm Số lượng dân số đông tạo điềukiện cho phát triển kinh tế - xã hội Tuy vậy, dân cư đông dẫn đến sức ép vềnhà ở, giao thông đô thị, giải quyết việc làm và một số vấn đề xã hội khác đặcbiệt là hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội như trường học, bệnh viện, trung tâmvui chơi giải trí thực sự là vấn đề cấp thiết cần được giải quyết Các banngành, đoàn thể trong quận đã chú trọng đến vấn đề giáo dục truyền thốngcho nhân dân trong quận nahats là tầng lớp thanh thiếu niên.

1.3.2 Từ yêu cầu của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Nghị quyết 29 Trung ương Đảng khóa XI đã chỉ rõ phải đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục Các văn kiện đại hội Đại hội Đảng XII một lẫn nữa nhấnmạnh nhiệm vụ đổi mới giáo dục với mục tiêu: Tạo chuyển biến căn bản,mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốthơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân.Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềmnăng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêuđồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả

Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản

lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội họctập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dânchủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữvững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đềlớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung,phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sựlãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các

cơ sở giáo dục-đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội vàbản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học

Trong quá trình đổi mới, cần kế thừa, phát huy những thành tựu, pháttriển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới;kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc Chỉ đạo của Đảngchính là kim chỉ nam cho hoạt động giáodục trong nhà trường

1.3.3 Từ môi trường giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội tới giáo dục truyền thống cho học sinh

Trong thời kì đổi mới hiện nay đất nước của chúng ta đã và đang bướcvào thời kì công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, việc cơ bản có ý nghĩaquyết định của quá trình đó là nhân tố con người Con người vừa là mục tiêuvừa là động lực của sự phát triển xã hội, trong việc xây dựng con người mớithì gia đình giữ vai trò hết sức to lớn vì gia đình là tế bào, là nền tảng của xãhội, gia đình góp phần tích cực vào sự phồn vinh của đất nước, là chiếc nôihình thành và nuôi dưỡng nhân cách Như chúng ta đã biết quan hệ xã hội bắtnguồn từ quan hệ gia đình, gia đình giữ vị trí đặc biệt trong suốt cuộc đời củamỗi con người, các nhân tài của đất nước cũng từ giáo dục của gia đình, vớigia đình mà nên

Dân tộc ta có truyền thống rất coi trọng gia đình Gia đình là nơi sảnsinh, nuôi dưỡng và là trường học đầu tiên của mọi thành viên xã hội Môitrường gia đình là nơi nhen nhóm lên lòng nhân ái, tính cần kiệm, hiếu học,lòng dũng cảm, đức hy sinh… là những phẩm chất cơ bản của mọi nhân cách.Gia đình có nhiều chức năng, trong đó chức năng giáo dục được hìnhthành một cách tự phát như một hoạt động tự nhiên Tất cả những gì ở họcsinh được hình thành từ gia đình thường để lại trong tâm hồn các em những

ấn tượng không bao giờ phai mờ và có ảnh hưởng quan trọng đến các emtrong suốt cuộc đời

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, mô hình gia đình Việt Nam đang có

sự biến động hết sức mạnh mẽ Mô hình gia đình truyền thống nhiều thế hệ đang

bị phá vỡ, thay vào đó là mô hình gia đình hạt nhân gồm cha mẹ và các con.Trong đó, sự tiếp xúc giữa các thành viên ngày càng hạn chế Cha mẹ mải mêkiếm tiền, làm giầu, thăng tiến … con cái mải mê “chạy sô” các lớp học từ chínhkhóa đến học thêm Truyền thống văn hóa gia đình, những kinh nghiệm sống…còn rất ít thời gian để chuyển giao giữa các thế hệ, hoặc chuyển giao một cáchlệch lạc hoặc sơ sài, mai một Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hộichất lượng còn thấp

Để nuôi dưỡng giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện, nhằm hìnhthành và phát triển nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa, quan điểm củachúng ta là kết hợp các lực lượng cùng giáo dục trẻ Giáo dục nhà trường phốihợp với giáo dục gia đình vô cùng cần thiết nó giúp ta nâng cao hiệu quả giáodục con người, giúp người quản lý chỉ đạo sát thực tế, để góp phần vào sựnghiệp phát triển của ngành học

1.3.4 Trình độ đội ngũ giáo viên giáo dục truyền thống và nhận thức của học sinh trung học cơ sở về giáo dục truyền thống

Nhà quản lý giáo dục cần có quan điểm đúng đắn chất lượng đội ngũgiáo viên chính là một yếu tố vô cùng quan trọng tạo nên thành công của quátrình giáo dục

Người ta luôn luôn nhận thấy rằng “không một hệ thống giáo dục nào

có thể vươn cao quá tầm những giáo viên làm việc cho nó” Giáo viên phải

giáo dục học sinh về tâm hồn, về đạo lý, công lý phải thông qua “dạy chữ”

mà “dạy người” Giáo viên phải giáo dục nhân cách học sinh bằng chính nhâncách của mình Không có máy móc nào hiểu được con người, tác động đếncon người sâu sắc bằng chính con người

Có thể nói thầy giáo là “ dấu nối” giữa kiến thức và học sinh Những tácđộng và kết quả giáo dục của giáo viên đối với học sinh vừa có tác dụng đặtnền móng, vừa có tác dụng định hướng, dẫn dắt cho quá trình phát triển nhâncách của các em Khi người giáo viên xác định rõ việc cần thiết phải giáo dục

truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho học sinh thì họ sẽ biết lựa chọn để đưa vàobài giảng của mình những đơn vị kiến thức phù hợp có giá trị giáo dục cao

Giáo viên nói chung và giáo viên dạy các môn khoa học xã hội trongnhà trường nói riêng chính là người kỹ sư thiết kế nên tâm hồn học sinh dovậy nhận thức, chất lượng của đội ngũ này với vấn đề giáo dục truyền thống

sẽ có ảnh hưởng to lớn đến quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh trongnhà trường THCS

Công tác giáo dục truyền thống là một phần không thể thiếu để hìnhthành và phát triển đạo đức, nhân cách của học sinh Trong bối cảnh đất nướcđang hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc giáo dục truyền thống dân tộccho học sinh càng có ý nghĩa quan trọng

Truyền thống lịch sử của dân tộc rất đáng tự hào, đáng tiếc có một bộphận không nhỏ học sinh nhận thức hết sức nông cạn, tỏ ra thờ ơ, hờ hững vớiquá khứ hào hùng đó

Nhận thức của học sinh về giáo dục truyền thống có một ý nghĩa to lớnđối với công tác giáo dục truyền thống trong nhà trưởng bởi các em là đốitượng tiếp nhận giáo dục Nếu học sinh ý thức được sự cần thiết của giá trịtruyền thống với cuộc sống hiện tại, hiểu được trong quá trình hội nhập sâurộng với thế giới hiện nay, mỗi quốc gia, dân tộc phải giữ được bản sắc truyềnthống, cốt cách văn hóa của cộng đồng dân tộc mình để không bị “hòa tan”trong thời đại toàn cầu hóa thì công tác giáo dục truyền thống trong nhàtrường sẽ thuận lợi Ngược lại, nếu học sinh không coi trọng giá trị truyềnthống, hờ hững với những nét đẹp văn hóa vốn có của cha ông, đây sẽ là khókhăn rất lớn cho quá trình giáo dục trong nhà trường

Nhà quản lý giáo dục chúng ta cần có kế hoạch giúp học sinh thay đổicách nhìn, suy nghĩ tích cực hơn để tiếp nhận các giá trị truyền thống của dântộc Chúng ta cần phải quan tâm làm tốt hơn nữa công tác giáo dục, bồi đắplịch sử, truyền thống cách mạng cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.Nhận thức của các em học sinh THCS còn rất trong sáng Người kỹ sư thiết

kế nên tâm hồn học sinh chính là giáo viên chúng ta Vậy nên chúng ta cầntác động vào nhận thức học sinh, để các em thấy được việc học tập những giátrị truyền thống của dân tộc là vô cùng cần thiết Nhận thức của chính các emảnh hưởng trực tiếp đến quá trình giáo dục truyền thống trong nhà trường.Chính vì có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục truyền thốngcho học sinh trong nhà trường THCS nên các nhà quản lý chúng ta cần đẩymạnh hơn nữa công tác quản lý quá trình giáo dục truyền thống.

*

* *

Giáo dục những truyền thống tốt đẹp cho thế hệ trẻ có ý nghĩa vô cùngquan trọng trong việc hình thành phát triển nhân cách toàn diện cho các em.Đây là một quá trình lâu dài, phức tạp, đòi hỏi toàn xã hội phải quan tâm.Trong đó, nhà trường giữ vai trò chủ đạo

Để quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường THCS đạthiệu quả cao, nhà quản lý giáo dục trước hết phải nhận thức sâu sắc rằngtrong các mặt giáo dục, giáo dục truyền thống giữ vị trí hết sức quan trọng

Từ đó nhà quản lý giáo dục quản lý công tác này một cách toàn diện, khoahọc Cụ thể, nhà quản lý giáo dục quản lý mục tiêu, nội dung, phương pháp,phương tiện giáo dục truyền thống Ngoài ra, nhà quản lý giáo dục phải nắmđược những yếu tố tác động đến công tác giáo dục truyền thống cho học sinh,công tác giáo dục hành vi, thói quen phù hợp với chuẩn mực cho học sinhphải được nhà quản lý giáo dục kế hoạch hóa, đưa vào nề nếp, thực hiện mộtcách thường xuyên, bằng nhiều con đường, nhiều hình thức, biện pháp phùhợp với tâm sinh lý lứa tuổi và điều kiện kinh tế - xã hội của nhà trường vàđịa phương Các biện pháp giáo dục truyền thống muốn khả thi phải dựa trênhai yếu tố là cơ sở lý luận và thực tiễn Do đó, ngoài việc xác lập cơ sở lýluận, nhà quản lý giáo dục tất yếu phải điều tra, khảo sát, phân tích thực trạng

để đưa ra ra giải pháp Quản lý tốt quá trình giáo dục truyền thống cho họcsinh trong các nhà trường sẽ giúp chúng ta gặt hái thành công, chúng ta sẽgiáo dục, đào tạo được những thế hệ học sinh “ vừa hồng, vừa chuyên”

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ, QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục

ở quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

2.1.1 Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội

Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Nam Hà Nội Từ xa xưa, nơi đây đãtừng chứng kiến nhiều biến động lịch sử, những sự kiện hào hùng và nhữngtruyền thuyết mang tính anh hùng ca sâu sắc Hiện tại quận Hai Bà Trưng có

20 phường: Nguyễn Du, Lê Đại Hành, Bùi Thị Xuân, Phố Huế, Ngô ThìNhậm, Phạm Đình Hổ, Đồng Nhân, Đống Mác, Bạch Đằng, Thanh Lương,Thanh Nhàn, Cầu Dền, Bách Khoa, Quỳnh Lôi, Bạch Mai, Quỳnh Mai, VĩnhTuy, Minh Khai, Trương Định, Đồng Tâm Trụ sở UBND quận: số 30 phố LêĐại Hành Trụ sở Quận Ủy tại số 100 phố Tô Hiến Thành

Nhìn chung quận Hai Bà Trưng còn nhiều khó khăn, kinh tế phát triểnchậm, đời sống nhân dân chưa cao Thu nhập của một bộ phận dân cư không

ổn định, bấp bênh, điều này tác động không nhỏ đến sự quan tâm giáo dụccon cái và ảnh hưởng đến quá trình học tập, rèn luyện của các em học sinh Quận ủy, UBND quận đã nỗ lực đưa ra nhiều giải pháp tập trung chỉ đạothực hiện hoàn thành cơ bản các chỉ tiêu, kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòngphấn đấu đạt nhiều thành tích, tạo sự chuyển biến tích cực, toàn diện Hàngnăm các hoạt động văn hóa - văn nghệ, tuyên truyền cổ động được quan tâmchỉ đạo tổ chức thực hiện phục vụ tốt các nhiệm vụ chính trị

2.1.2 Tình hình văn hóa, giáo dục

Theo số liệu thống kê của PGD &ĐT quận Hai Bà Trưng, tính đến tháng

4 năm 2015, toàn quận có 19 trường THCS , trong đó có 15 trường công lập,

04 trường dân lập với 13.427 học sinh Số học sinh theo học tại các trườngtrong quận hàng năm đều tăng do môi trường giáo dục có những thay đổi rõnét, hiệu quả

Hòa chung với giáo dục cả nước, giáo dục thủ đô, ngành giáo dục quậnHai Bà Trưng cũng đang có nhiều bước đi mới, chuyển từ chương trình giáodục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỉquan tâm đến việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được

gì qua việc học; từ chỗ chỉ quan tâm dạy chữ sang quan tâm dạy người Phòng

GD&ĐT quận đã chỉ đạo các trường: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”; “ Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” Phải “ Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”.

Chính nhờ sự định hướng đó của ngành nên các nhà trường trong quậnHai Bà Trưng đã chú trọng giáo dục hệ giá trị truyền thống cho học sinh.Những tiết chuyên đề Giáo dục giá trị truyền thống được tổ chức trong từngcụm trường rồi từng trường Rất nhiều trường nhận chăm sóc các di tích lịchsử- văn hóa của địa phương Các lễ hội Văn hóa của quận luôn thu hút đôngđảo học sinh, cha mẹ học sinh và các nhà trường tham dự như Lễ hội Hai BàTrưng tổ chức long trọng hàng năm vào ngày mùng 5 mùng 6 tháng hai âmlịch, lễ hội đền Lương Yên, lễ hội đình Lạc Nghiệp- An Cư…Đặc biệt họcsinh Hai Bà Trưng luôn tích cực tham gia các cuộc thi tìm hiểu về truyềnthống dân tộc như cuộc thi Em yêu Hà Nội, cuộc thi tìm hiểu về truyền thống

thi cử thời Lý-Trần- Lê… Trong kì thi học sinh giỏi Thành phố hàng năm, độituyển học sinh giỏi lớp 9 môn Lịch sử thường xuyên giành giải cao.

Tại Hội nghị tuyên dương các cá nhân và tập thể đạt thành tích xuất sắc

năm học 2015-2016, có 107 học sinh được tuyên dương khen thưởng (Xem phụ lục 01bảng 2.1)

2.2 Thực trạng quá trình giáo dục truyền thống cho học sinh các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ giáo dục trong nhiệm vụ giáo dục truyền thống cho học sinh ở các trường trung học cơ sở, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

Ngành giáo dục quận Hai Bà Trưng rất coi trọng việc nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong các nhà trường, chú trọng đếncông tác giáo dục truyền thống Trong tháng 5 vừa qua, để giáo dục học sinh

có ý thức hơn với những giá trị truyền thống của dân tộc, luôn ghi nhớ cộinguồn, Phòng GD&ĐT Quận đã tổ chức cho gần 100 học sinh THCS đi hoạt

động giáo dục thực tế “Giáo dục truyền thống yêu nước” Đối tượng tham gia

là “những học sinh cần bổ sung thêm kiến thức về lịch sử truyền thống (Xem phụ lục 01 bảng 2.2)

Để tìm hiểu về thực trạng về nhận thức của cán bộ giáo dục trong nhiệm

vụ giáo dục truyền thống cho học sinh ở các trường THCS, quận Hai BàTrưng, thành phố Hà Nội, tôi đã khảo sát 11 cán bộ quản lý giáo dục, 100giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn trong các trường THCS trên địa bànquận về mức độ quan tâm tới vai trò của hoạt động giáo dục truyền thống chohọc sinh và các nội dung giáo dục truyền thống, số liệu thể hiện ở bảng 2.1Bảng 2.1 Vai trò của hoạt động giáo dục truyền thống cho học sinh THCS

trong các trường THCS quận Hai Bà Trưng

3. Bình thường 0 0 04 4 4 0,032

Qua khảo sát cho thấy 100% cán bộ quản lý giáo dục và 80% giáo viênnhận thức giáo dục truyền thống có vai trò rất quan trọng 16% giáo viênđánh giá là quan trọng chỉ có 4% giáo viên nhận thức giáo dục truyền thống

có vai trò bình thường, không cần quá quan tâm trong quá trình giáo dục trongnhà trường THCS Điều này cho thấy nhận thức về vấn đề giáo dục truyền thốngcho học sinh trong nhà trường đã được nhìn nhận và đánh giá đúng

Tiếp theo chúng tôi khảo sát nhận thức về trách nhiệm cá nhân giáo viêntrong việc giáo dục truyền thống cho học sinh trong nhà trường Qua trao đổi,

đa số giáo viên bộ môn cho rằng việc giáo dục các giá trị truyền thống chohọc sinh chỉ nên thực hiện ở các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp, các buổisinh hoạt ngoại khóa Các tiết dạy của giáo viên chỉ cần đảm bảo truyền thụđúng, đủ kiến thức trọng tâm bộ môn Giáo viên bộ môn có quan điểm trênbởi hiện nay mặc dù chương trình đã được giảm tải rất nhiều nhưng lượngkiến thức cần truyền tải với các em vẫn rất lớn

Nhận thức của một bộ phận giáo viên như trên chưa sát với chỉ đạo củanghị quyết 29 Hội nghị trung ương 8 khóa XI Chúng ta phải đổi mới giáo dụcmột cách toàn diện, từ chú trọng dạy CHỮ sang dạy NGƯỜI Vậy việc tăngcường giáo dục học sinh các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc chính làdạy các em cách làm NGƯỜI

Người cán bộ quản lý giáo dục và lực lượng giáo dục trong nhà trườngcần ý thức rõ tầm quan trọng của giáo dục truyền thống để từ đó xây dựngđược kế hoạch, xác định đúng nội dung, thiết kế các hoạt động, lựa chọnphương pháp và hình thức thích hợp cho hoạt động giáo dục truyền thốngtrong nhà trường

2.2.2 Thực trạng chất lượng của cán bộ giáo dục trong nhiệm vụ giáo dục truyền thống cho học sinh ở các trường trung học cơ sở quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

Chất lượng cán bộ quản lý sẽ ảnh hưởng có tính chất quyết định đến cáchoạt động và chất lượng giáo dục Qua thống kê chúng tôi thấy đội ngũ cán bộ