Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRƯƠNG THỊ HẢI THANH HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH, SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY Chuyên ngành : Lý lu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRƯƠNG THỊ HẢI THANH

HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH, SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO

ĐẲNG Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2009

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRƯƠNG THỊ HẢI THANH

HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH, SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO

ĐẲNG Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Thị Kim Quế

HÀ NỘI - 2009

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP

LUẬT CHO HỌC SINH, SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Ở THÁI NGUYÊN

7

trong các trường cao đẳng ở Thái nguyên hiện nay

20

1.3 Tính tất yếu khách quan của công tác phổ biến, giáo dục

pháp luật trong các trường cao đẳng ở Thái nguyên hiện nay

32

Thái nguyên xuất phát từ yêu cầu xây dựng nhà nước

pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

32

Thái nguyên xuất phát từ mục tiêu giáo dục lối sống tôn

trọng và tuân thủ pháp luật, phù hợp đạo đức trong điều

kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế của

đất nước và địa phương

35

Thái nguyên xuất phát từ nhu cầu hiểu biết pháp luật của

học sinh - sinh viên

36

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN GIÁO

DỤC PHÁP LUẬT TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

38

luật trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên

38

của các trường cao đẳng ở Thái Nguyên

40

Nguyên

42

cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay

47

trong các trường cao đẳng

47

2.2.1.1 Về nội dung chương trình 47

2.2.1.3 Về phương pháp học tập và rèn luyện của học sinh - sinh

viên

59

trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay

68

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC PHỔ Biến GIÁO DỤC TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

72

ngành đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong

các trường cao đẳng

72

trong các trường cao đẳng và củng cố các điều kiện đảm

bảo thực hiện chương trình

77

trong trường cao đẳng

77

chương trình phổ biến giáo dục pháp luật trong trường cao

đẳng

83

3.3.2.2 Củng cố, tăng cường cơ sở vật chất phục vụ hoạt động

phổ biến giáo dục pháp luật trong các trường cao đẳng ở

Thái nguyên

87

thức phổ biến, giáo dục pháp luật trong các trường cao

đẳng ở Thái nguyên hiện nay

90

3.3.1 Đổi mới phương pháp dạy học 90

trong các trường cao đẳng ở Thái nguyên hiện nay

97

phổ biến, giáo dục pháp luật các trường cao đẳng ở Thái

Nguyên

101

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Đảng và Nhà nước quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, coi đó là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong việc tăng cường quản lý xã hội bằng pháp luật Các trường cao đẳng trong tỉnh Thái Nguyên cũng là một trong những đối tượng được áp dụng triển khai công tác này và đạt được một số kết quả nhất định đáp ứng phần nào yêu cầu của việc quản lý nhà trường, quản lý

xã hội bằng pháp luật Tuy nhiên, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh - sinh viên của các nhà trường cao đẳng vẫn chưa thực sự đạt ngang tầm với yêu cầu quản lý nhà trường bằng pháp luật, chưa tiến hành thường xuyên, liên tục và mang tính đồng bộ, chưa huy động hết được sức mạnh của hệ thống chính trị nhà trường và sự tham gia nhiệt tình của học sinh - sinh viên Bên cạnh đó, trong nhận thức của không ít học sinh - sinh viên về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác này chưa thực sự đúng mức dẫn đến tâm lý thực hiện còn hời hợt, khả năng vận dụng thực tiễn còn hạn chế Về chương trình, nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật thì còn dàn trải, nặng về lý thuyết và chưa thống nhất ở các trường đại học, cao đẳng không chuyên luật; hình thức và phương pháp chậm đổi mới, hoạt động ngoại khóa còn đơn điệu, thiếu hấp dẫn; đội ngũ nhà giáo, cán bộ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn thiếu về số lượng, năng lực của một số cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu mới Cơ chế phối hợp các lực lượng làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh - sinh viên chưa thực sự có hiệu quả Nguồn lực đầu tư chưa tương xứng, công tác kiểm tra, giám sát thực hiện chưa chặt chẽ, chưa phát huy đầy đủ chức năng, phương tiện của các cơ quan thông tin đại chúng để tuyên truyền, giáo dục pháp luật

Ngoài những hạn chế trên đây, đặc biệt trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước công tác phổ biến, giáo dục pháp luật càng trở nên quan trọng và cần thiết nó góp phần đào tạo, giáo dục lớp người mới có phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực tư duy sáng tạo đủ sức giải quyết các tình huống xã hội cụ thể và những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn xây dựng đất nước Qua đó, góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu lớn của đất nước là "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh " từ đó góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật cho nhân dân đặc biệt là học sinh - sinh viên trong các nhà trường, xây dựng ý thức tôn trọng

và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật ngày càng tốt hơn, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội tiến tới xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế Chính vì vậy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong học sinh - sinh viên là cần thiết, việc nâng cao chất lượng hoạt động của công tác này đòi hỏi cần phải được chú trọng và quan tâm sâu sắc Với những lý do trên tác giả đã chọn

và nghiên cứu đề tài "Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho học

sinh, sinh viên trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay" làm

đề tài nghiên cứu Việc nghiên cứu đề tài có ý nghĩa sâu sắc về lý luận, quan trọng về thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng của công tác này

trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu

Phổ biến, giáo dục pháp luật không phải là hoạt động mới lạ, nhất là

kể từ sau năm 1986, khi tiến hành đổi mới đất nước cho đến nay, hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật luôn luôn được coi trọng và trong thực tế đã

có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, các cuốn sách, các bài viết viết

về vấn đề này như:

* Các luận án:

- Luận án phó tiến sĩ (nay là tiến sĩ): "Giáo dục pháp luật với việc

tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa", của Trần Ngọc Đường (bảo vệ tại Liên

Xô cũ)

- "Giáo dục pháp luật qua hoạt động nhà trường phổ thông ở nước

ta hiện nay", của Lê Đình Quý, (1992)

- "Giáo dục pháp luật thông qua hoạt động tư pháp ở Việt Nam",

của Dương Thị Thanh Mai, (1996)

- "Giáo dục pháp luật trong các trường đại học, trung học chuyên

nghiệp và dạy nghề (không chuyên luật) ở nước ta hiện nay", của Đinh Xuân

Thảo, (1996)

- "Một số vấn đề về phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn

hiện nay", của Vụ phổ biến giáo dục pháp luật - Bộ Tư pháp

* Các luận văn thạc sĩ:

- "Thực trạng và phương hướng đổi mới giáo dục pháp luật hệ đào

tạo trung học chính trị ở nước ta hiện nay", của Đặng Ngọc Hoàng, (2000)

- "Nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật trong trường cao đẳng

sư phạm hiện nay", của Trần Thị Sáu, (2004)

- "Giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức tỉnh Thái Bình trong

giai đoạn hiện nay", của Trần Thị Nụ, (2007)…

* Các đề tài khoa học cấp Bộ của Bộ Tư pháp:

- "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong

công cuộc đổi mới", (1994)

- "Tìm kiếm mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu quả trong

dân tộc ít người", (1995) …

* Các giáo trình:

- "Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật", của PGS.TS Hoàng

Thị Kim Quế, (2005)

- "Nhập môn xã hội học pháp luật", của PGS.TS Võ Khánh Vinh,

(2003)

Tuy nhiên, trong những tài liệu trên hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật mới chỉ đề cập ở mức khái quát, mang tính định hướng, chưa có một công trình nào nghiên cứu có hệ thống và toàn diện và chi tiết về hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh - sinh viên trong các trường cao đẳng Mặc dù vậy, đây là nguồn tài liệu quý giá để tác giả nghiên cứu, tham khảo và kế thừa những nội dung hợp lý nhằm triển khai có hiệu quả

đề tài nghiên cứu của mình

Để góp phần triển khai có hiệu quả các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh - sinh viên, đề tài này sẽ đi sâu nghiên cứu về các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh - sinh viên các trường cao đẳng trên một địa bàn đó là Tỉnh Thái Nguyên

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

- Đánh giá thực trạng tình hình phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh - sinh viên trong các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay

- Đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh- sinh viên trên cơ sở quán triệt đầy đủ, sâu sắc

về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của công tác này, tạo sự chuyển biến cơ bản về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao hiểu biết và ý thức tôn trọng pháp luật của toàn thể cán bộ, nhân dân đặc biệt là học sinh - sinh viên trong các nhà trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên góp phần quan trọng vào việc ổn định môi trường giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích nói trên đề tài tập trung nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản sau:

- Phân tích phương diện lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cũng như những đặc thù của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng học sinh - sinh viên trong các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh Thái

Nguyên

- Đánh giá thực trạng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức pháp luật cho học sinh - sinh viên trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay

* Đối tượng nghiên cứu:

Là hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong các trường cao đẳng

* Phạm vi nghiên cứu:

Trên cơ sở phân tích chủ yếu thực trạng ý thức pháp luật và thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật ở một số trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, tác giả sẽ đưa ra khái quát chung cho các trường cao

đẳng trên địa bàn của tỉnh trong giai đoạn hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử và một số phương pháp như:

- Phương pháp nghiên cứu chung: Phân tích, tổng hợp, lôgic, thống

kê toán học, nghiên cứu tài liệu, điều tra xã hội học, thực nghiệm…

- Phương pháp cụ thể: Để thu thập thông tin nhằm đáp ứng mục tiêu

và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài sử dụng các nhóm phương pháp cụ thể theo cách phân loại quan sát sự kiện như sau:

+ Quan sát gián tiếp: Chủ yếu nghiên cứu tài liệu có liên quan: Đọc tài liệu, lược thuật tài liệu …

+ Quan sát trực tiếp: Tác giả thực hiện phỏng vấn bằng biểu mẫu (theo dạng trưng cầu ý kiến), phỏng vấn sâu và thống kê bằng cách đi điều tra thực tế kết quả và hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

5 Đóng góp mới về mặt khoa học của đề tài nghiên cứu

Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu có hệ thống và toàn diện về hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho toàn bộ học sinh - sinh viên các trường cao đẳng trên một địa bàn (Thái Nguyên) sẽ góp phần giúp các Bộ, ngành, địa phương trong việc nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng này

6 ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Đề tài nghiên cứu thành công sẽ vận dụng tốt vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các nhà trường nghiên cứu và vận dụng vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của trường mình

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cho học

sinh, sinh viên các trường cao đẳng ở Thái Nguyên

Chương 2: Thực trạng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong

các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay

Chương 3: Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công

tác phổ biến, giáo dục trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên hiện nay

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Bình (1981),Công tác pháp chế, tuyên truyền, giáo dục và

hoàn thiện pháp luật ở Liên Xô, Nxb pháp lý, Hà Nội

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (1998), Dự thảo chiến lược phát triển giáo dục

đến năm 2010, Hà Nội

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2005), Giáo trình Pháp luật đại cương, Nxb

Giáo dục, Hà Nội

4 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Một số văn bản chỉ đạo về công tác

phổ biến, giáo dục pháp luật, Hà Nội

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Quyết định số 2412/QĐ-BGD&ĐT

ngày 25/12 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật của ngành giáo dục thực hiện Nghị quyết số 61 và Quyết định số 37, Hà Nội

6 Bộ Tư pháp (2002), Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục

pháp luật, Hà Nội

7 Chính phủ (2007), Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP ngày 07/12 về việc

tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban

Bí thư Trung ương khóa IX về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân, Hà Nội

8 Chính phủ (2008), Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg ngày 12/3 của Thủ

tướng Chính phủ phê duyệt chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2008-2012, Hà Nội

9 Chính phủ (2008), Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm

2008 - 2012, Hà Nội

10 Công ty cổ phần Thông tin kinh tế đối ngoại (2005), Thái Nguyên thế

và lực mới trong thế kỷ XXI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

11 Phạm Thế Dũng (2006), "Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trước

yêu cầu quản lý nhà nước", Dân chủ và pháp luật

12 Đảng Cộng sản Việt Nam (1994), Báo cáo chính trị của Ban Chấp

hành trung ương tại Đại hội toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII, Hà

Nội

13 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Tìm hiểu Nghị quyết Hội nghị lần thứ

2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

14 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

15 Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Chỉ thị 40/CT của Ban Bí Thư Trung

ương về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, Hà Nội

16 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

17 Trần Ngọc Đường, Dương Thanh Mai (1995), Bàn về giáo dục pháp

luật, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

18 Đinh Quang Hà (2006), Một số phương hướng cơ bản giáo dục pháp

luật cho thanh niên, Tạp chí thanh niên

19 Phạm Minh Hạc (1996), "Giáo dục con người đậm đà bản sắc dân tộc

Việt Nam", Nghiên cứu giáo dục, (4)

20 Đặng Vũ Hoạt, Hà Thị Đức (1994), Lý luận dạy đại học, Trường Đại

học Sư phạm Hà Nội I, Hà Nội

21 Minh Hồng (2006), "Thanh thiếu niên phạm tội - Trách nhiệm thuộc về

người lớn", Công an nhân dân

22 Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2005), Giáo trình Lý luận

chung về nhà nước và pháp luật, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội,

Hà Nội