LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý HOẠT ĐỘNG GIÁO dục của GIÁO VIÊN CHỦ NHỆM lớp các TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRUNG học HUYỆN hạ hòa, TỈNH PHÚ THỌ

Thời đại ngày nay có những biến đổi hết sức to lớn và sâu sắc về nhiều mặt: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nguồn nhân lực... nên đã tạo cho giáo dục có những đặc điểm mới so với trước. Những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của thời đại đã làm cho quá trình giáo dục nói chung, hoạt động giáo dục của người giáo viên chủ nhiệm nói riêng càng trở nên phức tạp.

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP

1.2.Nội dung quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ

nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông 261.3.Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giáo dục của giáo

viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông 32

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2.3.Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ

nhiệm lớp ở các trường Trung học phổ thông huyện Hạ

Chương 3 BIỆN PHÁP VÀ KHẢO NGHIỆM BIỆN PHÁP

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN HẠ HÒA,

3.1.Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ

nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông huyện Hạ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thời đại ngày nay có những biến đổi hết sức to lớn và sâu sắc về nhiềumặt: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nguồn nhân lực nên đã tạo cho giáodục có những đặc điểm mới so với trước Những ảnh hưởng tích cực và tiêucực của thời đại đã làm cho quá trình giáo dục nói chung, hoạt động giáo dụccủa người giáo viên chủ nhiệm nói riêng càng trở nên phức tạp

Để đảm bảo chất lượng giáo dục, một trong những vấn đề quan trọngcần giải quyết tốt đó là vấn đề thầy giáo Rõ ràng giáo viên nói chung, giáoviên chủ nhiệm nói riêng ngày càng có vị trí, vai trò của mình trong sự nghiệpgiáo dục thế hệ trẻ và trong xã hội Chức năng, nhiệm vụ của họ càng phứctạp, càng nặng nề trước thách thức của xã hội và đòi hỏi của nhân dân, củangười học Hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp có ý nghĩa quantrọng trong quá trình giáo dục toàn diện học sinh Vì vậy, giáo viên chủ nhiệmlớp không những phải nêu cao tấm gương sáng về mọi mặt mà còn phảikhông ngừng nâng cao trình độ tổ chức, quản lý, giáo dục của mình, đảm bảocho kế hoạch công tác được thực hiện với kết quả cao nhất, góp phần tích cựcvào việc hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục của toàn trường

Thực tế đã cho thấy, có một bộ phận giáo viên làm công tác chủ nhiệmchưa theo kịp được với sự biến đổi nhanh chóng của xã hội, vì vậy chưa có sựđiều chỉnh phù hợp hoạt động giáo dục của mình sao cho phù hợp với mụctiêu và nhiệm vụ mà xã hội đề ra Có nhiều lối mòn trong giáo dục, trongcông tác quản lý học sinh khiến thế hệ trẻ - tương lai của đất nước chưa thể có

cơ hội và được tạo cơ hội để thể hiện tài năng, thể hiện cái tôi và tự khẳngđịnh mình Bởi được tiếp cận sớm với những nguồn thông tin và văn hóa đachiều, các em cũng muốn người giáo viên chủ nhiệm - người gần gũi và mẫumực nhất với mình cũng phải có sự trau dồi, đa dạng trong lối sống, trongcách ứng xử và trong giao tiếp với học sinh Nhiều giáo viên chủ nhiệm bây

giờ vẫn còn giữ lại những nguyên tắc quản lý học sinh được xây dựng trên sự

hà khắc, bắt buộc, bó chặt, thiếu tính sáng tạo và còn bất công, chưa hiệu quảtrong việc rèn giũa, quản lý học sinh Bên cạnh đó, nhận thức của một số giáoviên, cán bộ quản lý về vai trò của hoạt động chủ nhiệm lớp có nơi, có lúcchưa toàn diện; công tác quản lý, chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp của cáccấp quản lý còn hạn chế; một bộ phận giáo viên được phân công nhiệm vụlàm chủ nhiệm lớp còn yếu về năng lực tổ chức và điều hành lớp chủ nhiệm;GVCN lớp chưa được quan tâm đúng mức; sự phối hợp giữa các lực lượngtrong và ngoài nhà trường còn lỏng lẻo, chưa thực sự hỗ trợ tích cực cho hoạtđộng giáo dục của GVCN lớp

Thấy được vai trò to lớn của công tác chủ nhiệm lớp đối với việc nângcao chất lượng giáo dục - đào tạo, đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản

lý các mặt hoạt động của GVCN lớp ở các vùng miền, địa phương với các đốitượng học sinh khác nhau Tuy nhiên, chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứuquản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ở các trường THPT huyện HạHòa, tỉnh Phú Thọ Xuất phát từ những lí do trên, luận văn chọn vấn đề:

“Quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ” làm đề tài nghiên cứu.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Từ trước đến nay ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu có giátrị về đề tài Nhấn mạnh vai trò của đội ngũ GVCN trong công tác quản lý,giáo dục toàn diện cho học sinh, tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt đã khẳngđịnh: “Người đứng ra đảm đương vai trò chủ đạo chính trong công tác giáodục học sinh của từng lớp, trên cơ sở phối hợp các lực lượng giáo dục cũngchính là GVCN” [36, tr.248) Đặc biệt ở các cấp học phổ thông, công tác dạyhọc, giáo dục học sinh ngày càng toàn diện hơn, phong phú hơn, sâu sắc hơn,

hệ thống hơn với nhiều hình thức hoạt động đa dạng trong và ngoài trường.Trong khi đó, học sinh ở mỗi lớp đồng thời được học với nhiều giáo viên khác

nhau, một giáo viên bộ môn có thể đảm đương công tác giảng dạy ở nhiều lớpkhác nhau Chính GVCN lớp sẽ là đứng ra phối hợp hoạt động của tất cả cácgiáo viên dạy trong cùng một lớp nhằm đảm bảo sự tác động giáo dục thốngnhất Nhận thức được vai trò của GVCN trong công tác quản lý, giáo dục họcsinh, tác giả đã chỉ ra bảy nội dung phương pháp công tác của GVCN với cácgiáo viên khác; nội dung và phương pháp công tác của GVCN với cha mẹ họcsinh; xây dựng kế hoạch công tác của GVCN lớp.

Do vị trí, chức năng, nội dung, phương pháp của GVCN có liên quanđến toàn bộ các hoạt động quản lý và giáo dục học sinh trong lớp học Cáccông việc gia đình học sinh, các tổ chức chính trị xã hội và các giáo viênkhác đều nhằm mục tiêu giáo dục học sinh trong một lớp học cụ thể Chonên, khi nghiên cứu về vấn đề này, tác giả Trần Thị Tuyết Oanh đã đề cậpcông tác chủ nhiệm lớp gắn liền với việc xây dựng và phát triển tập thể họcsinh, GVCN lớp là người đóng vai trò quyết định trong hình thành và pháttriển nhân cách cho học sinh trong lớp học Theo tác giả: “Công tác quản lý

và giáo dục toàn diện học sinh chỉ thực sự có kết quả khi họ xây dựng lớphọc trở thành tập thể đoàn kết thân ái, có tổ chức và có kỷ luật tự giác, biếtgiúp đỡ và tạo điều kiện cho mỗi thành viên trong tập thể phấn đấu vươnlên” [37, tr.178] Trên cơ sở đó, tác giả đã chỉ ra nội dung và phương phápxây dựng tập thể học sinh của GVCN; các giai đoạn phát triển của tập thể và

sử dụng tập thể như một công cụ hữu ích cho việc giáo dục học sinh chậmtiến về đạo đức

Tác giả Hà Nhật Thăng trong “Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông” [53] đã chỉ ra các nhiệm vụ, hoạt động giáo dục mà

GVCN phải thực hiện là: GVCN là người thay thế Hiệu trưởng quản lý toàndiện tập thể học sinh một lớp học; GVCN là cố vấn tổ chức hoạt động tự quảncủa tập thể học sinh; GVCN phối hợp với các lực lượng xã hội nhằm thựchiện mục tiêu giáo dục của lớp chủ nhiệm Tác giả đã đưa ra một số phương

pháp cụ thể cho GVCN trong quản lý va giáo dục lớp học như: phương phápgiáo dục cá biệt; phương pháp giáo dục song song; phương pháp bùng nổ sưphạm Trên cơ sở nhận thức được tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm lớp,tác giả đã đưa ra các yêu cầu cao về phẩm chất và năng lực của người GVCNlớp, đảm bảo cho họ thực sự là những tấm gương sáng, trực tiếp và hiệu quảtrong quản lý và giáo dục học sinh trong lớp Đồng quan điểm trên, tác giảPhạm Viết Vượng đã đưa ra yêu cầu cao đối với GVCN lớp: “Giáo viên chủnhiệm phải là người có năng lực chuyên môn tốt, có kinh nghiệm làm côngtác giáo dục, quản lý học sinh, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình công tác và

có uy tín với tập thể học sinh và tập thể sư phạm Giáo viên chủ nhiệm lớp trởthành linh hồn của lớp, người tập hợp và dìu dắt tất cả lớp phấn đấu xây dựngmột tập thể vững mạnh Giáo viên chủ nhiệm lớp bằng tổ chức các hoạt động

đa dạng để giáo dục học sinh trở thành con ngoan, trò giỏi, người công dântốt, những người sống có ích cho Tổ quốc, gia đình và bản thân” [59, tr.111]

Tác giả Nguyễn Thanh Bình với công trình: “Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT” [11] cũng như cuốn “Một số vấn đề trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT hiện nay” [12] đã đề cập đến những vấn đề cơ bản của

công tác chủ nhiệm lớp và những nội dung trong công tác chủ nhiệm lớp ởtrường THPT hiện nay từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung

học; Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung trong “Nâng cao chất lượng nghiệp vụ

sư phạm cho sinh viên các trường Đại học sư phạm”[15] cũng thể hiện quan

điểm của mình trong đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên sưphạm

Ở Phú Thọ, hoạt động giáo dục của GVCN lớp cũng được Ban lãnh đạo

Sở GD&ĐT Phú Thọ cũng như Hiệu trưởng và giáo viên các trường rất quantâm song mới chỉ được chỉ đạo và thực hiện dựa trên kinh nghiệm cá nhânchứ chưa có công trình nghiên cứu nào chuyên sâu về quản lý hoạt động củaGVCN lớp

Nhìn chung, các đề tài nghiên cứu trên đi sâu vào việc xác định cácnội dung, nhiệm vụ của công tác của GVCN lớp; khẳng định vai trò và vịtrí của công tác quản lý hoạt động của GVCN lớp trong giáo dục phát triểntoàn diện nhân cách học sinh THPT; một số công trình đã đánh giá đượcthực trạng và tìm ra giải pháp cho công tác GVCN ở các vùng, địa phươngkhác nhau với các đối tượng học sinh khác nhau Đây chính là căn cứ khoahọc cho tác giả xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tàinghiên cứu

Mặc dù, đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu về xây dựng các giảipháp quản lý hoạt động giáo dục giáo dục, quản lý nhà trường nói chung vàhoạt động chủ nhiệm lớp, quản lý hoạt động giáo dục chủ nhiệm lớp ở cáctrường THPT nói riêng Tuy nhiên, mỗi vùng miền lại có những đặc thù riêng,

do vậy, việc nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý nâng cao chấtlượng hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường THPThuyện Hạ Hòa có ý nghĩa quan trọng về mặt lý luận và thực tiễn, góp phầnđáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp phát triển giáo dục đào tạo chođịa phương

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn và đề xuất các biệnpháp quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ở các trường THPT huyện

Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, góp phần nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục, nhất

là công tác chủ nhiệm của đội ngũ GVCN

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ quan niệm về quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp vàchỉ ra các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ởcác trường THPT

- Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục chủ nhiệm lớp vàquản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ở các trường THPT huyện HạHòa, tỉnh Phú Thọ thời gian qua.

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ởcác trường THPT huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ và khảo nghiệm tính khả thicủa các biện pháp đó

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý giáo viên chủ nhiệm lóp ở các trường THPT huyện Hạ Hòa,tỉnh Phú Thọ

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trườngTHPT huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ

* Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung nghiên cứu: Đề tài giới hạn trong nghiên cứu quản lýhoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường THPT huyện HạHòa, tỉnh Phú Thọ

Phạm vi đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động giáo dục của giáoviên chủ nhiệm lớp ở các trường: THPT Hạ Hòa, THPT Vĩnh Chân, THPTXuân Áng, THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm thuộc huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ

Phạm vi về thời gian: Quản lý hoạt động của giáo viên chủ nhiệm lớp ởcác trường Trung học phổ thông huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ từ năm 2014đến năm 2016

5 Giả thuyết khoa học

Quản lý hoạt động dạy học - giáo dục ở các trường trung học phổ thôngnói chung, quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm nói riêng làcông việc quan trọng, thường xuyên của các chủ thể quản lý, đứng đầu là hiệutrưởng nhà trường Nếu hiệu trưởng và các chủ thể quản lý ở trường trung học

phổ thông trên địa bàn huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ thực hiện tốt những biệnpháp như: Tổ chức bồi dưỡng phẩm chất và năng lực giáo dục cho giáo viênchủ nhiệm lớp; tăng cường hỗ trợ giáo viên thực hiện hoạt động chủ nhiệm;đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục của giáo viên chủnhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông; thực hiện tốt công tác thi đuakhen thưởng, tạo động lực làm việc cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, thì sẽ nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp, từ

đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở cáctrường trung học phổ thông huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở quan điểm của Chủ nghĩaMác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộngsản Việt Nam về giáo dục, dạy học, quản lý giáo dục Đồng thời, luận văn còndựa trên quan điểm hệ thống cấu trúc, quan điểm lịch sử - logic và thực tiễn

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu để tổng hợp, phân tích,đối chiếu, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa các vấn đề lý luận về quản lýhoạt động giáo dục của GVCN lớp, các văn bản, nghị quyết, sách và tài liệu

có liên quan đến quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ở trường THPT

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra

Điều tra 184 giáo viên THPT (92 giáo viên chủ nhiệm và 92 giáo viên

bộ môn): nhằm tìm hiểu nhận thức của giáo viên về công tác chủ nhiệm lớp(nội dung, hình thức,hiệu quả, thuận lợi, khó khăn của hoạt động chủ nhiệmlớp; đánh giá về học sinh THPT hiện nay; tìm hiểu đánh giá của giáo viên vềviệc quản lý công tác chủ nhiệm của Hiệu trưởng ở trường THPT )

Điều tra 08 cán bộ quản lý nhà trường: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởngnhằm tìm hiểu nhận thức của cán bộ quản lý về hoạt động chủ nhiệm lớp củagiáo viên chủ nhiệm Đánh giá của các cán bộ quản lý về hoạt động của giáoviên chủ nhiệm lớp trên các lĩnh vực nội dung, hình thức, hiệu quả, thuận lợi,khó khăn của hoạt động chủ nhiệm lớp Tìm hiểu đánh giá của cán bộ quản lý

về các biện pháp quản lý của mình đối với hoạt động chủ nhiệm lớp

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

Tổng kết các kinh nghiệm về quản lý hoạt động giáo dục chủ nhiệm từthực tiễn công tác mà bản thân đã và đang thực hiện tại đơn vị công tác

+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.

Xin ý kiến các nhà khoa học, các cán bộ quản lý và giáo viên chủ nhiệm

có kinh nghiệm về thực trạng và các giải pháp được đề xuất trong luận văn

+ Phương pháp thống kê toán học.

Để xử lý và phân tích các số liệu từ các phiếu điều tra thu thập được

7 Ý nghĩa của đề tài

- Bổ sung, phát triển lý luận về hoạt độngcủa GVCN và quản lý hoạtđộng giáo dục của GVCN trong trường THPT

- Làm sáng tỏ thực trạng hoạt động của GVCN lớp ở các trường THPThuyện Hạ Hòa Nguyên nhân của những hạn chế cần khắc phục

- Làm tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý giáo dục và GVCNtrong tiến hành hoạt động của GVCN lớp và quản lý hoạt động giáo dụccủa GVCN lớp

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,luận văn có 3 chương (8 tiết)

* Trường Trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân

Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp họcđược ban hành theo thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT Trường Trung học trong hệ thống giáo dục quốc dânđược quy định có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mụctiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành Công khai mục tiêu, nội dung các hoạtđộng giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục

2 Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật

3 Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trường;quản lý học sinh theo quy định của Bộ GD&ĐT

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công

5 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục.Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quyđịnh của Nhà nước

7 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

8 Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục

9 Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

* Nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường Trung học

Người GVCN lớp trước hết phải thực hiện tốt nhiệm vụ của người thầygiáo nói chung đó là mẫu mực về đạo đức, gương mẫu chấp hành mọi chủtrương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nắm vững mục tiêuGD&ĐT, kế hoạch và chương trình hoạt động của nhà trường (gồm mục tiêucấp học, chỉ thị của ngành, chương trình giảng dạy các môn học, kế hoạchnăm học của nhà trường, các văn bản hướng dẫn liên quan đến vấn đề giáodục và dạy học) để có cơ sở xây dựng kế hoạch hoạt động của bản thân nhằmđảm bảo hiệu quả giáo dục Ngoài công tác chủ nhiệm lớp, người GVCN lớpcòn đảm nhận giảng dạy một môn học ở lớp mình và các lớp khác do đó cầnxác định rằng giảng dạy tốt là điều kiện cần thiết để tạo ra uy tín của ngườiGVCN lớp trước tập thể và cá nhân học sinh, làm tăng hiệu quả của công tácGVCN lớp Ngoài các nhiệm vụ quy định trên, GVCN lớp còn có nhữngnhiệm vụ sau đây:

- Tìm hiểu và nắm vững tình hình của học sinh trong lớp về mọi mặt để

có biện pháp tổ chức giáo dục sát với đối tượng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của

cả lớp và của từng học sinh

- Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng

- Cộng tác chặt chẽ với cha mẹ học sinh, chủ động phối hợp với cácgiáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niênTiền phong Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt độnggiảng dạy và giáo dục học sinh của lớp mình chủ nhiệm

- Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đềnghị khen thưởng và kỷ luật học sinh; đề xuất danh sách học sinh được lênlớp thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ

hè, phải thi lại, hoàn chỉnh việc ghi vào sổ điểm và học bạ

- Rèn luyện đạo đức, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp

vụ để nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục; vận dụng cácphương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sángtạo, rèn luyện phương pháp tự học của học sinh

- Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trướchọc sinh; thương yêu, tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh, bảo

vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồngnghiệp; tạo dựng môi trường học tập và làm việc dân chủ, thân thiện, hợp tác,

an toàn và lành mạnh

- Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng

* Giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông

Giáo viên chủ nhiệm lớp là thành viên của tập thể sư phạm và hộiđồng sư phạm, là người thay mặt Hiệu trưởng, hội đồng nhà trường và cha

mẹ học sinh quản lý và chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục toàn diệnhọc sinh lớp mình phụ trách, tổ chức thực hiện chủ trương, kế hoạch của nhàtrường, của lớp Giáo viên chủ nhiệm lớp là cầu nối giữa nhà trường và cáclực lượng giáo dục khác với tập thể học sinh và mỗi cá nhân học sinh, triểnkhai những yêu cầu giáo dục của nhà trường đến với gia đình học sinh, đồngthời cũng là người tiếp nhận các thông tin phản hồi từ học sinh, gia đình họcsinh, các dư luận xã hội về học sinh trở lại với nhà trường để giúp lãnh đạonhà trường có giải pháp quản lý hiệu quả; đồng thời là người đại diện choquyền lợi và nghĩa vụ của tập thể học sinh [12]

Chức năng quản lý tập thể lớp của GVCN thể hiện khác nhau (trựctiếp hay gián tiếp) ở các giai đoạn phát triển khác nhau của tập thể học sinh,khi đội ngũ tự quản đã vững vàng và tập thể đã ở giai đoạn phát triển thì vaitrò quản lý trực tiếp của GVCN chuyển dần sang quản lý gián tiếp, phát huycao độ vai trò tự quản của đội ngũ cán bộ lớp, tổ và từng thành viên trongtập thể lớp

*Những nội dung công việc cụ thể mà GVCN thực hiện với tư cách là nhà quản lý bao gồm:

- Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của từng học sinh

GVCN cần hiểu rõ toàn bộ cuộc sống tâm hồn, tình cảm của học sinh,

kể cả những thay đổi trong đời sống nội tâm của từng em Đặc biệt đối vớinhững học sinh cá biệt cần tìm hiểu kỹ những nguyên nhân dẫn đến tình trạng

cá biệt để có các giải pháp tác động phù hợp, kịp thời, hiệu quả Đây là mộtquá trình khó khăn, lâu dài, phức tạp, đòi hỏi GVCN lớp phải kiên trì, thậntrọng, có tinh thần trách nhiệm cao và lòng thương yêu học sinh sâu sắc.Đồng thời, GVCN phải là người có đạo đức và tri thức, một người Thầy cónhân cách để học sinh tôn trọng và nể phục nhưng cũng là người dễ chia sẻ vàthông cảm với học sinh, có thể trở thành người bạn lớn giúp học sinh có thểchia sẻ, trình bày ước mơ nguyện vọng, những khúc mắc, lo âu của bản thân

- Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm

Kế hoạch chủ nhiệm là chương trình hoạt động của GVCN được vạch

ra một cách có hệ thống về những công việc dự định làm trong thời gian mộtnăm học với cách thức và trình tự tiến hành nhằm đạt được mục tiêu đề ra.Bản kế hoạch chủ nhiệm là văn bản trong đó thiết kế cụ thể toàn bộ nội dunghoạt động của chủ nhiệm lớp, chương trình hành động của chủ nhiệm trongtừng tháng với thời gian, công việc và địa điểm cụ thể Đó là kết quả sángtạo của GVCN, phản ánh năng lực dự đoán và thiết kế của GVCN và đãđược Hiệu trưởng phê duyệt Kế hoạch chủ nhiệm thường được xây dựngtheo trục thời gian của năm học, kế hoạch học kì, kế hoạch tháng, kế hoạchtuần và theo nội dung của các hoạt động giáo dục chung trong nhà trườngnhư kế hoạch tập văn nghệ, hội khỏe phù đổng, lao động, ôn thi học kì, chàomừng các ngày lễ lớn

- Xây dựng tập thể học sinh lớp chủ nhiệm thông qua việc tổ chức bộmáy tự quản

Xây dựng tập thể HS phát triển và thân thiện vừa là mục đích vừa làphương tiện để giáo dục nhân cách từng học sinh, đồng thời đưa tập thể đếntrạng thái phát triển cao hơn là nhiệm vụ của GVCN Lựa chọn đội ngũ cán

bộ tự quản theo quan điểm: chọn đúng người, giao đúng việc dựa trên sự lựachọn dân chủ, bình đẳng, khuyến khích sự ứng cử với những cương lĩnh, kếhoạch hành động phù hợp với từng vị trí là một việc vô cùng quan trọng vì

đó chính là những người trợ giúp đắc lực giúp GVCN thực hiện chức năngcủa mình Đội ngũ cán bộ lớp tốt, có trách nhiệm sẽ tạo cho lớp thành tậpthể tốt, qua đó có tác dụng giáo dục tích cực đến các thành viên trong lớp.GVCN cần phải bồi dưỡng năng lực tổ chức và quản lý tập thể lớp cho độingũ cán bộ lớp để đảm bảo sự thống nhất giữa quản lý của GVCN và tựquản của học sinh

- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nội dung, hoạt động giáo dục toàn diện

Tổ chức các hoạt động giáo dục và các hình thức giao lưu đa dạng.Bên cạnh việc sử dụng hệ thống các mối quan hệ và các giá trị, truyền thốngtrong tập thể để giáo dục học sinh, GVCN còn phải tổ chức giờ sinh hoạtlớp, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chủ đề và các loại hình hoạtđộng giáo dục đa dạng khác phù hợp với mục tiêu giáo dục của hoạt động(mục tiêu trội mà hoạt động đó có ưu thế và mục tiêu giáo dục toàn diện màhoạt động đó có tiềm năng) - đây là một nhiệm vụ cơ bản của GVCN

- Giám sát, thu thập thông tin thường xuyên về lớp chủ nhiệm

Chức năng quản lý của GVCN còn thể hiện là người quản lý, theo dõi,đôn đốc và nắm bắt kịp thời mọi thông tin có liên quan đến lớp chủ nhiệm(thậm chí còn phải thường xuyên lưu tâm đến việc kiểm tra phòng học, cầncửa sổ, bàn ghế, những vật dụng trong phòng học có đảm bảo an toànkhông? đã được vệ sinh sạch sẽ chưa? bàn ghế đã được lau dọn, bảo quảnchưa? ) Trong những tuần đầu tiên của năm học GVCN luôn có mặt ở lớpchủ nhiệm vào đầu giờ học 10 -15 phút để xem xét tình hình lớp, phải bámlớp trong các hoạt động tập thể như chào cờ hay các hoạt động ngoại khóakhác GVCN nắm bắt tình hình diễn biến của học sinh từng ngày qua độingũ tự quản của lớp, qua giáo viên bộ môn, qua sổ ghi đầu bài, sổ trực của

Đội/Đoàn, cờ đỏ, tổ giám thị phụ trách theo dõi về trật tự kỉ luật của họcsinh trong nhà trường… để kịp thời động viên, biểu dương những mặt tốtcủa học sinh, nhắc nhở học sinh vi phạm nội quy nhà trường và giải quyếtkịp thời những vấn đề nảy sinh, hoặc phản ánh nhu cầu, tâm tư nguyện vọngcủa lớp lên Hiệu trưởng nhà trường, với giáo viên bộ môn và các lực lượngkhác trong nhà trường, gia đình, xã hội

- Đánh giá

Đánh giá là một nội dung không thể thiếu trong công tác của GVCN lớptrong nhà trường Đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, phát triển nhân cách củahọc sinh đòi hỏi sự khách quan, chính xác, công bằng của người GVCN lớp.Theo quan điểm đánh giá để phát triển học sinh, người GVCN hiện nay cầnthường xuyên thu thập và xử lí thông tin để khích lệ học sinh vươn lên, hoặcđiều chỉnh kịp thời những hành vi không mong đợi của các em Ngoài yêu cầuđánh giá khách quan, công bằng, đánh giá học sinh còn cần hướng đến làmtăng lòng tự tin, muốn tự hoàn thiện của các em GVCN cần nhìn học sinh theoquan điểm động và phát triển Quan trọng nhất là GVCN cần phân biệt giữađánh giá hành vi và đánh giá nhân cách học sinh, tránh từ hành vi không mongđợi đơn lẻ của học sinh quy kết thành đặc điểm nhân cách

- Cập nhật hồ sơ công tác giáo viên chủ nhiệm và hồ sơ học sinh Cập nhật hồ sơ công tác GVCN và hồ sơ học sinh bằng công nghệthông tin Bộ GD&ĐT cũng quy định về hồ sơ HS và ứng dụng công nghệthông tin trong quản lý hồ sơ học sinh (Ban hành kèm theo Quyết định số58/2007/QĐ - BGDĐT ngày 12 tháng 10 năm 2007 của Bộ trưởng BộGD&ĐT) Việc tổ chức ứng dụng và khai thác công nghệ thông tin trongcông tác quản lý học sinh ở các trường là một trong những tiêu chuẩn xét thiđua năm học đối với các cơ sở giáo dục

- Cố vấn cho Ban chấp hành chi Đội/Đoàn trong lớp chủ nhiệm GVCN

là người lĩnh hội các chủ trương, kế hoạch công tác, phong trào của nhà trường

và các đoàn thể trong trường, đồng thời cũng là người đồng chí của đoàn viênhọc sinh, người phụ trách đội viên… nên hội tụ những hiểu biết, kinh nghiệm

và tư cách làm cố vấn cho các tổ chức chính trị trong đơn vị lớp

- Tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trườngGia đình là môi trường giáo dục - lực lượng giáo dục đầu tiên, ảnh hưởngmột cách sâu sắc đến học sinh GVCN lớp là người thay mặt nhà trườngthực hiện sự liên kết này GVCN lớp giúp cha mẹ học sinh hiểu rõ chủtrương, kế hoạch giáo dục của nhà trường và mục tiêu, kế hoạch phấn đấucủa lớp trong năm học GVCN lớp thống nhất với gia đình về yêu cầu, nộidung, biện pháp, hình thức giáo dục Giáo dục mỗi cá nhân học sinh và tậpthể học sinh không chỉ là là trách nhiệm của từng gia đình mà còn là của tất

cả các giáo viên, các lực lượng giáo dục trong nhà trường, trong đó GVCNlớp giữ vai trò chủ đạo GVCN lớp thường xuyên gặp gỡ trao đổi với giáoviên bộ môn đang giảng dạy tại lớp của mình về tình hình học tập của họcsinh, nắm chắc ý thức học tập, thế mạnh, thế yếu của từng học sinh ở mỗimôn học; GVCN lớp cần có kế hoạch kết hợp với tổ chức Đoàn thanh niêncộng sản Hồ Chí Minh để tiến hành giáo dục toàn diện ở lớp Mặt khácGVCN lớp phải giúp đỡ chi đoàn lớp xây dựng kế hoạch công tác, bồidưỡng cán bộ nòng cốt, cố vấn cho Ban chấp hành chi đoàn tổ chức các hoạtđộng giáo dục Nói chung, sự phối hợp giữa các lực lượng cần đảm bảo sựthống nhất trong giáo dục học sinh và tăng cường sức mạnh đồng bộ nhằmđem lại hiệu quả giáo dục toàn diện nhất

Muốn hoàn thành tốt các nhiệm vụ trên, người GVCN lớp phải thườngxuyên rèn luyện phẩm chất nhân cách của người thầy giáo, không ngừng họctập chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm Không những thế, người GVCN lớpphải thực hiện mọi nhiệm vụ tốt hơn, tự đòi hỏi rèn luyện mình ở mức caohơn, thường xuyên hơn; đổi mới công tác giáo dục, dạy học, góp phần nângcao chất lượng giáo dục toàn diện ở nhà trường THPT

* Những yêu cầu đối với giáo viên chủ nhiệm lớp

GVCN lớp là người giáo viên bộ môn, được Hiệu trưởng phân côngphụ trách quản lý một tập thể lớp về mọi mặt, do vậy người GVCN lớp trướchết phải có phẩm chất của người giáo viên - nhà sư phạm, đó là: có phẩmchất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, có khả năng vànăng lực vững vàng, có sức khoẻ tốt GVCN lớp phải thực hiện các chứcnăng rất quan trọng là giáo dục học sinh lớp mình, góp phần hình thành nhâncách của học sinh, thực hiện mục tiêu giáo dục, do đó người GVCN lớp phảiphấn đấu và rèn luyện mình theo các yêu cầu đặc trưng sau:

- GVCN lớp phải có lý tưởng nghề nghiệp đúng đắn, có lập trường tưtưởng vững vàng, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng

- GVCN lớp phải thật sự là người say mê, nhiệt tình với công tác chủnhiệm, “tất cả vì học sinh thân yêu”, có lòng nhân ái rộng lớn, khắc phụckhó khăn để hoàn thành nhiệm vụ

- GVCN lớp phải là người có chuyên môn vững vàng, có tay nghề cao

- GVCN lớp phải có sự khéo léo đối xử sư phạm, phải có uy tín vớihọc sinh và cha mẹ học sinh

- GVCN lớp không ngừng rèn luyện, hình thành những kỹ năng sau:

Kỹ năng nắm vững HS và tập thể HS một cách toàn diện; kỹ năng tiếpcận đối tượng (học sinh, phụ huynh, các đối tượng xã hội cần giao tiếp);năng lực cảm hoá, thuyết phục, xây dựng uy tín; kỹ năng kế hoạch hoá côngtác GVCN lớp; kỹ năng tổ chức lãnh đạo mọi hoạt động tập thể; kỹ năngphối hợp với các lực lượng giáo dục học sinh

* Hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông

Giáo viên chủ nhiệm về nhiệm vụ giảng dạy cũng như các giáo viênkhác, còn có thêm nhiệm vụ quản lý các mặt, các hoạt động của học sinh vàngười chịu trách nhiệm chính về chất lượng giáo dục và dạy học khi được

phân công làm chủ nhiệm Phối hợp cùng với gia đình phụ huynh nắm bắtmọi mặt về tâm lý, đặc điểm sinh lý đề từ đó có phương pháp quản lý, phươngpháp giáo dục và giảng dạy sát với đối tượng.

Hoạt động cơ bản của GVCN lớp ở trường THPT là hoạt động giáo dục họcsinh Đây là hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm hình thành, phát triển nhâncách học sinh theo mục đích giáo dục của nhà trường và xã hội

Thực chất hoạt động giáo dục học sinh của GVCN lớp chính là tổ chức cáchoạt động học tập và mối quan hệ giao lưu cho học sinh trong lớp nhằm nâng caonhận thức, rèn luyện thói quen, hành vi tốt GVCN lớp là chủ thể của quá trình,đóng vai trò chủ đạo, là chuyên gia, cố vấn hướng dẫn, giúp đỡ học sinh khi xâydựng và tiến hành các hoạt động giáo dục Học sinh là khách thể của quá trìnhnhưng là chủ thể tự giác, tích cực tham gia các hoạt động giáo dục của GVCN lớp,chủ động lĩnh hội kiến thức, kỹ năng và thái độ nhằm tự hoàn thiện nhân cách bảnthân Mục đích hoạt động giáo dục học sinh của GVCN lớp là từng bước thựchiện mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường, góp phần hoàn thiện nhân cáchcho học sinh Nội dung hoạt động giáo dục học sinh của GVCN lớp là hệ thốngnhững tri thức, chuẩn mực xã hội cần giáo dục cho học sinh theo mục đích củanhà trường thông qua tổ chức các hoạt động giáo dục Phương pháp hoạt độnggiáo dục học sinh của GVCN lớp là biện pháp, cách thức tổ chức các hoạt độngnhằm chuyển hóa những yêu cầu, các phẩm chất và hành vi, thói quen đạo đứcphù hợp với chuẩn mực đã được quy định thành nhu cầu, phẩm chất đạo đức bêntrong học sinh theo mục tiêu giáo dục của nhà trường THPT

Hoạt động chủ nhiệm lớp là tổng hợp các cách thức, biện pháp tổ chức,phối hợp, thống nhất các lực lượng và tác động giáo dục tới tập thể học sinhcủa GVCN lớp nhằm phát huy mọi tiềm năng và giáo dục học sinh phát triểnnhân cách toàn diện theo mục tiêu đã xác định

Hoạt động quản lý, giáo dục học sinh của một lớp học nhất định củaGVCN được thể hiện trong việc: xây dựng kế hoạch giáo dục; tổ chức các

hoạt động giáo dục; đôn đốc, hướng dẫn việc thực hiện các hoạt động giáodục theo kế hoạch; kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, tu dưỡng của học sinhtrong lớp GVCN là người tập hợp học sinh thành một khối đoàn kết, tổ chứcquản lý lớp học và dìu dắt các em trong học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức,nhân cách.

Từ đó, tác giả đưa ra quan niệm: Hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm ở các trường THPT được hiểu là tập hợp những tác động liên tiếp của chủ thể (giáo viên chủ nhiệm) đến đối tượng học sinh bằng phương pháp và hình thức giảng dạy các môn học và giáo dục nhân cách nhằm giúp học sinh nắm vững hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực thực tiễn; đồng thời hình thành thái

độ, động cơ cùng các phẩm chất nhân cách của người công dân, những chủ nhân của đất nước trong tương lai theo những chuẩn mực theo qui định của nhà trường

và xã hội.

Hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm ở các trường THPT cònthể hiện trách nhiệm trước Ban giám hiệu về công tác quản lý, chất lượnggiảng dạy, nắm bắt tâm tư nguyện vọng và sự tiến bộ toàn diện của họcsinh trong lớp của mình khi được phân công làm chủ nhiệm Do đó việcthực hiện tốt các thành tố như: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức

tổ chức của hoạt động giáo dục là nhiệm vụ rất quan trong đối với giáoviên chủ nhiệm lớp Kết quả giáo dục học sinh ở các trường THPT phảnánh chất lượng và hiệu quả học tập, chất lượng quản lý, chất lượng hiệuquả đổi mới trình độ phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục của nhàtrường; phụ thuộc rất lớn vào hoạt động quản lý và giáo dục học sinh củagiáo viên chủ nhiệm

So với bậc Tiểu học và THCS, hoạt động giáo dục của GVCN lớp ởbậc THPT còn mang những đặc điểm riêng Học sinh trung học phổ thông

là những em ở lứa tuổi cuối thiếu niên và đầu thanh niên - Lứa tuổi đangkhẳng định mình, giàu ước mơ, bước đầu có kinh nghiệm sống, có khả

năng tự quản, tổ chức hoạt động tập thể… Tuy nhiên, vẫn là lứa tuổi mongmuốn lớn hơn khả năng, muốn khẳng định nhưng chưa đủ về mọi mặt kinhnghiệm, tri thức Khi có thành công thì dễ tự tin quá mức, ngược lại gặpnhững thất bại đầu tiên dễ dao động, lòng tự tin bị giảm sút… Xuất phát từnhững đặc điểm đó về tâm lý lứa tuổi, GVCN lớp cần hết sức linh hoạttrong việc thực hiện hoạt động giáo dục: lúc nghiêm khắc nhưng có khi lạiphải “mềm dẻo”, sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ với học sinh như một ngườibạn; biết cách khích lệ, động viên, sẵn sàng giao việc để học sinh thấymình được tôn trọng, được làm “người lớn” nhưng vẫn cần theo dõi, giámsát quá trình thực hiện công việc của các em Có thể nói, việc định hướnggiáo dục của GVCN lớp đối với học sinh THPT là rất cần thiết Vai trò cốvấn đối với học sinh phải quán triệt được toàn diện nội dung giáo dục, kếhoạch hoạt động của cá nhân và tập thể lớp chủ nhiệm bao gồm từ việc họctập, rèn luyện đạo đức, văn hóa, thể dục thể thao, sinh hoạt tập thể, hoạtđộng chính trị xã hội, quan hệ giao tiếp…diễn ra trong nhà trường và ngoài

xã hội Giáo viên chủ nhiệm cần tư vấn trong quan hệ ứng xử xã hội, giađình, cộng đồng và trong tình bạn, tình yêu, định hướng nghề nghiệp, việclàm của học sinh, đặc biệt đối với các lớp cuối cấp Đối với học sinh lớpcuối cấp THPT, việc học như thế nào, học khối gì là rất quan trọng quyếtđịnh cho ngành nghề tương lai từng học sinh Giáo viên chủ nhiệm phảithật sự gắn bó, quan tâm tới lớp mới nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý và tìnhhình học tập của từng em Từ kết quả học tập, năng khiếu, tính cách củamỗi học sinh mà giáo viên chủ nhiệm góp ý kiến với từng học sinh về việclựa chọn nghề nghiệp cho mình thật phù hợp

1.1.2 Quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông

Quản lý là một khái niệm rộng được tiếp cận trên nhiều phương diện

khác nhau Theo cách tiếp cận hệ thống, quản lý là sự tác động của chủ thể

quản lý đến khách thể quản lý nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của một tổ chức, một tập thể con người trong quá trình sản xuất, hoạt động để đạt được kết quả cao nhất hoặc mục tiêu đã định.

Frederick Winslow Taylor, nhà kinh tế - chính trị học người Mỹ 1915) cho rằng: Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm

(1856-và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất

Nhấn mạnh về vai trò và chức năng của quản lý, tác giả Nguyễn QuốcChí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêucủa tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổchức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [14]

Tác giả Trần Khánh Đức cho rằng: “Quản lý là hoạt động có ý thức củacon người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn nhân lực và phốihợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt đượccác mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất” [18]

Từ những quan điểm nêu trên, chúng tôi cho rằng: Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu đã định.

Giáo dục là một hiện tượng xã hội Từ khi ra đời, giáo dục đã trởthành một yếu tố cơ bản thúc đẩy sự phát triển xã hội thông qua việc thựchiện các chức năng của nó Đó chính là những tác động tích cực của giáodục đến các mặt hay các quá trình xã hội và tạo ra sự phát triển cho xã hội.Vậy giáo dục là gì?

Giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động có mục đích xác dịnh được tổ chức một cách khoa học (có kế hoạch, phương pháp, có hệ thống) của các cơ quan giáo dục chuyên biệt (nhà trường) nhằm phát triển toàn diện nhân cách.

Trong thời đại ngày nay, nền giáo dục thế giới và của mỗi quốc giađang không ngừng cải cách, đổi mới nhằm thích ứng tốt hơn với những xu thế

phát triển mới mẻ, năng động của toàn nhân loại và có khả năng tạo ra đượcnhững nguồn lực mới để phát triển nhanh, bền vững Tuy nhiên, để đạt đượcmục đích nêu trên, cần phải làm tốt công tác quản lý giáo dục.

Quản lý giáo dục là một bộ phận quan trọng của hệ thống quản lý xã hội.Xung quanh vấn đề này cũng có các quan niệm khác nhau: Tác giả Đặng QuốcBảo cho rằng: “QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợpcác lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác giáo dục và đào tạo theo yêu cầuphát triển của xã hội” [2] Theo tác giả Trần Kiểm: “QLGD được hiểu là hệthống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệthống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên,tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhàtrường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhàtrường” [25] Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “QLGD là hệ thốngnhững tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lýnhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục củaĐảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường” [38]

Tiếp cận vấn đề ở các khía cạnh khác nhau, song các khái niệm đều chỉ

ra bản chất của QLGD là quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lý tớikhách thể quản lý và các thành tố tham gia vào quá trình giáo dục nhằm thựchiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục Từ các khái niệm trên, chúng tôi cho

rằng: QLGD là sự tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra.

Bản chất của việc quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy - học, tức làlàm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới

mục tiêu giáo dục Theo Phạm Viết Vượng: “Quản lý nhà trường là hoạt động của

các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, họcsinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối đa các nguồn lực giáo dục đểnâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường”

Quản lý nhà trường bao gồm tác động của những chủ thể quản lý bêntrên và bên ngoài nhà trường Đó là những tác động quản lý của các cơquan QLGD cấp trên nhằm hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động giảng dạy, họctập, giáo dục của nhà trường, hoặc những chỉ dẫn, những quyết định củacác thực thể bên ngoài nhà trường nhưng có liên quan trực tiếp đến nhàtrường như cộng đồng được đại diện dưới hình thức Hội đồng giáo dụcnhằm định hướng sự phát triển của nhà trường và hỗ trợ, tạo điều kiện choviệc thực hiện phương hướng phát triển đó Tác động của những chủ thểquản lý bên trong nhà trường gồm các hoạt động quản lý giáo viên, quản lýhọc sinh, quản lý quá trình dạy học - giáo dục, quản lý cơ sở vật chất trangthiết bị trường học, quản lý tài chính trường học, quản lý mối quan hệ giữanhà trường và cộng đồng.

Quản lý nhà trường là những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích,

có kế hoạch, có hệ thống của chủ thể quản lý nhà trường (Hiệu trưởng) đếnkhách thể quản lý nhà trường (giáo viên, nhân viên, học sinh và các lực lượngtham gia giáo dục khác của nhà trường…) nhằm đưa các hoạt động giáo dục

và dạy học của nhà trường đạt tới mục tiêu đã xác định

Ở các trường phổ thông nói chung, trung học phổ thông nói riêng, cùngvới việc “dạy chữ”, GVCN lớp và giáo viên các bộ môn còn phải thực hiệnnhiệm vụ “dạy người”, thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trườngTHPT Quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp là một quá trình khó khăn,phức tạp, chịu tác động bởi các yếu tố khách quan, chủ quan, ảnh hưởng trựctiếp hoặc gián tiếp tới giáo dục nhân cách cho học sinh GVCN lớp là nhân tốquan trọng thúc đẩy quá trình giáo dục nhân cách học sinh phát triển theo mụctiêu giáo dục của nhà trường THPT

Từ các khái niệm và phân tích ở trên, theo cách tiếp cận của chúng tôi

thì: Quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông là những tác động của chủ thể quản lý tới các hoạt động

giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm lớp nhằm thực hiện có hiệu quả các mục tiêu giáo dục đã đề ra.

Mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp:

nhằm làm cho các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp vận hành đồng bộ,hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Qua việcquản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp, nhà quản lý có thể nắm bắt, đánhgiá tình hình công tác chủ nhiệm lớp và các vấn đề có liên quan đến hoạtđộng này, từ đó có sự điều chỉnh kịp thời và đề ra các biện pháp tác động trởlại hoạt động chủ nhiệm lớp khắc phục những hạn chế, sai sót nâng cao hiệuquả công tác chủ nhiệm lớp nhằm đạt tới mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ giáodục của nhà trường

Quản lý công tác chủ nhiệm tốt, hoạt động chủ nhiệm trong nhàtrường luôn đạt hiệu quả sẽ thúc đẩy nâng cao chất lượng giáo dục toàn diệncủa nhà trường

Chủ thể quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp: bao

gồm: Cấp ủy, hiệu trưởng, ban giám hiệu nhà trường, các tổ chức chính trị

xã hội, Tổ trưởng chuyên môn; tập thể giáo viên, Với chức năng, vai trò,

vị trí khác nhau, các tổ chức, cá nhân phối hợp chặt chẽ với nhà trường,trong đó thường xuyên, trực tiếp là giáo viên chủ nhiệm lớp chịu tráchnhiệm quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh theo mục tiêugiáo dục của nhà trường trung học phổ thông

Đối tượng quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp:

chính là các hoạt động giáo dục học sinh mà giáo viên chủ nhiệm tiến hành

Nội dung quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp:

toàn bộ các hoạt động dạy học và giáo dục nhân cách học sinh được giáoviên chủ nhiệm và tập thể sư phạm tiến hành trong quá trình dạy học ởtrường trung học phổ thông

Phương pháp, hình thức quản lý: các chủ thể quản lý áp dụng tổng

hợp nhiều hình thức, phương pháp khác nhau

1.2 Nội dung quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông

1.2.1 Quản lý mục tiêu, chương trình giáo dục

Quản lý mục tiêu, chương trình giáo dục ở các trường THPT là mộtchỉnh thể thống nhất dựa trên điều lệ nhà trường và qui định của Hiệu trường,các hiệu phó chuyên môn nhà trường Để thực hiện tốt mục tiêu, chương trìnhgiảng dạy ở các trường THPT, đòi hỏi phải nâng cao chất lượng công tácquản lý hoạt động giáo dục của GVCN với những điều kiện đó là; Gắn hoạtđộng dạy học với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; Tạo môitrường và điều kiện thuận lợi cho GVCN thực hiện đổi mới phương pháp giáodục Trong đó, quan trọng nhất là tạo động lực và kích thích tinh thần laođộng sáng tạo của đội ngũ GVCN Kết hợp phát huy cao độ tính chủ độngsáng tạo của mỗi thành viên trong tập thể với sự quản lý thống nhất của độingũ cán bộ quản lý nhà trường Đảm bảo chất lượng giáo dục một cách bềnvững Xây dựng cơ chế và có chính sách phù hợp để phát huy tối đa nội lực điđôi với sự tranh thủ tiềm lực của các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường

Trong quản lý mục tiêu giáo dục, cần xác định mục tiêu tổng thể, mụctiêu bộ phận; cụ thể hóa mục tiêu và kiểm tra, đánh giá thực hiện mục tiêu

Với quản lý chương trình giáo dục, cần xây dựng chương trình giáo dụctổng quát, thiết lập chương trình khung và chương trình chi tiết Đẩy mạnhquản lý nội dung giáo dục toàn diện; bổ sung các nội dung, chương trình giáodục mới (giáo dục giới tính), tăng cường nội dung giáo dục hướng nghiệp,…

Quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp các trường THPT là một bộphận trong hoạt động giáo dục toàn diện của nhà trường Do đó việc quản lýhoạt động giáo dục vừa phải phù hợp với quản lý giáo dục nói chung, vừaphải mang tính đặc thù trong quản lý hoạt động giáo dục của GVCN

1.2.2 Quản lý kế hoạch giáo dục

Kế hoạch giáo dục là một bộ phận trong hệ thống kế hoạch chung củanhà trường, căn cứ vào kế hoạch của cấp trên và kế hoạch của nhà trường,GVCN lớp lập kế hoạch giáo dục cho năm học, học kỳ, tuần, tháng và từngngày cụ thể Để quản lý có hiệu quả kế hoạch giáo dục của mình, GVCN cầnthực hiện tốt nội dung sau:

Xây dựng kế hoạch giáo dục cho cho lớp mình đảm nhiệm phải bảođảm tính khoa học, dân chủ và khả thi phù hợp với điều kiện của nhà trường,năng lực giáo dục của chính mình các nguồn lực bảo đảm khác Cần nắmvững các bước đó là: Điều tra cơ bản để xác định tình hình đầu năm học; phântích tình hình và xác định mục tiêu cho năm học mới; viết dự thảo kế hoạch;

tổ chức hội thảo góp ý dự thảo kế hoạch; hoàn chỉnh kế hoạch; trình cấp trên(Hiệu trường, hiệu pháp phụ trách chuyên môn và tổ trường chuyên môn)thông qua, duyệt và công bố kế hoạch

Sau khi kế hoạch giáo dục được thông qua và phê chuẩn của Hiệutrưởng nhà trường, GVCN tiến hành triển khai thực hiện kế hoạch giáo dụccủa mình theo đúng, đủ các nội dung trong kế hoạch, thường xuyên liên hệvới tổ chuyên môn để tranh thủ sự chỉ đạo của tổ về mặt chuyên môn, bảođảm thực hiện tốt kế hoạch dạy học và giáo dục của bản thân theo đúng quiđịnh, đạt được những yêu cầu đề ra

Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giáo dục của GVCN là một chức năngcủa quản lý giáo dục, căn vào kế hoạch đã được Hiệu trưởng phê duyệt Việckiểm tra kế hoạch giáo dục của GVCN được thực hiện thể hiện tính kế hoạch,khoa học Thông qua kiểm tra thực tế giúp cho Hiệu trường và các cơ quanchức năng nắm được hoạt động dạy học và giáo dục của GVCN diễn ra nhưthế nào? tiến độ thực hiện công việc ra sao? giáo viên có những đề xuấtvướng mắc gì? tổ chuyên môn có khó khăn gì trong triển khai nhiệm vụ? Từ

đó, Ban giám hiệu nhà trường sẽ đưa ra những biện pháp hỗ trợ để tháo gỡ

những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch giáodục của GVCN.

1.2.3 Quản lý phương pháp, hình thức giáo dục

Quản lý phương pháp và hình thức giáo dục của GVCN ở các trườngTHPT là một nội dung rất quan trọng, nhằm mục đích nâng cao chất lượngdạy học và giáo dục nhân cách học sinh

Do tính đặc thù của hoạt động sư phạm nên công tác chuẩn bị giờ lênlớp và sinh hoạt lớp, giáo dục học sinh của GVCN là rất đa dạng Đây là vấn

đề rất khó khăn trong hoạt động quản lý Để quản lý tốt phương pháp, hìnhthức giáo dục của GVCN, Hiệu trưởng phải thực hiện các biện pháp quản lýnhư: thông báo, hướng dẫn cho GVCN lập kế hoạch soạn giáo án, phổ biếnyêu cầu chuẩn bị bài giảng, yêu cầu chất lượng của một bài soạn, tổ chức bồidưỡng phương pháp cho GVCN nhất là những phương pháp nắm bắt, độngviên, giáo dục, uốn nắn học sinh

Thực hiện các phương pháp giáo dục là một khâu rất quan trọng trongquá trình dạy học và giáo dục học sinh ở nhà trường, do vậy muốn quản lý tốthoạt động giáo dục của GVCN cần phải quản lý việc sử dụng các phươngpháp giáo dục Vấn đề thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục nhân cách ởtrường THPT phải theo những quan điểm chỉ đạo về nội dung: đổi mới hướnghoạt động của thầy và trò, đổi mới cách nắm bắt, động viên, giáo dục học sinh

để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống

1.2.4 Quản lý số lượng, chất lượng đội ngũ và chất lượng các hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm

Quản lý số lượng, chất lượng và sự phát trển của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm ở trường trung học phổ thông:

Quản lý về số lượng: Căn cứ vào số lượng định biên của nhà trường,Hiệu trưởng, từ thực tế của từng lớp bố trí giáo viên chủ nhiệm một cách hợp

lý nhằm đảm bảo đạt kết quả giáo dục cao nhất, việc bố trí giáo viên chủ

nhiệm thường dựa vào các tiêu chí: Có năng lực chuyên môn vững vàng,phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín trong đồng nghiệp nhân dân và học sinh,nhiệt tình công tác, nhanh nhẹn, hoạt bát, biết cách tổ chức.

Quản lý về chất lượng của đội ngũ GVCN: Bao gồm phẩm chấtchính trị, tư tưởng, lối sống, đạo đức; năng lực lực công tác, hiệu quả côngviệc đạt được

Quản lý vấn đề phát triển năng lực làm việc cho đội ngũ giáo viênlàm công tác chủ nhiệm: Quan tâm và có kế hoạch cho tập huấn, đào tạo nănglực công tác cho các giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm, nhằm đảm bảonhiệm vụ của công việc trong xu thế hội nhập và phát triển

Quản lý các mối quan hệ của GVCN: Bao gồm mối quan hệ với họcsinh, phụ huynh, giáo viên khác, với các đoàn thể

Quản lý các hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm ở trường trung học phổ thông

Có thể xác định những hoạt động giáo dục cơ bản của GVCN cầnphải quản lý:

Quản lý công tác tiếp nhận học sinh và lớp chủ nhiệm đầu năm học:

Có rất nhiều nội dung công việc cụ thể GVCN ở trường THPT phải làm: Nắmbắt tình hình và đặc điểm của lớp và từng học sinh trong lớp, nắm bắt tìnhhình lớp và làm công tác ổn định lớp ban đầu

Quản lý việc xây dựng, thực hiện kế hoạch làm việc của GVCN: Quản

lý nắm bắt việc lập kế hoạch và nội dung của kế hoạch Để GVCN có thể lậpđược bản kế hoạch đảm bảo tính khoa học, sát thực tiễn và khả năng thực thicao, BGH nhà trường phải hướng dẫn, giúp đỡ GVCN, đồng thời đặt ra yêucầu cơ bản của việc lập kế hoạch công tác để GVCN thực hiện Kiểm tra việcthực hiện kế hoạch công tác của GVCN

Quản lý công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lớp của GVCN: Quản lýcông tác xây dựng đội ngũ cán bộ lớp của GVCN gồm có quản lý việc lựa

chọn, việc sử dụng và bồi dưỡng phát triển đội ngũ cán bộ lớp Vì tính chấtđặc thù của trường THPT nên BGH và GVCN đều phải nhận thức sâu sắc tầmquan trọng của công tác này và vai trò của đội ngũ cán bộ lớp, đây là nhữngtrợ thủ đắc lực giúp cho GVCN quản lý và triển khai tổ chức các hoạt động ởlớp chủ nhiệm

Quản lý việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp: Đây là nội dungrất quan trọng ở các trường THPT Hoạt động ngoài giờ được tổ chức thườngxuyên và đa dạng ở trường THPT, là hoạt động hết sức quan trọng trong giáodục toàn diện cho học sinh Quản lý việc tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớpcủa GVCN gồm có: kế hoạch tổ chức, việc tổ chức, chỉ đạo và kết quả

Quản lý việc đánh giá, xếp loại học: Quản lý cần nắm bắt việc thựchiện các quy định về đánh giá xếp loại và kết quả đánh giá, xếp loại học sinhcủa người GVCN Trước hết, cán bộ quản lý cần giúp GVCN nhận thức đượcđánh giá kết quả rèn luyện của học sinh là một trong những công việc quantrọng Kết quả đánh giá xếp loại có tác động rất lớn tới quá trình phấn đấu,rèn luyện tiếp theo của từng học sinh Mặt khác, đánh giá kết quả học sinhcòn giúp GVCN nhận thức đúng đắn đắn việc thực hiện nội dung và phươngpháp giáo dục học sinh của chính bản thân mình

Quản lý việc xây dựng phong trào thi đua, phong trào tự quản ở tậpthể lớp chủ nhiệm: Đây là nội dung hết sức quan trọng trong các nhà trườngnói chung và trường THPT nói riêng Từ phong trào thi đua do trường triểnkhai, GVCN phải xây dựng và tổ chức được phong trào thi đua trong tập thểlớp Thông qua kết quả thực hiện các nội dung của hoạt động thi đua, nền nếp

tự quản của lớp chủ nhiệm giúp cho nhà trường nắm bắt được tình hình củahọc sinh, tập thể lớp và đánh giá được hiệu quả chỉ đạo của GVCN

Quản lý giáo dục học sinh cá biệt: Giáo dục học sinh cá biệt là công tác vất

vả, khó khăn mà GVCN rất cần có sự nắm bắt, hỗ trợ và chia sẻ của người quản lý

Quản lý hồ sơ, sổ sách chủ nhiệm của giáo viê: Quản lý hồ sơ, sổ sáchchủ nhiệm gồm: sổ chủ nhiệm, kế hoạch công tác theo năm học, kì học, theotháng theo tuần của GVCN Mục đích ở đây không chỉ là quản lý dưới góc

độ hành chính mà thông qua đó cán bộ quản lý nắm bắt được tình hình hoạtđộng của các tập thể lớp và sự phát triển của từng học sinh

1.2.5 Kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả hoạt động giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm

Kiểm tra đánh giá tình trạng ban đầu và tiến độ công việc, phát hiện saisót, lệch lạc rồi tìm nguyên nhân để điều chỉnh, uốn nắn kịp thời Sau đó tổngkết rút kinh nghiệm theo học kỳ và cả năm học để có những bài học bổ íchcho việc kiểm tra ở các năm sau Chất lượng văn hoá được thể hiện khá cụthể, rõ ràng, song chất lượng giáo dục đạo đức khó định lượng, khó đánh giá

Do vậy việc kiểm tra, đánh giá công tác GVCN lớp của các nhà quản lý saocho khách quan, khoa học, có hiệu quả là vấn đề cần được lưu ý Ban giámhiệu cần kiểm tra thường xuyên (đột xuất, định kỳ) và kiểm tra là phải cóđánh giá Kiểm tra công tác GVCN lớp có thể thông qua hoạt động của cáclớp, thông qua xếp loại thi đua hàng tuần, thông qua hồ sơ, báo cáo hàngtháng, học kỳ… Cần lưu ý việc kiểm tra đánh giá học sinh của GVCN lớpsao cho đảm bảo sự thống nhất chung trong toàn trường (tránh trường hợpđánh giá GVCN lớp này quá dễ dãi hoặc lớp khác lại quá khắt khe,…), hướngdẫn GVCN lớp đánh giá hạnh kiểm học sinh sát với các tiêu chí chung Trongnhiệm vụ quản lý hoạt động của GVCN lớp, ngoài những kiến thức, kỹ năngquản lý, người hiệu trưởng đồng thời phải có sự hiểu biết sâu sắc về các nộidung nội dung quản lý hoạt động giáo dục của GVCN các lớp, các yếu tố ảnhhưởng tới việc quản lý hoạt động của GVCN lớp như :

- Nâng cao nhận thức về đổi mới quản lý hoạt động giáo dục củaGVCN lớp

- Bồi dưỡng nâng cao năng lực làm GVCN cho các giáo viên

- Thực hiện quản lý hoạt động của GVCN lớp một cách khoa học

- Xây dựng cơ chế phối kết hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoàinhà trường một cách đồng bộ, thống nhất

- Thực hiện đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá công tác GVCN lớp

- Phải nhìn nhận, đánh giá công lao của các GVCN lớp một cách côngbằng, khen chê kịp thời

- Có các chính sách hỗ trợ, động viên, quan tâm, tạo mọi điều kiện vềvật chất, tinh thần cho các hoạt động thuộc công tác GVCN lớp

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trung học phổ thông

1.3.1 Điều kiện hoàn cảnh kinh tế - xã hội ở địa phương

Điều kiện hoàn cảnh kinh tế - xã hội ở địa phương có một sự tác độnglớn đến quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trườngTHPT hiện nay Môi trường xã hội ổn định, quan hệ xã hội lành mạnh, kinh tếđang từng bước phát triển là điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp giữa nhàtrường, gia đình và xã hội trong quản lý và giáo dục nhân cách cho học sinh ởtrường THPT Tận dụng tiềm năng giáo dục không chỉ trong trường mà còn ởngoài xã hội để đạt tới hiệu quả trong việc thực hiện giáo dục là một nhiệm vụđặc trưng của người giáo viên chủ nhiệm lớp trong trường phổ thông Giáoviên chủ nhiệm có thể đề xuất với BGH tổ chức cuộc họp liên tịch giữa nhàtrường với chính quyền địa phương, các cơ quan, xí nghiệp đóng trên địa bàn

để bàn bạc các biện pháp phối hợp giáo dục học sinh và thực hiện chủ trương

xã hội hóa giáo dục

Tuy nhiên, nếu điều kiện kinh tế- xã hội của địa phương còn nhiềukhó khó khăn thì chắc chắn sẽ không thể đầu tư nhiều cho giáo dục, quantâm đến việc phối kết hợp với GVCN cùng BGH nhà trường để giáo dụctoàn diện học sinh

1.3.2 Sự kết hợp giữa các lực lượng giáo dục

Sự kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục là điều kiện thuận lợi

để GVCN quản lý hoạt động giáo dục giáo dục học sinh ở các trường THPT

Sự đồng thuận giữa các lực lượng giáo dục trong xã hội như: nhà trường, giađình và xã hội sẽ tạo thành chu trình tuần hoàn, khép kín, sức mạnh tổng hợp

để hoạt động của GVCN lớp diễn ra hiệu quả nhất Sự liên kết chặt chẽ giữagia đình, Hội phụ huynh của lớp, của trường, chính quyền địa phương, cácđoàn thể, tổ chức xã hội, dưới sự chỉ đạo của nhà trường, GVCN lớp thôngqua các hoạt động, các hình thức và phương pháp, QLGD phù hợp sẽ gópphần nâng cao chất lượng giáo dục Sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường,cộng đồng nơi ở, các tổ chức đoàn thể xã hội tác động trực tiếp đến học sinh,giúp học sinh THPT tiếp thu, sàng lọc, điều chỉnh, định hướng, đánh giá kịpthời về nhận thức, thái độ và hành vi của mình Thực tiễn cho thấy, sự phốihợp của các lực lượng giáo dục trong quản lý hoạt động giáo dục của GVCNlớp ở các trường THPT hiện nay đang diễn ra bước đầu có hiệu quả Tuynhiên, bên cạnh đó, ở một số địa phương, hoạt động này được thực hiện cònchưa thường xuyên, hiệu quả chưa cao, đặc biệt là các trường THPT ở nhữngvùng còn đặc biệt khó khăn

1.3.3 Trình độ tự giáo dục của học sinh Trung học phổ thông

Tự giáo dục là yếu tố quyết định đến sự trưởng thành về mặt nhân cáchcủa học sinh THPT Ở lứa tuổi này, các em đã bắt đầu tự ý thức và có nhucầu, mong muốn được khẳng định, được tự giáo dục Quản lý hoạt động giáodục của GVCN lớp phải nhận thức được điều đó, biến quá trình giáo dụcthành tự giáo dục, biến quá trình quản lý thành quá trình tự quản lý, tự tudưỡng Tự giáo dục là quá trình phát huy cao độ vai trò chủ thể tự tu dưỡng,rèn luyện, tự hoàn thiện nhân cách đạo đức của học sinh Chất lượng giáo dục

và sự hoàn thiện về nhân cách của học sinh THPT phụ thuộc vào yếu tố tựgiáo dục của mỗi học sinh Hiện nay, trước tác động của xã hội, một bộ phận

không nhỏ học sinh có ý thức tự tu dưỡng, tự rèn luyện kém, lối sống hưởngthụ, ích kỷ cá nhân đã làm cho hoạt động QLGD đạo đức, nhân cách gặpnhiều khó khăn, đặc biệt yếu tố tự giáo dục đang giảm sút ở một số học sinh

1.3.4 Phẩm chất đạo đức và trình độ năng lực của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp

GVCN lớp có vị trí vô cùng quan trọng trong trường THPT Là cầu nốigiữa gia đình - nhà trường - xã hội; là người thừa lệnh Hiệu trưởng - BGHquản lý, tổ chức hoạt động giáo dục học sinh của một lớp học; là người gầngũi và có ảnh hưởng quan trọng tới nhân cách của học sinh Do đó, GVCNlớp trước hết phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo nóichung, đó là: mẫu mực về đạo đức, gương mẫu trong việc chấp hành luậtpháp và những qui định của nhà nước, nắm vững đường lối quan điểm lý luậngiáo dục, biết vận dụng sáng tạo vào thực tiễn để giáo dục thế hệ trẻ, làm tốtcông tác giáo dục, trang bị tri thức khoa học, phát triển trí tuệ của học sinh.Đồng thời, GVCN lớp góp phần tích cực vào giáo dục những phẩm chất đạođức, rèn luyện năng lực để học sinh trở thành những công dân tốt GVCN lớpphải là người năng động, tích cực tham gia các hoạt động chính trị xã hội với

tư cách là lực lượng tri thức trong công cuộc đổi mới, giác ngộ học sinh từ bỏnhững thói hư tật xấu, phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nângcao nhận thức, tình cảm, tham gia có hiệu quả vào công cuộc xây dựng đấtnước văn minh hiện đại Mọi hoạt động của GVCN lớp đều ảnh hưởng trựctiếp, gián tiếp tới sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh THPT

Vì vậy, GVCN lớp phải thực sự là tấm gương sáng, mẫu mực, mô phạm tronghọc tập, công tác và đời sống cho học sinh noi theo

*

Quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ở các trường THPT lànhững tác động của chủ thể quản lý tới các hoạt động giáo dục học sinh của

GVCN lớp nhằm thực hiện có hiệu quả các mục tiêu giáo dục đã đề ra.Quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp ở các trường THPT, bao gồmcác nội dung: quản lý đội ngũ GVCN; quản lý công tác tiếp nhận học sinh

và lớp chủ nhiệm đầu năm học; quản lý việc xây dựng, thực hiện kế hoạchlàm việc của GVCN; quản lý công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lớp củaGVCN; quản lý việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp; quản lý việcđánh giá, xếp loại học sinh; quản lý việc xây dựng phong trào thi đua,phong trào tự quản ở tập thể lớp chủ nhiệm; quản lý công tác giáo dục họcsinh cá biệt; quản lý hồ sơ, sổ sách chủ nhiệm;

Quản lý hoạt động giáo dục của GVCN lớp chịu tác động bởi các yếu

tố chủ quan và khách quan Vì vậy, quá trình quản lý hoạt động giáo dục củaGVCN lớp cần phải tính đến các yếu tố tác động; đồng thời quản lý toàn diệncác nội dung, các khâu, các bước, kết hợp kiểm tra, đánh giá, động viên, khenthưởng và trách phạt kịp thời mới mang lại hiệu quả

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CỦA

GIÁOVIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ 2.1 Vài nét khái quát về huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Hạ Hòa

Hạ Hòa nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Phú Thọ, gồm 33 xã, 1 thị trấn nằm ởhai bên sông Thao, phía Đông Bắc giáp huyện Đoan Hùng trên một đoạn dài32,15 km, phía Nam giáp huyện Cẩm Khê (19,369km), phía Đông Nam giáphuyện Thanh Ba (19,618 km), phía Tây Nam giáp huyện Yên Lập(16,475km), phía Tây Bắc giáp hai huyện Trấn Yên, Yên Bình (Yên Bái-37,511 km) Huyện có diện tích 339,34 km2 Phần lớn dân cư sống ở khu vựcnông thôn (chiếm trên 90%)

Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch tích cực theo hướng tăng dần tỷ trọnggiá trị sản xuất công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, giảm dần tỷtrọng sản xuất nông- lâm nghiệp Hạ Hoà đã thu hút và huy động hơn 300 tỷđồng vốn đầu tư; thu ngân sách hàng năm tăng 10% Đã có 100% số xã thịtrấn có điện lưới quốc gia Về nông nghiệp và phát triển nông thôn, với diệntích tự nhiên trên 33 ngàn ha, Hạ Hoà đã có kế hoạch sử dụng đất hợp lý vàhiệu quả, vừa đảm bảo vững chắc nhu cầu lương thực - thực phẩm, vừa đi vàosản xuất hàng hoá bằng đẩy mạnh chăn nuôi đại gia súc, mở rộng diện tíchnuôi trồng thuỷ sản Với diện tích đồi rừng lớn, Hạ Hoà có thể phát triển đàn

bò thịt, hình thành các mô hình, các vùng chăn nuôi gắn với phát triển lâmnghiệp để đưa tổng đàn bò lên trên 10 nghìn con; ổn định diện tích và nângcao chất lượng rừng, đưa sản lượng khai thác hàng năm đạt trên 40.000m3, vàphát triển tập đoàn cây trên đồi Hạ Hoà là vùng chè truyền thống, có thể tăngdiện tích; nâng cao năng suất và sản lượng chè hàng năm để có từ 13.000-

14.000 tấn búp tươi Phát triển mạnh cây vải Ao Châu ra các xã quanh vùng,phục hồi vùng quýt ở các xã vùng thượng huyện, cây nhãn ở các xã vùng đồi.Với diện tích mặt nước khá lớn nên phát triển thuỷ sản là thế mạnh của huyện.

Từ thế mạnh nông- lâm sản tạo tiền đề cho công nghiệp chế biến, nhất là chếbiến chè xuất khẩu Hiện tại Hạ Hoà đã có trên mười cơ sở chế biến chè vớisản lượng khoảng 6.000- 7.000 tấn sản phẩm / năm Thời gian tới, ngoài việc

mở rộng quy mô sản xuất, các cơ sở sẽ đầu tư chiều sâu nâng cao chất lượngsản phẩm đủ tiêu chuẩn xuất khẩu với sản lượng khoảng 1.000 tấn/ năm.Ngoài ra có thể xây dựng một số cơ sở chế biến nguyên liệu giấy, chế biếnhoa quả, sản phẩm chăn nuôi, sản xuất vật liệu xây dựng đáp ứng nhu cầu tiêudùng và xuất khẩu

Với chương trình “nông thôn mới”, Huyện đã tranh thủ huy động cácnguồn lực đầu tư của nhà nước và các thành phần kinh tế, lồng ghép cácnguồn vốn từ nhiều chương trình dự án để xây dựng mới và nâng cấp cáccông trình hạ tầng thiết yếu Trong 5 năm qua, toàn huyện đã huy động đầu tưgần 324 tỷ đồng, trong đó vốn trực tiếp từ chương trình xây dựng nông thônmới là: 75,042 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương 15,442 tỷ đồng; vốn ngânsách nhà nước đầu tư lồng ghép từ các chương trình dự án xây dựng hạ tầngvào khu vực nông thôn ước đạt: 158,503 tỷ đồng; cộng đồng dân cư đónggóp: 75 tỷ đồng… Từ nguồn vốn này, huyện Hạ Hòa đã làm mới, nâng cấp,cải tạo cứng hóa được 189,7 km đường giao thông; xây mới 8 cây cầu bê tôngcốt thép; 354 cống thoát nước; 24 trạm biến áp, 117 km đường dây điện; 208phòng học; 12 công trình thủy lợi, với 11,86 km kênh mương được cứnghóa Tính đến nay tỷ lệ cứng hóa đường trục xã, liên xã đã nâng lên đạt64,2%; đường trục thôn xóm đạt 54,46%; đường ngõ xóm đạt 60,42%; đườngtrục chính nội đồng đạt 16,51%; 100% hộ dân được sử dụng điện lưới quốcgia 91,3% hộ gia đình được dùng nước sạch hợp vệ sinh Tỷ lệ phòng học

kiên cố đạt 85%; 45 trường học đạt chuẩn quốc gia; 14 nhà hội trường kiêmtrụ sở làm việc của các đoàn thể nhân dân cấp xã được nâng cấp, cải tạo đápứng nhu cầu làm việc ở cơ sở Trong khu vực dân cư nông thôn, đã xóa được

342 nhà tạm; có trên 3.357 hộ xây mới, 2.883 hộ chỉnh trang nhà ở; xây mới28.730m tường rào, làm mới: 1.368 hầm biogas, 3.937 nhà tắm, 2.306 côngtrình vệ sinh… giảm tỷ lệ nhà tạm, nhà dột nát xuống còn 13,7%, nâng tỷ lệnhà ở dân cư đạt tiêu chuẩn kiên cố, bán kiên cố lên: 86,3% Nhờ đó bộ mặtnông thôn đã có nhiều khởi sắc

2.1.2 Khái quát giáo dục Trung học phổ thông huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ

Chương trình “nông thôn mới” đã và đang từng bước làm thay đổi mọimặt của đời sống xã hội Hạ Hòa, trong đó có giáo dục Với phương châm

“dạy thực chất, học thực chất, thi thực chất”, trong thời gian qua, chất lượnggiáo dục của huyện Hạ Hòa khẳng định là một trong những đơn vị mạnh củaTỉnh Nhận thức của người dân về giáo dục đã có sự chuyển biến đáng kể, tạo

sự đồng thuận giữa nhà trường và gia đình trong việc tổ chức thực hiện mụctiêu giáo dục Đã có nhiều tổ chức, cá nhân, phụ huynh học sinh tham gia hỗtrợ, đóng góp kinh phí xây dựng, sửa chữa, phát triển cơ sở vật chất cho các

cơ sở giáo dục, nhờ đó, quy mô giáo dục của Huyện ngày càng được củng cố,phát triển; các trung tâm học tập cộng đồng hoạt động hiệu quả đã góp phầnxây dựng xã hội học tập ngay ở những khu vực đặc biệt khó khăn Phong tràoxây dựng trường chuẩn quốc gia cũng được đẩy mạnh

Hiện nay, huyện Hạ Hòa có 75 trường với hơn 1.100 lớp và trên 22.000học sinh Trong 26 trường đạt chuẩn quốc gia, có 5 trường THCS, 16 trườngtiểu học và 5 trường mầm non

Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được các cấp ủy đảng, chính quyềnquan tâm nên dù đời sống còn khó khăn song luôn tâm huyết và gắn bó với

nghề, chịu khó tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm, ứng dụng công nghệ thông tintrong quản lý, giáo dục, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Kết quảnăm học 2014 -2015, Hạ Hòa có tỷ lệ huy động học sinh từ mầm non đếnTHPT đều đạt cao, tỷ lệ huy động số trẻ 5 tuổi ra mẫu giáo và học sinh vàolớp 1 đúng độ tuổi đạt 100% Phổ cập chống mù chữ, phổ cập tiểu học đúng

độ tuổi, phổ cập THCS được triển khai ở 100% các xã, thị trấn Với tổng số

151 học sinh giỏi cấp tỉnh và 1044 học sinh giỏi cấp huyện; chất lượng giáodục đại trà: bậc tiểu học: về xếp loại giáo dục loại giỏi chiếm 20,3%; loại kháchiếm 42,1%, loại yếu còn 1,1%; bậc THCS: giỏi chiếm 10,2%, khá chiếm39,1%, yếu còn 2,8%, kém còn 0,1%

Năm học 2014 - 2015, giáo dục huyện Hạ Hòa đã thực hiện xuất sắc 11tiêu chí của năm học, tiếp tục đứng đầu về kết quả học sinh giỏi trong cáchuyện khu vực miền núi Ghi nhận kết quả trên, Phòng Giáo dục và Đào tạohuyện Hạ Hòa đã được Nhà nước và Uỷ ban nhân dân tỉnh tặng nhiều danhhiệu cao quý

Bên cạnh những thuận lợi và thành tích đạt được, thì khó khăn củangành giáo dục huyện Hạ Hòa chính là cơ sở vật chất Dù đề án kiên cố hóatrường, lớp học được tích cực triển khai trên địa bàn, nhưng mới đáp ứngđược 70% nhu cầu Cơ sở vật chất, thiết bị chưa đáp ứng được yêu cầu củachuẩn phổ cập giáo dục Với đặc thù là huyện miền núi, có địa bàn rộng, giaothông không thuận lợi, dân cư không tập trung đã ảnh hưởng lớn đến việc huyđộng và duy trì số lượng học sinh; vẫn còn tình trạng lớp cắm bản Bên cạnh

đó, mức sống của người dân còn thấp đã ảnh hưởng đến việc học bán trú củatrẻ; chất lượng giữa các vùng còn chưa được đồng đều, việc ứng dụng côngnghệ thông tin trong dạy và học còn chưa linh hoạt, nhất là các xã vùng sâu,vùng xa Đời sống của nhân dân ở một số xã trong Huyện còn khá khó khăn,kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, lâm nghiệp Vì vậy, có nhiều người còn

chưa thực sự hiểu đúng về vai trò của giáo dục đối với việc phát triển kinh tế

và chưa quan tâm đến việc học tập của con em Điều đó đã mang đến nhiềukhó khăn cho hoạt động của GVCN lớp và quản lý hoạt động giáo dục củaGVCN lớp

Khắc phục khó khăn trên, ngành giáo dục và đào tạo huyện Hạ Hòa đã

và đang nỗ lực chuẩn bị những điều kiện tốt nhất để nâng cao chất lượng giáodục toàn diện Với chủ đề “Năm học tiếp tục đổi mới công tác quản lý nângcao chất lượng giáo dục”, ngành giáo dục và đào tạo huyện Hạ Hòa xây dựngkhẩu hiệu “Đoàn kết, đổi mới, thân thiện vì mục tiêu chất lượng giáo dục”,tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ và giải pháp nâng cao chất lượng và hiệuquả giáo dục; đổi mới phương pháp dạy học; tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệuquả công tác quản lý; thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ bồi dưỡng đội ngũ nhàgiáo và cán bộ quản lý giáo dục trên tất cả các mặt: nhận thức, lý luận chínhtrị, chuyên môn nghiệp vụ, ý thức và tinh thần trách nhiệm Có phương ánđiều động không để xảy ra tình trạng thiếu giáo viên, nhằm tạo khí thế phấnđấu, nâng cao chất lượng dạy và học trong các nhà trường, đồng thời tiếp tụcphát huy về kết quả học sinh giỏi trong các huyện khu vực miền núi

2.2 Thực trạng hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường Trung học phổ thông huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ

Qua tiến hành điều tra, khảo sát, tham khảo 100 ý kiến (92 giáo viênchủ nhiệm và 08 cán bộ quản lý), có thể đánh giá về mức độ thực hiện cáccông việc của GVCN lớp huyện Hạ Hòa

Kết quả đánh giá được tính theo điểm số (Điểm trung bình : 0 ≤ x ≤ 3)Mức độ : Tốt: 3 điểm

Bình thường: 2 điểmKhông tốt: 1 điểmKết quả điều tra, khảo sát được thể hiện ở bảng 2.1

Bảng 2.1 : Mức độ thực hiện các công việc của giáo viên chủ nhiệm

TT Nội dung công việc

Mức độ

x

Thứ bậc Tốt thường Bình Không tốt

hoạch của nhà trường để

xây dựng kế hoạch hoạt

3 Làm tốt công tác tổ chứccủa lớp chủ nhiệm. 47 47 50 50 3 3 2,44 7

4

Thực hiện tốt công tác

giảng dạy, giáo dục đạo

đức, tư tưởng chính trị cho

5

Cố vấn các tổ chức hoạt

động ngoại khóa, ngoài giờ

lên lớp của tập thể học sinh. 23 23 60 60 6 6 1,95 106

Phối hợp với cha mẹ học

sinh, các lực lượng giáo dục

trong và ngoài nhà trường

để hoàn thành mục tiêu giáo

dục của lớp chủ nhiệm

7

Tìm hiểu tâm lý, tâm tư,

nguyện vọng của học sinh 30 30 60 60 10 10 2,2 9

về mọi mặt để báo cáo cho

BGH biết theo định kì hoặc

đột xuất những vấn đề cần

thiết để nhà trường có hướng

giải quyết kịp thời

11

Tham gia đánh giá xếp loại

hạnh kiểm học sinh, khen

thưởng và kỉ luật học sinh. 53 53 45 45 2 2 2,51 2