LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý HOẠT ĐỘNG GIẢNG dạy các môn lí LUẬN CHÍNH TRỊ ở TRƯỜNG đại học LAO ĐỘNG xã hội

Việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập các môn LLCT đang được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc, gắn liền với nhu cầu xã hội về sự thống nhất, đồng thuận tư tưởng, ổn định chính trị, bảo vệ và phát triển lý luận khoa học, cách mạng của Chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập các môn LLCT đang được Đảng

và Nhà nước quan tâm sâu sắc, gắn liền với nhu cầu xã hội về sự thống nhất,đồng thuận tư tưởng, ổn định chính trị, bảo vệ và phát triển lý luận khoa học,cách mạng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm,đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam

Trong thời gian qua, quán triệt chủ trương của Đảng, công tác nghiêncứu và giảng dạy các môn LLCT nhằm vận dụng sáng tạo và phát triển nhữngluận điểm nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàođiều kiện lịch sử cụ thể Việt Nam Điều đó đã góp phần đáng kể vào việc hìnhthành bản sắc Việt Nam về tư duy lý luận thông qua kế thừa có chọn lọc tinhhoa trí tuệ của dân tộc và sức mạnh của thời đại; là sự phổ biến phương phápluận, thế giới quan, nhân sinh quan tiên tiến và quan điểm, đường lối khoahọc, cách mạng của Đảng đến toàn xã hội, đặc biệt đến sinh viên trong cáctrường đại học, cao đẳng trong cả nước

Việc học tập các môn LLCT trong các trường đại học; cao đẳng bướcđầu có những chuyển biến tích cực; người học không còn thụ động tiếp thubài giảng mà đã có sự tham gia vào quá trình tương tác tích cực với giảngviên; thể hiện tư duy phê phán, sáng tạo trong việc tiếp nhận và xử lý thôngtin; đồng thời, bày tỏ sự quan tâm thường xuyên đến những biến đổi củathực tiễn xã hội, qua đó, góp phần nâng cao trách nhiệm công dân của mình

Bên cạnh những thành quả đáng khích lệ, thực tiễn cho thấy, công tácgiảng dạy các môn LLCT còn nhiều bất cập: chất lượng giảng dạy và học tậpcác môn LLCT trong các trường đại học, cao đẳng đang có dấu hiệu suygiảm; công tác định hướng, tổ chức, quản lý chưa đáp ứng tốt những đòi hỏicủa sự nghiệp đổi mới; chưa thực sự tạo sự kết nối giữa người giảng và ngườihọc, giữa những nội dung trong sách với cuộc sống, giữa lý luận và thực tiễn;đội ngũ cán bộ giảng viên chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đặt ra…

Trong bối cảnh chung của hệ thống các trường đại học, cao đẳng của cảnước, thời gian qua, mặc dù, Trường Đại học Lao động - Xã hội đã thườngxuyên chú trọng đến công tác quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chínhtrị; tuy nhiên, trong giảng dạy các môn khoa học LLCT của nhà trường hiệnnay vẫn còn một số hạn chế, khiếm khuyết: một bộ phận giảng viên chưa thực

sự đáp ứng được yêu cầu của chuyên môn; hoạt động nghiên cứu khoa họccòn hạn chế; hoạt động dạy trên lớp còn nhiều bất cập,… điều này đã ảnhhưởng không nhỏ đến chất lượng đào tạo của nhà trường

Chính vì vậy, vấn đề đặt ra hiện nay là cần sớm tìm ra biện pháp để

tổ chức và quản lý khoa học, chặt chẽ hoạt động dạy học các môn LLCT ởNhà trường

Xuất phát từ những lý do trên, học viên lựa chọn vấn đề: “Quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở Trường Đại học Lao động - Xã hội” làm đề tài tốt nghiệp luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục,

với mong muốn tìm ra lời giải cho bài toán thực tiễn trên

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Vấn đề nâng cao chất lượng hoạt động dạy học trong các nhà trường nóichung, hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị nói riêng đã thu hút được

sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu

Tác giả Trần Bá Hoành cũng đã đề cập đến việc đổi mới phương phápdạy học “lấy học sinh làm trung tâm, tăng cường phương pháp tự học, pháttriển các phương pháp dạy học tích cực ”

Tác giả Nguyễn Văn Việt ( 2009), với công trình:“Phương pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học môn giáo dục học ở Trường Cao đẳng

sư phạm Ngô Gia Tự - Bắc Giang”, Luận văn thạc sĩ, Đại học Sư phạm - Đại

học Thái Nguyên Luận văn tập trung làm rõ các khái niệm, từ đó, khảo sátthực trạng việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và đề xuất vận

dụng vào giảng dạy môn Giáo dục học ở Trường Cao đẳng sư phạm Ngô Gia

Tự - Bắc Giang

Tác giả Trần Thị Anh Đào (chủ nhiệm đề tài, 2009): Giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay Công trình nghiên cứu đã làm rõ

được những khái niệm lý luận chính trị, phân tích được vai trò của giáo dục

lý luận chính trị đối với sinh viên; tác giả đã nắm vững tâm sinh lý của sinhviên, kết hợp lý luận và thực tiễn khảo sát đưa ra phân tích có cơ sở, cần thiết

và thuyết phục; nhìn thẳng vào bức tranh thực tế: mặt tốt - xấu của sinh viên

để có những đánh giá và đưa ra những giải pháp, định hướng nâng cao giáodục lý luận chính trị cho sinh viên đúng đắn và mang tính khả thi cao

Tác giả Vũ Ngọc Am với cuốn sách: Đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị - tư tưởng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội, 2003 đã trình bày công tác giáo dục chính trị tư tưởng với việc nâng caotính tự giác cách mạng cho cán bộ, đảng viên

Tác giả Lê Hanh Thông (2003), với đề tài: Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp xã các tỉnh khu vực Nam Bộ, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Luận án đã trình

bày khái quát các vấn đề lý luận về giáo dục lý luận chính trị, tiến hànhkhảo sát thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt trong hệthống chính trị cấp xã khu vực Nam Bộ, từ đó đưa ra hệ thống các giảipháp thiết thực, cụ thể nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáodục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp xãkhu vực Nam Bộ [63]

Tác giả Nguyễn Duy Bắc, trong cuốn sách (chủ biên, 2004): Một số vấn

đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường đại học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Các nhà khoa học thống

nhất cho rằng nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy các môn Mác Lênin và chất lượng học tập các môn học này làm nên bức tranh tổng thể chất

-Tác giả Trần Thị Anh Đào (chủ biên, 2010) trong cuốn Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn các tác giả đã tìm ra

những giải pháp khả thi để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên, nhằm đáp ứng nhu cầu càng tốt hơnyêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa

Tác giả Nguyễn Quốc Bảo (2008), với bài Nâng cao phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên lý luận, Tạp chí

Tuyên giáo, số 7 Tác giả đề xuất những biện pháp cơ bản nhằm nâng caophẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên làmcông tác giảng dạy lý luận chính trị

Công trình khoa học: “Sư phạm thực hành quân sự” (2010) của tập

thể các nhà khoa học do Trần Đình Tuấn chủ biên đã đề cập đến quy trình,

kỹ năng tiến hành một số hình thức dạy học cơ bản mà giảng viên và sinhviên sư phạm cần nắm vững

Đề tài: “Nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo đại học ở Học viện

Chính trị quân sự hiện nay” (2005), do tác giả Trương Thành Trung làm chủ

nhiệm đề tài, tiếp cận dưới góc độ lý luận giáo dục, đã khái quát những vấn

đề cơ bản về lý luận chất lượng và đánh giá chất lượng Giáo dục - đào tạo,trong quá trình phân tích làm sáng tỏ cấu trúc của chất lượng Giáo dục - đàotạo Đề tài đã chỉ ra mối quan hệ biện chứng của chất lượng giảng dạy, chấtlượng giáo dục và chất lượng hoạt động học của người học và cho rằng:

“chất lượng quá trình dạy học phụ thuộc vào chất lượng hoạt động dạy và hoạt động học”, đồng thời đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo trong đó có giảng dạy của giảng viên

Thời gian qua nhiều hội thảo khoa học, hội nghị chuyên đề được tổ chức

để bàn về các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng dạy học bộ

môn, Qua các đề tài nghiên cứu, các bài tham luận ở các hội thảo, hội nghị,các tác giả đều đã làm rõ vai trò của người hiệu trưởng trong quản lý hoạtđộng dạy học để nâng cao chất lượng dạy học Trong đó nhấn mạnh khả năng

tổ chức các hoạt động về chuyên môn như: bồi dưỡng GV, bồi dưỡng HSgiỏi, chuẩn hóa đội ngũ, tổ chức các hội thảo về PPDH hiệu quả

Về quản lý hoạt động giáo dục, dạy học, các nhà khoa học tiêu biểunhư: Trần Kiểm, Thái Duy Tuyên, Trần Văn Kim, Vũ Như Thành, Lê MinhĐức, Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo…đã làm sáng tỏ các kháiniệm về quản lý, quản lý nhà trường, quản lý giáo dục, dạy học và các hoạtđộng có liên quan

Tác giả Trần Kiểm trong “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lýgiáo dục” đã nói rõ “…hoạt động quản lý nhà trường bao gồm nhiều loại,như quản lý các hoạt động giáo dục: hoạt động dạy học, hoạt động giáodục, hoạt động xã hội, hoạt động văn thể, hoạt động lao động, hoạt độngngoại khóa, hoạt động giáo dục hướng nghiêp…; quản lý các đối tượngkhác nhau: quản lý giáo viên, học sinh, tài chính, cơ sở vật chất…; quản lýnhiều khách thể khác nhau: quản lý thực hiện xã hội hóa giáo dục, điều tiết

và điều chỉnh ảnh hưởng từ bên ngoài nhà trường, phối hợp với Ban Đạidiện cha mẹ học sinh…”

Trong “Những bài giảng về quản lý trường học”, tác giả Hà Sĩ Hồ đã nêu

rõ mục tiêu quản lý, nội dung và giải pháp quản lý nhà trường phổ thông Tácgiả cho rằng “trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo, việc quản lý dạy và học(theo nghĩa rộng) là nhiệm vụ trung tâm của nhà trường”

Về quản lý hoạt động dạy học, có thể nêu một số luận văn thạc sĩnhư: “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trườngTHCS trên địa bàn thành phố Huế" của tác giả Lê Mạnh Dũng (2001);

“Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường THCSthực hiện chương trình sách giáo khoa mới tại huyện Thuận Thành tỉnh

Bắc Ninh” của tác giả Nguyễn Kim Phụng (2005); “Một số biện phápquản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THCS thực hiện đổimới chương trình sách giáo khoa ở huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng”của tác giả Phạm Xuân Hưng (2006)

Tác giả Trần Văn Sọi (2010), với đề tài Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo

dục: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực học tập của học viên tại trung tâm hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên tỉnh Quảng Ninh”, Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên Luận văn đã

trình bày và phân tích một cách đầy đủ các khái niệm về dạy học và quản lýhoạt động dạy học Khái niệm này là công cụ để tác giả đánh giá thực trạngquản lý hoạt động dạy học và đề ra những biện pháp nhằm phát huy tính tíchcực học tập của học viên tại trung tâm hướng nghiệp và giáo dục thườngxuyên tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của Lê Thị Thanh Hà

(2011): “Quản lý hoạt động dạy học ở trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai đáp ứng yêu cầu đào tạo theo học chế tín chỉ”, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Đề

tài đã trình bày và phân tích cơ sở lý luận, thực trạng và một số biện pháp quản

lý hoạt động dạy học theo học chế tín chỉ ở trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của tác giả Đỗ Thị

Duyên (2012): “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại Trường Đại học Lao động - Xã hội”, Học viện Quản lý giáo dục, Hà Nội Luận văn tập

trung nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động dạy học; khảo sát, đánh giáthực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học; đồng thời, đề xuất một sốbiện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học tại TrườngĐại học Lao động - Xã hội

Luận án tiến sĩ Khoa học Chính trị của Lương Ngọc Vĩnh: Hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự ở nước ta hiện nay, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2012 Trên cơ

sở khảo sát thực trạng sự tương quan giữa kết quả với mục đích và sử dụngnguồn lực công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các Học việnQuân sự, khái quát được các mâu thuẫn cần giải quyết để nâng cao hiệu quảcông tác giáo dục chính trị - tư tưởng.

Tác giả Hồ Thanh Hải (2012), trong bài: Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị phải xuất phát từ nhu cầu “tự thân” mỗi giáo viên, Tạp

chí Tuyên giáo, số 3, đã đề cập đến tính tất yếu phải đổi mới phương phápgiảng dạy các môn lý luận chính trị trong bối cảnh mới (giảm tải dung lượngcác môn lý luận chính trị; gộp 3 môn Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trịhọc Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học thành môn Những nguyên lý cơbản của chủ nghĩa Mác - Lênin) Từ đó, tác giả đã đưa ra các phương phápgiảng dạy lý luận chính trị hiệu quả, sát đối tượng

Tác giả Bùi Ngọc Phước Hảo (2013 ): “Khảo sát mức độ hài lòng của sinh viên về bài giảng có ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy học tại trường Cao đẳng Nông nghiệp Nam Bộ”, Luận văn thạc

sĩ, Viện Đảm bảo chất lượng - Đại học Quốc gia Hà Nội Tác giả đã trìnhbày một hệ thống cơ sở lý luận về hoạt động dạy học và dạy học ứng dụngcông nghệ thông tin để đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên, từ đó luậnvăn đề ra hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng các bài giảng

có ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy học tại trường Caođẳng Nông nghiệp Nam Bộ

Tác giả Hồ Sỹ Anh, với bài viết: “Tìm hiểu về kiểm tra đánh giá học sinh và đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực”, đăng trên

Tạp chí Khoa học - Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, số 50,tháng 9/2013 đã làm rõ các hình thức kiểm tra, đánh giá hiện đại đã và đangđược áp dụng ở các nước có nền giáo dục tiến bộ trên thế giới Qua đó, bàiviết đánh giá những ưu, khuyết điểm và định hướng một số nội dung có thể

vận dụng trong thực tiễn hoạt động dạy học, kiểm tra, đánh giá giáo dục ởViệt Nam theo hướng tiếp cận năng lực người học.

Tác giả Võ Ngọc Vĩnh ( 2013), với đề tài: “Quản lý chất lượng dạy học ở trường trung học phổ thông theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể”,

Luận án tiến sĩ Quản lý giáo dục của Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia HàNội Luận án đã xây dựng cơ sở lý luận về quản lý chất lượng dạy học ởtrường trung học phổ thông theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể; khảosát, đánh giá thực trạng quản lý chất lượng dạy học ở trường trung học phổthông; đề xuất các biện pháp quản lý chất lượng dạy học ở trường trung họcphổ thông theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của Nguyễn Phương

Thủy (2013), với đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động đào tạo tại trường Địa học Thủy Lợi theo hệ thống tín chỉ”, Ngoài việc phân tích các khái niệm

công cụ liên quan như: dạy học, hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạyhọc, dạy học theo học chế tín chỉ luận văn đã nêu lên cơ sở lý luận, thựctrạng công tác quản lý hoạt động đào tạo theo học chế tín chỉ tại Trường Đạihọc Thủy Lợi

Nhìn chung, các tác giả đã nêu lên nguyên tắc chung của công tác

quản lý chuyên môn, quản lý hoạt động dạy học của người giáo viên như:Đảm bảo lao động theo định mức nhà nước quy định đối với mỗi giáo viên.Xác định trách nhiệm của mỗi giáo viên bộ môn theo điều lệ nhà trường vàchịu trách nhiệm trước hiệu trưởng nói riêng và nhà nước nói chung về chấtlượng giảng dạy, chất lượng giáo dục đối với mỗi học sinh lớp mình phụtrách Khẳng định nhiệm vụ, trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm trướcnhà nước, trước hiệu trưởng về việc thực hiện nhiệm vụ được ghi trongđiều lệ nhà trường

Các công trình trên đã tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận về: Lýluận, lý luận chính trị, giáo dục lý luận chính trị nói chung và giáo dục lý

luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, nhân dân, thanh niên, sinh viên… nóiriêng Một số công trình đã tập trung nghiên cứu các khía cạnh khác nhaucủa giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay, thực trạngnhững vấn đề đặt ra và từ đó đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục lý luận chính trị hiện nay Tuy nhiên, tác chưa thấy có côngtrình nào đi sâu nghiên cứu vấn đề “Quản lý hoạt động dạy học các môn lýluận chính trị ở Trường ĐHLĐXH”; vì vậy, tác giả chọn vấn đề này làm đềtài nghiên cứu của mình

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đềxuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở TrườngĐHLĐXH nhằm nâng cao chất lượng dạy học các môn lý LLCT, đáp ứngmục tiêu đào tạo của nhà trường

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ởtrường đại học

Tiến hành khảo sát, phân tích, đánh giá đúng thực trạng quản lý hoạtđộng dạy học các môn LLCT ở Trường ĐHLĐXH

Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ởTrường ĐHLĐXH hiện nay

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học ở Trường ĐHLĐXH

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Trường ĐHLĐXH

* Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động dạy các môn LLCT dướigóc độ khoa học quản lý giáo dục

Đề tài chỉ đi sâu nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy và học các mônLLCT ở Trường ĐHLĐXH

- Không gian nghiên cứu: Trường ĐHLĐXH (cơ sở I).

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2011 đến năm 2015.

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng hoạt động dạy học các môn LLCT ở Trường Trường Đạihọc Lao động - Xã hội phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quản lýgiữ vai trò rất quan trọng Nếu thực hiện quản lý hoạt động dạy học mộtcách khoa học, chặt chẽ như: Tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức vàtrách nhiệm dạy học các môn LLCT cho các lực lượng sư phạm; kế hoạchhóa hoạt động dạy học; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ chogiảng viên; chỉ đạo hoạt động đổi mới nội dung, phương pháp dạy học;quan tâm đầu tư và sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị phục

vụ dạy học; thực hiện tốt việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học cácmôn LLCT, thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học các môn LLCT ở TrườngĐại học Lao động - Xã hội, đáp ứng mục tiêu đào tạo của nhà trường

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủnghĩa Mác - Lênin, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểmcủa Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và quản lý giáo dục; đồng thời, tiếpcận nội dung nghiên cứu theo quan điểm hệ thống - cấu trúc, quan điểm lịch

sử - lôgic và quan điểm thực tiễn

* Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, vănbản pháp quy của Nhà nước, của ngành; các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị về

dạy học và quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

Nghiên cứu các đề tài khoa học, tài liệu, sách báo, tạp chí, các báo cáo,

văn bản tổng kết… về quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Sử dụng phương pháp quan sát: quan sát hoạt động hoạt động dạy

học về dạy học và quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

+ Sử dụng phương pháp điều tra: xây dựng bảng hỏi, phát phiếu khảo sát

về hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở TrườngĐHLĐXH Cụ thể, tác giả đã tiến hành khảo sát 250 phiếu đối với cán bộ quản

lý, giảng viên và sinh viên của Nhà trường

quan đến hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

7 Ý nghĩa của đề tài

- Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận hoạt động quản lý dạy học nóichung và hoạt động quản lý dạy học các môn LLCT nói riêng

- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ởTrường ĐHLĐXH Kết quả của luận văn có thể góp phần vào việc vận dụngtrong quản lý hoạt động dạy các môn LLCT ở một số học viện, trường đạihọc, cao đẳng trên địa bàn thành phố Hà Nội và cả nước

8 Kết cấu của đề tài

Luận văn kết cấu gồm: phần mở đầu, 3 chương (9 tiết ), kết luận, danhmục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Các môn lý luận chính trị

* Lý luận chính trị

Lý luận theo nghĩa chung nhất là các khái niệm, phạm trù, quy luậtđược khái quát từ nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn của con ngườitrong quá trình lịch sử Lý luận là kết quả nhận thức chủ quan của con người

về các sự kiện, hiện tượng trong thế giới khách quan

Lý luận chính trị là từ ghép của lý luận và chính trị, trong đó lý luận

được giới hạn ở lĩnh vực chính trị Với ý nghĩa chính trị là mối quan hệ giữacác giai cấp của xã hội có giai cấp về vấn đề quyền lực nhà nước, LLCT đượchiểu là những vấn đề lý luận gắn liền với cuộc đấu tranh giữa các giai cấptrong xã hội có giai cấp, xung quanh vấn đề giành, giữ và thực thi quyền lựcchính trị, tức quyền lực chính trị nhà nước

Như vậy, có thể hiểu: LLCT là hệ thống tri thức về lĩnh vực chính trị, thể hiện thái độ và lợi ích của một giai cấp đối với quyền lực nhà nước trong

xã hội có giai cấp, được khái quát hóa từ nghiên cứu khoa học và thực tiễn hoạt động chính trị.

LLCT ở Việt Nam là lý luận khoa học, cách mạng mang bản chất

giai cấp công nhân và là lý luận tiên phong do Đảng Cộng sản Việt Nam vàChủ tịch Hồ Chí Minh xây dựng, phát triển một cách nhất quán, sáng tạodựa trên thế giới quan, ý thức hệ và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác -Lênin, bắt nguồn sâu sa từ thực tiễn cách mạng Việt Nam LLCT Việt Namhiện đại và đương đại không chỉ thể hiện nhận thức, vận dụng và phát triểnsáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn kế thừa cóchọn lọc những giá trị tư tưởng của dân tộc Việt Nam và tri thức lý luậntrong lịch sử văn hóa chính trị thế giới và kho tàng văn hóa nhân loại

* Các môn lý luận chính trị:

Theo Quyết định số 52/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 18/9/2008 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT về việc “Ban hành chương trình các môn LLCT trình độđại học, cao đẳng dùng cho sinh viên khối không chuyên ngành Mác -Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh”, các môn LLCTị bao gồm 3 môn học:Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin; Tư tưởng Hồ ChíMinh; Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Như vậy, có thể hiểu: Các môn LLCT là các môn học, trong đó bao gồm một hệ thống kiến thức lý luận về nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam; các môn học này là cơ sở để xây dựng cho người học thế giới quan, phương pháp luận khoa học, niềm tin lý tưởng cộng sản, góp phần hình thành phẩm chất nhân cách toàn diện cho người học

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (thuộc các lĩnh vực:Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị học Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hộikhoa học), cùng với Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của ĐảngCộng sản Việt Nam tạo thành một chỉnh thể, tác động, bổ sung cho nhau

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin xác lập cơ sở lýluận cơ bản nhất để từ đó có thể tiếp cận được nội dung môn học Tư tưởng

Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, bởi lẽ,đường lối cách mạng của Đảng và hệ thống những quan điểm của Hồ ChíMinh được định hình từ nội dung triết học, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa

xã hội khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin

Để nghiên cứu tốt, giảng dạy và học tập tốt tư tưởng Hồ Chí Minh cầnphải nắm vững kiến thức về những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin Bêncạnh đó, tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận tư tưởng của Đảng, nhưng với

tư cách là bộ phận nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng, là cơ

sở khoa học cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin để xây dựng đường lối, chiến

Như vậy, môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh gắn bó chặt chẽ với môn họcĐường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam Nghiên cứu, giảng dạy,học tập tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm trang bị cơ sở thế giới quan, phươngpháp luận khoa học để nắm vững kiến thức về đường lối cách mạng của ĐảngCộng sản Việt Nam.

Hệ thống lý luận này phản ánh tính quy luật của các quan hệ kinh tế chính trị - xã hội, thể hiện lợi ích và thái độ của giai cấp công nhân và nhân dânlao động đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, là công cụ quantrọng cho việc bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Việt Nam XHCN

-Việc kết hợp 3 môn học như một chỉnh thể, nhằm nhằm xây dựng chongười học thế giới quan, nhân sinh quan khoa học, cách mạng để củng cốniềm tin vào lý tưởng cộng sản, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối lãnh đạo

đúng đắn của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

1.1.2 Hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

* Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, làmột trong những con đường để thực hiện mục đích giáo dục Theo cách tiếpcận của Giáo dục học thì: Dạy học - một trong các bộ phận của quá trình tổngthể giáo dục nhân cách toàn vẹn - là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên

và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ nănghoạt động thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển nănglực sáng tạo và xây dựng, phát triển các phẩm chất của nhân cách người họctheo mục đích giáo dục

Thực chất của hoạt động dạy học là sự thống nhất biện chứng của hoạt

động dạy và hoạt động học Đây là mối quan hệ sinh thành hoạt động dạyhọc, quy định sự vận động, phát triển quá trình này

Hoạt động dạy: Là quá trình hoạt động sư phạm của người dạy làm

nhiệm vụ truyền thụ tri thức, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của

người học, giúp người học nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng và thái

độ Hoạt động dạy học có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển nội dungdạy học theo chương trình dạy học của nhà trường

Hoạt động học: Là quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành hệ thống

những kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn hoàn thiện nhâncách bản thân Hoạt động học cũng có chức năng kép là lĩnh hội và tự điềukhiển quá trình chiếm hữu tri thức một cách tự giác, tích cực

* Hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

Từ cách tiếp cận “hoạt động dạy học” nêu trên, tác giả đưa ra khái niệm

về hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học như sau:

Hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học là những tác động

có mục đích, có tổ chức, phối hợp thống nhất giữa người dạy và người học, tạo điều kiện để người học lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy lý luận, hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học và niềm tin lý tưởng, nhằm xây dựng phẩm chất nhân cách toàn diện cho sinh viên, góp phần đáp ứng mục tiêu đào tạo của nhà trường và yêu cầu của xã hội.

Từ khái niệm trên có thể thấy, hoạt động dạy học các môn LLCT ởtrường đại học thể hiện ở một số vấn đề cơ bản sau:

Thực chất của hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học: Đó

là sự thống nhất biện chứng giữa hoạt động dạy (của giảng viên) và hoạt độnghọc (của sinh viên) Thông qua việc truyền thụ, tổ chức sư phạm của ngườidạy, sự lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, phát triển tư duy, năng lực lý

luận, hình thành thái độ và hành vi chính trị đúng đắn của sinh viên, nhằm

xây dựng nhân cách toàn diện cho sinh viên, góp phần đáp ứng mục tiêu đàotạo của nhà trường và yêu cầu của xã hội

Chủ thể của hoạt động dạy học là giảng viên và sinh viên Giảng viên

là chủ thể trong hoạt động truyền thụ, trong tổ chức sư phạm, tạo điều kiện

sinh viên cũng là chủ thể trong hoạt động nhận thức, tự học tập, tự nghiên cứudưới sự chỉ đạo của giảng viên.

Khách thể của hoạt động dạy học là sinh viên Sinh viên là người học,

là khách thể tiếp nhận sự tác động sư phạm từ giảng viên Tuy nhiên, sinhviên cũng là chủ thể trong hoạt động nhận thức, trong thực hành, nghiên cứukhám phá, sáng tạo, hướng vào việc phát triển năng lực của chính bản thântrong quá trình học tập

Về phương pháp dạy học: Sử dụng tổng hợp các phương pháp dạy học;

song phải tăng cường vận dụng các phương pháp dạy học tiên tiến, tích cực, pháthuy cao độ vai trò chủ thể của người học, hướng vào kích thích tư duy sáng tạo,phát triển tư duy lý luận, tư duy phê phán, phát triển năng lực của sinh viên trongviệc phân tích và giải quyết các vấn đề mà lý luận và thực tiễn đặt ra

- Dạy học các môn LLCT nhằm hình thành thế giới quan, phương phápluận khoa học cho sinh viên, trang bị cho sinh viên hệ thống các luận điểm, tưtưởng; qua đó giúp cho sinh viên có năng lực xem xét và giải quyết các vấn

đề lý luận, thực tiễn đặt ra Trên cơ sở đó xây dựng cho sinh viên lập trườngchính trị vững vàng, luôn thống nhất ý chí và hành động, thực hiện tốt chủtrương, đường lối của Đảng

- Thông qua dạy học các môn LLCT, một mặt giúp sinh viên lĩnh hộikiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy lý luận, mặt khác phải hình thành ở họ thếgiới quan duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp luận khoa học,xem xét các vấn đề thực tiễn hoạt động xã hội luôn bảo đảm tính khách quan,toàn diện, lịch sử, cụ thể và phát triển Trên cơ sở trang bị kiến thức của cácmôn LLCT giúp sinh viên vận dụng một cách sáng tạo hệ thống kiến thức đóvào thực tiễn cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời có phương pháp xem xét vàđấu tranh chống các quan điểm sai trái trên bình diện chính trị - tư tưởng Dạyhọc các môn LLCT luôn phản ánh rõ tính tư tưởng và định hướng chính trị;trong quá trình dạy học các môn LLCT luôn đòi hỏi phải quán triệt và thực

hiện tốt nguyên tắc thống nhất giữa tính Đảng (Đảng Cộng sản) và tính khoahọc Dạy học các môn LLCT luôn đòi hỏi phải gắn lý luận với thực tiễn, đó làvấn đề có tính nguyên tắc Chỉ có trên cơ sở gắn lý luận với thực tiễn mới thực

sự có ý nghĩa, tác dụng đối với người học; cũng thông qua đó để kích thích tínhtích cực, tư duy sáng tạo của sinh viên, đồng thời từng bước hình thành thế giớiquan, phương pháp luận khoa học và niềm tin lý tưởng cho sinh viên

- Dạy học các môn LLCT là một vấn đề khó khăn, phức tạp đặt ra cho

cả người dạy và người học, nhất là trong tình hình hiện nay Một phần donội dung lý luận mang tính trừu tượng, đòi hỏi phải đọc nhiều, nghiên cứusâu các tài liệu, kể cả các tác phẩm tiêu biểu của các nhà kinh điển của chủnghĩa Mác - Lênin, các văn bản nghị quyết, đồng thời đòi hỏi có sự liên hệsâu sắc với thực tiễn; trong khi đó trên các phương tiện truyền thông hiệnnay đang xuất hiện nhiều thông tin nhiễu loạn; các thế lực thù địch có nhiềuthủ đoạn tinh vi chống phá cách mạng Việt Nam trên lĩnh vực chính trị, tưtưởng Do đó, trong dạy học các môn LLCT phải hết sức chú trọng đến việctác động đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, ý chí và hành vi của người học

Trong quá trình dạy học các môn LLCT, yêu cầu đặt ra đối với ngườigiảng viên là: luôn có lập trường tư tưởng kiên định, bản lĩnh chính trị vữngvàng, có trình độ lý luận, kỹ năng sư phạm và sự trải nghiệm thực tiễn cầnthiết; tích cực đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằm đạt chấtlượng tốt, hiệu quả cao

Trong quá trình dạy học các môn LLCT, yêu cầu đặt ra đối với sinhviên là: phải chủ động, tích cực lĩnh hội kiến thức, tiếp thu nội dung bàigiảng, coi trọng việc đọc, nghiên cứu tài liệu, mạnh dạn trong trao đổi, thảoluận, có lập trường tư tưởng, có chính kiến rõ ràng Đặc biệt, trên cơ sở nắmvững kiến thức, kỹ năng, biết vận dụng một cách sáng tạo để giải quyết cácvấn đề, các tình huống thực tiễn đặt ra

1.1.3 Quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

* Quản lý

Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng và lâu đờinhất của con người Nó phát triển không ngừng theo sự phát triển của xãhội Quản lý là một hoạt động cần thiết cho tất cả các lĩnh vực của đời sốngcon người và là một nhân tố của sự phát triển xã hội Do vai trò đặc biệtquan trọng của quản lý đối với sự phát triển kinh tế, từ những năm 1950 trởlại đây đã xuất hiện rất nhiều công trình nghiên cứu về lý thuyết và thựchành quản lý với nhiều cách tiếp cận khác nhau Hiện nay có nhiều cáchhiểu khác nhau về quản lý tùy theo quan điểm và cách tiếp cận Có ngườicho rằng quản lý là sự chỉ huy, lãnh đạo, sự cai quản, sự điều khiển, điềuchỉnh… Tuy nhiên, có thể nêu lên một số quan điểm có tính chất cốt lõicủa một số tác giả như sau:

Theo C Mác, tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chungnào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉđạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chungphát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động củanhững khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấymình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng

Theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ, quản lý là một quá trình định hướng,quá trình có mục tiêu, quản lý có hệ thống; là quá trình tác động đến hệ thốngnhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng chotrạng thái mới của của hệ thống mà người quản lý mong muốn

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì hoạt độngquản lý là “tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quảnlý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho

tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [15, tr.45]

* Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là nội dung quan trọng trong quản lý giáodục và quản lý nhà trường Nghiên cứu về nội dung này với tư cách là mộtkhoa học độc lập đã được nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoàinước đề cập đến, đó là:

Nghiên cứu của Võ Ngọc Vĩnh chỉ ra rằng: “Quản lý dạy học là sựtương tác giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý trong quá trình dạy họcnhằm đạt được những mục tiêu giáo dục đặt ra”

Đồng quan điểm này, Lê Thị Thanh Hà cho rằng: “Quản lý dạy học làmột hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thểquản lý tới khách thể quản lý trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục tiêu

Từ những quan niệm nêu trên, có thể hiểu: Quản lý hoạt động dạy học

là những tác động của chủ thể quản lý đến toàn bộ hoạt động dạy học, nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách người học theo mục tiêu xác định.

Quản lý hoạt động dạy học bao gồm: chủ thể quản lý và đối tượngquản lý Giống như quản lý nói chung, quản lý dạy học là hoạt động có ýthức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình Quản lý dạy

với khái niệm quản lý quá trình dạy học của thầy và trò Ở cấp độ vi mô, quản

lý hoạt động dạy học là những tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức

và định hướng của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắtxích của hệ thống nhằm đạt mục đích quản lý nhất định; Các thành tố chínhchịu sự tác động của quá trình quản lý dạy học bao gồm: Mục tiêu dạy học,nội dung dạy học, phương pháp dạy học, người dạy và người học, điều kiệndạy học và các công cụ quản lý Các thành tố này không tách rời mà nằmtrong mối quan hệ tương hỗ nhau và chịu sự chi phối bởi chủ thể quản lý

* Quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị:

Từ các khái niệm “quản lý” và “quản lý hoạt động dạy học” nêu trên, cóthể hiểu “quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học” như sau:

Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học là những tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến toàn bộ hoạt động dạy học các môn LLCT, nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động này, góp phần thực hiện tốt mục tiêu đào tạo của nhà trường và yêu cầu của xã hội.

Từ khái niệm trên có thể hiểu, hoạt động quản lý hoạt động dạy học cácmôn LLCT ở trường đại học là quá trình diễn ra hệ thống nối tiếp nhau của chủthể quản lý đến đối tượng quản lý, bao gồm các nhân tố cơ bản sau:

Mục tiêu quản lý: là đảm bảo cho toàn bộ quá trình dạy học các môn

LLCT tại nhà trường được thực hiện theo kế hoạch, đạt chất lượng, hiệu quảtốt nhất, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ đào tạo của nhà trường

Chủ thể quản lý: bao gồm: chủ thể lãnh đạo (Đảng ủy, Ban Giám

hiệu); chủ thể hướng dẫn, điều hành (lãnh đạo Khoa Lý luận chính trị và các

bộ môn trực thuộc); chủ thể trực tiếp quản lý (đội ngũ cán bộ, giảng viênchuyên trách) Các chủ thể quản lý có sự phối hợp và quan hệ chặt chẽ vớinhau, tạo thành hệ thống tổ chức bộ máy lãnh đạo để thực hiện việc quản lý

có chất lượng

Đối tượng quản lý: là sinh viên chịu sự tác động, điều khiển của các

chủ thể quản lý trong quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT Sinh viênvừa là khách thể quản lý, vừa là chủ thể tự quản lý, tự tổ chức thực hiện việchọc tập các môn LLCT theo mục tiêu đã đề ra

Phương thức và phương pháp quản lý: quản lý trực tiếp, gián tiếp

và quản lý kết hợp Để thực hiện mục tiêu quản lý đã được xác định, chủthể quản lý sử dụng các phương pháp tác động đến đối tượng quản lý,như: phương pháp hành chính - tổ chức; phương pháp giáo dục - tâm lý;phương pháp kích thích; phương pháp kiểm tra; phương pháp quản lý theomục tiêu

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị

Kế hoạch dạy học là những nội dung được xây dựng dựa trên chươngtrình khung của Bộ GD&ĐT nhưng phù hợp với từng ngành học và chuyênngành của nhà trường đào tạo, giúp người học lĩnh hội một hệ thống kiến thứcliên quan đến ngành và chuyên ngành đào tạo

Quản lý mục tiêu, kế hoạch đào tạo nhằm đảm bảo mục tiêu, kế hoạchđào tạo được xây dựng hợp lý và được thực hiện trọn vẹn Việc quản lý mụctiêu và kế hoạch dạy học các môn LLCT được xác định ngay từ đầu mỗi nămhọc dựa trên cơ sở các văn bản quy định và kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ, giảng viên hàng năm do Ban Giám hiệu trường quy định Mục tiêu dạyhọc các môn LLCT mà Đảng đề ra nhằm hình thành nhân cách, bản lĩnhchính trị cho sinh viên bao gồm ba yêu cầu cơ bản: nâng cao nhận thức lý

luận và đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; bồi dưỡng tưtưởng, tình cảm cách mạng; rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng và hoạtđộng thực tiễn Mục tiêu dạy học có nhiều cấp độ, được xác định và biểu hiện

ở nội dung dạy học cụ thể cho từng đối tượng Có mục tiêu chung cho cả khóahọc, có mục tiêu cụ thể cho từng môn học, bài học, từng nội dung và hìnhthức dạy Quản lý mục tiêu dạy học không đơn thuần là quản lý khâu xác lậpmục tiêu, quản lý mô hình dự kiến hay quản lý sản phẩm cuối cùng của quátrình đào tạo mà phải quản lý cả quá trình thực hiện mục tiêu Vì vậy, quản lýquá trình xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch, chương trình dạy học làkhâu quan trọng nhất của quản lý mục tiêu dạy học

Kế hoạch dạy học bao gồm việc xác định mục tiêu, chương trình, nộidung dạy học, giảng viên thực hiện nội dung dạy học, hình thức tổ chức dạyhọc, phương pháp, điều kiện, phương tiện đảm bảo cho quá trình dạy học, đốitượng học Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học là việc làmtrọng yếu của chủ thể quản lý nhằm đạt tới các mục tiêu của hoạt động quản

lý quá trình dạy học Mục tiêu, kế hoạch dạy học phải thường xuyên rà soát,

bổ sung, điều chỉnh và được triển khai thực hiện Phải xây dựng kế hoạchđịnh kỳ so sánh, đối chiếu mục tiêu với kết quả đạt được để đánh giá mọt cáchtoàn diện hoạt động dạy học, tìm ra mặt mạnh, mặt yếu để có biện pháp nângcao chất lượng giảng dạy

1.2.2 Quản lý hoạt động giảng dạy các môn lý luận chính trị của giảng viên

Trong hoạt động đào tạo ở trường đại học, giảng viên là chủ thể, giữvai trò chủ đạo Thông qua hoạt động giảng dạy, giảng viên tổ chức, điềukhiển, lãnh đạo hoạt động học tập của sinh viên, đảm bảo cho sinh viên thựchiện đầy đủ và có chất lượng cao những yêu cầu đã được quy định phù hợpvới mục tiêu đào tạo của nhà trường Hoạt động giảng dạy các môn LLCT của

giảng viên là hoạt động phức tạp, đa dạng, tác động có mục đích và tích cựcvào toàn bộ quá trình tâm lý nhận thức của sinh viên, làm cho sinh viên khôngchỉ tiếp thu thông tin tri thức LLCT, kinh nghiệm thực tiễn, mà còn tạo ra chosinh viên cảm xúc, tình cảm, thái độ tích cực đối với các vấn đề LLCT; đồngthời, nâng cao khả năng tư duy lý luận, rèn luyện và nâng cao bản lĩnh, niềmtin và các phẩm chất đạo đức khác cần thiết cho hoạt động thực tiễn và hoànthành nhiệm vụ học tập, rèn luyện của họ.

Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT của giảng viên thực chất làquản lý việc thực hiện nhiệm vụ dạy học, từ các khâu, các bước tiến hành và

tổ chức thực hiện nhiệm vụ dạy học, cụ thể là: quản lý việc phân công giảngdạy, quản lý việc lập kế hoạch dạy học của giảng viên; quản lý việc thực hiệnđổi mới phương pháp dạy học; quản lý hồ sơ chuyên môn của giảng viên;quản lý bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giảng viên;quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên Trong quản lýhoạt động giảng dạy, cần chú ý đến việc kiểm tra, đánh giá năng lực của giảngviên Kết quả kiểm tra, đánh giá giúp giảng viên và nhà trường xác định mụctiêu đào tạo có phù hợp hay không, việc giảng dạy của giảng viên có đạt mụcđích hay không và hoạt động học tập của sinh viên có hiệu quả hay không

Vì vậy, kiểm tra, đánh giá không chỉ là công cụ để kiểm định chấtlượng đào tạo, phân loại sinh viên mà còn là động lực để thúc đẩy giảng viêndạy tốt hơn và sinh viên học tốt hơn Để kiểm tra, đánh giá có thể hoàn thànhtốt vai trò và chức năng của mình, cần phải xây dựng hệ thống công cụ và quytrình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên cũng như kết quả hoạtđộng đào tạo của nhà trường một cách toàn diện, chính xác và khách quan

1.2.3 Quản lý hoạt động học tập các môn lý luận chính trị của sinh viên

Hoạt động học các môn LLCT của sinh viên thực chất là sự tự điều

nghiệm thực tiễn trên cơ sở đó nâng cao kiến thức, kỹ năng thực tiễn để hoànthành nhiệm vụ học tập của sinh viên, đồng thời hình thành, phát triển phẩmchất, nhân cách Hoạt động học của sinh viên là quá trình nhận thức có tínhchất nghiên cứu trên cơ sở khả năng tư duy độc lập của người đã trưởng thành,động cơ, nhu cầu nhận thức đã được xác định một cách tự giác.

Như vậy, quản lý hoạt động học các môn LLCT của sinh viên phảiđảm bảo sao cho sinh viên không chỉ là khách thể của hoạt động dạy màphải biến thành chủ thể hoạt động tích cực, độc lập, đặc biệt là năng lực tưduy sáng tạo, khả năng khái quát hóa, tổng hợp hóa của họ trong quá trìnhlĩnh hội kiến thức

Những nội dung quản lý học tập các môn LLCT của sinh viên baogồm: đảm bảo sinh viên thực hiện đầy đủ, chính xác quy chế học tập và rènluyện; đổi mới phương pháp học tập môn LLCT; xây dựng phương pháp tựkiểm tra, tự đánh giá phù hợp; hướng dẫn sinh viên xây dựng mục tiêu và kếhoạch học tập cá nhân Trong đó, đổi mới phương pháp học tập, nghiên cứucủa sinh viên là nội dung then chốt Việc này bắt đầu từ việc giảng viên đổimới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá Giảng viên giảngdạy các môn LLCT có nhiệm vụ bồi dưỡng cho sinh viên phương pháp và kỹnăng tự học thông qua việc tạo điều kiện cho sinh viên bộc lộ khả năng diễnđạt, phân tích, tổng hợp, khái quát, trừu tượng hóa vấn đề, bồi dưỡng cho sinhviên phương pháp đọc sách, truy cập tài liệu, tóm tắt, hệ thống hóa tài liệu

Quá trình quản lý hoạt động học tập của sinh viên phải thực hiện theoyêu cầu: tính mục đích, tính kế hoạch, tính thực tiễn, trung thực, khách quan.Quản lý kết quả dạy học các môn LLCT là việc làm có ý nghĩa quan trọng đốivới quản lý quá trình dạy học các môn LLCT Thông qua quản lý kết quả,người quản lý có cái nhìn bao quát, đánh giá toàn bộ quá trình tổ chức chỉđạo, tổ chức, kiểm tra hoạt động dạy học và hoạt động học, từ đó đúc rút kinhnghiệm cho công tác quản lý

1.2.4 Quản lý nội dung, hình thức tổ chức và phương pháp dạy học các môn lý luận chính trị

Nội dung dạy học các môn LLCT bao gồm toàn bộ hệ thống kiến thứcLLCT, lý tưởng chính trị, các giá trị chuẩn mực đạo đức, kỹ năng, kỹ xảo cầntrang bị cho sinh viên để góp phần hình thành thế giới quan, phương pháp luậnkhoa học, biện chứng và các phẩm chất, nhân cách, năng lực thực tiễn cho sinhviên Quản lý nội dung dạy học phải đặc biệt chú ý quản lý chất lượng, số lượngthông tin trong quản lý dạy học Nội dung dạy học các môn LLCT phải đảm bảotrang bị kiến thức lý luận cơ bản, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng vậndụng lý luận của sinh viên vào thực tiễn đời sống của họ

Quản lý hình thức dạy học là theo dõi, kiểm tra, đánh giá, điều chỉnhviệc sử dụng các hình thức dạy học các môn LLCT nhằm đạt hiệu quả và mụcđích dạy học Quản lý phương pháp dạy học là việc quản lý cách thức làmviệc của thầy và trò trong việc chuyển tải nội dung và hình thức dạy học.Công tác quản lý ở đây là quản lý việc giáo viên và sinh viên sử dụng nhữngphương pháp dạy học nào để đem lại hiệu quả cao nhất trong việc dạy và họccác môn LLCT Trong đó, quản lý phương pháp dạy học của giảng viên baogồm: quản lý việc soạn bài, quản lý giờ lên lớp, quản lý việc dự giờ và đánhgiá giờ dạy, quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên theohướng đổi mới phương pháp dạy học Quản lý phương pháp học tập của sinhviên, chính là tạo điều kiện để hình thành khả năng tư duy, khả năng thuyếttrình, vấn đáp, thực hành cùng các phương pháp tự học, tự nghiên cứu, tự đọcsách, tìm kiếm tài liệu, khơi dậy lòng say mê học tập, làm bộc lộ và phát triểnnăng lực tiềm tàng trong mỗi sinh viên

Hình thức và phương pháp dạy học có mối quan hệ chặt chẽ với các nhân

tố trong quá trình dạy học, đồng thời, hình thức và phương pháp chịu sự chi phốicủa mục tiêu và nội dung dạy học các môn LLCT Việc sử dụng phù hợp cùng

dạy học các môn LLCT Bên cạnh đó, hình thức tổ chức dạy học các môn LLCTphải phù hợp mục tiêu, nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học.

1.2.5 Bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạy học các môn lý luận chính trị

Sự thay đổi trong hoạt động dạy học theo xu thế hiện đại kéo theo sựthay đổi trong yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạyhọc Thời gian và nội dung tự học tăng lên kéo theo những đòi hỏi về khônggian tự học, về nguồn tài liệu tham khảo, về các phương tiện phục vụ dạy học,đặc biệt là các phương tiện nghe nhìn và mạng internet

Bên cạnh đó, đối với việc giảng dạy các môn LLCT đòi hỏi phải có hộitrường lớn có sức chứa hàng trăm sinh viên với hệ thống âm thanh, ánh sáng,phương tiện và đồ dùng dạy học phù hợp, hiệu quả Vì vậy, việc quản lý cơ sởvật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạy học các môn LLCT là yêu cầu cầnthiết vì đó là điều kiện tiên quyết trong việc nâng cao chất lượng dạy học Quản

lý cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạy học là việc khai thác, sửdụng, bảo quản, giữ gìn và phát huy tối ưu tác dụng của cơ sở vật chất, thiết bịdạy học (hội trường, phòng học, phòng hội thảo, thư viện và hệ thống giáotrình, bàn ghế, bảng, sách, giáo trình, tài liệu, máy tính, máy chiếu, hệ thốngmạng, phần mềm quản lý đào tạo…) phục vụ cho quản lý dạy học các mônLLCT tại trường Nội dung quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục

vụ dạy học thực chất là quản lý các công việc sau: quản lý việc tổ chức, bồidưỡng kỹ năng sử dụng các phương tiện, kỹ thuật; quản lý việc sử dụng có hiệuquả cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạy học

Thực tiễn cho thấy, cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạyhọc chỉ phát huy được tác dụng khi được quản lý tốt Do đó, công tác quản lýxây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạy học phái chútrọng đến các vấn đề: đầu tư mua sắm, xây dựng phòng học, phương tiện dạyhọc hiện đại; bổ sung các tài liệu cập nhật, cần thiết liên quan đến các môn

LLCT tại thư viện; quản lý tốt việc thiết kế, chế tạo đồ dùng dạy học, biênsoạn giáo trình nội bộ, tài liệu tham khảo…

Quản lý các điều kiện đảm bảo cho dạy học các môn LLCT là một lĩnhvực vừa mang đặc tính kinh tế, vừa mang đặc tính khoa học - giáo dục, nên trongquản lý, một mặt phải tuân thủ các yêu cầu chung về quản lý kinh tế, khoa học,mặt khác, cần tuân thủ các yêu cầu quản lý chuyên ngành giáo dục

1.2.6 Đánh giá hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị

Hoạt động đánh giá là một hợp thành, một khâu không thể thiếu trongquá trình giảng dạy và quản lý đào tạo Nó là khâu cuối cùng của mọi quátrình đào tạo dùng để đo lường kết quả, cung cấp thông tin giúp cải tiến việcxây dựng chương trình và phương pháp dạy học của giảng viên Mục tiêucủa công tác đánh giá dạy học các môn LLCT là phải đo được mức độ đạtđược so với mục tiêu của học phần đó được quy định rõ trong đề cương mônhọc Quản lý đánh giá dạy học các môn LLCT thực chất là quá trình quản lýđánh giá kết quả và chất lượng dạy học các môn LLCT

Quản lý đánh giá kết quả và chất lượng học tập các môn LLCT là đánhgiá mức độ đạt được của cả hoạt động dạy của giảng viên và hoạt động học củasinh viên so với mục tiêu, yêu cầu của khóa học, ngành học, học phần Quản lýđánh giá hoạt động dạy học các môn LLCT là việc đánh giá hiệu quả dạy họccủa cả giảng viên và học sinh trong việc tuyền thụ và tiếp nhận những quanđiểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chủtrương, chính sách của Đảng, chiến lược, sách lược, pháp luật của Nhà nước;tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước.Hiệu quả của quá trình đó được phản ánh thông qua hình thức, phương phápgiảng dạy của giảng viên nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạocủa sinh viên trong việc tiếp thu những tri thức khoa học mà các môn LLCTmang lại để hình thành thế giới quan, nhân sinh quan khoa học, biện chứng, lý

Quy trình thực hiện quản lý đánh giá bao gồm các bước: xây dựng kếhoạch; tổ chức lực lượng kiểm tra; chỉ đạo kiểm tra Phương pháp đánh giáthường được thực hiện thông qua việc dự giờ, kiểm tra hồ sơ chuyên môn, đốithoại, thăm dò ý kiến sinh viên Quản lý đánh giá hoạt động dạy học cácmôn LLCT phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó, tác động của kiểm tra, đánhgiá có ảnh hưởng lớn tới toàn bộ các yếu tố của quá trình dạy học các mônLLCT và trực tiếp tác động đến động cơ, mục đích, thái độ của hoạt động dạy

và hoạt động học Do vậy, trong đánh giá dạy học các môn LLCT phải xácđịnh rõ mục đích, bảo đảm tính khách quan, toàn diện, tính giáo dục, tínhcông khai và tính vừa sức

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở Trường Đại học Lao động - Xã hội

1.3.1 Tác động từ điều kiện kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng và đi vào chiềusâu ở Việt Nam, đòi hỏi sự nghiệp GD&ĐT phải đổi mới công tác quản lý đểnâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực có trình độ và chấtlượng ngày càng cao, đạt trình độ của khu vực và theo kịp thế giới Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ XII (2016) của Đảng đặt ra yêu cầu: Đổi mới căncông tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; coi trọngquản lý chất lượng; Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứngyêu cầu đổi mới GD&ĐT

Quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế càng đi vào chiều sâu, đòi hỏi côngtác giảng dạy các môn LLCT phải được đổi mới toàn diện, sâu sắc nhằm trang

bị cơ sở phương pháp luận khoa học cho việc nhận thức đường lối, chính sáchcủa Đảng, Nhà nước và tham gia đấu tranh chống lại những luận điệu xuyêntạc, bóp méo các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII (2016) đã chỉ ra một trong bốnnguy cơ còn tồn tại trong Đảng, đó là: Tình trạng suy thoái về tư tưởng chínhtrị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tệ quanliêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi; đạo đức xã hội có mặt xuống cấpnghiêm trọng Điều này gây ra những hệ quả nghiêm trọng dẫn đến “nhữngbiểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng

viên, công chức, viên chức Thực trạng trên “làm cho Đảng ta chưa thật sự trong sạch, vững mạnh, làm giảm lòng tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ” [22, tr.197] Vì vậy, trong nhiệm kỳ Đại

hội XII, Đảng ta đã đề ra một trong 6 nhiệm vụ trọng tâm là: Tăng cường xâydựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ

Bối cảnh thế giới và trong nước đã đặt ra thời cơ, vận hội lớn đan xencùng thử thách, nguy cơ không kém phần nghiệt ngã, nhất là khi đất nước hộinhập ngày càng sâu vào đời sống quốc tế, giáo dục LLCT đã góp phần quantrọng vào việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, nâng cao nhận thức, tìnhcảm và niềm tin của sinh viên đối với CNXH, đối với sự nghiệp đổi mới doĐảng khởi xướng và lãnh đạo

Chính vì, Đại hội XII của Đảng đã xác định: "Đổi mới mạnh mẽ công tácgiáo dục LLCT, học tập nghị quyết của Đảng Thực hiện nền nếp việc bồi dưỡng

lý luận, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo,quản lý các cấp, đặc biệt là cấp Trung ương Tiếp tục đổi mới hệ thống chươngtrình đào tạo, bồi dưỡng LLCT theo hướng nâng cao chất lượng, chú trọng tínhhiệu quả và phù hợp với từng đối tượng" [27, tr 201-202]

Từ thực tiễn đó, giáo dục LLCT trong xã hội nói chung và trong côngtác giảng dạy, quản lý giảng dạy các môn LLCT Trường ĐHLĐXH nóiriêng trở nên cấp thiết vì nó có tác động không nhỏ đến tư tưởng, thái độ

Điều đó ảnh hưởng đến trách nhiệm của các lực lượng khi ra quyết định vàthực hiện quyết định quản lý quá trình dạy học các môn LLCT cho đội ngũgiảng viên và sinh viên Trường ĐHLĐXH Do vậy, các chủ thể quản lý củanhà trường cần nắm chắc và thường xuyên cập nhật tình hình thế giới vàtrong nước để kịp thời phổ biến, quán triệt và định hướng các đối tượngquản lý Đồng thời, chủ thể quản lý cần phải điều chỉnh, bổ sung mục tiêu,nội dung, phương pháp giảng dạy cho phù hợp với sự thay đổi đó nhằm nângcao chất lượng đào tạo, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triểncủa đất nước.

1.3.2 Tác động từ định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

và đào tạo hiện nay

Nhằm xây dựng và hoàn thiện nền giáo dục quốc dân phù hợp với tìnhhình kinh tế, xã hội mới của thời đại và đất nước, Đảng và Nhà nước đã banhành và triển khai thực hiện nhiều văn bản về giáo dục, đào tạo, như: Kết luận

số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 tại Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trungương Đảng khóa XI và Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 22/01/2013 của Thủ tướngChính phủ về đổi mới căn bản GD&ĐT Cụ thể hóa những chủ trương trên,

Bộ GD&ĐT đã ban hành Chương trình hành động của ngành giáo dục nhằmthực hiện chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020(Kèm theo Quyết định số 1215/QĐ-BGDĐT ngày 04/4/2013 của Bộ trưởng

Bộ GD&ĐT) Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hànhTrung ương Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT đã khẳng địnhnhững thành tựu trong công tác quản lý giáo dục, song cũng chỉ ra những hạnchế còn tồn tại trong công tác này, đó là: quản lý GD&ĐT còn nhiều yếu kém.Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng

và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục,thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp Đầu tư cho GD&ĐTchưa hiệu quả Chính sách, cơ chế tài chính cho GD&ĐT chưa phù hợp Từ

đó, Nghị quyết chỉ ra những nhiệm vụ của đổi mới căn bản, toàn diệnGD&ĐT, trong đó có việc đổi mới công tác quản lý giáo dục: đổi mới căn bảncông tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền

tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản

Trước thực tiễn đó, đòi hỏi công tác quản lý hoạt động giảng dạy cácmôn LLCT phải đổi mới, tận dụng tốt thời cơ, khắc phục những thách thức

để nâng cao chất lượng đội ngũ, nâng cao chất lượng quản lý để từ đó nângcao chất lượng dạy học các môn LLCT

1.3.3 Tác động từ yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của Trường Đại học Lao động - Xã hội

Trong xu thế phát triển và đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế của Thủ đô

và đất nước, yêu cầu tất yếu là phải xây dựng được nguồn nhân lực chất lượngcao, có đủ kiến thức chuyên môn, kỹ năng, kỹ xảo và sẵn sàng hội nhập Muốnthực hiện được mục tiêu đó, chỉ có con đường ngắn nhất là nâng cao chất lượngGD&ĐT Do đó, Trường ĐHLĐXH với lịch sử 55 năm tồn tại và phát triểnđang đặt lên vai mình trách nhiệm rất lớn trong việc đào tạo, bồi dưỡng nguồnnhân lực chất lượng cao Mỗi năm, nhà trường giáo dục, đào tạo cho Thủ đô và

cả nước hàng nghìn cử nhân khoa học, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các

ngành mũi nhọn: kinh tế, văn hóa, xã hội Để thực hiện tốt được trách nhiệmnày, nhà trường cần nâng cao chất lượng toàn diện, trong đó, khâu quan trọngnhất là đẩy mạnh hiệu quả quản lý, đặc biệt là quản lý hoạt động dạy học, trong

đó có quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT Tuy nhiên, hoạt động đào tạo

và quản lý đào tạo còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, ảnh hưởng không nhỏ đếnchất lượng GD&ĐT của nhà trường, làm chậm dần bước phát triển, hội nhậpcủa Thủ đô và đất nước Vì vậy, muốn không bị tụt hậu và muốn giữ được vịtrí, vai trò của mình, tất yếu phải đổi mới hoạt động quản lý dạy học; cầnnghiêm túc nhìn nhận thực trạng quản lý hoạt động dạy học các môn lý luậnchính trị để từ đó tìm ra các giải pháp quản lý hiệu quả nhằm nâng cao chấtlượng dạy học các môn LLCT của nhà trường

Bên cạnh đó, trong thời gian qua, mặc dù Khoa LLCT đã có nhiềubước tiến đáng kể trong hoạt động quản lý dạy học các môn LLCT, song chưatheo kịp được tốc độ phát triển ngày càng lớn của nhà trường Đội ngũ giảngviên giảng dạy các môn LLCT của Khoa đã có sự phát triển cả về số lượng vàchất lượng, song một bộ phận đội ngũ giảng viên dạy học các môn LLCTcũng bộc lộ nhiều hạn chế trong công tác giảng dạy, chưa đáp ứng được yêucầu ngày càng cao của hoạt động giảng dạy các môn LLCT

Xuất phát từ những vấn đề trên, việc nâng cao chất lượng dạy học cácmôn LLCT ở Trường ĐHLĐXH trong giai đoạn hiện nay là vấn đề cấp bách,đòi hỏi phải có sự đổi mới đáng kể trong công tác quản lý dạy học từ nhiều phía:nhà trường, Khoa LLCT và đội ngũ cán bộ, giảng viên dạy học các môn LLCT

1.3.4 Tác động từ trình độ, năng lực giảng dạy, quản lý của giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục

Trình độ, năng lực giảng dạy của cán bộ, giảng viên được coi là một tronghai khâu (khâu còn lại là đổi mới phương pháp dạy học) đột phá trong việc nângcao chất lượng giáo dục, đào tạo ở Trường ĐHLĐXH

Trong thời gian qua, để đáp ứng tốc độ phát triển ngày càng nhanh, nhàtrường đã đổi mới, dần hoàn thiện và phát triển Khoa LLCT Hiện nay, trựcthuộc Khoa gồm 5 tổ bộ môn phụ trách dạy học các môn LLCT, môn Phương

pháp luận nghiên cứu khoa học và môn Lôgic học Đội ngũ cán bộ, giảng viênKhoa LLCT luôn có tinh thần trách nhiệm cao, tâm huyết với nghề, chú trọngnâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm đáp ứngtốt hơn yêu cầu ngày càng cao của giáo dục, đào tạo Cán bộ lãnh đạo quản lýhầu hết là giảng viên có kinh nghiệm trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học,một số từng là giảng viên dạy giỏi các cấp, có khả năng trong hoạt động quản

lý, có uy tín đối với cán bộ, giảng viên, sinh viên, có khả năng đáp ứng đượcyêu cầu quản lý trong giai đoạn hiện nay

Bên cạnh những thuận lợi, đội ngũ giảng viên các môn LLCT còn bộc

lộ một số bất cập cần được khắc phục: Năng lực của đội ngũ giảng viên, cán

bộ quản lý giáo dục còn hạn chế; đội ngũ giảng viên trẻ còn thiếu kiến thứcthực tiễn; khả năng truyền đạt, phương pháp sư phạm chưa đồng đều; chấtlượng dạy học của một số giảng viên chưa cao… Đặc điểm của đội ngũ giảngviên ĐHLĐXH đã ảnh hưởng sâu sắc đến việc thực hiện mục tiêu, nguyêntắc, phương pháp quản lý Do vậy, cần làm tốt công tác kế hoạch hóa xâydựng đội ngũ giảng viên của nhà trường, chú trọng nâng cao trình độ chuyênmôn, khả năng sư phạm và phát huy trách nhiệm, năng lực của đội ngũ giảngviên trong quá trình dạy học và quản lý dạy học các môn LLCT

1.3.5 Tác động từ động cơ học tập, trình độ nhận thức của sinh viên

Động cơ học tập, trình độ nhận thức của sinh viên không có sẵn, khôngbẩm sinh, di truyền và cũng không thể áp đặt mà có Động cơ học tập của sinhviên được hình thành dần dần trong quá trình học tập, rèn luyện Trong quátrình đó, vai trò của giảng viên là vô cùng quan trọng, nhất là đối với giảngviên dạy học các môn LLCT Giảng viên là người dẫn dắt sinh viên hướng tớitri thức không chỉ các môn LLCT mà còn giúp họ hình thành phương phápluận đúng đắn để tiếp cận tri thức của các môn học khác

Thực tiễn cho thấy, sinh viên Trường ĐHLĐXH có điểm thi đầu vàokhá cao và tương đối đồng đều ở các ngành, các khóa Họ rất nhạy bén trongviệc tiếp thu, lĩnh hội những tri thức mới, song các em lại có những biểu hiện

khác nhau về tính tích cực nhận thức trong quá trình học tập các môn LLCT:

có sinh viên tích cực, chăm chỉ, tự giác, say mê học tập; có sinh viên thờ ơ vớimôn học, học cho qua, học cho có; thậm chí, có một bộ phận không ít sinhviên lười học, chán học, bỏ tiết

Thực tiễn đó cho thấy, sinh viên Trường ĐHLĐXH tuy có trình độnhận thức tương đồng nhau nhưng động cơ học tập lại khác nhau Điều này cóảnh hưởng lớn đến hoạt động giảng dạy của giảng viên, khó tránh khỏi hạnchế về chất lượng học tập, từ đó, gây khó khăn cho công tác quản lý dạy họccác môn LLCT cho sinh viên tại Trường ĐHLĐXH

Vì vậy, trong quản lý giảng dạy các môn LLCT phải quan tâm đến việckích thích, phát huy tinh thần, thái độ học tập của sinh viên; động viên, khích

lệ sinh viên thông qua việc đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp dạyhọc, đổi mới cách kiểm tra, đánh giá… Để làm được điều này, trách nhiệmthuộc về nhiều phía nhưng trước hết phải thuộc về giảng viên - đối tượng trựctiếp tác động đến động cơ học tập của sinh viên

1.3.6 Tác động từ môi trường, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học của của nhà trường

Trường ĐHLĐXH là một môi trường năng động, là nơi đào tạo nguồnnhân lực có uy tín của Thủ đô và đất nước Đây được coi là môi trường rất tốt

để sinh viên học tập, rèn luyện và khẳng định được năng lực của bản thân.Tuy nhiên, không phải sinh viên nào cũng thích nghi được ngay với môitrường đó, đặc biệt là những sinh viên mới Họ phải đối diện với phương thức

tổ chức đào tạo hoàn toàn mới: từ chương trình đào tạo, tổ chức hoạt độngđào tạo, phương pháp giảng dạy - học tập, phương pháp kiểm tra đánh giá…Các yếu tố này sẽ là những thách thức đối với sinh viên nếu không đượchướng dẫn cụ thể Vì thế, đây được coi là trở lực lớn đối với việc dạy học cácmôn LLCT vì những môn này có khối lượng kiến thức sâu, rộng, trừu tượng,trong khi đó lại được bố trí ngay từ những học kỳ đâu tiên Trở lực này tácđộng rất lớn đến việc quản lý dạy học các môn LLCT

Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học của củanhà trường cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý dạy học các mônLLCT Các điều kiện đảm bảo cho quản lý dạy học LLCT ở ĐHLĐXH baogồm: hệ thống hội trường, phòng học, tủ sách, thư viện, tài liệu, giáo trình, sáchtham khảo, tạp chí chuyên ngành, bàn ghế, máy tính, máy chiếu… Những nămqua, tuy có sự đầu tư, mua sắm, tiếp nhận sử dụng, gìn giữ, sửa chữa và bảoquản cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ dạy học, song thiếu sự đồng bộ, thiếuphòng học, thư viện, phòng nghỉ và khu vui chơi giải trí cho giảng viên và sinhviên, diện tích xây dựng còn chật hẹp… Chính hạn chế này gây ra rào cảnkhông nhỏ trong việc dạy học và quản lý dạy học các môn LLCT, bởi lẽ, dạyhọc các môn LLCT có tính chất đặc thù khác với dạy học các môn khoa họckhác Dạy học các môn LLCT ở Trường ĐHLĐXH thường được tổ chức bởicác lớp ghép, có sĩ số đông, cần giảng đường đủ lớn để đủ sức chứa, đủ hiệnđại để phục vụ nhu cầu học tập ngày càng cao của sinh viên; hệ thống các mônLLCT vốn nhiều kiến thức trừu tượng, khó hiểu nên đòi hỏi sinh viên phảitham khảo nhiều loại sách khác nhau, cần thư viện cung cấp đủ số đầu sách và

số chỗ ngồi để sinh viên tự học, tự nghiên cứu; mỗi kỳ thi cuối học phần củacác môn LLCT thường rất đông sinh viên, cần phải chia nhỏ thành nhiều phòngthi, với đội ngũ giám thị đông đảo để đảm bảo tính công bằng, chống gian lận,tiêu cực trong thi cử

Như vậy, môi trường học tập tốt không chỉ thể hiện ở thương hiệu đàotạo đã được xã hội khẳng định mà còn thể hiện ở việc đáp ứng đầy đủ nhữngđiều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học Vì vậy, để nâng cao chấtlượng dạy học các môn LLCT ở Trường ĐHLĐXH cần phải xây dựng mộtmôi trường học tập lành mạnh, trang bị và đáp ứng đầy đủ các nhu cầu về cơ

sở vật chất, trang thiết bị phục vụ quá trình dạy học, tự học và vui chơi, giảitrí của giảng viên và sinh viên

* * Trong chương 1, trên cơ sở nghiên cứu lý luận, tác giả phân tích và hệthống hóa những vấn đề cơ bản của quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ởtrường đại học, theo chúng tôi: Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT là quátrình tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến toàn bộ hoạt động dạy và họccác môn LLCT nhằm nâng cao nhận thức, hình thành nhân cách, đạo đức củasinh viên, từ đó, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo của nhà trường Quá trìnhquản lý đó chịu sự tác động của nhiều yếu tố: bên trong - bên ngoài; khách quan

- chủ quan; thời cơ - thách thức; chất lượng đội ngũ… Sự tác động đó khôngdiễn ra đơn lẻ mà đan xen vào nhau, đòi hỏi cần phải nghiên cứu một cách đầy

đủ, chính xác để tận dụng tốt những thuận lợi, khắc phục những khó khăn nhằmmục tiêu nâng cao chất lượng dạy học các môn LLCT ở trường đại học hiện nay.Những nội dung được trình bày trong chương 1 là những vấn đề thuộc về lýluận, là cơ sở để khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học các môn LLCT ởTrường ĐHLĐXH được trình bày ở chương 2 Đồng thời, đó cũng là cơ sở đểđưa ra các biện pháp cho hoạt động quản lý dạy học các môn LLCT phù hợp vớitình hình thực tế ở Đại học ĐHLĐXH sẽ được trình bày ở chương 3

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

2.1 Khái quát tình hình Trường Đại học Lao động - Xã hội

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Trường Đại học Lao động - Xã hội

Trường ĐHLĐXH tiền thân từ trường Trung học Lao động - Tiềnlương Năm 1991, Trường hợp nhất với Trường Quản lý cán bộ Thươngbinh - Xã hội lấy tên là Trường Cán bộ Lao động - Xã hội Tháng 01/1999,trường được nâng cấp lên thành Trường Cao đẳng Lao động - Xã hội TheoQuyết định số 26/2005/QĐ-TTg ngày 31/01/2005 của Thủ tướng Chính phủ,trường được nâng cấp thành Trường ĐHLĐXH Năm 2007, Bộ Lao động,Thương binh & Xã hội quyết định sáp nhập Trường Kỹ nghệ I (thuộc Tổngcục Dạy nghề) thành Cơ sở Sơn Tây và Trường Trung học Lao động - Xãhội thành phố Hồ Chí Minh thành cơ sở 2 thuộc Trường Hiện nay, cơ sở 1của Trường ĐHLĐXH (đóng tại địa chỉ 43 Trần Duy Hưng, Cầu Giấy, HàNội) bao gồm 8 khoa, 10 phòng, đào tạo 3 hệ (cao đẳng, đại học, thạc sĩ) vớilưu lượng 9000 sinh viên mỗi năm

Trường ĐHLĐXH chịu sự quản lý trực tiếp của Bộ Lao động, Thươngbinh và Xã hội, chịu sự quản lý nhà nước về giáo dục của Bộ GD&ĐT, chịu

sự quản lý hành chính theo lãnh thổ của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.Tính đến nay, nhà trường đã có bề dày truyền thống 55 năm Trường lấy ngày27/5 hàng năm là ngày truyền thống của mình (ngày hợp nhất hai trường tiềnthân) và lấy năm 1961 (năm thành lập Trường Trung học Lao động - Tiềnlương) là năm thành lập trường

Sau 55 năm xây dựng và trưởng thành, nhà trường vinh dự được Nhànước tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý: Huân chương Độc lập hạng Nhì

(2006), hạng Ba (2001); Huân chương Lao động hạng Nhất (1996), hạng Nhì(1991), hạng Ba (1981) Đảng bộ nhà trường nhiều năm liền là Đảng bộ trongsạch, vững mạnh.

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Trường Đại học Lao động - Xã hội

* Về chức năng: ĐHLĐXH là trường đại học công lập trong hệ thống

giáo dục quốc dân của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là đơn vị sựnghiệp thuộc Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội, có chức năng đào tạo cán bộ

có trình độ thạc sĩ, đại học, cao đẳng, trung cấp về lao động - xã hội; đào tạonghề; nghiên cứu khoa học về lao động - xã hội theo quy định của pháp luật; bồidưỡng, đào tạo lại đội ngũ cán bộ theo yêu cầu chuyên môn; nghiên cứu, khaithác các dịch vụ chuyển giao khoa học, công nghệ gắn với yêu cầu phát triểnKT-XH của đất nước; hợp tác quốc tế về đào tạo và nghiên cứu khoa học

* Về nhiệm vụ: Đào tạo nguồn nhân lực có phẩm chất chính trị, đạo đức

có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp có trình độ thạc sĩ, đại học, caođẳng, trung cấp về lao động - xã hội và dạy nghề; nghiên cứu khoa học về laođộng - xã hội, kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học, sản xuất và cung cấpdịch vụ theo yêu cầu của xã hội; hợp tác quốc tế về đào tạo và nghiên cứu khoahọc; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ngành lao động - xã hội;quản lý và phát triển đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhân viên của trường đảm bảo

về số lượng, chất lượng và cơ cấu; tổ chức tuyển sinh và quản lý học sinh, sinhviên; tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với nhiệm vụ được giao; quản lýtài chính, tài sản theo quy định của pháp luật; thực hiện các nhiệm vụ khác do

Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội giao

2.1.3 Đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý của Trường Đại học Lao động - Xã hội

Hiện nay, trường ĐHLĐXH có 850 giảng viên, cán bộ quản lý, nhânviên và lao động hợp đồng Giảng viên cơ hữu nhà trường có 582 người,chiếm tỷ lệ 68,4% Đây là con số tương đối tốt với cơ sở giáo dục đại học.Giảng viên có chức danh giáo sư: 06 phó giáo sư: 82 tiến sĩ: 330 thạc sĩ và

154 cử nhân, kỹ sư Đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên đã được Nhà trườngtạo điều kiện học tập nâng cao trình độ quản lý, chuyên môn, chính trị, ngoạingữ và tin học Trong vài năm trở lại đây, Nhà trường đã gửi được hơn 10 cán

bộ, giảng viên làm nghiên cứu sinh ở nước ngoài

2.1.4 Cơ cấu Khoa Lý luận chính trị, trường Đại học Lao động - Xã hội

Đội ngũ giảng viên giảng dạy các môn LLCT đã có sự phát triển đáng

kể Riêng số giảng viên chuyên trách giảng dạy bộ môn LLCT đã dần được

bổ sung, hoàn thiện, có cơ cấu hợp lý, đảm bảo đủ về số lượng và chất lượng,

có nguồn kế cận, kế tiếp vững chắc 100% giảng viên có trình độ thạc sĩ,trong đó có 9/15 (chiếm 60%) giảng viên cơ hữu là tiến sĩ và nghiên cứu sinh

2.2 Thực trạng hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở Trường Đại học Lao động - Xã hội

2.2.1 Nhận thức, thái độ, trách nhiệm của các lực lượng về hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị

Hoạt động giảng dạy các môn LLCT ở trường đại học có ý nghĩa sốngcòn đối với quá trình đồng thuận tư tưởng, ổn định chính trị, bảo vệ và pháttriển lý luận khoa học, cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn Trongthời gian qua, hoạt động giảng dạy LLCT ở Trường ĐHLĐXH đã làm sáng tỏ

và luận chứng một cách khoa học những luận điểm nền tảng của chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng Cộngsản Việt Nam Điều đó thể hiện ở quá trình nhận thức, thái độ của các cấplãnh đạo, quản lý, đội ngũ giảng viên và sinh viên nhà trường trong thời gianqua đã có sự chuyển biến đáng kể Quá trình chuyển biến này là một trongnhững cơ sở quan trọng để đánh giá một cách chính xác nhất hiệu quả dạy học

và quản lý dạy học các môn LLCT ở Trường ĐHLĐXH hiện nay

Khi tiến hành khảo sát 250 cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viênđang công tác, học tập tại Trường ĐHLĐXH về thái độ học tập các mônLLCT của sinh viên, học viên đưa ra câu hỏi: “Về thái độ học tập các môn

LLCT của sinh viên ĐHLĐXH ở mức độ nào?”, kết quả thu được như sau

(xem Biểu đồ 2.1): 45 % số người được hỏi đánh giá thái độ học tập các môn

LLCT của sinh viên ở mức rất tốt và tốt, 29% ở mức khá Điều này bước đầutạo thuận lợi trong việc giảng dạy các môn LLCT trong nhà trường vì phầnlớn sinh viên đều có hứng thú, động cơ đúng đắn trong việc học tập Tuynhiên, vẫn còn một số lượng khá lớn sinh viên có thái độ học tập chưa tốt cácmôn LLCT (26% trung bình và yếu) gây ảnh hưởng không nhỏ đối với hoạtđộng dạy học các môn LLCT

Từ việc khảo sát thái độ học tập của sinh viên, chúng tôi tiến hành khảosát mức độ cần thiết của việc quản lý dạy học các môn LLCT với câu hỏi:

“Việc quản lý quá trình dạy học các môn lý LLCT ở Trường ĐHLĐXH có

cần thiết không?” nhằm đánh giá nhận thức của giảng viên và sinh viênTrường ĐHLĐXH về vấn đề này

Biểu đồ 2.1: Kết quả khảo sát thái độ học tập các môn LLCT của sinh viên ĐHLĐXH

Đơn vị tính: Tỷ lệ%

Nguồn: Kết quả nghiên cứu khảo sát của tác giả, năm 2016.