LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý HOẠT ĐỘNG dạy học môn TIẾNG VIỆT ở các TRƯỜNG TIỂU học, HUYỆN KIM THÀNH, TỈNH hải DƯƠNG HIỆN NAY

Trong xu thế phát triển tri thức ngày nay, giáo dục đào tạo được xem là chính sách, biện pháp quan trọng hàng đầu để phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới và Việt Nam không phải là ngoại lệ. Giáo dục đào tạo góp phần phần xây dựng đội ngũ lao động có trình độ cao làm giàu của cải vật chất cho xã hội đồng thời có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ sức đề kháng chống lại các cuộc “xâm lăng văn hóa” trong chính quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu. Giáo dục đào tạo nhằm phát huy năng lực nội sinh “đi tắt, đón đầu”, rút ngắn thời gian công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 12

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học

môn tiếng Việt ở các trường tiểu học 30

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, HUYỆN KIM THÀNH, TỈNH HẢI DƯƠNG 372.1 Khái quát vài nét về huyện Kim Thành, tỉnh Hải

Dương và giáo dục tiểu học trên địa bàn 372.2 Thực trạng hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các

trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 402.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở

các trường tiểu học huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Chương 3 BIỆN PHÁP VÀ KHẢO NGHIỆM BIỆN

PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC,

3.1 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở

các trường tiểu học huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 583.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xu thế phát triển tri thức ngày nay, giáo dục - đào tạo được xem làchính sách, biện pháp quan trọng hàng đầu để phát triển ở nhiều quốc gia trênthế giới và Việt Nam không phải là ngoại lệ Giáo dục - đào tạo góp phần phầnxây dựng đội ngũ lao động có trình độ cao làm giàu của cải vật chất cho xã hộiđồng thời có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ sức đề kháng chống lại các cuộc

“xâm lăng văn hóa” trong chính quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu Giáo dục - đào tạo nhằm phát huy năng lực nội sinh “đi tắt, đón đầu”, rút ngắn thời

gian công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Việt Nam khẳng định giáo dục đào tạo cùng với khoa học - công nghệ là quốc sách hàng đầu, là điều kiệnphấn đấu để đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp

-Nhận thức rõ vai trò của giáo dục - đào tạo đối với sự phát triển, Nghịquyết Đại hội lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam nêu rõ: “Đổi mới cănbản và toàn diện giáo dục, đào tạo theo hướng mở, hội nhập, xây dựng xã hộihọc tập, phát triển toàn diện năng lực, thể chất, nhân cách, đạo đức, lối sống,

ý thức tôn trọng pháp luật và trách nhiệm công dân Đổi mới khung chươngtrình, quan tâm hơn đến yêu cầu tăng cường kỹ năng sống, giảm tải nội dungtrong các bậc học phổ thông” [25, tr.77]

Đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập, sự phát triển của xã hội ngàynay một mặt mang lại cuộc sống vật chất đầy đủ cho con người nhưng mặtkhác nó lại làm nảy sinh tính ích kỉ, chỉ quan tâm đến việc thỏa mãn “cái tôi”.Những cám dỗ khiến con người đam mê đời sống vật chất mà coi nhẹ đờisống tinh thần Người ta có thể thờ ơ trước niềm vui hoặc nỗi buồn của nhữngngười xung quanh hay thản nhiên trước một câu chuyện buồn trong sách báohoặc trên phim ảnh, Đó là thái độ thờ ơ, lạnh nhạt đến tàn nhẫn, rất đáng

phê phán và lên án Để có “phương thuốc” đặc biệt chữa trị “bệnh vô cảm"

ấy, để con người sống một cách nhân văn hơn, hướng thiện hơn, trước hết phụthuộc vào chính mỗi cá nhân Tuy nhiên, không thể không nhắc tới vai trò củacác nhà trường, của những người làm công tác giáo dục Làm giàu tâm hồncác em bằng các bài văn, bài thơ, các tác phẩm văn chương nghệ thuật là việclàm vô cùng ý nghĩa và cần thiết.

Trong trường tiểu học, môn Tiếng Việt có một vai trò to lớn trong việchình thành và phát triển nhân cách của học sinh, nó không chỉ là nền tảng đểhọc sinh học tiếp cận các môn học khác ở cấp học cao hơn, mà còn có vai trò

to lớn trong việc hình thành, phát triển nhân cách của học sinh Vẻ đẹp thiênnhiên, truyền thống lịch sử, văn hóa, tài hoa của con người Việt Nam đượcghi lại trong văn học sẽ đi sâu vào đời sống tinh thần, tâm thức của học sinh,giúp học sinh cảm nhận được tâm hồn Việt Nam: yêu nước, cần cù, sáng tạo,thanh lịch, tế nhị, hiếu học, trọng lễ nghĩa

Nhận thức được vai trò của văn học, tiếng Việt trong hình thành và pháttriển nhân cách cho học sinh, thời gian qua các trường tiểu học trong cả nướcnói chung, các trường tiểu học ở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương nói riêng

đã chú trọng nâng cao chất lượng dạy học nói chung dạy học môn tiếng Việtnói riêng Vì vậy, chất lượng giáo dục từng bước được nâng lên, góp phầnhình thành và phát triển nhân cách ban đầu cho học sinh tiểu học

Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáo dục, việc dạy học môn tiếngViệt ở các trường tiểu học huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương hiện nay cònkhá nhiều hạn chế Kỹ năng viết văn, cảm thụ văn học của các em còn nhiềuhạn chế thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó công tácquản lý hoạt động dạy học môn học này thời gian qua còn nhiều bất cập

Do đó, việc nghiên cứu để tìm ra biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương hiện

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trên thế giới, quản lý trong nhà trường phổ thông được đặt ra từ rấtsớm Các nhà nghiên cứu quản lý Xô viết nhận định rằng: kết quả toàn bộhoạt động dạy học của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúngđắn, hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên

V.A.Xukhomlinxki, V.P.Xtrezicondin, Jaxapob đã nghiên cứu và đề ramột số vấn đề quản lý của Hiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm

vụ của Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng Riêng V.A.Xukhomlinxki đặc biệt coitrọng sự trao đổi giữa Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng để tìm ra cách quản lýhoạt động dạy học tốt nhất Tác giả cho rằng những cuộc trao đổi này như đònbẩy, nảy sinh ra những dự định mà sau này trong công tác quản lý được pháttriển trong lao động sáng tạo của tập thể sư phạm

Ở nước ta các nhà nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục, khoa họcquản lý giáo dục và quản lý nhà trường như Trần Kiểm, Thái Duy Tuyên,Trần Văn Kim, Vũ Như Thành, Lê Minh Đức, Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải,Đặng Quốc Bảo…đã làm sáng tỏ khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục,quản lý nhà trường và các hoạt động có liên quan

Tác giả Đặng Bá Lãm (chủ biên) cuốn sách “Quản lý nhà nước về giáo dục - lý luận và thực tiễn” [40], tác giả đã đi sâu phân tích làm rõ khái

niệm và phạm vi quản lý nhà nước về giáo dục, các mô hình quản lý giáodục, đổi mới quản lý nhà nước về giáo dục ở nước ta; các tác giả Đặng QuốcBảo, Vũ Quốc Chung trong cuốn sách “Một số vấn đề lí luận và thực tiễn về lãnh đạo và quản lí giáo dục trong thời kí đổi mới” [4], đề cập đến những

vấn đề về năng lực và phát triển năng lực đối với cán bộ quản lý giáo dục;giám sát trong cơ quan quản lí giáo dục nhà trường; quản lý sự thay đổitrong giáo dục ở bối cảnh mới; quản lý chất lượng giáo dục, quản lí thông tintrong nhà trường

Tập trung nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động dạy học ở các nhàtrường có các công trình khoa học như: Viên Thị Dung (2002), với luận văn

thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục về "Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường tiểu học tại thành phố Thanh Hoá"[18]; Nguyễn

Tuấn Huy (2005), với luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục về

“Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường Tiểu học của Phòng Giáo dục huyện Yên Lạc - tỉnh Vĩnh Phúc”[33]; Nguyễn Thanh Tịnh (2006), với luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục về “ Biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với trường Tiểu học của Phòng Giáo dục quận 1- Thành phố Hồ Chí Minh”[59]

Các đề tài luận văn đã đi sâu đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạyhọc ở các trường tiểu học, nêu cách thức khắc phục hạn chế yếu kém trongquản lý hoạt động dạy học, từ đó chỉ ra biện pháp thực hiện nhằm nâng caochất lượng quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học cho phù hợp vớitình hình thực tiễn đặt ra

Bên cạnh các đề tài luận văn còn có các bài viết của các nhà quản lýgiáo dục, các giáo viên tâm huyết với nghề trên báo giáo dục về vấn đề quản

lý hoạt động dạy học như: Thạc sĩ Hồ Đăng Quang(2015) “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giám đốc trung tâm ngoại ngữ trên địa bàn thành phố Huế” [50] Bài báo đã đi sâu đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học

và đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giám đốc cáctrung tâm ngoại ngữ ở địa bàn thành phố Huế, trong đó tập trung vào ba nhómbiện pháp cơ bản là quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên, đào tạo, bồidưỡng đội ngũ và quản lý quá trình học tập của học viên; Thạc sĩ Lê Ngộ,trưởng phòng Giáo dục tiểu học Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa Thiên Huế

(2012) “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà trường của hiệu trưởng trường tiểu học”[48] Bài báo giới thiệu một số biện pháp nâng cao

công tác xây dựng kế hoạch; thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình đánh giágiáo viên tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp; tổ chức, quản lý hiệu quả việc tổchức dạy học 2 buổi/ngày; phân công giáo viên giảng dạy đi theo lớp trongmột số năm học; hình thành văn hóa dự giờ trong hội đồng nhà trường

Bàn về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểuhọc, có các đề tài luận văn như: luận văn Thạc sĩ tiêu biểu như: Ngô Việt Hà

(2014), với luận văn thạc sĩ chuyên ngành khoa học giáo dục về “Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học thành phố Uông bí, tỉnh Quảng Ninh” [26], tác giả đã nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về quản lý

hoạt động dạy học môn Tiếng Việt, đánh giá thực trạng và đề xuất các biệnpháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học thànhphố Uông bí, tỉnh Quảng Ninh; Phạm Thị Lan Thanh (2015), với luận văn

thạc sĩ chuyên ngành khoa học giáo dục về “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Việt 1 theo phương án Công nghệ giáo dục ở các trường tiểu học huyện Lâm Thao, Phú Thọ” [57], đề tài đã nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về

quản lý hoạt động dạy học Tiếng Việt 1 theo phương án công nghệ giáo dục,đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học TiếngViệt 1 theo phương án công nghệ giáo dục ở các trường tiểu hoc huyện LâmThao, tỉnh Phú Thọ

Nhìn chung, các đề tài luận văn đã tập trung nghiên cứu làm rõ nhữngvấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học mônTiếng Việt, đi sâu đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trườngtiểu học, nêu cách thức khắc phục hạn chế yếu kém trong quản lý hoạt độngdạy học môn Tiếng Việt, từ đó chỉ ra biện pháp thực hiện nhằm nâng cao chấtlượng quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học cho phù hợp với tìnhhình thực tiễn đặt ra Song việc áp dụng kết quả nghiên cứu trên để nâng caohiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu họchuyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương không thật sự phù hợp Hiện nay, chưa có

công trình nào nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt

ở các trường tiểu học huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương, trong khi yêu cầuthực tiễn về giáo dục và đào tạo của huyện đang đặt ra những vấn đề mới phải

giải quyết Vì vậy, tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng

Việt ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương” làm đề tài

luận văn là phù hợp và không trùng lặp với các công trình đã nghiên cứutrước đó

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, đề xuất biện phápquản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện KimThành, tỉnh Hải Dương, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học môntiếng Việt nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung ở các trường tiểu họchuyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn tiếngViệt ở trường tiểu học

Làm rõ thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở cáctrường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ởcác trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành,tỉnh Hải Dương

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện

5 Giả thuyết khoa học

Quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học môntiếng Việt ở các trường tiểu học huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương nói riêngphụ thuộc vào các yếu tố khách quan và chủ quan khác nhau Nếu các chủ thểquản lý thực hiện tốt các biện pháp như: Tổ chức giáo dục nâng cao nhận thứccho các lực lượng trong và ngoài nhà trường về vai trò, tầm quan trọng của môntiếng Việt ở các trường tiểu học; tổ chức chặt chẽ hoạt động giảng dạy của giáoviên; theo dõi, giám sát chặt chẽ và tổ chức tốt hoạt động học tập môn tiếng Việtcủa học sinh; chỉ đạo đổi mới phương pháp và sử dụng thiết bị dạy học; tăngcường kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn tiếng Việt; tổ chức tốt hoạt độngđào tạo, bồi dưỡng chuyên môn của đội ngũ giáo viên dạy môn tiếng Việt ở cáctrường tiểu học, thì chất lượng dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu họchuyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương được nâng lên

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục,đào tạo; nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của các cấp về giáo dục và đào tạo vàquản lý giáo dục, đào tạo Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, tác giả sửdụng các quan điểm tiếp cận hệ thống - cấu trúc; lịch sử - lôgíc và quan điểmthực tiễn trong nghiên cứu khoa học

* Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết.

Thực hiện việc thu thập, nghiên cứu tài liệu; phân tích, tổng hợp, hệthống hoá, khái quát hoá các tài liệu về giáo dục và đào tạo, đặc biệt là nhữngtài liệu có liên quan đến các văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhànước về giáo dục và đào tạo, quản lý hoạt động dạy và học; nghiên cứu cácbáo cáo tổng kết của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành, Sở Giáodục và Đào tạo tỉnh Hải Dương về quản lý hoạt động dạy học nói chung vàdạy học môn tiếng Việt nói riêng

Phương pháp nghiên cứu từ các sản phẩm, công cụ quản lý như nộidung chương trình, sách giáo khoa, kế hoạch dạy học, đề kiểm tra, kết quảkhảo sát

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

Phương pháp quan sát: quan sát hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý

của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong công tác quản lý hoạt động dạy họcmôn Tiếng Việt ở các trường tiểu học; hoạt động giảng dạy của giáo viên vàhọc tập của học sinh để rút ra những kết luận về nội dung nghiên cứu

Phương pháp điều tra: điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi đối với 60người (cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh); 15 chuyên viên ở phòng Giáodục và Đào tạo huyện Kim Thành, 36 giáo viên ở các trường tiểu học tronghuyện Kim Thành

Phương pháp toạ đàm, trao đổi: tọa đàm, trao đổi với một số cán bộ,giáo viên ở các trường về thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môntiếng Việt trong những năm qua và phương hướng quản lý hoạt động dạy họcmôn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dươngtrong những năm tiếp theo

Phương pháp tổng kết thực tiễn: nghiên cứu báo cáo tổng kết năm học,

cáo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành, nhằm tìm hiểu kinhnghiệm về quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học môn tiếng Việtnói riêng

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: tài liệu giảng dạy, chuyên môn của

giáo viên và các sản phẩm học tập môn tiếng Việt của học sinh

Phương pháp chuyên gia: xin ý kiến của các nhà khoa học giáo dục vềmột số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan tới việc nghiên cứu của đề tài

Ngoài ra, tác giả còn sử dụng phương pháp thống kê toán học để phântích, xử lý các kết quả nghiên cứu

7 Ý nghĩa của đề tài

Hệ thống hóa và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về quản lý hoạtđộng dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học Luận văn góp phần làm

rõ được thực trạng và đề xuất được một số biện pháp quản lý hoạt động dạyhọc môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Kết quả nghiên cứu luận văn là tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán

bộ quản lý và cho giáo viên các trường tiểu học quan tâm, nghiên cứu vấn

đề này

8 Kết cấu của đề tài

Đề tài được cấu trúc gồm phần mở đầu, 3 chương, kết luận và kiếnnghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

MÔN TIẾNG VIỆT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở trường tiểu học

Theo tác giả Nguyễn Văn Hộ thì “dạy học là con đường tối ưu nhấtgiúp cho người học tiếp cận; nắm vững kinh nghiệm xã hội được phản ánhtrong các khái niệm khoa học do loài người tích luỹ với sự tham gia điềuchỉnh hợp lý về mặt tổ chức trong những khoản thời gian xác định họ đạt vớimục đích do nhu cầu xã hội đặt ra với từng trình độ nhận thức tương ứng”.Hoặc “Dạy học là phương tiện đem lại hiệu quả lớn lao trong việc phát triển

hệ thống năng lực hoạt động trí tuệ của người học”

Như vây, dạy học là hoạt động nhận thức của học sinh dưới sự tổ chức, điều khiển của giáo viên nhằm đạt được mục tiêu đề ra.

Trong lịch sử phát triển của giáo dục và nhà trường, dạy học tồn tại nhưmột hoạt động xã hội, nó gắn liền với hoạt động của con người Để thực hiệncác nhiệm vụ giáo dục: giáo dục trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thể chất,giáo dục thẩm mỹ và giáo dục lao động, nhà trường phải dựa vào nhiều conđường có mối quan hệ biện chứng với nhau là dạy học, lao động sản xuất,trong đó dạy học là phương tiện quan trọng nhất Như vậy, dạy học là conđường cơ bản nhằm phát triển trí tuệ nói riêng và hình thành phát triển nhâncách cho thế hệ trẻ nói chung Dạy học là hoạt động được tiến hành một cách

có tổ chức, có kế hoạch có nội dung và phương pháp sư phạm của người giáoviên phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm nhận thức của người học

Hoạt động dạy học là một hệ toàn vẹn gồm hoạt động dạy và hoạt độnghọc luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau Sựtương tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó giảng dạy giữ vaitrò chủ động, định hướng, hướng dẫn người học thực hiện tốt việc lĩnh hội

Dạy học là hoạt động kép bao gồm dạy (do thầy đảm nhận) và học (dotrò đảm nhận) Dạy và học có liên hệ tác động lẫn nhau không thể thiếu nhau,thầy giữ vai trò lãnh đạo, tổ chức điều khiển hoạt động của học sinh Học sinhgiữ vai trò tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động họccủa bản thân

Hoạt động dạy và học đều có những nét chung mang thuộc tính bảnchất và đều có các yếu tố cấu trúc của mọi hoạt động Tuy nhiên, hai hoạtđộng đó lại có những điểm khác biệt về chủ thể, đối tượng, mục đích, phươngtiện và kết quả hoạt động như:

Chủ thể của hoạt động dạy là thầy và tập thể sư phạm; chủ thể của hoạt

động học là trò, là tập thể những người được giáo dục

Đối tượng của hoạt động dạy là hoạt động của học sinh, là các quan hệ

giao lưu giữa chúng; đối tượng của hoạt động học là hoạt động của loài ngườitrong việc nhận thức và cải tạo hiện thực khách quan, trong các quan hệ xãhội đa dạng

Mục đích của hoạt động dạy là cải biến và hoàn thiện hoạt động nhận

thức, kỹ năng thực hành của học sinh, là hình thành và phát triển nhân cáchcủa người học phù hợp với nhu cầu đòi hỏi của xã hội; mục đích của hoạtđộng học là nhằm chiếm lĩnh kinh nghiệm xã hội giá trị văn hóa của loàingười để lại, trên cơ sở đó mà hình thành năng lực sáng tạo trong việc cảitạo tự nhiên và xã hội, biết chung sống với những gì quy định sự tồn tại củahọc sinh

Phương tiện của hoạt động dạy bao gồm những công cụ vật chất,

phương pháp, hình thức tổ chức tác động sư phạm, tổ chức quản lý, trong đóphải kể tới cả những phẩm chất nhân cách và năng lực sư phạm của giáo viên;phương tiện của hoạt động học bao gồm những công cụ vật chất, nhữngphương pháp và hình thức tổ chức các loại hoạt động nhận thức, khoa học

định hướng giá trị, hoạt động sản xuất, chính trị xã hội, văn hóa - thẩm mỹ,thể dục thể thao mà học sinh được tổ chức tham gia

Kết quả hoạt động của dạy là chất lượng và trình độ mới của hoạt động

và giao lưu của học sinh đã được hình thành, kể cả chất lượng và trình độ mới

về sự phát triển nhân cách của học sinh Kết quả của hoạt động dạy còn thểhiện ở sự hoàn thiện trình độ tri thức và kỹ năng giáo dục, sự thỏa mãn nhữngnhu cầu chính trị, đạo đức, nghiệp vụ của giáo viên; Kết quả của hoạt độnghọc là những khả năng mới của học sinh trong việc nhận thức, cải biến hiệnthực, là sự phát triển những thuộc tính của nhân cách học sinh phù hợp vớinhu cầu xã hội Hai hoạt động dạy và học tồn tại, thống nhất với nhau trong

sự khác biệt về chức năng hoạt động, vì thế nó là một hoạt động đặc biệt,song sự tích hợp những kết quả của mỗi hoạt động do các chủ thể mang lại

sẽ tạo nên kết quả của sự phát triển nhân cách của học sinh

Từ phân tích ở trên, có thể khái quát: Dạy học là hoạt động dưới sự tổchức, điều khiển, lãnh đạo của người giáo viên làm cho học sinh tự giác, tíchcực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức học tập của mìnhnhằm thực hiện có hiệu quả những nhiệm vụ dạy học

Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm chi phối tất cả các hoạt độngkhác trong nhà trường Hoạt động dạy học thực hiện các nhiệm vụ: làm chohọc sinh nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống cơ bản, có những

kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, lao động và đời sống Hoạt động nàylàm phát triển tư duy độc lập sáng tạo, hình thành những năng lực cơ bản vềnhận thức và hành động của học sinh, hình thành ở học sinh thế giới quankhoa học, lòng yêu tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, đó chính là động cơ học tậptrong nhà trường và định hướng hoạt động của học sinh

Hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học là những tác động của giáo viên và học sinh trong việc truyền thụ và lĩnh hội những kiến

thiện nhân cách cho học sinh Nói cách khác, đây là hoạt động nhận thức của học sinh dưới sự tổ chức, điều khiển của giáo viên dạy môn toán nhằm đạt được mục tiêu đề ra.

Tiếng Việt là một môn học có đặc thù riêng, là bộ môn quan trọngtrong nhà trường phổ thông nói chung, bậc tiểu học nói riêng Nó là sự kếthợp hài hòa giữa tính khoa học và nghệ thuật Bằng những hình tượng vàngôn từ phong phú sinh động của mình, môn học cung cấp cho người họcnhững kiến thức về cuộc sống cũng như những điều bí ẩn trong tâm hồn conngười, trong mỗi sự vật, hiện tượng Từ đó, nó tác động tới tâm tư, tình cảm

và góp phần quan trọng để hình thành và phát triển nhân cách, tâm hồn chothế hệ trẻ Hơn nữa, tuổi trẻ là lứa tuổi giàu cảm xúc, dễ rung động trước cáiđẹp, môn tiếng Việt sẽ góp phần hướng tư duy học sinh đến Chân - Thiện -

Mỹ, hình thành phẩm chất trong sáng của mỗi học sinh

Văn học nói chung, tiếng Việt nói riêng là một hình thái ý thức xã hộiđặc thù, là cội nguồn đời sống và sự phản ánh chân thực chính nghệ thuậtđời sống ấy, đồng thời là một hình thái quan niệm nhân sinh về xã hội Tínhđặc thù của văn học chính là ở chỗ nó là một hình thái phản ánh thẩm mỹ vàbao giờ cũng cần tưởng tượng Tính chất tưởng tượng hư cấu đem lại chovăn học những khả năng to lớn

Văn học, tiếng Việt được coi là “trò diễn bằng ngôn từ” bởi nó mangtính hình tượng, tính biểu cảm sinh động, tính hàm súc đa nghĩa, tính cá thểhóa cao trong giảng dạy và tiếp nhận mà không một môn học nào có được.Tác phẩm văn học trở thành tín hiệu thẩm mỹ không chỉ mang đến thôngtin mà còn bao hàm trong nó nhiều tầng nghĩa: tầng nghĩa trực tiếp, tầngnghĩa do hình dung tưởng tượng và tầng ý được tạo ra từ hai tầng nghĩatrên kết hợp với vốn sống riêng của mỗi cá nhân Do đó, người học đượccoi là người đồng sáng tạo lên tác phẩm, thiếu người đọc thì hoạt động vănhọc chẳng khác gì một tiếng kêu vô vọng vang lên giữa cánh đồng hoang

và mọc đầy cỏ dại Mối quan hệ nhà văn - tác phẩm - thầy trò trong dạy họcvăn là mối quan hệ biện chứng Người thầy văn học, tiếng Việt không chỉđược nói đến bên cạnh góc độ nghề nghiệp như các môn học khác, mà còn làmột nhà phê bình văn học, mà cái khó ở đây là người thầy phải tìm được ýtưởng sâu xa, trừu tượng, tiềm ẩn mà tác giả gửi gắm để truyền cảm trong vănhọc nghệ thuật, kích thích tính sáng tạo trong tư duy, tâm hồn học sinh ở mỗithời đại, theo xu hướng, mục đích giáo dục

Hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học bao gồm hoạtđộng dạy môn tiếng Việt của giáo viên và hoạt động học môn tiếng Việt củahọc sinh

Hoạt động dạy môn tiếng Việt của giáo viên: đó là việc chuẩn bị lên kế

hoạch giảng dạy môn tiếng Việt của giáo viên Giáo viên cần lên kế hoạchgiảng dạy cho cả năm học, theo học kỳ và linh hoạt theo từng tuần Giáo viên

cần căn cứ yêu cầu cần đạt về chuẩn kiến thức kĩ năng của môn Tiếng Việt ở

từng tiết dạy, tiến hành tổ chức các hoạt động kiểm tra bài cũ, giới thiệu bàimới, hình thành kiến thức, luyện tập thực hành, củng cố Để đạt được mụctiêu đề ra, giáo viên cần phối hợp các phương pháp, sử dụng phương tiện vàquỹ thời gian một cách có hiệu quả

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn tiếng Việt của học sinh Hiệnnay, có các cách đánh giá như sau: đánh giá thường xuyên bằng nhận xét; đánhgiá thông qua kiểm tra định kỳ cuối học kỳ và cuối năm học bằng các hình thức

tự luận, trắc nghiệm khách quan; kết hợp với đánh giá của người dạy, cha mẹhọc sinh với việc tự đánh giá của người học Khi kiểm tra, đánh giá cần chútrọng cả kiến thức lý thuyết và thực hành đặc biệt là vận dụng vào những tìnhhuống gắn với đời sống, phát triển bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết

Hoạt động học tập môn tiếng Việt của học sinh: là để tìm hiểu kiến

thức hay luyện tập thực hành, học sinh có thể tham gia hoạt động nhóm, hoạt

môn tiếng Việt của học sinh thông qua xây dựng kế hoạch tự học, nội dung,thời gian và nề nếp tự học; công tác tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập củabản thân.

1.1.2 Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học

Quản lý là một hiện tượng xã hội, có vai trò quan trọng trong sự ổnđịnh và phát triển của xã hội Nhiều nhà nghiên cứu đã tìm hiểu khái niệm vềquản lý dưới góc độ khác nhau

Quản lý là nhân tố không thể thiếu được trong đời sống và sự pháttriển của xã hội Xã hội loài người đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển vớinhiều hình thái xã hội khác nhau và đồng thời cũng trải qua nhiều hình thứcquản lý khác nhau Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại đến nayđều rất coi trọng vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển của xãhội Nó là một phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử Ở mỗigóc độ tiếp cận và hoạt động, người ta có thể đưa ra một quan niệm vềquản lý khác nhau

Theo C.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo Một con người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” [39, tr 480]

Theo Từ điển Tiếng Việt, quản lý mang ý nghĩa của động từ: Quản làtrông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định Lý là tổ chức và điềukhiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, quản lý là:

“Tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [43].

Theo quan điểm kinh tế học, nhà kinh tế học người Mỹ - FredericWiliam Taylor (1856-1915) cho rằng quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng,chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất

và rẻ tiền nhất

Với nhà lý luận quản lý kinh tế Pháp A Fayon (1841-1925) thì quản lý

là đưa xí nghiệp tới đích, cố gắng sử dụng các nguồn lực (nhân, tài, vật, lực)của nó

Nhà toán học A.N Kolmogorov cho rằng quản lý là quá trình gia côngthông tin thành tín hiệu điều chỉnh hoạt động của máy móc hay cơ thể sống

Khi nói về vai trò của quản lý trong xã hội, hai tác giả Paul Hersey vàKen Blanc Heard trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” cho rằng: “Quản lý làmột quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý với người bị quản lý, nhằmthông qua hoạt động của cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác đểđạt mục tiêu của tổ chức”

Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là quá trình tác động liên tục

có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (S - O)

về các mặt chính trị, xã hội, kinh tế, văn hoá bằng một hệ thống các nguyêntắc pháp luật, chính sách, phương pháp và giải pháp quản lý tạo ra những điềukiện cho sự phát triển của khách thể và tạo ra uy tín

Còn tác giả Nguyễn Đức Trí cho rằng: Quản lý là một quá trình tácđộng có định hướng (có chủ đích), có tổ chức, có lựa chọn trong số cáctác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng và môi trường,nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó pháttriển tới mục tiêu đã định Theo GS Hà Thế Ngữ và GS Đặng Vũ Hoạt thì:

"Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý làmột hệ thống, là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêunhất định"

Trong giáo dục học, Giáo sư Hà Thế Ngữ đã viết: “Thành công của cảicách giáo dục ở nước ta sẽ tuỳ thuộc phần lớn vào những cố gắng củng cố tổchức và cải tiến quản lý trong hệ thống giáo dục quốc dân” Để đơn giản hoángười ta hiểu quản lý là cai trị một bộ máy bằng cách vạch ra mục tiêu cho bộmáy và đồng thời tìm kiếm biện pháp tác động vào bộ máy để đạt tới mụctiêu Bản chất của quản lý là cai trị, bên cạnh thuyết phục là cưỡng chế.

Theo Đỗ Hoàng Toàn: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có địnhhướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quảnhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đề ra trong điềukiện biến động của môi trường

Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin: “Quản lý xã hội một cáchkhoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ haynhững hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội, trên cơ sở vận dụng đúng đắnnhững quy luật và xu hướng khách quan vốn có của nó nhằm bảo đảm chohoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra

Hoạt động quản lý bao giờ cũng gắn với hoạt động có ý thức củacon người và toàn xã hội dưới tác động của hoàn cảnh nhằm định hướng

sự vận động và phát triển của đối tượng cần quản lý theo một mục đíchnhất định Khái niệm đó phải bao quát được tất cả mọi hoạt động của conngười Đồng thời khái niệm “quản lý” cũng như bất kỳ một khái niệm nàokhác cũng phải xây dựng theo những quy tắc khái niệm Trong các quanđiểm về quản lý đã nêu trên ta nhận thấy hầu như các quan điểm đó chưabao quát được mọi hoạt động của con người Có định nghĩa chưa nêuđược khuynh hướng vận động của đối tượng quản lý theo mục đích hoạtđộng của con người

Các cách lý giải quan điểm về quản lý tuy có những khía cạnh khácnhau, nhưng về bản chất và nội dung đều thống nhất: Quản lý là lao động điềukhiển lao động, về bản chất nó là quá trình điều chỉnh mọi quá trình xã hội về

tư tưởng văn hoá, kinh tế chính trị, giáo dục, pháp luật…, quản lý giữ vai tròquan trọng trong sự tiến bộ xã hội Chúng ta có thể hiểu khái niệm quản lýtheo nghĩa chung nhất: Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý một cách hợp quy luậtnhằm đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường

Quá trình quản lý bao gồm các khâu: dự báo, lập kế hoạch, thực hiện, điềuphối, chỉ đạo điều hành và kiểm tra đánh giá Trong quá trình quản lý thì chủ thểquản lý là tác nhân tạo ra các tác động quản lý nhằm dẫn dắt đối tượng quản lý

đi đến mục tiêu Chủ thể có thể là một người, một bộ máy quản lý gồm nhiềungười Đối tượng quản lý tiếp nhận các tác động của chủ thể quản lý

Chức năng quản lý là một dạng hoạt động quản lý đặc biệt thông qua

đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm đạt được một mụctiêu nhất định Có bốn chức năng: Chức năng kế hoạch hoá: chức năng tổchức; chức năng chỉ đạo; chức năng kiểm tra

Từ các quan niệm trên, ta thấy: quản lý là một quá trình tác động có ýthức, có định hướng và có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lýnhằm đạt được mục tiêu đã đề ra một cách hiệu quả nhất trong điều kiện biếnđộng của môi trường Quá trình quản lý mang tính tổng hợp, không tuân theonhững quy định cứng nhắc mà phải mềm dẻo linh hoạt

Hoạt động dạy học nói chung, hoạt động dạy học môn tiếng Việt nóiriêng là hoạt động mang tính đặc trưng của tất cả các loại hình nhà trườngbậc tiểu học Theo đó, mọi hoạt động khác của trường tiểu học đều phải hỗtrợ đắc lực cho hoạt động dạy học nói chung và hoạt động dạy học môntiếng Việt nói riêng Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở cáctrường tiểu học là quản lý trực tiếp các hoạt động dạy học - giáo dục diễn

ra ở nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục

Hoạt động dạy học chiếm hầu hết thời gian trong các hoạt động giáo

hoạt động dạy học là sự tác động có quy luật của nhà quản lý đến giáo viên vàhọc sinh bằng các giải pháp quản lý nhằm đạt được mục đích dạy học - giáodục của nhà trường.

Quản lý hoạt động dạy học nói chung, hoạt động dạy học môn tiếngViệt nói riêng là nội dung vô cùng quan trọng trong quản lý ở trường trunghọc cơ sở hiện nay, vì giáo dục thực hiện cả chức năng giáo dục và chức năngphát triển Giáo viên môn tiếng Việt cùng với giáo viên các bộ môn kháckhông chỉ là chủ thể của mọi hoạt động dạy học mà còn là người điều khiểnquá trình học tập của học sinh Nhiệm vụ chính của giáo viên là hoạt độnggiảng dạy, đó là việc truyền đạt kiến thức về ngôn ngữ, tiếng Việt và văn học

và những giá trị về tư tưởng, văn hoá, đạo đức, phẩm chất cần trang bị chohọc sinh Đồng thời, giáo viên có nhiệm vụ phải thường xuyên học tập, rènluyện, bồi dưỡng, tu dưỡng để nâng cao trình độ về mọi mặt nhằm nâng caochất lượng, hiệu quả hoạt động giảng dạy của mình

Quản lý hoạt động dạy học thực chất là những tác động của chủ thểquản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và họcsinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hìnhthành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo củanhà trường Quản lý hoạt động dạy học tập trung vào những nội dung sau:

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên: giáo viên vừa là đối tượng quản

lý trong mối quan hệ các cấp quản lý bên trong nhà trường (Ban giám hiệu, tổtrưởng chuyên môn ), vừa là chủ thể quản lý (trong mối quan hệ với họcsinh) Quản lý hoạt động dạy của giáo viên bao gồm các nội dung như: Quản

lý việc xây dựng, thực hiện kế hoạch và chương trình giảng dạy; quản lý việcsoạn bài và chuẩn bị bài trên lớp; quản lý việc cản tiến nội dung chương trình,phương pháp, hình thức tổ chức dạy học; quản lý việc kiểm tra, đánh giá kếtquả học tập của học sinh; quản lý việc thực hiện hồ sơ chuyên môn; quản lýviệc khai thác sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Quản lý hoạt động học của học sinh: Học sinh vừa là đối tượng vừa là

chủ thể tự quản lý quá trình học tập của mình Nội dung quản lý hoạt độnghọc của học sinh bao gồm: Giáo dục động cơ, ý thức, thái độ học tập của họcsinh; hướng dẫn phương pháp học tích cực cho học sinh; xây dựng những quyđịnh cụ thể về nề nếp học tập trên lớp, ở nhà; phối hợp giữa nhà trường và giađình trong giáo dục học sinh; khen thưởng và kỷ luật học sinh; tổ chức kiểmtra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Như vậy, quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của các chủ thể quản lý đến quá trình tổ chức thực hiện các hoạt động giảng dạy môn học của giáo viên và học tập của học sinh, nhằm bảo đảm cho hoạt động dạy học môn học đạt được mục đích đã xác định

Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt là một bộ phận hữu cơ trong

hệ thống quản lý giáo dục của các trường tiểu học, có sự tham gia của cácnhân tố:

Một là: chủ thể quản lý trực tiếp hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở

các trường tiểu học là: hiệu trưởng, ban giám hiệu nhà trường, tổ tiếngViệt, và chính bản thân đội ngũ giáo viên Trong các lực lượng quản lý

hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học thì hiệu trưởng là

chủ thể quản lý chính Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm cao nhấttrước cấp ủy, ban giám hiệu, chính quyền địa phương, ngành giáo dục,trước nhân dân, về chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạy và họcmôn học này nói riêng

Hai là, đối tượng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các

trường tiểu học là nội dung môn tiếng Việt được quy định trong chương trìnhkhung do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định; là đội ngũ giáo viên tiếng Việt, các

các lực lượng trực tiếp dạy và học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học chịu

sự tác động, điều khiển của chủ thể quản lý Như vậy, giáo viên dạy môn tiếngViệt vừa là chủ thể vừa là khách thể trong hệ thống quản lý

Ba là, mục đích quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường

tiểu học là nhằm bảo đảm cho hoạt động dạy và học môn học của giáo viên vàhọc sinh đạt kết quả ngày càng cao, góp phần thực hiện tốt mục tiêu quản lý

và nhiệm vụ giáo dục của nhà trường

Bốn là, nội dung quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các

trường tiểu học thực chất là quản lý việc thực hiện tốt các thành tố của quátrình dạy học, các nhiệm vụ quyết định đến chất lượng dạy và học của giáoviên và học sinh trong nhà trường; đó là việc cụ thể hoá mục tiêu giáo dục,thông qua: quản lý thực hiện tốt chương trình, nội dung, kế hoạch giảng

dạy môn học của giáo viên; quản lý các hoạt động giảng dạy môn tiếng

Việt của giáo viên theo đúng quy chế, các quy định giáo dục của nhàtrường; công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên; hoạt động học tậpcủa học sinh Đồng thời quản lý tốt hoạt động kiểm tra, đánh kết quả hoạtđộng giảng dạy môn tiếng Việt của giáo viên, hoạt động học tập của họcsinh Quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho hoạt động dạy học gópphần nâng cao chất lượng dạy và học môn tiếng Việt, đạt được mục đíchquản lý của nhà trường

Năm là, phương pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở

các trường tiểu học rất phong phú, đa dạng, bao gồm toàn bộ những cáchthức, biện pháp tác động, điều khiển của chủ thể quản lý đến đối tượngquản lý bằng hệ thống công cụ, phương tiện nhằm đạt được mục tiêu quản

lý đã xác định Việc xác định phương pháp quản lý hoạt động dạy học môntiếng Việt ở các trường tiểu học phải bảo đảm tính khoa học, thống nhất,khả thi, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của giáo viên, tăng cường hiệuquả quản lý nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp, trong đó phương pháp quản lý

hành chính, phương pháp giáo dục - tâm lý, phương pháp kích thích lànhững phương pháp chủ đạo, được sử dụng phổ biến Hoạt động dạy học làhoạt động trí tuệ, hết sức căng thẳng, do đó cần lựa chọn và sử dụng cácphương pháp quản lý phù hợp với đối tượng quản lý là con người mới manglại tác dụng, hiệu quả cao.

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các

trường tiểu học

Quản lý hoạt động dạy học dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu

học thực chất là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy của giáo viên

và hoạt động học tập của học sinh Trong quản lý hoạt động dạy học dạy học

môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, các chủ thể quản lý cần thực hiện các

điều kiện thực tế để tiến hành hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường

tiểu học đạt kết quả tốt

Kế hoạch dạy học là việc làm rất quan trọng của nhà quản lý giáo dục ởcác trường tiểu học nhằm đạt tới các mục tiêu của hoạt động quản lý giáo dụcnói chung và quản lý hoạt động dạy học môn học nói riêng Đồng thời, còn là

cơ sở cho các cấp, tổ bộ môn kịp thời điều chỉnh thời lượng sau giảng dạymôn học, bài giảng tiếng Việt cho học sinh, chống tình trạng quá tải, dồn épchương trình dẫn đến hiệu quả dạy học không cao

Việc quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên dựa theo kế hoạchgiảng dạy và quản lý hoạt động học tập môn tiếng Việt của học sinh là thể

quản lý nghiêm túc của cán bộ quản lý Tuy nhiên, trong bản kế hoạch cũngcần có sự điều chỉnh linh hoạt khi hoàn cảnh thực tế thay đổi ảnh hưởng đếnviệc hoàn thành kế hoạch.

Trên cơ sở yêu cầu chung công tác giáo dục và yêu cầu riêng của bộmôn tiếng Việt, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của cáccấp quản lý và tình hình cụ thể của nhà trường, của tổ tiếng Việt, của từng

cá nhân để đề ra kế hoạch phù hợp Hiệu trưởng phải là người hướng dẫngiáo viên quy trình xây dựng kế hoạch, giúp họ biết xác định mục tiêu đúngđắn và biết tìm ra các biện pháp để thực hiện các mục tiêu đó

Quản lý việc xây dựng kế hoạch của các bộ phận cũng như của mỗi

giáo viên trong trường là việc làm đòi hỏi sự sâu sát của người Hiệu trưởng.Hiệu trưởng là người hướng dẫn giáo viên quy trình kế hoạch, giúp họ biếtxác định mục tiêu đúng đắn và biết tìm ra các biện pháp để thực hiện cácmục tiêu đó

1.2.2 Quản lý nội dung, chương trình dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học

Nội dung, chương trình dạy học là văn bản do Bộ Giáo dục và Đàotạo ban hành, được triển khai thực hiện cụ thể đối với các nhà trường; đồngthời quy định cụ thể cụ thể mục đích, mục tiêu của môn học, phạm vi và hệthống nội dung môn học, số tiết dành cho môn học nói chung và dành chotừng phần, chương của môn học; là căn cứ để cấp trên chỉ đạo, thanh tra,kiểm tra các hoạt động giảng dạy, nhà trường và mỗi giáo viên triển khaihoạt động giảng dạy và học sinh học tập; chi phối trực tiếp, là khâu trọngyếu quyết định chất lượng giảng dạy của giáo viên, chất lượng giáo về mặtchuyên môn của nhà trường Quản lý, thực hiện chương trình, nội dung

giảng dạy môn tiếng Việt ở các trường tiểu học là nhiệm vụ của tất cả các

cán bộ quản lý nhà trường, của giáo viên và học sinh

1.2.3 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên và học tập môn tiếng Việt của học sinh ở các trường tiểu học

Quản lý hoạt động giảng dạy giữ vai trò rất quan trọng trong quá trình thựchiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục của giáo viên ở các trường tiểu học Đội ngũ

cán bộ quản lý tham gia quản lý giáo viên với hoạt động giảng dạy môn tiếng Việt

ở các trường tiểu học bao gồm: hiệu trưởng, ban giám hiệu, tổ bộ môn và chínhbản thân giáo viên Cùng với việc quản lý, bồi dưỡng phát triển tốt đội ngũ giáoviên, quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên là điều kiện tiên quyết có ảnh

hưởng lớn đến chất lượng giảng dạy môn tiếng Việt ở các trường tiểu học Nội dung quản lý đội ngũ giáo viên với hoạt động giảng dạy môn tiếng Việt ở các

trường tiểu học được đề cập ở đây là quản lý về mặt chuyên môn, nghiệp vụ giảngdạy, quản lý việc thực hiện chương trình, nội dung giảng dạy; quản lý các khâu,các bước quá trình giảng dạy môn ngữ văn (quản lý công tác chuẩn bị giảng dạy;quản lý phân công giảng dạy; quản lý việc thực hiện các hoạt động giảng dạy;quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của giáo viên đối với học sinh )

* Quản lý việc thực hiện chương trình nội dung dạy học của giáo viên

Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch giáo dục theomục tiêu của nhà trường, nó là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ giáo dục vàĐào tạo ban hành Yêu cầu đối với giáo viên nói chung, giáo viên dạy môntiếng Việt ở các trường tiểu học nói riêng là phải nắm vững chương trình,

tổ chức thực hiện đúng chương trình dạy học quy định Theo đó, từng giáo

viên môn tiếng Việt ở các trường tiểu học phải nắm chắc nội dung và phạm

vi kiến thức dạy học của môn học mà mình đảm nhiệm giảng dạy cho cácđối tượng (học sinh các lớp); sử dụng phương pháp dạy học hiệu quả.Trong quá trình dạy học, giáo viên cần vận dụng các hình thức tổ chức dạyhọc đa dạng, phong phú, kết hợp giữa các hình thức dạy học trên lớp, ngoàilớp, một cách khoa học, hợp lý; tránh việc cắt xén chương trình, dồn ép

rộng phạm vi kiến thức cập nhật, hiện đại nhằm trang bị cho người họcphông kiến thức rộng hơn, rõ hơn, sâu hơn, thuận lợi trong lĩnh hội và họctập, nghiên cứu.

* Quản lý hoạt động chuẩn bị bài giảng của giáo viên

Soạn bài là khâu quan trọng nhất trong việc chuẩn bị của giáo viên, đó

là quá trình lao động sáng tạo của từng giáo viên; nó thể hiện sự suy nghĩ, lựachọn, quyết định của giáo viên về nội dung, phương pháp giáo dục, hình thứclên lớp phù hợp với đối tượng học sinh Do đó, quản lý việc soạn bài và chuẩn

bị bài của giáo viên cần đạt được các yêu cầu như: Đảm bảo tính tư tưởng,tính giáo dục của bài giảng; thực hiện soạn bài phải đúng quy chế, chu đáo,chống việc đối phó; đảm bảo nội dung, tri thức khoa học và trở thành nề nếp,đảm bảo chất lượng

* Quản lý hoạt động lên lớp và các hình thức tổ chức dạy học của giáo viên

Hoạt động dạy và học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học hiện nay

được thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp với hệ thống bài

học cụ thể Vì vậy, quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt của giáo viên,

các nhà trường cần có những biện pháp cụ thể, linh hoạt, hiệu quả, nhằmnâng cao chất lượng giờ lên lớp của giáo viên Theo đó, chú trọng quản lý:giờ lên lớp của giáo viên; thực hiện đúng thời gian, nội dung bài giảng đãchuẩn bị; chất lượng quá trình giảng bài và cách thức giải quyết từng nộidung bài giảng theo chương trình; khả năng thuyết trình, sử dụng ngônngữ, mở rộng nội dung, liên hệ thực tiễn của giáo viên; khả năng quan sát

và bao quát lớp học của giáo viên; việc thực hiện mục tiêu của bài giảng;việc duy trì không khí học tập của lớp học, kiểm tra nhận thức của ngườihọc sau bài giảng,…

* Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của giáo viên đối với học sinh

Kiểm tra, đánh giá là một yêu cầu, nhiệm vụ tất yếu trong quá trìnhdạy học ở tất cả các môn học; đó là quá trình thực hiện của giáo viên songsong với quá trình dạy học ở nhà trường, nhằm thu thập và xử lý thông tin

về trình độ, khả năng thực hiện nhiệm vụ và đánh giá kết quả học tập củahọc sinh; trên cơ sở đó đề ra những biện pháp phù hợp giúp học sinh pháthuy những mặt mạnh, khắc phục yếu kém ngày càng tiến bộ Thông quaviệc hoạt động kiểm tra, đánh giá của giáo viên sẽ giúp các cấp quản lýtrong nhà trường nắm chắc chất lượng dạy - học, kịp thời điều chỉnh hoạtđộng dạy học của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh, đáp ứngmục tiêu giáo dục Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh cần đạt được những yêu cầu cơ bản như: Thực hiện nghiêmquy chế giáo dục, đào tạo của nhà trường; thực hiện nghiêm túc các vănbản hướng dẫn về đánh giá, xếp loại học sinh; đảm bảo đúng thực chất,công bằng, chính xác; có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của các cấp quản lýtrong nhà trường; chỉ rõ những ưu, khuyết điểm và biện pháp khắc phục đốivới các tổ chức, giáo viên và học sinh

* Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp và sử dụng thiết bị dạy học môn tiếng Việt.

Hiện nay, cán bộ quản lý thường tập trung chỉ đạo giáo viên thực hiện cácphương pháp dạy học tích cực Tuy nhiên, với mục tiêu đặt ra hiện nay, các nhàquản lý cần chỉ đạo giáo viên và học sinh đổi mới cách dạy và học theo hướngthực hành giao tiếp, chú trọng rèn các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết Cụ thể là: tổchức để học sinh hoạt động độc lập hoặc hoạt động theo nhóm khi học các loạibài học khác nhau của môn tiếng Việt; tổ chức các tiết học vui, trong đó sử dụngcác trò chơi, truyện kể (có kèm theo hình ảnh minh họa) làm phương tiện hỗ trợ

Quản lý việc sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học môn tiếng Việt

là thực hiện các biện pháp quản lý để việc lựa chọn phương tiện, thiết bị phùhợp với đặc trưng môn học và sử dụng chúng trong dạy học tiếng Việt có hiệuquả nhất Quản lý việc sử dụng phương tiện, thiết bị bao gồm quản lý việc sửdụng sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và các thiết bị dạy học hiện đại Tuynhiên, nếu như ở một số môn khoa học khác, việc đưa các thiết bị trình chiếuhoặc các phương tiện dạy học vào giờ dạy thường không bị hạn chế về tầnsuất sử dụng thì đặc trưng dạy học tiếng Việt khiến cho việc sử dụng thiết bịquá nhiều hay quá ít trong giờ học đều ảnh hưởng đến hiệu quả học tiếngViệt Bên cạnh đó việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng mang lại hiệu quảđặc biệt trong dạy học tiếng Việt

* Giáo viên tự quản lý hoạt động giảng dạy của bản thân

Mỗi giáo viên, theo phân công của bộ môn tiếng Việt có trách nhiệmquản lý hoạt động giảng dạy tại lớp học mà mình đảm nhận Nội dung tự

quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên môn tiếng Việt ở các trường tiểu

học bao gồm: Thực hiện chương trình dạy học được phân công; quản lýhoạt động học tập của học sinh

* Quản lý hoạt động học môn tiếng Việt của học sinh.

Quản lý hoạt động học tập của học sinh, giáo viên phải bao quátđược cả không gian và thời gian học tập để điều hoà, cân đối chung.Điều khiển chúng hoạt động phù hợp với tính chất và quy luật của hoạtđộng dạy và học Quản lý hoạt động học tập của học sinh đặt ra với nhà quản

lý giáo dục không chỉ trên bình diện khoa học giáo dục mà còn là một đòi hỏi

có ý nghĩa về tinh thần trách nhiệm của nhà quản lý giáo dục với sự nghiệpgiáo dục thế hệ trẻ Các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinhthường được áp dụng hiện nay là: tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy họctập của học sinh; phát động phong trào thi đua học tập,

Muốn nâng cao chất lượng học tập không chỉ quản lý tốt việc học tập

mà còn phải luôn giải quyết tốt mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình

nhằm cung cấp được những thông tin về tình hình và kết quả học tập, rènluyện của mỗi học sinh từ nhà trường, thầy cô giáo đến với phụ huynh; vàthông tin phản hồi về việc tự học ở nhà của học sinh từ phụ huynh đến nhàtrường; đấu mối trong việc đưa ra các phương pháp giáo dục ý thức học tậpcủa học sinh.

1.2.4 Quản lý cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật bảo đảm cho hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học

Cơ sở vật chất kỹ thuật là điều kiện trực tiếp để nâng cao hiệu quảdạy học Do đó, quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giảng dạy là sự tác độngphù hợp với quy luật của chủ thể quản lý trường học đến đối tượng quản lý

có liên quan tới lĩnh vực cơ sở vật chất kỹ thuật giảng dạy, bao gồm:phương tiện vật chất, kỹ thuật và sản phẩm khoa học - công nghệ đượchuy động vào hoạt động giảng dạy trong nhà trường, nhằm hỗ trợ các hoạt

động giảng dạy môn tiếng Việt ở các trường tiểu học vận hành đạt tới mục

tiêu giáo dục

Quản lý sử dụng các phương tiện, thiết bị phục vụ cho hoạt động

dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học vừa bao gồm các hoạt động

quản lý phương tiện thiết bị dạy học nói chung, để việc sử dụng cácphương tiện, thiết bị trong hoạt động dạy học bảo đảm phù hợp và hiệuquả nhất Quản lý việc sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học bao gồmquản lý việc sử dụng sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và các thiết bị dạyhọc khác Việc ứng dụng công nghệ thông tin một cách hợp lý cũng manglại hiệu quả và ý nghĩa rất quan trọng

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học

1.3.1 Tác động từ phương hướng, mục tiêu phát triển mới của nhiệm vụ giáo dục

Trong bối cảnh xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế hiện nay đã tạo

ra sự biến đổi sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội đối với tất

cả các quốc gia trong đó có nước ta, đòi hỏi về giáo dục, đặt ra những yêu cầumới về giảng dạy, quản lý hoạt động giảng dạy, để đáp ứng yêu cầu về giáodục - đào tạo cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Hiện nay và những năm tiếp theo, Đảng, Nhà nước xác định tập trunglãnh đạo nhằm tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ, vững chắc về chất lượnggiáo dục - đào tạo Nâng cao chất lượng dạy tốt, học tốt, phục vụ tốt và quản

lý tốt Tiếp tục nâng cao chất lượng cán bộ, giáo viên thông qua các khoáđào tạo, bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong quản lý và giảngdạy Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại, lấy người họclàm trung tâm, tăng cường bổ sung kiến thức, giá trị thẩm mỹ và tinh thầncho học sinh Vì vậy, trong tương lai, mục tiêu xây dựng và phát triển củagiáo dục phổ thông nói chung và tiểu học nói riêng sẽ có những bước pháttriển mới

Đây là những mục tiêu lớn, chi phối và tác động mạnh mẽ, toàn diệnđến quá trình giáo dục ở phổ thông mà trực tiếp là dạy học và quản lý hoạtđộng dạy học nói chung và dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học nóiriêng; đồng thời đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với quá trình giảng dạy củagiáo viên, học tập môn tiếng Việt của học sinh để đáp ứng với sự phát triểnmới của nhiệm vụ giáo dục ở bậc tiểu học hiện nay

1.3.2 Tác động từ chương trình, nội dung, kế hoạch và các văn bản pháp quy về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học

Chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học nói chung, dạy học môntiếng Việt ở các trường tiểu học nói riêng là khâu trọng yếu, tác động toàndiện, sâu sắc tới toàn bộ quy trình quản lý, tới nhận thức và hành động củagiáo viên trong hoạt động dạy học, thúc đẩy việc đổi mới chương trình, nội

dung kế hoạch dạy học một cách phù hợp, bảo đảm chất lượng, hiệu quả dạyhọc của nhà trường

Do đó, mỗi nhà trường phải thiết kế được hệ thống chương trình, nộidung, kế hoạch dạy học môn tiếng Việt cụ thể, rõ ràng, chính xác, thiết thực

và khả thi Chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học môn tiếng Việt ở cáctrường tiểu học phải được sắp xếp theo hệ thống thống nhất, bảo đảm tính ổnđịnh, lâu dài và phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục, đối tượng dạy học

và nhiệm vụ dạy học của giáo viên, đồng thời phải được đạt được mục tiêuquản lý

Chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học môn tiếng Việt ở cáctrường tiểu học phải sát với mục tiêu dạy học, thuận lợi cho quá trình triểnkhai thực hiện nhiệm vụ và kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động dạy họccủa giáo viên Cấu trúc của chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học môntiếng Việt ở các trường tiểu học phải mang tính mềm dẻo, linh hoạt và khoahọc, trong đó được chỉ rõ khối lượng kiến thức giảng dạy, các kỹ năng vàcác giá trị tinh thần khác mà giáo viên, học sinh cần đạt được trong từngbài giảng

Các văn bản quản lý, quy chế, quy định… trong quản lý hoạt động dạyhọc môn tiếng Việt ở các trường tiểu học vừa là công cụ mang tính pháp lýtrong quản lý mọi hoạt động, vừa là căn cứ quy định rõ ràng đối với tổ chức

và mọi giáo viên trong thực hiện nhiệm vụ, trong kiểm tra, đánh giá hoạt độngnày của giáo viên, bảo đảm cho hoạt động giáo dục, dạy học của nhà trườngngày càng đi vào nề nếp và có hiệu quả hơn

  Hiện nay, chương trình môn tiếng Việt ở các trường tiểu học do BộGiáo dục và Đào tạo ban hành còn nặng nề, ít mang tính thực tiễn, ngữ liệudạy luyện từ và câu trong sách giáo khoa và sách giáo viên nhiều chỗ chưachính xác Việc quy định thời lượng tiết học gây áp lực lớn cho người dạy và

gian tiết học (tất cả đều phải qua 5 bước quy định) Việc vận dụng đổi mớiphương pháp chưa linh hoạt, chưa sáng tạo dẫn đến việc đặt nhiều câu hỏi,làm vỡ vụn tiết dạy Tình trạng lạm dụng máy chiếu (thực chất chỉ mang tính

hỗ trợ, minh họa) nên dẫn đến tình trạng “chiếu chép” (thay cho “đọc chép” trước đây) Đề kiểm tra môn tập làm văn hàng năm chưa có tính mới, ít

-gắn với thực tiễn, chưa tạo sự hấp dẫn, chưa tạo tiền đề cho học sinh trìnhbày, sáng tạo,…Thực trạng này ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động dạy học vàquản lý dạy học môn học này

Như vậy, chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học và các văn bảnpháp quy về quản lý dạy học môn tiếng Việt là những định hướng, điềukhiển, chỉ đạo việc xác lập và thực hiện các biện pháp quản lý nâng caochất lượng hoạt động dạy học môn học này cho học sinh tiểu học ở mỗi nhàtrường hiện nay

1.3.3 Tác động từ nhận thức và năng lực quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt của cán bộ quản lý ở các trường tiểu học

Văn học là tấm gương phản ánh cuộc sống M Gorki từng khẳng định:

“Văn học là nhân học” Chức năng cao cả và ý nghĩa nhân văn của văn học vô

cùng lớn Nó là nguồn mạch trong trẻo nuôi dưỡng cho những giá trị nhân văncao đẹp của con người: Lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, hay những đạo

lý dân tộc như lễ, hiếu, tín, nghĩa, Trong xã hội hiện đại hôm nay, càng cầnhơn bao giờ hết những phẩm chất cao quý đó ở mỗi con người, nên môn tiếngViệt trong trường tiểu học có vai trò, vị trí rất quan trọng

Để quản lý tốt hoạt động dạy học môn tiếng Việt trong trường tiểu học,các cấp quản lý trong nhà trường cần nhận thức đầy đủ những đặc trưng trongmục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp, hoạt động dạy và học môntiếng Việt, cũng như kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn học này Ngoài

ra, họ cũng cần có nhận thức đúng, đủ về mục tiêu, nội dung, phương phápquản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt Việc nhận thức đầy đủ về các vấn

đề trên giúp đội ngũ quản lý các trường có những tác động đúng đắn đếnhoạch định kế hoạch dạy học của môn học cho từng khối lớp ở cấp học vàthực hiện các giải pháp tổng thể cho việc nâng cao chất lượng học tập môntiếng Việt trong nhà trường.

Để có hiệu quả trong công tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dụctrong hoạt động dạy học, người hiệu trưởng cùng các cán bộ quản lý ở trườngtiểu học phải hiểu rõ mục tiêu, nội dung, nắm chắc các phương pháp, cácnguyên tắc giáo dục xã hội chủ nghĩa; phải là những nhà giáo có kinh nghiệm,

có năng lực, có uy tín chuyên môn; là con chim đầu đàn của tập thể giáo viên

và biết cách tổ chức hoạt động dạy học trong nhà trường một cách hiệu quả

Như vậy, sự nhận thức, năng lực, kinh nghiệm của cán bộ quản lý ở trườngtiểu học có tác động rất lớn đến kết quả quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt

1.3.4 Tác động từ trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên giảng dạy môn tiếng Việt và sựu hứng thú học tập của học sinh

Giáo viên dạy tiếng Việt trong trường tiểu học là những người đượcđào tạo về chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm Tuy nhiên, dù bằng cấp tươngđương nhau nhưng trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên là khôngđồng đều Điều này ảnh hưởng lớn đến hoạt động dạy học môn tiếng Việt vì

nó vốn là một môn học đòi hỏi hứng thú của cả giáo viên và học sinh Dạytiếng Việt không chỉ dạy kiến thức mà giáo viên còn có nhiệm vụ định hướngcảm xúc, tình cảm, sự rung động đối với các chất liệu văn thơ của giáo viên

và cho học sinh Người giáo viên không chỉ là người thầy mà còn là nhà phêbình văn học, là sợi dây liên kết giữa tác phẩm và học sinh, là người tạo điềukiện cho học sinh chủ động tiếp thu tác phẩm chứ không phải là người áp đặtkiến thức cho học sinh Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt trong nhàtrường cần phải quan tâm đến nhân tố đặc biệt là người thầy

Kết quả học tập của môn tiếng Việt cũng như bất kỳ môn học nào đềuphụ thuộc vào sự tích cực học tập của người học Để có kết quả cao trong họctập, học sinh phải hứng thú với các phân môn của môn tiếng Việt, các emphải tích cực suy nghĩ, tích lũy kiến thức, trải nghiệm thực tiễn, sáng tạo tronghọc tập

1.3.5 Tác động từ việc đảm bảo cơ sở vật chất, phương tiện dạy học

và điều kiện xã hội của địa phương

Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện dạy học cũng là yếu tố quantrọng ảnh hưởng tới chất lượng dạy học Việc quản lý hoạt động dạy họcmôn tiếng Việt sẽ có hiệu quả cao nếu trường lớp được xây dựng khangtrang, đúng qui định, điều kiện, phương tiện dạy học hiện đại được trang bịđầy đủ và đồng bộ Hoàn cảnh xã hội tác động đến việc quản lý trong trườngtiểu học theo cả chiều hướng tích cực và tiêu cực

Việc quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở trường tiểu học sẽmang lại hiệu quả thiết thực khi nhận được sự quan tâm trong công tác lãnh đạocủa cấp trên Với những chính sách và đường lối đúng đắn, hợp lý, các cấp lãnhđạo có thể khuyến khích, động viên hoạt động dạy học trong nhà trường

Phong trào giáo dục tại địa phương cũng là yếu tố quan trọng ảnhhưởng tới hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở trường tiểu học Nếu học sinh

có phong trào hiếu học, địa phương và gia đình quan tâm, coi trọng việc họccủa con em thì chắc chắn chất lượng dạy học và giáo dục sẽ tốt hơn Đối vớicác địa phương khi nhận thức của các cấp, các ngành, các lực lượng xã hội

và của nhân dân về công tác giáo dục còn chưa cao, đời sống kinh tế - xã hộicòn nhiều khó khăn, hạn chế trong việc tuyên truyền nâng cao nhận thức vềcông tác giáo dục trong toàn cộng đồng Việc xây dựng cho được một cơ chếphối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa nhà trường, gia đình và xã hội là một yêucầu cấp thiết để phát triển sự nghiệp giáo dục tại địa phương cũng như tạo

được môi trường học tập rộng khắp nhằm nâng cao chất lượng của hoạt độngdạy học.

Hiện nay, chế độ chính sách đối với giáo viên phổ thông, trong đó cógiáo viên tiểu học có mặt chưa thỏa đáng Đồng lương của giáo viên chưa đủtrang trải cuộc sống, giáo viên phải làm thêm nhiều việc khác, từ đó thiếu thờigian đầu tư, nghiên cứu bài dạy Áp lực đời sống thường ngày đã làm chogiáo viên thiếu tâm huyết với nghề, thiếu sáng tạo trong giảng dạy

Chính vì vậy, trong quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt, các chủthể quản lý ở các trường tiểu học cần chú ý đến yếu tố tác động này

*

* *

Quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy họcmôn tiếng Việt nói riêng là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý nhà trường.Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở trường tiểu học là nội dung, cáchthức mà chủ thể quản lý cụ thể hóa để thực hiện các chức năng quản lý giáodục và mục tiêu quản lý giáo dục Làm tốt công tác quản lý hoạt động dạy họcmôn tiếng Việt sẽ có tác dụng thúc đẩy đội ngũ giáo viên không ngừng phấnđấu vươn lên, bồi dưỡng về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm; giúpngười học điều chỉnh phương pháp học và tự giác trong học tập đáp ứng yêucầu đổi mới dạy và học trong giai đoạn hiện nay

Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ một số khái niệm cơ bản về hoạt độngdạy học môn tiếng Việt, quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở cáctrường tiểu học, luận văn đã làm rõ nội dung quản lý hoạt động dạy học môntiếng Việt ở các trường tiểu học; chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến quản lýhoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, để làm cơ sở khoahọc cho tác giả khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh

Hải Dương, góp phần thúc đẩy chất lượng giáo dục của các trường, đáp ứngyêu cầu sự nghiệp đổi mới toàn diện nền giáo dục trong thời kỳ mới hiện nay.

và giáo dục tiểu học trên địa bàn

2.1.1 Tình hình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Kim Thành là huyện nằm ở phía Đông của tỉnh Hải Dương Bắc giáphuyện Kinh Môn, ranh giới là sông Kinh Môn Nam giáp huyện An Lão củathành phố Hải Phòng, ranh giới là sông Lạch Tray Tây giáp huyện Thanh

Hà, ranh giới là con sông Rạng Đông giáp huyện An Dương của thànhphố Hải Phòng

Kim Thành là huyện có diện tích 112,9 km², dân số 124.439 người, mật

độ dân số trung bình 1.102 người/km² Các đơn vị hành chính gồm có: 20 xã

và 1 thị trấn Trung tâm huyện lỵ là thị trấn Phú Thái

Trên địa bàn huyện có quốc lộ 5 và đường sắt Hà Nội - Hải Phòng chạyqua rất thuận lợi trong giao lưu kinh tế với các tỉnh thành trong khu vực,ngoài ra còn có hệ thống tỉnh lộ 188 và 186 đi các huyện khác trong tỉnh

Huyện Kim Thành nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có độnóng và độ ẩm cao Có hai con sông lớn chảy qua địa bàn huyện là sông KinhMôn và sông Rạng, đây là nguồn cung cấp nước ngọt cho sinh hoạt và sản

xuất, đồng thời cũng là nguồn phù sa, mang lại sự màu mỡ cho đất để pháttriển nông nghiệp Huyện Kim Thành có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sảnxuất nông nghiệp, đặc biệt là cây trồng vụ đông, tạo cho huyện có cây trồngphong phú đa dạng như cây lương thực (lúa, ngô), cây thực phẩm (rau, hànhtỏi, dưa hấu…).

Huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương là vùng đất có bề dày về truyềnthống lịch sử văn hóa và tinh thần hiếu học Ngay sau khi hòa bình lập lạinăm 1954, Kim Thành đã có những trường học đầu tiên Trải qua quá trìnhphát triển, cho tới nay toàn huyện Kim Thành đã có 72 cơ sở giáo dục,trong đó 70 cơ sở giáo dục công lập (21 trường mầm non, 24 trường tiểuhọc, 21 trường trung học cơ sở, 3 trường trung học phổ thông, 1 Trung tâmgiáo dục thường xuyên), 1 trường trung học phổ thông dân lập, 1 Trungtâm kỹ thuật tổng hợp - hướng nghiệp - dạy nghề tư thục; bình quân mỗi

xã, thị trấn có 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường trung học

cơ sở Toàn huyện có 33 trường học đạt chuẩn quốc gia Đội ngũ nhà giáo

và cán bộ quản lý đủ về số lượng, trình độ đào tạo ngày càng cao: tỷ lệ giáoviên đạt chuẩn ở các cấp học là 100%; tỷ lệ giáo viên trên chuẩn là 77%(trong đó cấp tiểu học là 100%)

Về chất lượng giáo dục đào tạo, năm 2012 huyện được công nhận đạtchuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu họcđúng độ tuổi mức độ 2 và phổ cập giáo dục cấp trung học cơ sở Cơ sở vậtchất các trường đang được đầu tư, xây dựng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại,

tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 84%, trang thiết bị dạy học, sách thư viện đáp ứngnhu cầu giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh

2.1.2 Tình hình chung về giáo dục tiểu học huyện Kim Thành

* Quy mô trường, lớp, học sinh cấp tiểu học

Toàn huyện có 24 trường tiểu học, trong đó có 18 trường đạt chuẩn

Quốc gia, đạt tỷ lệ 75% Tất cả các trường đều tổ chức học 2 buổi/ngày

Theo kết quả thống kê ở phụ lục 1 về số lượng học sinh tiểu họctrong những năm qua, chúng ta nhận thấy thời gian 5 năm gần đây số họcsinh ở tiểu học có xu hướng tăng, dẫn đến số lớp học tăng Tuy nhiên sốlượng trường, lớp cấp tiểu học đã đảm bảo tiếp nhận đủ số học sinh theohọc, đáp ứng yêu cầu của Điều lệ trường học “không vượt quá 35 họcsinh/lớp” [7].

* Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên

Tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên của toàn huyện là 673, trong đó

có 48 cán bộ quản lý, 553 giáo viên, 72 nhân viên Tổng số giáo viên đứnglớp là 553, số giáo viên trong biên chế là 511, số giáo viên hợp đồng 42 Độingũ giáo viên có đủ các loại hình đáp ứng yêu cầu giáo dục Tỷ lệ cán bộquản lý, giáo viên trên chuẩn 100%, trong đó đại học 385/556, tỉ lệ: 69,24%

Từ phụ lục 2 cho thấy, số giáo viên ở các trường hiện nay cơ bản đủđịnh biên theo thông tư số 35/2006/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 23/8/2006.Thông tư liên tịch hướng dẫn định mức biên chế viên chức ở các cơ sở giáodục phổ thông công lập quy định: mỗi lớp được bố trí biên chế không quá 1.5giáo viên, mỗi trường được bố trí 01 giáo viên làm Tổng phụ trách Đội Nhưvậy, trong thời gian qua, số lượng giáo viên tiểu học của huyện Kim Thành cơbản đủ với tỷ lệ và đáp ứng hiệu quả nhiệm vụ dạy và học Tính đến năm2014-2015 tỷ lệ giáo viên trên một lớp tại các trường tiểu học huyện KimThành đạt 1.67 giáo viên trên một lớp, thừa 0.17 giáo viên trên một lớp so vớiquy định Mặt khác, với xu thế số lớp tiểu học đang tăng dần thì trong nhữngnăm tới số lượng giáo viên của huyện Kim Thành sẽ ổn định về số lượng để

có điều kiện nâng cao về chất lượng đội ngũ

* Cơ sở vật chất, kỹ thuật trường học

Diện tích, khuôn viên của 24/24 đơn vị đã được quy hoạch, 23 trườngđược cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Tỉ lệ phòng học kiên cố đạt87,7% Tất cả các trường có đủ thiết bị dạy học theo quy định của Bộ Giáodục và Đào tạo và thường xuyên mua sắm bổ sung trang thiết bị hiện đại

Hiện nay, sáu trường có phòng máy vi tính dạy tin học Theo kết quả thống kê(phụ lục 3), chúng tôi nhận thấy, trong những năm qua, việc đầu tư cơ sở vậtchất, trang thiết bị kỹ thuật cho các nhà trường nói chung và các trường tiểuhọc nói riêng đã được Huyện uỷ, Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dânhuyện Kim Thành đặc biệt quan tâm đầu tư nâng cấp, sửa chữa và xây mới.Nhiều trường đã chủ động thực hiện tốt chính sách xã hội hoá giáo dục cóhiệu quả theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hóa, do vậy kết quả đạt được rất tíchcực: cơ sở vật chất trường lớp khang trang, trang thiết bị dạy học được tăngcường đáp ứng hiệu quả cho việc đổi mới phương pháp dạy và học Tuy nhiênmột số trường vẫn còn khó khăn về cơ sở vật chất như cơ sở vật chất xuốngcấp, thiếu các trang thiết bị hiện đại, thiếu phòng học do tăng lớp, thư viện và

đồ dùng dạy ở một số trường còn nghèo nàn, sân chơi, bãi tập để tổ chức cáchoạt động ngoài giờ lên lớp chưa đảm bảo vì thế ảnh hưởng không tốt đếnviệc giáo dục toàn diện cho học sinh

* Chất lượng giáo dục

Trong thời gian qua, nhờ có sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Sở Giáodục và Đào tạo Hải Dương, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành,chất lượng giáo dục cấp tiểu học của huyện Kim ngày càng được củng cố vànâng cao Tỷ lệ học sinh xếp loại học lực giỏi năm sau cao hơn năm trước.Công tác giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục những giá trị truyền thống, giáodục pháp luật cho học sinh luôn được nhà trường, gia đình và toàn xã hộiquan tâm Không có học sinh bỏ học, tỷ lệ học sinh lưu ban trong thời gianvừa qua đã giảm xuống rõ rệt Học sinh hoàn thành chương trình tiểu họctrong những năm gần đây đều đạt 100%

Ngoài ra, công tác giáo dục toàn diện theo định hướng phát triển nănglực học sinh cũng được coi trọng và thường xuyên quan tâm từ trường đếnhuyện Nhà trường tích cực phối hợp với với hội cha mẹ học sinh nhằm độngviên, khuyến khích các em tham gia các sân chơi bổ ích, phù hợp như thi đấuthể thao, giao lưu Tiếng Anh, giải Toán trên mạng,…

2.2 Thực trạng hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

2.2.1 Thực trạng hoạt động giảng dạy môn tiếng Việt của giáo viên ở các trường tiểu học, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương.

* Đối với việc lập kế hoạch dạy học.

Việc lập kế hoạch dạy học là một khâu rất quan trọng, giúp giáo viên xácđịnh nhiệm vụ trong tâm của năm học, của từng học kỳ và trọng tâm của tháng,của tuần Qua đó, các nhà quản lý cũng nắm rõ nội dung làm việc của từng giáoviên và thời gian tiến hành, cách tiến hành ra sao để công việc quản lý đạt hiệuquả tốt hơn Thực tế cho thấy 100% giáo viên đã thực hiện tốt việc lập kế hoạchdạy học Kế hoạch dạy học được xây dựng đầy đủ theo năm, tháng, tuần và đượclãnh đạo nhà trường ký duyệt thường xuyên, đúng quy định

* Soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp.

Khâu soạn bài và chuẩn bị bài trên lớp cũng hết sức quan trọng Nếunhư khâu lập kế hoạch dạy học là xác định nhiệm vụ dạy học trong từng thờiđiểm thì khâu soạn bài và chuẩn bị trên lớp thực hiện một phần nhiệm vụ ấy.Khi soạn bài giáo viên phải hình dung được mục tiêu bài học về nhận thức,thái độ, tình cảm và kỹ năng Căn cứ mục tiêu, giáo viên phải đưa ra phươngpháp và tổ chức dạy học sao cho phù hợp

Qua trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý, giáo viên và điều tra bằngphiếu hỏi (mục 13, phụ lục 2), chúng tôi nhận thấy, việc soạn bài lên lớp củagiáo viên được đánh giá ở mức tốt Các giáo viên đều có đủ giáo án khi lênlớp, giáo án đảm bảo nội dung, bám sát mục tiêu, thể hiện rõ các hoạt độngcủa giáo viên và học sinh Tuy nhiên nội dung giáo án chưa chú ý tính đốitượng, ít chú ý mở rộng kiến thức cho học sinh khá giỏi và những nội dungcần giúp đỡ học sinh yếu, học sinh khuyết tật Do đó, việc tìm hiểu, phân loạicác đối tượng học sinh và xác định mục tiêu, kiến thức trong bài soạn sao cho