LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý xã hội hóa GIÁO dục mầm NON ở QUẬN BA ĐÌNH, THÀNH PHỐ hà nội đáp ỨNG yêu cầu đổi mới GIÁO dục

Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn, có tầm chiến lược của Đảng và Nhà nước ta, nhằm tạo ra và phát huy mọi nguồn lực trên cơ sở có sự tham gia của toàn xã hội để phát triển một nền giáo dục có tính nhân dân, tính dân tộc, tính khoa học và tính hiện đại, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo cơ hội để mọi người đều được học hành. Trên ý nghĩa đó, mục tiêu cải cách giáo dục và mục tiêu của xã hội hóa giáo dục đều cùng chung một định hướng: Đào tạo con người phát triển toàn diện cả về nhân cách, bản lĩnh chính trị lẫn kỹ năng nghề nghiệp, nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thời kỳ mới.

1.2 Đặc điểm và nội dung quản lý xã hội hóa giáo dục

1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý xã hội hóa

giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI

HÓA GIÁO DỤC MẦM NON Ở QUẬN BA

2.1 Khái quát tình hình giáo dục mầm non quận Ba Đình 352.2 Thực trạng xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận

2.3 Thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội, nguyên nhân

Chương 3 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÃ HỘI

HÓA GIÁO DỤC MẦM NON Ở QUẬN BA ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU

3.1 Yêu cầu xã hội hóa giáo dục mầm non của quận

3.2 Biện pháp quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn, có tầm chiến lược của Đảng

và Nhà nước ta, nhằm tạo ra và phát huy mọi nguồn lực trên cơ sở có sự thamgia của toàn xã hội để phát triển một nền giáo dục có tính nhân dân, tính dântộc, tính khoa học và tính hiện đại, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục,tạo cơ hội để mọi người đều được học hành Trên ý nghĩa đó, mục tiêu cảicách giáo dục và mục tiêu của xã hội hóa giáo dục đều cùng chung một địnhhướng: Đào tạo con người phát triển toàn diện cả về nhân cách, bản lĩnh chínhtrị lẫn kỹ năng nghề nghiệp, nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao củathời kỳ mới

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốcdân, bậc học nền tảng cho sự phát triển nguồn lực con người, phục vụ trựctiếp cho mục tiêu phổ cập giáo dục ở các bậc học Việc chăm lo phát triểngiáo dục mầm non là trách nhiệm chung của các cấp chính quyền, của mỗingành, mỗi gia đình và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lýcủa Nhà nước

Hiện nay, ngành giáo dục mầm non ở nước ta đã có những tiến bộnhiều mặt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ Tại các thành phố,quận, huyện… ngành giáo dục mầm non phát triển khá mạnh mẽ cả về chấtlượng và số lượng Các bậc cha mẹ đã có niềm tin vào các trường mầm non

và có nhu cầu bức thiết đưa con đến trường

Một trong những con đường phát triển giáo dục mầm non có hiệu quả

là xã hội hóa giáo dục Xã hội hóa giáo dục là tư tưởng chiến lược được Đảng

và Nhà nước ta xác định ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công vàđược chỉ đạo thực hiện xuyên suốt qua các giai đoạn nhằm xây dựng một nềngiáo dục “của dân, do dân, vì dân” với nguyên tắc “khoa học, dân tộc và đại

chúng”; xã hội hóa giáo dụclà sự nghiệp lớn phải được thực hiện một cáchnhất quán trong một thời gian dài Mỗi giai đoạn nhất định, đều có chính sách,mục tiêu, biện pháp và cách thức tiến hành khác nhau, nhằm đạt được nhữngmục tiêu định hướng của xã hội, gia đình và chính ước vọng của trẻ em.

Quán triệt tư tưởng xã hội hóa giáo dục được định hướng từ các nghịquyết của Đảng, những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ quận BaĐình, công tác xã hội hóa giáo dục được tiến hành tích cực với nhiều hìnhthức phong phú vận động xã hội đóng góp nhân lực, tài lực, vật lực cho giáodục Ngành học mầm non đã thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường lớp,gắn kết giáo dục nhà trường với cộng đồng xã hội Do vậy, giáo dục mầm noncủa Quận đã thu được những thành tựu quan trọng về phát triển quy mô, sốlượng và chất lượng giáo dục và đào tạo Tuy nhiên, bên cạnh những thànhtựu đã đạt được, việc xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình vẫn còngặp không ít khó khăn, trở ngại như: ở một số phường, xã, cấp ủy, chínhquyền, đoàn thể, phụ huynh chưa nhận thức được vị trí, tầm quan trọng củagiáo dục mầm non và xã hội hóa giáo dục mầm non Mặt khác việc quản lý xãhội hóa giáo dục mầm non còn thiếu một số biện pháp phù hợp hiệu quả

Hiện nay, vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về xã hội hóa giáo dục nóichung và xã hội hóa giáo dục mầm non nói riêng Không ít quan niệm chorằng nội dung chính của xã hội hóa giáo dục là huy động kinh phí trong nhândân hoặc có nơi quan niệm xã hội hóa giáo dục là để dân lo là chính, dẫn đếnviệc đầu tư nguồn lực cho phát triển giáo dục chưa được quan tâm đúng mức.Như vậy, việc nghiên cứu xã hội hóa giáo dục và vận dụng nó vào thực tếcuộc sống còn nhiều bất cập Cho đến nay, ở quận Ba Đình thành phố Hà Nộichưa có công trình nào nghiên cứu về xã hội hóa giáo dục mầm non

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Quản lý xã hội

hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu

cầu đổi mới giáo dục” làm đề tài nghiên cứu với mong muốn góp phần đẩymạnh sự phát triển toàn diện giáo dục mầm non của quận Ba Đình trong giaiđoạn tiếp theo.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Hướng thứ nhất, các công trình nghiên cứu cơ bản về xã hội hóa giáo dục

- Trên thế giới, trong lịch sử giáo dục, thuật ngữ xã hội hóa đã được cácnhà khoa học sử dụng nhằm biểu đạt một số vấn đề thuộc các lĩnh vực nghiêncứu về kinh tế, xã hội học và giáo dục học Khái niệm xã hội hóa xuất hiệnlần đầu trong bài giảng về “Giáo dục, đạo đức và xã hội” của Emile Dukheim(1858 - 1977) tại Sorbonne Paris từ những năm 1902 - 1903 [42, tr.30]

Các nhà khoa học Phương tây, tiêu biểu là F.W.Kron trong tác phẩmGrundwissen Padagogik, Mst Reinhardt Verlag Munchen Basel cho rằng: “Xãhội hóa được hiểu chung như là một quá trình biện chứng, trong đó mỗi ngườivới tư cách là thành viên của xã hội trở nên có năng lực hành động trong xãhội đó và mặt khác, thông qua quá trình này duy trì và tái sản xuất xã hội”[27, tr.84]

Qua các tài liệu nghiên cứu, cho thấy xã hội hóa giáo dục không phải làvấn đề hoàn toàn mới, nó có nguồn gốc lâu đời và là bước phát triển của chủtrương phát triển giáo dục được thực hiện từ nhiều năm qua

- Ở nước ta, dưới chế độ phong kiến và Pháp thuộc, giai cấp thống trị vàthực dân chỉ mở rất ít trường học, chủ yếu dành cho con em giai cấp thống trị vàcon nhà giàu Con em nhân dân lao động không được chính quyền quan tâm,người dân muốn được học phải tự lo dưới hình thức học ở trường tư do các thầy

đồ tự mở lớp hoặc do dân tự tổ chức Người dân hầu hết chịu cảnh mù chữ

Cách mạng tháng Tám thành công là tiền đề tiên quyết để Đảng ta thựchiện quan điểm “giáo dục là sự nghiệp của quần chúng Ngay từ những ngày

đầu của nước Việt Nam độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra “Lời kêu gọichống nạn thất học” Trong lời kêu gọi, Người nêu rõ phương châm, nhiệm vụchống nạn thất học, chống nạn mù chữ: “Những người đã biết chữ hãy dạycho những người chưa biết chữ… Những người chưa biết chữ hãy gắng sức

mà học cho biết, vợ chưa biết chữ thì chồng bảo, em chưa biết chữ thì anhbảo, cha mẹ chưa biết thì con cái bảo, người ăn người làm không biết chữ thìchủ nhà bảo; các người giàu có thì mở lớp học tư gia dạy cho những ngườikhông biết chữ”

Hưởng ứng lời kêu gọi chống nạn thất học của Hồ Chủ tịch cả nước đãtrở thành một xã hội học tập Tiêu biểu, sôi động nhất đó là phong trào Bìnhdân học vụ, từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền núi, từ khu hậuđịch cho đến những nơi chiến tuyến…người người đi học, nhà nhà đi học;trường lớp chỉ là những nhà, lán đơn sơ Tư tưởng giáo dục “ai cũng được họchành” của Hồ Chí Minh đã thực sự đi vào cuộc sống

Trong những năm qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề xãhội hóa giáo dục Trong tác phẩm: “Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế

kỷ XXI” tác giả Phạm Minh Hạc đã khẳng định: “Xã hội hóa công tác giáodục là một tư tưởng chiến lược, một bộ phận của đường lối giáo dục, một conđường phát triển giáo dục nước ta” [20, tr.330] Ông đã khẳng đinh: “Sựnghiệp giáo dục không phải chỉ là của nhà nước mà là của toàn xã hội, mọingười cùng làm giáo dục, Nhà nước và xã hội, Trung Ương và địa phươngcùng làm giáo dục”

Tác giả Mạc Văn Trang thì cho rằng: “Xã hội hóa là quá trình conngười hấp thụ nền văn hóa của cộng đồng, xã hội để đạt được những đặctrưng xã hội của bản thân, học được cách suy nghĩ và ứng xử được coi là thíchhợp trong xã hội Đó cũng chính là quá trình con người học hỏi, lĩnh hội

những kinh nghiệm xã hội để thích ứng, hòa nhập, thực hiện các vai trò xã hộicủa mình Xã hội hóa là quá trình liên tục diễn ra suốt đời người [39, tr 53]

Tác giả Nguyễn Trần Bạt trong bài “Xã hội hóa giáo dục” sau khi nêu

rõ “Xã hội hóa giáo dục là tinh thần, là nội dung quan trọng nhất của cải cáchgiáo dục, bảo đảm sự thành công của cải cách giáo dục”, đã khẳng định: “Xãhội hóa giáo dục có nghĩa là Nhà nước phải tạo ra không gian xã hội, phát luật

và chính trị cho việc hình thành một khu vực giáo dục mà ở đấy ai cũng cóquyền đóng góp vì sự nghiệp giáo dục, thực hiện sự cạnh tranh về chất lượnggiáo dục, tức là giáo dục phải thuộc về xã hội tác giả nhấn mạnh: “Xã hội hóagiáo dục không chỉ là đa dạng hóa hình thức và các nguồn đàu tư cho giáodục và đào tạo, mà quan trọng nhất là đa dạng hóa, hiện đại hóa chương trìnhgiáo dục thích ứng với những đòi hỏi của xã hội”

Tác giả Phạm Tất Dong trong tác phẩm: “Những nhân tố mới về giáodục trong công cuộc đổi mới” cũng nhấn mạnh “phát triển giáo dục theo tinhthần xã hội hóa” và đề cao việc huy động toàn dân vào sự nghiệp cách mạng,coi đó là chiến lược tư tưởng của Đảng “được tổng kết lại không chỉ là mộtbài học kinh nghiệm có tầm cỡ lịch sử, mà trở thành một nguyên lý cáchmạng của Việt Nam” [14, tr.112]

Tác giả Trần Kiềm trong bài báo “Dân chủ về giáo dục - cơ sở của xãhội hóa giáo dục” đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học giáo dục, số 93,Viện khoa học giáo dục đã đề cập đến những cơ sở của xã hội hóa giáo dục.Tác giả luận bàn về vấn đề dân chủ trong giáo dục, ý nghĩa của nó đối với xãhội hóa giáo dục

Trong tác phẩm “Xã hội hóa giáo dục” tác giả Lê Ngọc Hùng đã luậngiải những vấn đề về khái niệm, nội dung và phương pháp, hình thức của xãhội hóa giáo dục

Trong tác phẩm “Xã hội hóa giáo dục, nhận thức và hành động” củanhóm tác giả Bùi Gia Thịnh, Võ Tấn Quang, Nguyễn Thanh Bình, vấn đề xãhội hóa giáo dục cũng đã được nghiên cứu cả về lý luận, thực tiễn

Hướng thứ hai, các công trình nghiên cứu về xã hội hóa giáo dục mầm non và quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

Nhiều đề tài luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục đã nghiên cứu về xã hộihóa giáo dục và xã hội hóa giáo dục mầm non

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục “Vấn đề xã hội hóa giáo dục mầmnon với sự phát triển giáo dục” của tác giả Phạm Thúy Hiền đã luận giải tầmquan trọng của xã hội hóa giáo dục mầm non, ý nghĩa của nó đối với sự pháttriển của giáo dục mầm non nói riêng và giáo dục nói chung

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục: “Biện pháp tăng cường công tác xãhội hóa sự nghiệp giáo dục mầm non trên địa bàn thành phố Bắc Ninh” củatác giả Trần Hồng Diễm đã luận giả những vấn đề lý luận và thực tiễn xã hộihóa giáo dục đối với sự phát triển giáo dục mầm non và xã hội hóa giáo dụcmầm non trên địa bàn thành phố Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục: “Biện pháp quản lý công tác xã hộihóa giáo dục mầm non tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay” (2006) đãluận giải cơ sở lý luận thực tiễn của xã hội hóa giáo dục mầm non, trên cơ sởthực tiễn xã hội hóa giáo dục mầm non ở tỉnh Nam Định, đề xuất những biệnpháp quản lý công tác xã hội hóa giáo dục mầm non

Tác giả Trần Bích Vân trong luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục: “Nângcao chất lượng hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục cho các trường tiểu họctrên địa bàn thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc” (2010) đã làm rõ những vấn đề

về xã hội hóa giáo dục tiểu học như quan niệm, nội dung, trên cơ sở đó đềxuất những biện pháp nâng cao chất lượng hiệu quả công tác xã hội hóa giáodục các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Phúc yên, tỉnh Vĩnh Phúc

Trong luận văn thạc sĩ quản lý gíáo dục: “Biện pháp thực hiện xã hộihóa giáo dục đối với ngành học mầm non trên địa bàn quận Hai Bà Trưng (HàNội) đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” (2011) của tác giả Phạm Thị Tâm,trên cơ sở luận giải lý luận về xã hội hóa giáo dục và phân tích những nét đặcthù của giáo dục mầm non và xã hội hóa giáo dục mầm non trên địa bàn quậnHai Bà Trưng đã đề xuất những biện pháp thực hiện xã hội hóa giáo dục.

Tác giả Hồ Thu Phương, đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ quản lýgiáo dục: “Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Hoàn Kiếm, thànhphố Hà Nội” (2014) Tác giả đã phân tích đặc điểm phát triển kinh tế, xã hội

và giáo dục mầm non của quận Hoàn Kiếm, đề xuất những biện pháp quản lý

xã hội hóa giáo giáo dục mầm non phù hợp với đặc điểm của quận

Nhận xét chung: Các công trình nghiên cứu, các bài báo, các đề tài luận

văn thạc sĩ tiếp cận nghiên cứu xã hội hóa giáo dục từ nhiều góc độ khácnhau, nhưng đều tập trung vào những vấn đề cơ bản sau:

Một là, các công trình đều khẳng định tầm quan trọng của xã hội hóa

giáo dục trong phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo Coi xã hội hóa giáodục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước và là điều kiện để tạo và phát huy lợi thế cạnhtranh của Việt Nam về nguồn lực con người trong quá trình toàn cầu hóa

Hai là, hầu hết các tác giả đều khẳng định rằng, xã hội hóa giáo dục

phụ thuộc vào đặc điểm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và giáo dục củatừng địa phương Vì vậy, mỗi địa phương khác nhau có những phương thức

xã hội hóa giáo dục mầm non khác nhau Nhiều công trình đã nghiên cứu xãhội hóa giáo dục ở mức độ chung nhất cũng như ở từng khía cạnh của xã hộihóa giáo dục Những vấn đề về khái niệm xã hội hóa giáo dục, mục tiêu, bảnchất xã hội hóa giáo dục, nguồn lưc xã hội hóa và vai trò của cộng đồng xãhội đối với xã hội hóa giáo dục và quản lý xã hội hóa giáo dục

Ba là, các công trình đã đi sâu bàn về xã hội hóa giáo dục ở các cấp

học; trung học, tiểu học và xã hội hóa giáo dục nói chung, còn ít những côngtrình bàn về xã hội hóa giáo dục và quản lý xã hội hóa giáo dục ở bậc họcmầm non Cho đến nay, chưa có công trình nào đề cập đến xã hội hóa giáodục và quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở địa bàn quận Ba Đình, Hà Nội

Do vậy, đề tài “Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành

phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” của tác giả là nội dung mới,

không trùng lặp với các công trình, đề tài đã được công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, đề xuất các biệnpháp quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố HàNội, nhằm huy động các nguồn lực trong xã hội cho sự phát triển giáo dụcmầm non, góp phần nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, đáp ứngyêu cầu đổi mới giáo dục

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

- Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng xã hội hóa giáo dục mầm non

và thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thànhphố Hà Nội trong những năm qua

- Đề xuất các biện pháp quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận

Ba Đình, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý xã hội hóa giáo dục ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu

Xã hội hóa giáo dục là một vấn đề rộng và phức tạp, đề tài chỉ giới hạnnghiên cứu vấn đề xã hội hóa giáo dục và quản lý xã hội hóa giáo dục bậc họcMầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay Các sốliệu điều tra khảo sát để nghiên cứu chỉ hạn chế trong vòng 3 năm tính từ năm

2013 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Xã hội hóa giáo dục mầm non là tất yếu khách quan trong sự nghiệpphát triển giáo dục ở nước ta Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non bị quyđịnh và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nếu chủ thể quản lý làm rõ được những

cơ sở lý luận quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non và đánh giá khách quanthực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố

Hà Nội, đồng thời thực hiện có hiệu quả, đồng bộ những vấn đề như: Tuyêntruyền, nâng cao nhận thức về xã hội hóa giáo dục mầm non; xây dựng và tổchức thực hiện kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non; huy động và quản lýcác nguồn lực, các lực lượng xã hội tham gia xã hội hóa giáo dục mầm non;đổi mới quản lý, thực hiện dân chủ và phối hợp chặt chẽ các hoạt động xã hộihóa giáo dục mầm non thì sẽ huy động được các nguồn lực trong xã hội cho

sự phát triển giáo dục mầm non, góp phần nâng cao chất lượng nuôi dưỡng,giáo dục trẻ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn được tổ chức nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận duyvật biện chứng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lốiquan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về giáo dục, xã hội hóa giáo dục.Đồng thời vận dụng các quan điểm logic - lịch sử, hệ thống - cấu trúc và cácquan điểm thực tiễn để xem xét phân tích các vấn đề có liên quan

* Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành công trình nghiên cứu, tác giả đã sử dụng tổng hợp cácphương pháp nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn của khoa học giáo dục như:

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, báo cáo cóliên quan đến xã hội hóa giáo dục mầm non và quản lý xã hội hóa giáo dụcmầm non ở quận Ba Đình Chú trọng nghiên cứu các tài liệu, báo cáo như: Kếhoạch phát triển giáo dục mầm non và xã hội hóa giáo dục mầm non của quận

Ba Đình, của thành phố Hà Nội; chính sách phát triển, đa dạng hóa các loạihình giáo dục mầm non; quy hoạch phát triển giáo dục và giáo dục mầm non

ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đến năm 2020; chính sách thu hút đầu tư ởbậc học mầm non và một số văn bản có liên quan khác đến xã hội hóa giáodục và xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động quản lý xã hội hóagiáo dục mầm non của các cấp như: Xây dựng kế hoạch, xây dựng tiến độthực hiện, quan sát hoạt động của giáo viên, nhân viên các trường mầm noncông lập và tư thục…

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến

để khảo sát cán bộ lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ba Đình; Cán

bộ quản lý các trường mầm non công lập và tư thục về thực trạng xã hội hóagiáo dục mầm non và thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non Kháchthể điều tra gồm 200 người trên đị bàn quận Trong đó, cán bộ quản lý giáodục ở nhà trường mầm non và Phòng Giáo dục quân là 35 người; giáo viêncác trường mầm non trong quận là 65 người; cán bộ phường, phụ huynh họcsinh và các lực lượng xã hội trên địa bàn quận là 100 người

+ Phương pháp phỏng vấn: Thực hiện trao đổi, tọa đàm với cán bộ lãnhđạo các cấp từ Thành phố đến Quận; các bộ phận ở các cơ quan như Sở Giáodục và Đào tạo Thành phố, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận và cán bộ, giáoviên ở một số trường mầm non công lập và tư thục.

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn để rút ra những nguyênnhân, hạn chế và kinh nghiệm xã hội hóa giáo dục mầm non

- Các phương pháp bổ trợ:

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý báo cáo số liệu điềutra, khảo sát

7 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về xã hội hóa giáo dục mầmnon Đánh giá đúng thực trạng của xã hội hóa giáo dục mầm non và quản lý

xã hội hóa giáo dục mầm non, xác định rõ nguyên nhân hạn chế để quản lý cóhiệu quả xã hội hóa giáo dục mầm non góp phần phát triển giáo dục mầm non

8 Kết cấu của đề tài

Luận văn được kết cấu mục tài liệu tham khảo gồm: Phần Mở đầu,Phần nội dung (3 chương, 8 tiết), Kết luận và Kiến nghị, Danh mục tài liệutham khảo và Phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ XÃ HỘI HÓA

GIÁO DỤC MẦM NON 1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Xã hội hóa giáo dục

Xã hội hóa giáo dục được hiểu theo hai hướng tiếp cận khác nhaunhưng không mâu thuẫn với nhau Một là, đưa người học hòa nhập vào xãhội Theo hướng tiếp cận này, quá trình giáo dục là quá trình xã hội hóa cánhân Con người sinh ra vốn là một cá nhân riêng biệt, nhờ có quá trình giáodục mà định hướng và tổ chức cho các cá nhân hòa nhập vào xã hội, thôngqua đó mà hình thành các mối quan hệ xã hội, hình thành bản chất người vàphát triển nhân cách

Hai là, huy động toàn xã hội tham gia vào giáo dục Theo hướng tiếpcận này, giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, của toàn dân Nhà nước phải

tổ chức cho các lực lượng trong xã hội tham gia vào các loại hình hoạt độngđóng góp cho sự nghiệp phát triển giáo dục của đất nước

Theo từ điển Tiếng Việt thì xã hội hóa là “làm cho những hoạt độngriêng lẻ có mối liên quan hữu cơ với toàn thể xã hội” [40, tr.928] Các tác giảcủa Viện Khoa học giáo dục trong tác phẩm Xã hội hóa giáo dục cho rằng:

“Xã hội hóa là quá trình hội nhập của một cá nhân vào xã hội hay một trongcác nhóm xã hội thông qua quá trình học các chuẩn mực và các giá trị xã hộihay nhóm đó” [42, tr.31]

Theo các quan niệm trên, cốt lõi của xã hội hóa là quá trình cá nhânthông qua các hoạt động, giao lưu để hòa nhập vào xã hội hay một nhóm xãhội để tiếp thu, học hỏi những chuẩn mực, giá trị của xã hội và cộng đồng.

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt chỉ có ở xã hội loài người.Quá trình phát triển của giáo duc luôn gắn chặt với quá trình phát triển xã hội

Vì vậy, mọi hoạt động của giáo dục cho dù ở bất cứ thời điểm lịch sử nào đềumang tính chất và bản chất xã hội Xã hội hóa giáo dục thực chất là xã hội hóacác hoạt động giáo dục, là quá trình hướng mọi hoạt động của giáo dục thamgia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Dựa theo trục lý luận trên, kháiniệm xã hội hóa giáo dục được hiểu như sau:

Xã hội hóa giáo dục là huy động mọi tổ chức, lực lượng, cá nhân và gia đình có trách nhiệm cùng tham gia vào giáo dục, chăm lo, phát triển sự nghiệp giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng đã xác định.

Xã hội hóa giáo dục và “xã hội học tập” là hai khái niệm, hai phạm trù

có quan hệ biện chứng với nhau Mọi tổ chức, mọi tập thể, mọi cá nhân theokhả năng của mình đều có thể cung ứng cơ hội học tập cho cộng đồng Mặtkhác, mọi người dân trong cộng đồng đều phải học tập để tồn tại, để nâng caochất lượng cuộc sống cho bản thân

Bản chất xã hội của xã hội hóa giáo dục là tổ chức được thực hiện xâydựng một nền giáo dục xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân Giảm bớtđược những gánh nặng và sự “khoán trắng” về đầu tư ngân sách của Nhànước cho giáo dục Xã hội hóa giáo dục chính là: “giáo dục cho tất cả mọingười; tất cả mọi người cho sự nghiệp giáo dục”, đưa giáo dục gắn với xã hội,với cộng đồng và giáo dục phục vụ cho mục tiêu xã hội, phục vụ cộng đồng

Cơ sở tư duy của xã hội hóa giáo dục là đặt giáo dục vào đúng vị trí của nó.Giáo dục là bộ phận không thể tách rời của hệ thống xã hội Giáo dục cùngvới khoa học và công nghệ là động lực phát triển kinh tế - xã hội

Xã hội hóa giáo dục là một tư tưởng chiến lược cách mạng lâu dài Luậtgiáo dục năm 2005 được sửa đổi bổ sung năm 2009, Điều 12 đã quy định về

xã hội hóa sự nghiệp giáo dục như sau: “Phát triển giáo dục, xây dựng xã hộihọc tập là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân Mọi tổ chức, gia đình

và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhàtrường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh

và an toàn” [34, tr.18]

Nội dung hoạt động xã hội hóa giáo dục được Đảng và Nhà nước đềcập hết sức phong phú; như từ việc huy động các lực lượng xã hội đầu tư cácnguồn lực bao gồm vật lực, tài lực cho giáo dục; Tham gia vào quá trình đadạng hóa các loại hình trường, lớp, các hình thức học tập; Tạo lập và đẩymạnh phong trào học tập rộng khắp trong xã hội, mọi thành viên trong xã hội,không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp, chỗ đứng trong xã hội đều được học,học thường xuyên, học suốt đời; huy động các lực lượng xã hội tham gia xâydựng môi trường giáo dục lành mạnh và quản lý giáo dục có hiệu quả Quátrình này thể hiện tính chất dân chủ và bình đẳng của nền giáo dục nước ta

Sự gắn kết giữa 3 môi trường trong giáo dục: nhà trường, gia đình và xã hội,làm cho mọi người, mọi tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức kinh tế, cácdoanh nghiệp và mọi các nhân trong xã hội nhận thức và tổ chức thực hiệnđầy đủ trách nhiệm của mình trong sự nghiệp phát triển giáo dục và quản lýgiáo dục Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, đổi mới cơ chế quản lýgiáo dục sẽ là những biện pháp quan trọng để thực hiện mục tiêu đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng

1.1.2 Xã hội hóa giáo dục mầm non

Giáo dục mầm non bao gồm giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo làbậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam Giáo dục mầm nonthực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 6

tuổi Mục tiêu của giáo dục mầm non là: “giúp trẻ em phát triển về thể chất,tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bịcho trẻ em vào học lớp 1” [34, tr.44] Giáo dục mầm non có vai trò đặc biệtquan trọng đối với quá trình phát triển toàn diện của trẻ Xã hội hóa giáo dụcmầm non là vấn đề có ý nghĩa cáp bách hiện nay Sự phối hợp giữa nhà trườngvới gia đình và xã hội là một yêu cầu đặc trưng nổi trội nhất của bậc học giáodục mầm non, là những yếu tố cơ bản để xây dựng và thực hiện xã hội hóa giáodục mầm non Dựa theo trục lý luận trên đây và theo cách tiếp cận của đề tàinày, khái niệm xã hội hóa giáo dục mầm non được hiểu như sau:

Xã hội hóa giáo dục mầm non là một bộ phận của xã hội hóa giáo dục, nhằm huy động các nguồn lực của cả cộng đồng xã hội cho phát triển giáo dục mầm non, đảm bảo cho giáo dục mầm non những điều kiện tốt nhất trong nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, tạo cơ sở ban đầu cho sự phát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ và hình thành nhân cách theo mục tiêu giáo dục đã xác định.

Bản chất của xã hội hóa giáo dục mầm non: Luận giải về khái niệm và

bản chất của xã hội hóa giáo dục mầm non, các nhà khoa học của Viện Khoahọc giáo dục trong tác phẩm “Xã hội hóa giáo dục” cho rằng “xã hội hóa giáodục mầm non thực chất là một quá trình hình thành nhân cách trẻ nhỏ từ 0-6tuổi Nó diễn ra theo con đường xã hội hóa cá nhân, trong đó, trẻ tiếp thu cácchuẩn mực, giá trị xã hội và có sự luyện tập, học hỏi dưới sự hướng dẫn củagiáo viên và những người lớn khác Qua đó, trẻ tiếp nhận kinh nghiệm xã hộibằng cách thâm nhập vào môi trường xã hội, vào hệ thống quan hệ xã hội vớingười khác” [42, tr.79] Xã hội hóa giáo dục mầm non là quá trình huy độnglực lượng xã hội cùng làm giáo dục mầm non dưới sự quản lý thống nhất củaNhà nước Bản chất của xã hội hóa giáo dục mầm non là động viên, lôi cuốnmọi lực lượng xã hội phát triển giáo dục mầm non để thực hiện giáo dục chotrẻ em trong độ tuổi

Mục tiêu của xã hội hóa giáo dục mầm non là huy động toàn xã hội

tham gia thực hiện mục tiêu, nội dung giáo dục mầm non; xây dựng môitrường giáo dục tốt nhất cho giáo dục mầm non; huy động toàn xã hội đầu tưcác nguồn lực cho giáo dục mầm non; xây dựng, mở rộng hệ thống trường,lớp và đa dạng hóa các loại hình giáo dục mầm non

Nội dung xã hội hóa giáo dục mầm non: Một là, huy động toàn dân, các

tổ chức đoàn thể tham gia thực hiện các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển giáo

dục mầm non ở các phường trong quận; Hai là, huy động các tổ chức xã hội

và từng người dân sống trong địa bàn phường tham gia xây dựng môi trường

thuận lợi cho giáo dục mầm non; Ba là, huy động các lực lượng có tiềm năng

tham gia vào quá trình giáo dục, nuôi dạy trẻ, gắn nhà trường với cuộc sống

địa phương; Bốn là, huy động toàn công đồng dân cư trong phường và các tổ

chức kinh tế đóng trên địa bàn tham gia đóng góp sức người, sức của, thực

hiện đa dạng hóa các nguồn đầu tư cho giáo dục mầm non; Năm là, huy động

các lực lượng xã hội tham gia vào việc đa dạng hóa các hình thức học tập, mở

ra các loại hình trường lớp, tạo cơ hội cho mọi trẻ em, kể cả trẻ em langthang, cơ nhỡ được học tập, góp phần tạo ra một xã hội học tập trên địa bàn

phường; Sáu là, chăm lo động viên đội ngũ giáo viên mầm non về mọi mặt,

góp phần củng cố và phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượnggiáo dục mầm non ở địa phương

Phương thức xã hội hóa giáo dục mầm non: Trong cuốn sách “Xã hội

hóa” do Võ Tấn Quang chủ biên đã khái quát 4 phương thức chủ yếu của xã

hội hóa giáo dục mầm non như sau: Một là, vận dụng phương thức xã hội hóa

nhằm nâng cao nhận thức, cung cấp tri thức và kinh nghiệm sư phạm nuôi dạy

trẻ một cách liên tục có hệ thống và có tổ chức; Hai là, vận dụng phương thức

xã hội hóa trong phát triển quy mô giáo dục mầm non; Ba là, vận dụng phương thức xã hội hóa trong nuôi dạy trẻ; Bốn là, vận dụng phương thức xã

hội hóa trong việc khai thác, huy động các nguồn lực cho sự phát triển giáodục mầm non cả về quy mô lẫn chất lượng

1.1.3 Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý, song quản lý đượchiểu là một loại hoạt động xã hội, luôn gắn liền với một nhóm người hay một

tổ chức xã hội nào đó Bản chất của hoạt động quản lý, là sự tác động có mụcđích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý thông qua các chức năng quản

lý là kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra giúp cho hệ thống ổn định,thích ứng, tăng trưởng và phát triển

Quản lý xã hội hóa giáo dục là một bộ phận của quản lý giáo dục, quản lý

xã hội Cũng như quản lý giáo dục nói chung, quản lý con người là yếu tố trungtâm của quản lý giáo dục mầm non Trình độ và năng lực của người cán bộ quản

lý giáo dục thể hiện trước hết ở khả năng làm việc với những con người, biếtđánh giá, bồi dưỡng và phát huy những khả năng của mỗi con người, động viênmọi người làm việc tự giác, tích cực, với tinh thần trách nhiệm cao

Giáo dục mầm non được xem là một lĩnh vực đang được xã hội hóamạnh mẽ Sự đa dạng hóa các loại hình trường, lớp mầm non dân lập, tư thục

và đẻ đảm bảo cho các cơ sở giáo dục mầm non nâng cao chất lượng chămsóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo mục tiêu đào tạo của ngành học và đườnglối giáo dục của Đảng càng cần thiết phải thực hiện tốt quản lý xã hội hóagiáo dục mầm non Từ các khái niệm về xã hội hóa giáo dục mầm non vàquản lý xã hội hóa giáo dục, khái niệm quản lý xã hội hóa giáo dục mầm nonđược hiểu như sau:

Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý giáo dục vào quá trình xã hội hóa giáo dục mầm non, tổ chức, điều khiển quá trình này vận động phù hợp với đặc điểm phát triển kinh tế, xã hội của đất nước và địa phương trong từng giai đoạn, nhằm

huy động các tổ chức, các lực lượng và cả cộng đồng xã hội vào phát triển giáo dục mầm non, đảm bảo cho giáo dục mầm non đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người dân và xã hội trong nuôi dưỡng, giáo dục trẻ.

Mục tiêu quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là nhằm đảm bảo cho

xã hội hóa giáo dục mầm non đạt hiệu quả cao theo đúng định hướng củaĐảng, Nhà nước, phát huy được thế mạnh và trách nhiệm của tổ chức và cánhân trong phát triển giáo dục mầm non Thông qua hoạt động quản lý, cácchủ thể quản lý đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xã hộihóa giáo dục mầm non vào các bậc cha mẹ học sinh và các lực lượng, các tổchức kinh tế, chính trị - xã hội trên địa bàn Quận nhằm huy động tối đa cácnguồn lực cho chăm sóc, giáo dục trẻ Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm nonnhằm đa dạng hóa các loại hình giáo dục mầm non và quản lý tốt các trườngmầm non dân lập, tư thục, đảm bảo cho các trường mầm non này đi đúng địnhhướng của Đảng trong giáo dục, nuôi dưỡng trẻ Quản lý xã hội hóa giáo dụcmầm non nhằm nâng cao nhận thức, phổ cập kiến thức về nuôi dạy trẻ mộtcách khoa học cho các gia đình trẻ, tạo nên sự thống nhất về cách thức nuôidạy trẻ ở gia đình, nhà trường và xã hội Quản lý xã hội hóa giáo dục mầmnon nhằm dân chủ hóa giáo dục, góp phần thúc đẩy xã hội hóa giáo dục mầmnon, đồng thời phát huy trách nhiệm của các cấp ủy đảng và chính quyền, các

tổ chức chính trị - xã hội và mọi người dân trong việc chăm lo cho giáo dụcmầm non

Chủ thể quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở Quận là cấp ủy Đảng,

chính quyền các cấp trong Quận, Phòng Giáo dục với tư cách là cơ quan quản

lý Nhà nước về giáo dục và đào tạo trong Quận và Ban Giám hiệu các trườngmầm non Phòng Giáo dục Quận không chỉ là cơ quan trực tiếp quản lý các cơ

sở giáo dục mầm non trong Quận mà còn là cơ quan tham mưu, vận độngtuyên truyền để xã hội nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của xã hội

hóa giáo dục mầm non Từ đó huy động mọi lực lượng xã hội trong Quậntham gia vào các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non.

Đối tượng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là quá trình xã hội hóa

giáo dục mầm non Bao gồm các nguồn nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực vàcác thành tố tạo nên quá trình xã hội hóa giáo dục mầm non Các thành tố nàyluôn vận động trong một hệ thống và trong một môi trường với các điều kiệnkinh tế, xã hội cụ thể Trong đó, quản lý nguồn nhân lực tham gia vào quátrình xã hội hóa giáo dục mầm non giữ vai trò quyết định

Cơ chế quản lý là quản lý giáo dục nhà trường Nhà trường phải xây

dựng hệ thống tổ chức quản lý của nhà trường theo đúng quy định hiện hành.Trong đó Ban giám hiệu nhà trường là đầu mối quản lý trung tâm của nhàtrường Ban giám hiệu nhà trường có sứ mệnh liên kết, phối hợp với các lựclượng chức năng của phòng Giáo dục quận và các cơ quan, tổ chức chínhquyền địa phương để thực hiện các nhiệm vụ xã hội hóa giáo dục mầm non

Phương thức và công cụ quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là quản lý

bằng kế hoạch Mọi hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non phải được kế hoạchhóa mang tính khoa học, tính thực tiễn, thiết thực khả thi Kế hoạch xã hội hóagiáo dục mầm non phải thống nhất với kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội và giáodục của địa phương Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non phải nhằm vận dụngcác phương thức xã hội hóa trong phát triển giáo dục mầm non Kế hoạch xã hộihóa giáo dục mầm non phải tuân thủ theo quy định của luật giáo dục và các vănbản pháp quy hiện hành Mọi hoạt động xã hội hóa giáo dục phải được thực hiệnđúng quy trình, đúng pháp luật và phải tuân thủ theo quy định của địa phương

1.2 Đặc điểm và nội dung quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

1.2.1 Đặc điểm của xã hội hóa giáo dục mầm non

Một là, xã hội hóa giáo dục mầm non góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Xã hội hóa giáo dục mầm non chính là nhằm mục tiêu: Mọi người làmgiáo dục, giáo dục cho mọi người, từ đó tạo ra một xã hội học tập, góp phầnnâng cao dân trí Xã hội hóa giáo dục mầm non huy động được các nguồn lựccho giáo dục mầm non phát triển Việc huy động các lực lượng xã hội thamgia vào giáo dục góp phần tạo nên những chuyển biến căn bản về chất lượnggiáo dục Thông qua xã hội hóa giáo dục mầm non mà cộng đồng có thể thamgia vào việc cụ thể hóa mục tiêu giáo dục cho phù hợp với yêu cầu của địaphương và cộng đồng Các lực lượng xã hội có thể tham gia vào việc cải tiếnnội dung và phương pháp giáo dục, tham gia xây dựng môi trường giáo dụctrong sạch, lành mạnh, tham gia trực tiếp vào việc giáo dục trẻ mầm non.Chính xã hội hóa giáo dục mầm non đã tạo nên những điều kiện vật chất đểnâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi choviệc tổ chức quá trình giáo dục nhà trường.

Hai là, xã hội hóa giáo dục mầm non khai thác được tối ưu tiềm năng của xã hội, khắc phục những khó khăn của quá trình phát triển giáo dục

Từ những vấn đề đang đặt ra cho giáo dục mầm non, phương hướngphát triển giáo dục mầm non trong giai đoạn mới là tiếp tục củng cố duy trì,từng bước phát triển về quy mô các loại hình trường, lớp Tiếp tục đổi mớichương trình giáo dục mầm non để ngày càng nâng cao chất lượng giáo dụchọc sinh, chất lượng nguồn nhân lực Xã hội hóa giáo dục mầm non sẽ manglại nguồn lực phục vụ cho mọi hoạt động của giáo dục mầm non Huy độngcác nguồn lực và đa dạng hóa các nguồn lực là tính đến một phạm vi rất rộngrãi bao gồm: Nguồn lực vật chất (nhân lực, vật lực, tài lực), nguồn tinh thần(sáng kiến kinh nghiệm, góp ý tư vấn), nguồn lực vừa có ý nghĩa vật chất vàtinh thần (thông tin và công nghệ thông tin) Những nguồn lực này sẽ gópphần giải quyết được mâu thuẫn, khắc phục những khó khăn của quá trìnhphát triển giáo dục tiểu học

Ở đây, chúng ta cần lưu ý rằng, huy động các nguồn lực của xã hộikhông có nghĩa là khoán trắng cho xã hội, ngược lại xã hội không được khoántrắng cho Nhà nước Xã hội hóa giáo dục mầm non không có nghĩa là giảmnhẹ trách nhiệm và vai trò của Nhà nước Trái lại, Nhà nước phải tăng cườngđầu tư ngân sách cũng như tăng cường quản lý Nhà nước đối với giáo dục nóichung và giáo dục mầm non nói riêng.

Ba là, xã hội hóa giáo dục mầm non góp phần nâng cao hiệu quả quản

lý Nhà nước, phát huy truyền thống giáo dục của dân tộc

Giáo dục phải đặt trong sự quản lý của Nhà nước, không chuyển giaohoặc phó thác cho ai khác Nhà nước quản lý các hoạt động giáo dục thôngqua hệ thống pháp luật, thông qua các cơ chế chính sách, tạo mọi điều kiện đểcác tổ chức xã hội, các doanh nghiệp và các cá nhân có thể tham gia đóng gópvào phát triển giáo dục Chính vì vậy, để có thể tạo động lực tốt nhất cho xãhội hóa giáo dục, vai trò quản lý của Nhà nước, chính quyền địa phương và sựchủ động, tích cực của ngành giáo dục là vô cùng quan trọng. Mọi chủ trươngđường lối, văn bản pháp quy chỉ trở thành hiện thực khi được quần chúngnhận thức đúng đắn và thực hiện đầy đủ Từ quan điểm: “Phát triển giáo dụcphải thực sự là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và củatoàn dân Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, nângcao vai trò các tổ chức, đoàn thể chính trị, kinh tế, xã hội trong phát triển giáodục Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển…” cùng với những mục tiêu,giải pháp được đề ra trong chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2020, thì việc

xã hội hóa giáo dục mầm non có nghĩa là nhà nước phải tạo ra không gian xãhội, luật pháp và chính trị cho việc hình thành một khu vực giáo dục mà ở đó

ai cũng có quyền đóng góp vì sự nghiệp giáo dục, thực hiện sự cạnh tranh vềchất lượng giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục cho nhân dân Đồng thời,phải được nhân dân hiểu, đồng tình, ủng hộ và tích cực tham gia thì các quan

điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp mới được thực hiện, công tác quản lý nhànước mới thực sự có hiệu lực và hiệu quả.

Xã hội hóa giáo dục là một truyền thống tốt đẹp vốn có từ ngàn xưa củadân tộc ta, trải qua đấu tranh và phát triển, truyền thống đó luôn luôn đượcbảo tồn và nhân rộng Dưới sự lãnh đạo của Đảng, truyền thống đó được tiếpthu, phát triển ở tầm cao mới Trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, hệthống giáo dục cần phải chuẩn bị lực lượng lao động có năng lực hội nhập,năng lực hợp tác, năng lực chung sống hòa bình với những nền văn hóa khácnhau Nói cách khác, hệ thống giáo dục đào tạo, trong đó cơ sở là cấp mầmnon Xã hội hóa giáo dục mầm non là điều kiện phát huy truyền thống dântộc, tạo ra sự chỉ đạo hành động thống nhất toàn xã hội, dưới sự lãnh đạo củaĐảng và Nhà nước

Bốn là, xã hội hóa giáo dục mầm non tạo ra sự công bằng, dân chủ trong hưởng thụ và trách nhiệm xây dựng phát triển giáo dục

Thực hiện tốt xã hội hóa giáo dục mầm non có ý nghĩa là xây dựngđược cộng đồng trách nhiệm của mọi lực lượng xã hội Xã hội hóa giáo dụcmầm non là phương thức quan trọng để thực hiện công bằng xã hội trong pháttriển giáo dục mầm non Công bằng xã hội thể hiện ở việc đa dạng hóa cáchình thức học tập, các loại hình trường, lớp mở rộng cơ hội cho mọi thànhphần kinh tế, cho mọi tầng lớp nhân dân chủ động và bình đẳng tham gia vàocác hoạt động giáo dục tiểu học Công bằng trong giáo dục tiểu học chính làviệc hưởng thụ một cách công bằng những phúc lợi giáo dục, làm cho mọihọc sinh được hưởng lợi các dịch vụ giáo dục, có cơ hội được học tập bìnhđẳng như nhau Ngoài ra nó còn thể hiện nghĩa vụ cống hiến cho giáo dục tiểuhọc theo khả năng thực hiện của từng người, từng cộng đồng và địa phương

Dân chủ hóa giáo dục là một chủ trương lớn trong đường lối giáo dụccủa Đảng và Nhà nước ta Thực hiện dân chủ hóa giáo dục tiểu học là nhằm

xoá bỏ tính khép kín của hệ thống giáo dục và trường học, để học sinh có cơhội được hưởng mọi quyền lợi về giáo dục và để mọi người dân có thể thựchiện quyền làm chủ với sự nghiệp giáo dục Dân chủ hóa quá trình giáo dụctiểu học là dân chủ hóa việc thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp,phương tiện đánh giá giáo dục tiểu học, thực hiện dân chủ của người dạy vàngười học Xã hội hóa giáo dục mầm non là tạo điều kiện cho các lực lượng

xã hội, gia đình và cộng đồng phát huy tinh thần dân chủ, thực hiện quyền vàtrách nhiệm đối với các hoạt động giáo dục tiểu học như quyền tham gia,hưởng thụ lợi ích giáo dục tiểu học

Xã hội hóa giáo dục mầm non đã đưa hệ thống giáo dục nhà trườngthoát khỏi tình trạng khép kín của một thể chế, trở thành sự nghiệp của toàn

xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để các thành phần dân cư trong xã hội đónggóp về mọi mặt cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo Làm tốt xã hội hóa giáodục mầm non thì các lực lượng, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ, cácnhà hảo tâm với giáo dục, các tổ chức quốc tế, với gia đình, gia tộc và cộngđồng cùng hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục Với cách thức đó sẽ đạt đượcnhững mục tiêu dân chủ hóa trong giáo dục mầm non

1.2.2 Nội dung quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

* Kế hoạch hóa các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non

Kế hoạch hóa các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non là một chứcnăng quan trọng hàng đầu của quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non Nhữngnăm gần đây hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non diễn ra khá đa dạng cả

về quy mô và hình thức, đôi khi hiệu quả không cao vì thiếu tính kế hoạch Vìvậy, đây là một nội dung vừa mang tính thường xuyên vừa mang tính cấpthiết hiện nay

Vấn đề quan trong nhất của kế hoạch hóa các hoạt động xã hội hóa giáodục mầm non là xây dựng kế hoạch thống nhất, đồng bộ từ các nhà trường

đến các cấp chính quyền, các địa phương Đảm bảo cho kế hoạch xã hội hóagiáo dục mầm non phát triển tương thích với sự phát triển của xã hội, không

bị mâu thuẫn với kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội và giáo dục củacác cấp quản lý đã xác định

Kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non phải dự báo các hoạt động xãhội hóa giáo dục mầm non dài hạn, trung hạn và ngắn hạn Xây dựng kếhoạch xã hội hóa giáo dục mầm non nhằm tạo sự thống nhất giữa các lựclượng giáo dục với các tổ chức và cả cộng đồng xã hội, tạo nên sức mạnhtổng hợp trong huy động các nguồn lực của xã hội cho phát triển giáo dụcmầm non Kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non phải tương thích với kếhoach phát triển giáo dục mầm non, hướng vào thực hiện kế hoạch phát triểngiáo dục mầm non Trong đó phải dự báo được các nguồn nhân lực, vật lực,tài lực, tin lực cho sự phát triển giáo dục mầm non; đề xuất biện pháp quản lýkhai thác, sử dụng tối ưu các nguồn lực đó

Kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non phải thể hiện tính khoa học, tínhthực tiễn, tính khả thi trong tổ chức thực hiện Đặc biệt phải thể hiện rõ tính địnhhướng, sát thực, làm rõ chức năng, nhiệm vụ cụ thể của từng bộ phận, của từng

tổ chức, từng cá nhân liên quan đến công tác nuôi dương, chăm sóc giáo dụcmầm non Kế hoạch hóa mọi hoạt động của nhà trường, của lớp học phải đượctruyền đạt sâu rộng đến từng thành viên trong nhà trường cũng như các tổ chức

xã hội, các hội phụ huynh, các gia đình trên địa bàn

Quá trình triển khai thực hiện kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm nonphải được tổ chức chặt chẽ có kiểm tra, giám sát và hướng dẫn, nhằm khuyếnkhích, động viên kịp thời những điển hình năng động, sáng tạo trong việcthực thi kế hoạch Đồng thời cũng kịp thời uốn nắn những lệch lạc, những tiêucực trong việc thực hiện những mục tiêu mà kế hoạch đã đặt ra

* Quản lý các nguồn lực xã hội hóa giáo dục mầm non

Trong bối cảnh hội nhập, hợp tác quốc tế như hiện nay, các nguồn lựccho hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm nonnói riêng này càng đa dạng Ngoài nguồn lực chính thống của chính phủ, còn

có các nguồn lực do các tổ chức, cá nhân phi chính phủ tài trợ Đặc biệt từ khiViệt Nam chính thức trở thành thành viên của WTO, ký hiệp ước thương mạidịch vụ GAT, công nhận giáo dục là một dịch vụ, các nhà trường, các địaphương được tăng quyền tự chủ trong khai thác sử dụng các nguồn lực giáodục Điều đó đặt ra yêu cầu phải khẩn trương xây dựng cơ chế quản lý chặtchẽ và hiệu quả các nguồn lực

Các nguồn lực xã hội hóa giáo dục mầm non bao gồm các nguồn lực tạichỗ của địa phương, các nguồn lực trong nước, các nguồn lực ngoài nước Trướchết phải tổ chức quản lý khai tác tốt các nguồn lực tại chỗ của địa phương Coiđây là nguồn lực lâu dài, đảm bảo cho sự phát triển bền vững của giáo dục mầmnon Với phương thức động viên sự đóng góp của nhân dân địa phương để xâydựng trường lớp, đổi mới trang thiết bị dạy học Huy động mọi lực lượng xã hộiphát huy mọi tiềm năng về vật lực, tài lực tham gia đóng góp vào sự nghiệp giáodục mầm non Nguồn lực tại chỗ có ưu thế mà các nguồn lực khác không thể cóđược, đó là ngoài nguồn nhân lực, vật lực, tài lực và tin lực ra, nguồn lực tại chỗcòn là một cơ sở cho sự phát triển tâm lực Tức là sự đóng góp về tinh thần, vậtchất của nhân dân địa phương có tác động đến niềm tin, tình cảm, đạo đức, tâm

lý của thầy giáo, cô giáo và học sinh các trường mầm non

Các nguồn lực ngoài nước có vai trò rất quan trọng; đặc biệt, nguồnnhân lực xã hội hóa giáo dục mầm non bao gồm đội ngũ giáo viên, cộng tácviên người nước ngoài tham gia giảng dạy về ngoại ngữ, về công nghệ, về kỹnăng hay một số nội dung nào đó; bao gồm cả các nhà tài trợ thông qua cácmối quan hệ cá nhân Các tổ chức, cá nhân tham gia tài trợ cho giáo dục mầmnon rất đa dạng họ có mục đích và những yêu cầu rất khác nhau Vấn đề quan

trong nhất trong quản lý khai thác sử dụng các nguồn lực này là giữ vữngnguyên tắc về tính tư tưởng và tính hiệu quả giáo dục Không chấp nhận cácnguồn tài trợ với các yêu cầu, điều kiện có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến giáodục mầm non hoặc chệch hướng quan điểm, đường lối định hướng phát triểngiáo dục đã được xác định Đặc biệt không được để thất thoát các nguồn lựctài trợ, khắc phục tâm lý cho rằng của đi xin nên sử dụng không cần tính toán.

* Quản lý hệ thống tổ chức và hoạt động của các lực lượng tham gia vào xã hội hóa giáo dục mầm non

Hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non là một hoạt động xã hội cónhiều chủ thể, nhiều tổ chức Ở cấp quận, hoạt động xã hội hóa giáo dục mầmnon phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức Đảng, tổ chức chính quyềnđịa phương Đặc biệt cơ quan Phòng Giáo dục và Ban Giám hiệu các nhàtrường mầm non là những tổ chức chuyên trách về phát triển giáo dục mầmnon phải có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương Mọi hoạt động

xã hội hóa giáo dục mầm non phải được sự nhất trí từ trong lãnh đạo các cấp

và phải có sự tổ chức điều hành, phân bổ hợp lý về địa bàn, về nguồn lực chotừng loại trường mầm non Tránh tình trạng mạnh ai nấy làm, huy động quámức sức dân vào các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non

Hiện nay, ngày càng có nhiều tổ chức, cá nhân tự nguyện tham gia vàohoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non Các tổ chức lâm thời được hình thành,tham gia vào các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non trong một thời điểm,không phải là những tổ chức chính trị xã hội như hội cha mẹ học sinh, hội đồnggiáo dục, hội bảo trợ giáo dục… Cần phải có cơ chế và phương thức quản lýhoạt động của các tổ chức, cá nhân này một cách chặt chẽ đảm bảo cho các tổchức, cá nhân đó hoạt động đúng định hướng, mục tiêu và sứ mạng đã đặt ra

Trong bối cảnh hiện nay, đối với hoạt động của các tổ chức phi chínhphủ có yếu tố nước ngoài, cần phải nắm được thông tin rõ ràng về xuất thân,

động cơ, mục đích và nội dung hoạt động của các cá nhân và tổ chức đó Đảmbảo cho mọi hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non phải đúng pháp luật củaViệt Nam, phù hợp với thông lệ quốc tế và đúng với định hướng giáo dục xãhội chủ nghĩa.

Vấn đề quan trọng nhất của quản lý hệ thống tổ chức và hoạt động củacác lực lượng tham gia vào xã hội hóa giáo dục mầm non là xây dựng cơ chếquản lý điều hành, tổ chức bộ máy hợp lý, gọn nhẹ, năng động và hiệu quả.Trước hết cần phải xây dựng và ban hành các văn bản, chỉ thị về xã hội hóagiáo dục mầm non tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho xã hội hóa giáo dụcmầm non, đòng thời đảm bảo cho xã hội hóa giáo dục mầm non đúng với chủtrương chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục

* Quản lý môi trường hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non

Môi trường xã hội hóa giáo dục mầm non bao gồm môi trường tổ chức,môi trường vật chất và môi trường tinh thần Về tổ chức, phải tạo thành một

hệ thống tổ chức hoạt động có chương trình kế hoạch Mọi thành viên, mọi bộphận trong tổ chức đó phải tích cực, chủ động tham gia các hoạt động xã hộihóa giáo dục Môi trường hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non là huyđộng toàn xã hội tạo thành một phong trào hoạt động đóng góp cho xây dựng,phát triển giáo dục mầm non Phong trào đó có ảnh hưởng tích cực tới cáchoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non

Tiếp cận dưới góc độ xã hội hóa cá nhân trong giáo dục mầm non thìhoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non còn được hiểu là quá trình tổ chứccho trẻ hòa nhập vào xã hội Theo góc độ này, xây dựng môi trường xã hộihóa giáo dục, đưa trẻ vào môi trường đó để phát triển là một nội dung quản lý

xã hội hóa giáo dục mầm non Môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến sự hìnhthành và phát triển nhân cách của trẻ Môi trường được đề cập ở đây đó làmôi trường gia đình, nhà trường và xã hội Xã hội hóa giáo dục mầm non là

huy động gia đình, xã hội cùng vớ nhà trường tham gia các hoạt động nôi dạy,giáo dục trẻ, không khoán trắng cho nhà trường.

* Kiểm tra, đánh giá kết quả xã hội hóa giáo dục mầm non

Kiểm tra là một trong những chức năng cơ bản của công tác quản lý,đồng thời là hoạt động nghiệp vụ của các chủ thể quản lý Kiểm tra vừa là tiền

đề, vừa là điều kiện để đảm bảo thực hiện các mục tiêu xã hội hóa giáo dụcmầm non theo đúng kế hoạch nhằm đạt được kết quả cao nhất Kiểm tra, đánhgiá các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non phải đảm bảo các nguyên tắcsau : Nguyên tắc chính xác, khách quan Nguyên tắc tính hiệu quả Nguyêntắc tính thường xuyên, liên tục Nguyên tắc công khai

Nội dung kiểm tra, đánh giá tập trung vào những vấn đề sau: Kiểm tra

đánh giá việc xây dựng và thực hiện kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non.Kiểm tra việc huy động và sử dụng các nguồn lực xã hội hóa giáo dục mầmnon đảm bảo cho việc huy động và chi tiêu đúng mục đích, đúng nguyên tắc.Kiểm tra việc thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp và kết quả nuôi dạytrẻ ở các trường mầm non tư thục

1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội

1.3.1 Tác động từ điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của địa phương

Sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã làm tăng nhanh cơ sở vật chấtcho xã hội Kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được nâng lên Người dân cónhu cầu được gửi trẻ vào những trường có điều kiện cơ sở vật chất và chất lượnggiảng dạy tốt hơn Họ sẵn sang chi trả những khoản đóng góp cao để con emmình được hưởng sự giáo dục tốt nhất Điều này đòi hỏi các trường mầm nonphải không ngừng đầu tư cở sở vật chất, nầng cao chất lượng nuôi dạy trẻ Tuynhiên, do sự đầu tư còn hạn chế của Nhà nước, nên các trường mầm non cônglập chưa đáp ứng được đầy đủ nhu cầu này Do vậy, một thực tế đặt ra đòi hỏi

các trường mầm non phải huy động các nguồn lục có thể huy động được để đầu

tư xây dựng cơ sở vật chất của nhà trường Ở quận Ba Đình, có nhiều hộ giađình khá giả đã sẵn sang đóng góp những khoản tài chính cho nhu cầu này

Giáo dục mần non cũng như các bậc học khác trong hệ thống giáo dụcquốc dân, có nhiệm vụ phục vụ sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước,nên giáo dục mầm non không mang ý nghĩa là hàng hóa Nhưng nhìn từ góc độkinh tế thị trường thì giáo dục mầm non là một dịch vụ xã hội nên nó bị chi phốibởi cơ chế thị trường nhiều người đã xem giáo dục mầm non với tích chất hoạtđộng dịch vụ của nó là hàng hóa trong cơ chế thị trường Vì vậy, những mặt tráicủa nền kinh tế thị trường như: coi trọng đồng tiền và lợi ích vật chất, sẽ dẫn đếnviệc xem nhẹ giáo dục và các giá trị tinh thần Cơ chế thị trường với sự đóng gópkhác nhau dễ dẫn đến hiện tượng đối xử phân biệt giữa các trẻ trong một lớp.trong một trường Việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ trong nền kinh tế thịtrường phụ thuộc một phần vào sự đầu tư, đóng góp của cha mẹ trẻ dẫn đến làmmất bình đẳng trong giáo dục trẻ, dễ gây tổng thương cho trẻ

Mặt trái của nền kinh tế thị trường đã làm cho giáo dục mầm non vớitích chất là hoạt động dịch vụ Một loại hàng hóa đặc biệt nên khó tránh khỏihoạt động thương mại hóa trong hoạt động giáo dục mầm non Mà biểu hiện

cụ thể là: Một số trường chạy theo lợi nhuận, nhất là các trường mầm non tưthục và các trường mầm non có yếu tố nước ngoài nên việc chăm sóc nuôidưỡng trẻ phụ thuộc vào khả năng đóng góp của phụ huynh trẻ

Ở một số trường mầm non công lập, trong điều kiện ngân sách Nhà nướcđầu tư cho bậc học này chưa tương xứng, kinh phí hoạt động thường xuyên thiếuthốn, trang thiết bị không đầy đủ, xã hội hóa giáo dục mầm non được triển khai,

tổ chức thực hiện, nhưng khâu kiểm tra, thanh tra chưa chặt chẽ dẫn đến tìnhtrạng tự vận dụng, bóp méo hoặc thực hiện không đúng mục đích, ý nghĩa, chỉdừng lại sự đóng góp các khoản cho nhà trường, việc quản lý, sử dụng bị thả nổi

do vậy làm sai lệch mục đích của xã hội hóa giáo dục, dẫn đến tình trạng cộngđồng xã hội đánh giá thấp hoặc chưa coi trọng xã hội hóa giáo dục

1.3.2 Tác động từ năng lực của cán bộ quản lý và chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non

Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục mầm non có vai trò quan trọng trongquá trình quả lý xã hội hóa giáo dục mầm non Đây là lực lượng vừa trực tiếpthực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non đồng thời là lực lượng có chức năngtham mưu cho các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương và cơ quan giáo dụccấp trên về chủ trương, biện pháp xã hội hóa giáo dục mầm non Do vậy, chấtlượng đội ngũ quản lý quyết định đến chất lượng của công tác tham mưu vàchất lượng xã hội hóa giáo dục Nếu đội ngũ quản lý có kiến thức tốt về xãhội hóa giáo dục mầm non và biết cách tổ chức thực hiện một cách khoa họcquá trình xã hội hóa giáo dục mầm non sẽ giúp nâng cao chất lượng xã hộihóa giáo dục mầm non ở cơ sở

Đội ngũ giáo viên mầm non không chỉ quyết định chất lượng giáo dụccủa nhà trường mà còn có vai trò nhất định trong công tác xã hội hóa giáo dụcmầm non Đội ngũ giáo viên mầm non là cầu nối giữa nhà trường với các bậcphụ huynh và với cộng đồng xã hội Trong quá trình nuôi dạy trẻ, nếu đội ngũgiáo viên thực hiện tốt trách nhiệm nuôi dạy trẻ một cách khoa học sẽ là nơithu hút sự quan tâm đầu tư của các lực lượng xã hội

1.3.3 Tác động từ cơ chế quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

Cơ quan quản lý giáo dục mà trực tiếp là Phòng Giáo dục và Đào tạoQuận chịu trách nhiệm chính về công tác xã hội hóa giáo dục mầm non và là

cơ quan điều phối, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị thành viên, cơquan đơn vị nhà trường trong tổ chức thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non.Mọi hoạt động xã hội hóa giáo dục phải được thực hiện theo cơ chế quản lý.Trên cơ sở những văn bản pháp quy của Nhà nước, của Sở Giáo dục, PhòngGiáo dục quận phải xây dựng cơ chế quản lý hoạt động xã hội hóa giáo dụcmầm non trong quận Cơ chế này phải được chính quyền địa phương ủng hộ

và phối hợp thực hiện

Cơ chế quản lý hoạt động xã hội hóa giáo dục thông thoáng sẽ tạo cơhội cho các nhà trường huy động được các nguồn lực ở địa phương và nhiềunguồn từ ngoài địa phương Ngược lại, cơ chế quản lý không phù hợp sẽ dẫnđến tình trạng không phát huy được vai trò chủ động của các nhà trường và sẽtriệt tiêu các nguồn lực xã hội hóa giáo dục mầm non

Sự vận động và phối hợp tốt của cơ quan quản lý giáo dục sẽ phát huyđược sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong xã hội hóa giáo dục mầmnon Bên cạnh vai trò xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện xã hội hóa giáodục mầm non, cơ quan quản lý giáo dục còn có vai trò theo dõi, giám sát kiểmtra việc thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non đảm bảo cho xã hội hóa giáodục mầm non đúng định hướng của Đảng và có hiệu quả cao

1.3.4 Tác động từ yêu cầu đổi mới giáo dục

Xu thế phát triển của giáo dục, đào tạo đang đặt ra những yêu càu mớicho phát triển giáo dục mầm non Xu hướng phát triển của lý luận và thực tiễngiáo dục trong thế kỷ 21 đang diễn ra những biến động mạnh mẽ, làm thayđổi hẵn phương thức giáo dục, đào tạo truyền thống Thực hiện quan điểm đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số29/NQ-TƯ của Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 9, khóa XI, toàn ngànhgiáo dục đang quyết tâm chuyển mạnh sang mục tiêu phát triển năng lực vàphẩm chất của người học, tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dụcđáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.Một trong những giải pháp đó là xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lựctrong và ngoài nước cho sự phát triển giáo dục Điều đó đã làm xuất hiệnnhững thời cơ mới, thách thức mới, đặt ra những yêu cầu mới về quản lý xãhội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục hiện nay Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non khôngchỉ quản lý các nguồn lực chính thống mà phải quản lý cả các nguồn lực docác tổ chức phi chính phủ và các nhà hảo tâm tài trợ

Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn, có tầm chiến lược của Đảng

và Nhà nước ta, nhằm tạo ra và phát huy mọi nguồn lực trên cơ sở có sự thamgia của toàn xã hội để phát triển một nền giáo dục có tính nhân dân, tính dântộc, tính khoa học và tính hiện đại, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục,tạo cơ hội để mọi người đều được học hành

Xã hội hóa giáo dục mầm non là một bộ phận của xã hội hóa giáo dục,nhằm huy động các nguồn lực của cả cộng đồng xã hội cho sự phát triển giáodục mầm non, đảm bảo cho giáo dục mầm non những điều kiện tốt nhất trongnuôi dưỡng, giáo dục trẻ nhằm giúp trẻ phát triển về thể chất, trí tuệ, tạonhững cơ sở ban đầu hình thành nhân cách con người xã hội chủ nghĩa theomục tiêu giáo dục đã xác định

Chất lượng và hiệu quả xã hội hóa giáo dục mầm non phụ thuộc vàoyếu tố trong đó có công tác quản lý Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non làhoạt động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý giáo dục nhằm huyđộng các tổ chức các lực lượng và cả cộng đồng xã hội vào phát triển giáodục mầm non, đảm bảo cho giáo dục mầm non đáp ứng yêu cầu ngày càngcao của người dân và xã hội trong nuôi dưỡng, giáo dục trẻ

Nội dung của quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non mang tính toàndiện từ việc quản lý kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non; quản lý cácnguồn lực xã hội hóa giáo dục mầm non; quản lý tổ chức bộ máy, quy chếhoạt động và hoạt động của các tổ chức xã hội hóa giáo dục mầm non; quản

lý và xây dựng mội trường thuận lợi cho xã hội hóa giáo dục mầm non chođến quản lý kiểm tra, đánh giá và kết quả xã hội hóa giáo dục mầm non Nộidung quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non mang tính tổng thể, hệ thống Quátrình quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non phải thực hiện đồng bộ những nộidung này Nếu bỏ đi một khâu, một mắt xích nhỏ trong nội dung quản lý cũnglàm giảm hiệu lực của quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non

Mặt khác, trong quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non, nhà quản lý phảitính đến các yếu tố ảnh hưởng đến xã hội hóa giáo dục mầm non và quản lý

xã hội hóa giáo dục mầm non như: Tác động từ những quan điểm, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước; tác động của sự phát triển nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Chỉ có thể trên cơ sở tính toán đầy đủ những đặcđiểm chi phối và những yêu cầu đặt ra cho thực tiễn thì mới có thể đạt hiệuquả cao trong quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non.

Nhà trẻ gồm có : 2305 trẻ ( trong đó 1185 trẻ công lập, 1120 trẻ tưthục) Số trẻ em huy động ra lớp trên địa bàn: Công lập 11,8%, tư thục 10,7.Mẫu giáo: Số cháu đến trường 12011 trẻ ( trong đó Công lập: 9492 cháu; Tưthục : 719 cháu) Số lượng trẻ ở tuổi mẫu giáo được huy động đến trường đạt95% (Trong đó: Công lập 75% Tư Thục 25%) Trẻ em 5 tuổi huy động đếnlớp: 1740 cháu trong tổng số 2195 cháu, đạt 99,9%

Bảng 2.1: Kết quả phát triển mạng lưới trường, lớp giáo dục mầm non quận

Ba Đình (năm 2015 -2016)

Loại hình

Tổng Số

Nhà trẻ

Mẫu giáo Lớn Nhỡ Bé

Cơm thường

Cơm nát

Tổng cộng 39 134 240 53 67 82 58 8

(Nguồn Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ba Đình)

Bảng 2.2: Thống kê số lượng trẻ đến trường quận Ba Đình (năm học 2015 - 2016)

Lứa tuổi Tổng số Công lập Tư thục

Tỷ lệ % so với

độ tuổi trẻ trên địa bàn

Tỷ lệ chuyên cần

Tổng cộng 12516 10677 1839

(Nguồn Phòng Giáo dục quận Ba Đình)

Để làm tốt công tác duy trì và phát triển số lượng trẻ em ra lớp, hàngnăm trước 5 tháng bước vào năm học mới, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận

đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục mầm non phối hợp với ủy ban nhân dân cácPhường, điều tra số trẻ trên địa bàn, số trẻ đến các cơ sở tư thục, nhóm trẻ giađình Từ đó xây dựng chỉ tiêu phát triển số lượng học sinh hàng năm

Phát triển thể lực Nhà trẻ: 599 học sinhMẫu giáo: 5345 học sinh 4999541 90,393,5 34658 9,76,5Phát triển nhận

thức

Nhà trẻ: 599 học sinh Mẫu giáo: 5345 học sinh

513 4885

85,6 460

86 460

4 8,6 Phát triển ngôn

ngữ

Nhà trẻ: 599 học sinh Mẫu giáo: 5345 học sinh

519 4986

86,6 93,3

80 359

13 6,7 Phát triển tình cảm

và quan hệ

Nhà trẻ: 599 học sinh Mẫu giáo: 5345 học sinh

527 5038

88 94,2

72 309

12 5,8 Đánh giá học sinh

1540

75 185

10,4 12

216 477

30 31

360 770

49,9 50

70 108

9,7 7

(Nguồn Phòng Giáo dục quận Ba Đình)

Về chất lượng chăm sóc và giáo dục: 100% các trường, lớp mầm nonthực hiện đổi mới hình thức chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục Năm học

2013 – 2014, Quận có 27/27 trường tổ chức ăn bán trú cho học sinh, mức thu

ăn nuôi dưỡng các cháu, thấp nhất: 15.000đ/1 ngày, đại trà 25.000đ/1ngày,cao nhất 30.000 đ/1 ngày Lượng calo thấp nhất: 650calo/ngày, cao nhất:950calo/ ngày Nhiều biện pháp phòng bệnh theo mùa được tổ chức thực hiện,công tác kiểm tra các yếu tố gây tai nạn thương tích học đường được tiếnhành thường xuyên với sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với tổ chức chínhquyền các cấp Cảnh quan môi trường phục vụ học và chơi cũng như cáctrang thiết bị phục vụ ăn uống, nuôi dưỡng trẻ được các cơ quan nhà nướccùng nhân dân đầu tư thích đáng Việc chăm sóc trẻ khuyết tật được quan tâmđúng mức, 50% trẻ khuyết tật trong độ tuổi trên địa bàn quận còn khả nănghọc tập đã được huy động ra lớp và được phân loại theo các tật, có hồ sơ theodõi riêng Trẻ được chăm sóc đặc biệt theo chương trình giáo dục phát triểnđối với từng loại tật, cuối mỗi tháng giáo viên có nhận xét, đánh giá thông báovới cha mẹ học sinh Kết quả 100% trẻ đã có khả năng giao tiếp hòa nhập tốtvới các bạn trong lớp Biết làm theo yêu cầu của cô giáo trong một số sinhhoạt hàng ngày như: tự ăn cơm, uống nước, đi vệ sinh,…

Tỷ lệ được theo dõi về sức khỏe, về nuôi dưỡng và giáo dục bằng biểu

đồ phát triển đạt 100%, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng đến cuối năm học 2013

-2014 chỉ còn 1,92%, giảm so với năm học 2012 - 2013 là 0,48%

Như vậy, chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở nhà trẻ, mẫu giáo đạtkết quả tốt, đạt tỷ lệ cao so với mặt bằng chung của cả nước

2.1.3 Về đội ngũ cán bộ giáo viên mầm non

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ, sâu rộng của xã hội hóa giáo dục mầmnon trên địa bàn của Quận, nổi bật nhất là yêu cầu và nhu cầu ngày càng lớn

về các hình thức, loại hình giáo dục mầm non trong giai doạn hiện nay cũng

như những năm trước mắt Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận, Phòng Giáo dục

và Đào tạo đã quán triệt sâu sắc quan điểm: đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng độingũ cán bộ, giáo viên một cách có hệ thống, hợp lý Chú trọng việc nâng caophẩm chất, đạo đức cách mạng cũng như năng lực chuyên môn nghiệp vụ.Cho đến nay (năm học 2015 - 2016), đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viênmầm non Quận gồm có:

Bảng 2.4: Tổng số đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên mầm non Quận Ba

(Nguồn Phòng Giáo dục - đào tạo quận Ba Đình)

Tiếp tục cử và tạo điều kiện cho cán bộ viên đi học các lớp bồi dưỡngngắn và dài hạn Năm 2014 - 2015: 99 người được đi học, năm 2015 - 2016:

136 người Cho đến nay, đội ngũ cán bộ, giáo viên có trình độ học đào tạo:

Trung cấp lý luận chính trị: 49 đ/c

Cao đẳng Sư phạm nhà trẻ mẫu giáo : 10 đ/c

Cử nhân quản lý giáo dục: 50 đ/c

Đại học mầm non (từ xa): 20 đ/c

Đại học mầm non (tại chức): 120 đ/c

Bồi dưỡng quản lý giáo dục: 5 đ/c

Trung cấp nấu ăn: 131 đ/c

Nấu ăn: 3/7: 24 người

Giáo viên công lập: 710 đ/c đạt chuẩn 100% trong đó trên chuẩn 497 đ/

c (70%); Giáo viên tư thục: 250 đ/c đạt chuẩn: 230 (92%); trên chuẩn: 107 đ/c(43%)

Phòng Giáo dục và đào tạo thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡngcán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên theo các chuyên đề, kết hợp với trungtâm giáo dục thường xuyên tổ chức các lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ nấu ăn mầmnon, thời gian trung bình 3 tháng, kinh phí tự túc Ngoài ra đội ngũ cán bộ,giáo viên còn được bồi dưỡng trang bị kiến thức về ứng dụng công nghệthông tin; tổ chức học tập và quản lý hồ sơ học tập của giáo viên.

Thực hiện hướng dẫn của sở giáo dục và đào tạo, phòng Giáo dục vàĐào tạo đã chỉ đạo các trường phát động phong trào thi giáo viên giỏi trên tất

cả các môn học Tổng số giáo viên tham gia dự thi 215/269 (80%) Số đượcchọn tham gia thi cấp Quận: 70/215 (32,6%) Số giáo viên đạt giáo viên dạygiỏi cấp thành phố: 5 giáo viên (2 nhất - 2 nhì - 1 ba) Số giáo viên đạt giáoviên dạy giỏi cấp quận: 54 giáo viên

Việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại vào giờ dạy như: máyquay camera, máy vi tính, đầu đài Áp dụng chương trình Hepikid, Kítmart

để dạy trẻ đạt kết quả cao Giáo viên còn dạy trẻ làm quen với các hoạtđộng, rèn luyện kỹ năng vệ sinh, các hoạt động lao động, các hoạt động lễhội, theo từng chủ đề,… Từ hình thức tổ chức thí điểm này sẽ nhân rộng radiện đại trà để tổ chức cho các trường, lớp thực hiện chương trình giáo dụcmầm non mới

Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên hưởng ứng và tham gia tích cựccuộc vận động: “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích tronggiáo dục”, thực hiện sâu rộng phong trào “Dân chủ - kỷ cương - tình thương -trách nhiệm” trong nhà trường Nâng cao ý thức nghề nghiệp và đạo đức nhàgiáo xây dựng “Nhà trường Văn hóa - Nhà giáo mẫu mực - Học sinh chămngoan” Thường xuyên liên hệ mật thiết vơi các hội phụ huynh, không để xảy

ra các sai phạm, tiêu cực trong nhà trường, tạo được lòng tin và sự trân trọngcủa cha mẹ học sinh Cán bộ quản lý, giáo viên thực thụ là hạt nhân trong việc

tạo ra môi trường lành mạnh, kết hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội trong

sự nghiệp nuôi dưỡng - chăm sóc - giáo dục thế hệ trẻ ở tuổi mầm non

2.2 Thực trạng xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội

2.2.1 Thực trạng nhận thức và chỉ đạo của lãnh đạo quận

Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục mầm non, trong nhữngnăm qua, lãnh đạo quận Ba Đình đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện xãhội hóa phát triển giáo dục mầm non trong quận, Tư tưởng chỉ đạo của Quận

ủy, Ủy ban nhân dân Quận là: ngoài ngân sách của Nhà nước chi phí cho pháttriển sự nghiệp giáo dục, phải thực hiện triệt để đẩy mạnh xã hội hóa giáo dụcmầm non Huy động các nguồn vốn đầu tư cho phát triển các loại hình giáodục của các thành phần kinh tế, các đơn vị sản xuất, kinh doanh, các tổ chứcchính trị xã hội, các tổ chức đoàn thể quần chúng trên địa bàn Quận Ưu tiêndầu tư phát triển giáo dục mầm non ở các phường, xã có điều kiện kinh tế khókhăn, hiện đại hóa cơ sở trường, lớp học, nhà, mẫu giáo Mở rộng và nâng caochất lượng dạy và học đối với trường mầm non tư thục Các trường công lập,

tư thục cũng phải đầu tư nguồn vốn, kinh phí để xây dựng mới và cải tạo, tăngthem trường học, lớp học mới đáp ứng số trẻ trên địa bàn có nhu cầu đếntrường, đến lớp

Thực hiện tư tưởng chỉ đạo của lãnh đạo quận, các trường mầm nontrên địa bàn quận đã triển khai các giải pháp thực hiện xã hội hóa giáo dụcnhằm phát triển hệ thống giáo dục mầm non đáp ứng yêu cầu phát triển củathực tiễn Hầu hết cán bộ, giáo viên của các trường mầm non trên địa bànquận đã có nhận thức đúng đắn về xã hội hóa giáo dục Tư tưởng xã hội hóagiáo dục mầm non đã được triển khai không chỉ trong các nhà trường mà