Đạo đức nghề nghiệp là phẩm chất quan trọng của nhân cách; là nền tảng, là động lực thôi thúc, khơi dậy lòng nhiệt huyết, trách nhiệm của cá nhân đối với nghề nghiệp. Việc giáo dục đạo đức nói chung và giáo dục đạo đức nghề nghiệp nói riêng là trung tâm chú ý của các cơ sở giáo dục, các tổ chức xã hội nghề nghiệp và của toàn xã hội. Nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp, phát huy ý thức đạo đức nghề nghiệp là góp phần làm rõ được vai trò của ý thức xã hội đối với sự phát triển của tồn tại xã hội.
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đạo đức nghề nghiệp là phẩm chất quan trọng của nhân cách; là nềntảng, là động lực thôi thúc, khơi dậy lòng nhiệt huyết, trách nhiệm của cánhân đối với nghề nghiệp Việc giáo dục đạo đức nói chung và giáo dục đạođức nghề nghiệp nói riêng là trung tâm chú ý của các cơ sở giáo dục, các tổchức xã hội - nghề nghiệp và của toàn xã hội Nghiên cứu về đạo đức nghềnghiệp, phát huy ý thức đạo đức nghề nghiệp là góp phần làm rõ được vai tròcủa ý thức xã hội đối với sự phát triển của tồn tại xã hội
Giáo dục đạo đức nghề nghiệp có vai trò quan trọng trong việc hình thành
và phát triển nhân cách, là nhiệm vụ cơ bản, quan trọng của hệ thống giáo dục vàcủa các học viện, trường đại học, cao đẳng, dạy nghề Văn kiện Hội nghị BanChấp hành Trung ương Đảng lần thứ tám khóa XI khẳng định: “Đào tạo conngười Việt Nam, phát triển toàn diện, có đạo đức tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ vànghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hìnhthành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứngyêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [16, tr 79]
Trong những năm gần đây, lực lượng CAND luôn thường xuyên quantâm đến công tác xây dựng lực lượng Đảng ủy Công an Trung ương và lãnhđạo Bộ Công an đã tổ chức quán triệt và chỉ đạo thực hiện nghiêm túc các chỉthị, nghị quyết của Đảng, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trongthực hiện công tác xây dựng lực lượng CAND vững mạnh, đáp ứng yêu cầu,nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới Bộ Công an ban hành nhiều chủtrương, biện pháp giáo dục chính trị, tư tưởng cho đảng viên, cán bộ, chiến sĩ,lấy việc xây dựng phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị, lòngtrung thành với Đảng làm mục tiêu giáo dục, rèn luyện; tổ chức thực hiện cóhiệu quả Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh - CAND vì nước quân thân, vì dân phục vụ", phong trào "Học tập và
Trang 2thực hiện nghiêm túc 6 điều Bác Hồ dạy CAND" gắn với việc thực hiệnphong trào thi đua "Vì an ninh Tổ quốc", tổ chức tốt cuộc vận động: "CANDchấp hành nghiêm điều lệnh; Xây dựng nếp sống văn hóa, vì nhân dân phụcvụ" tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn lực lượng.
Là một trong các trường trực thuộc Bộ Công an, Trường Cao đẳngANND I có nhiệm vụ đào tạo cán bộ có trình độ cao đẳng và trung cấp chínhquy Trải qua 48 năm xây dựng và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo trực tiếpcủa Đảng ủy, BGH nhà trường và sự quan tâm chỉ đạo của Đảng ủy Công anTrung ương, lãnh đạo Bộ Công an, lãnh đạo Tổng cục Chính trị CAND, sựphối hợp giúp đỡ của các cơ quan đơn vị trong và ngoài ngành, của cấp ủy,chính quyền và nhân dân các địa phương nơi trường đóng quân, các thế hệcán bộ được đào tạo tại Trường Cao đẳng ANNDI luôn phấn đấu hoàn thànhxuất sắc nhiệm vụ được Bộ Công an giao
Hiện nay Trường Cao đẳng ANND I đang đào tạo đồng thời 2 hệ họccao đẳng và trung cấp, đối tượng học viên chính quy tập trung tại trường gồm:Học viên tốt nghiệp phổ thông trung học, học viên là hạ sĩ quan, chiến sĩ phục
vụ có thời hạn trong CAND, học viên hệ cử tuyển gồm: học viên là cán bộcông an từ các địa phương cử đi học và học viên là học viên tốt nghiệpTrường Văn hóa I - Bộ Công An Tuy nhiên qua tổng kết đánh giá, bên cạnhnhững thành công vượt bậc đã đạt được còn một số hạn chế, đó là vẫn cònmột bộ phận học viên mắc khuyết điểm, tình trạng học viên vi phạm kỷ luậtvẫn còn xảy ra Một bộ phận học viên tốt nghiệp ra trường, trở thành cán bộ
an ninh công tác trong ngành có dấu hiệu suy thoái về đạo đức nghề nghiệp,lối sống, kém rèn luyện bộc lộ những biểu hiện tiêu cực, vi phạm pháp luật,gây phiền hà sách nhiễu nhân dân ảnh hưởng nghiêm trọng tới uy tín của lựclượng CAND, gây bức xúc trong dư luận xã hội
Đứng trước thực tế đó, để tiếp tục đảm bảo chất lượng giáo dục, đào tạocủa các trường CAND nói chung, Trường Cao đẳng ANND I nói riêng, góp
Trang 3phần đào tạo nguồn nhân lực là những cán bộ chiến sĩ CAND vừa "hồng" vừa
"chuyên", cần có những biện pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng hoạtđộng quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề: " Quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I" làm đề
tài luận văn thạc sĩ, với mong muốn tìm ra lời giải cho bài toán thực tiễn trên
2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
* Một số quan điểm, tư tưởng tiêu biểu về đạo đức nghề nghiệp, giáo dục đạo đức nghề nghiệp
Với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học, những tư tưởng đạođức đã xuất hiện cách đây hơn 2600 năm trong triết học Trung Quốc, Ấn Độ
và Hy Lạp cổ đại Ở phương Đông, các học thuyết về đạo đức của ngườiTrung Quốc cổ đại xuất hiện sớm, trong đó những quan niệm về đạo và đứccủa họ được biểu hiện khá rõ nét Đạo đức là một trong những phạm trù quantrọng nhất của triết học Trung Quốc cổ đại Còn ở phương Tây, vấn đề đạođức từ lâu đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà tư tưởng Cho đến nay, người
ta vẫn coi Xôcrat (469-399 TCN) là người đầu tiên đặt nền móng cho khoahọc đạo đức Còn Arixtốt (384-322 TCN) đã viết bộ sách Đạo đức học với 10cuốn, trong đó ông đặc biệt quan tâm đến phẩm hạnh con người
Khi nghiên cứu về sự phát triển của xã hội loài người, trên cơ sở thếgiới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các nhà kinh điển Mac -Lênin đã chỉ ra sự tất yếu xuất hiện của một kiểu đạo đức mới trong lịch sử -đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân Theo Ph Ăngghen, đây là nềnđạo đức “đang tiêu biểu cho sự lật đổ hiện tại, biểu hiện cho lợi ích của tươnglai, tức là đạo đức vô sản, là thứ đạo đức có một số lượng nhiều nhất nhữngnhân tố hứa hẹn một sự tồn tại lâu dài” V.I Lênin đã chỉ ra thực chất cáchmạng của nội dung đạo đức mới đó là: “Những gì góp phần phá hủy xã hội cũcủa bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung
Trang 4quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới của những người cộngsản" Luận điểm này đã đặt cơ sở phương pháp luận cho việc nghiên cứu quản
lý giáo dục phẩm chất nhân cách trong đó có giáo dục đạo đức nhằm đảm bảocho con nguời phát triển một cách toàn diện
Hồ Chí Minh (1890 - 1969), vừa là nhà giáo dục vừa là nhà tổ chức
thực tiễn về quản lý giáo dục và coi giáo dục là một nhiệm vụ trọng tâm củacách mạng Người coi trọng cả đức và tài trong nhân cách người cán bộ, đảngviên, nhưng trong đó đức phải là gốc, đức phải có trước tài Người nói: “Cũngnhư sông phải có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải
có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đức, không cóđức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [24, tr.252 -253] Hồ Chí Minh rất quan tâm đến ĐĐNN, coi đó là một trong những yếu tốquyết định thành công trong lao động nghề nghiệp Người chỉ yêu cầu vềĐĐNN ở một số lĩnh vực như nghề y, nghề giáo, nghề làm báo, kinh doanh,cán bộ chiến sĩ quân dội, công an Bàn về quản lý giáo dục Người rất coitrọng nguyên tắc khoa học trong quá trình kế hoạch hóa Người căn dặn, khilập kế hoạch giảng dạy, học tập đều cần phải tuân theo nhu cầu của dân tộc,của Nhà nước; chớ đặt những chương trình kế hoạch mênh mông, đọc nghe s-ướng tai nhưng không thực hiện được Người nhấn mạnh, một chương trìnhnhỏ mà thực hiện được hẳn hoi, hơn là một trăm chương trình to tát mà làmkhông được Như vậy, theo Người, tính thiết thực và công tác quản lý phảixuyên suốt trong tất cả các khâu, các bước của quá trình giáo dục
Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạođức nghề nghiệp; về quản lý; về giáo dục và quản lý giáo dục là cơ sở lý luậnkhoa học, là những luận điểm sư phạm định hướng quá trình giáo dục đạođức, đạo đức nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên, đội ngũ cán bộ, đảng viên
* Một số công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp
Trang 5Về quản lý giáo dục có các công trình như: “Một số khái niệm về quản
lý giáo dục” của Đặng Quốc Bảo (1997); “Khoa học quản lý giáo dục - một
số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Trần Kiểm (2004); “Quản lý Nhà nước về giáo dục, lý luận và thực tiễn” của Đặng Bá Lãm (2005).
Khi nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức các tác giả đã đề cậpđến mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức Tiêu biểu phải kểđến công trình nghiên cứu khoa học cấp nhà nước được tổng kết trong tácphẩm “ Về phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hóa, hiệnđại hóa” - do Phạm Minh Hạc chủ biên (Nxb Chính trị Quốc gia, 2001).Lần đầu tiên trong lịch sử, khái niệm đạo đức được thoát khỏi tư duy saochép, xác định chuẩn mực giá trị đạo đức không chỉ là quan hệ con ngườivới con người mà trên 5 quan hệ (với bản thân, với người khác, với côngviệc, với môi sinh và lý tưởng của cộng đồng)
Về mục tiêu giáo dục đạo đức, tác giả Phạm Minh Hạc đã nêu rõ:
“Trang bị cho mọi người những tri thức cần thiết về tư tưởng chính trị, đạođức nhân văn, kiến thức pháp luật và văn hoá xã hội Tổ chức tốt giáo dụcgiới trẻ; rèn luyện để mọi người tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo đức
xã hội, có thói quen chấp hành quy định của pháp luật, nỗ lực học tập và rènluyện, tích cực cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước” Ông đã nêu lên sáu giải pháp giáo dục đạo đức conngười Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước,trong đó có: “Tiếp tục đổi mới nội dung hình thức giáo dục đạo đức trongcác trường học, cũng cố ý tưởng giáo dục đạo đức ở nhà trường trong việcgiáo dục đạo đức cho mọi người Kết hợp chặt chẽ với giáo dục đạo đứcvới việc thực hiện nghiêm chỉnh luật pháp của cơ quan thi hành pháp luật
Tổ chức thống nhất các phong trào thi đua yêu nước và các phong trào rènluyện đạo đức, lối sống cho toàn dân, trước hết là cán bộ, đảng viên, chothầy trò các trường học ”
Trang 6Tác giả Hà Nhật Thăng với nghiên cứu “Giáo dục hệ thống giá trị đạođức nhân văn (1998) Cuốn tài liệu được nhiều người biết đến bởi tác giả đãnêu lên được hệ thống giá trị đạo đức nhân văn của con người Việt Nam tronggiai đoạn hiện nay
Tác giả Phạm Khắc Chương đã đi sâu bàn về giáo dục đạo đức trongtác phẩm “Chi nam nhân cách học trò” (1992), Nxb Đại học Sư phạm Hà nội(2000) và tác phẩm "Một số vấn đề giáo dục đạo đức và giáo dục đạo đức ởtrường phổ thông”, Nxb Giáo dục (1995)
Tác giả Đặng Vũ Hoạt (1992), trong công trình nghiên cứu “Đổi mớihoạt động giáo viên chủ nhiệm lớp với việc giáo dục đạo đức cho sinh viên”,Tập san nghiên cứu giáo dục, số 8 Ông đã đi sâu nghiên cứu vai trò của giáoviên chủ nhiệm trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh và đưa ra một
số định hướng cho giáo viên chủ nhiệm trong việc đổi mới nội dung, cải tiếnphương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh ở nhà trường phổ thông
Tác giả Nguyễn Kim Bôi (2012) nghiên cứu về “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông Trần Đăng Ninh - Hà Tây” Từ thực trạng đạo đức của học sinh của nhà trường mà
tác giả coi là tiêu biểu cho đặc điểm của nhiều trường ở nông thôn Việt Nam,tác giả đã đưa ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đứccho học sinh trung học phổ thông
Bên cạnh đó, có nhiều công trình bàn về chuẩn mực đạo đức của conngười Việt Nam, tiêu biểu là Nguyễn Viết Chức (chủ biên 2001), “Đạo đức,lối sống và đời sống văn hóa Thủ đô trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước”, Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội; Nguyễn ThanhDuy (2004) “Văn hóa đạo đức, mấy vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nxb Vănhóa - Thông tin, Hà Nội
Đặc biệt, trong 2 công trình nghiên cứu của tác giả Huỳnh Khái Vinh,
“Việt Nam tinh hoa đạo đức” (2001), Nxb Hà Nội và “Một số vấn đề về lối
Trang 7sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội” (2001), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.Tác giả đã đề cập đến vấn đề cơ bản của lối sống, đạo đức, chuẩn mực, giá trị
xã hội, mối quan hệ giữa lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội truyền thống
và cách mạng, những kinh nghiệm và bài học của một số nước, thực trạng,phương hướng, quan điểm và giải pháp xây dựng lối sống đạo đức, chuẩn giátrị trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa
Tác giả Đỗ Đình Dũng với đề tài "Hệ thống biện pháp giáo dục đạođức cho học sinh đào tạo sĩ quan Phòng không - Không quân ở Học việnPhòng - Không Không quân hiện nay”, Luận văn thạc sĩ giáo dục học năm
2006 Công trình đã nghiên cứu đề xuất các biện pháp về đổi mới nhận thức
về giáo dục đạo đức; đổi mới về nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức;
đa dạng hóa hình thức tổ chức giáo dục đạo đức; xây dựng mội trường sưphạm thuận lợi cho việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học viên
Về đạo đức nghề nghiệp, văn hoá đạo đức nghề nghiệp có các công
trình:“Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức nghề nghiệp trong nền kinh tế thị trường với việc xây dựng đạo đức nghề nghiệp mới cho cán bộ quản lý ở nước ta hiện nay” của Nguyễn Chí Mỳ (1999); “Văn hoá đạo đức nghề nghiệp, mấy vấn đề lý luận và thực tiễn” của Nguyễn Thành Duy (2004)
Tác giả của các công trình trên tìm hiểu tác động của cơ chế thị trườngđến đời sống văn hoá đạo đức nghề nghiệp và đều thống nhất cho rằng, sựbiến đổi của hệ thống giá trị đạo đức nghề nghiệp, văn hoá đạo đức nghềnghiệp ở nước ta hiện nay là một tất yếu; đề cập đến thực trạng đạo đức nghềnghiệp và đưa ra một số giải pháp khắc phục tình trạng xuống cấp về đạo đứcnghề nghiệp ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức nhà nước
Về giáo dục đạo đức nghề nghiệp có các công trình như: "Những giảipháp giáo dục đạo đức cho sỹ quan Biên phòng ở đơn vị cơ sở trong tìnhhình hiện nay”(2001), Luận án tiến sỹ giáo dục học của tác giả Trần Ngọc
Tuân; tác giả Nguyễn Bá Hùng (2010), luận án tiến sĩ "Giáo dục đạo đức
Trang 8nghề nghiệp cho học viên sư phạm trong nhà trường quân sự hiện nay"; Nguyễn Thanh Phú (2014), luận án tiến sĩ "Quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trường cao đẳng sư phạm Miền Đông nam bộ" Trần Xuân Thọ (2012) “Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Nghề Đà Lạt trong giai đoạn hiện nay”; Nguyễn Quốc Tuấn (2014), "Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trường cao đẳng sư phạm Quảng Ninh"
Tuy tiếp cận vấn đề quản lý giáo dục và quản lý giáo dục trong các giaiđoạn lịch sử ở nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau nhưng nhìn chung các tácgiả đều đi đến thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của quản
lý, quản lý giáo dục và xem đây là một quá trình, một khâu quan trọng quyếtđịnh đến việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo
Tóm lại, cho đến nay có một số nghiên cứu có liên quan đến vấn đềquản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp Tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào đềcập trực tiếp về quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên TrườngCao đẳng ANND I Song, những nghiên cứu trên có thể được chúng tôi kếthừa, vận dụng trong nghiên cứu đề tài
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn vềquản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên, từ đó đề xuất biệnpháp quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở Trường Caođẳng ANND I nhằm nâng cao lượng và hiệu quả giáo dục đạo đức nghềnghiệp cho học viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạocủa Nhà trường
* Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức nghề nghiệp vàquản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng
Trang 9Khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp và quản lýgiáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở Trường Cao đẳng ANND I.
Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho họcviên ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I
4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Khách thể nghiên cứu: Quản lý giáo dục phẩm chất nhân cách học
viên ở Trường Cao đẳng ANND I
* Đối tượng nghiên cứu: Quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho
học viên ở Trường Cao đẳng ANND I
* Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các biện pháp
quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở Trường Cao đẳngANND I, với đối tượng học viên được đào tạo chính quy tập trung tại trường.Các số liệu điều tra, khảo sát, báo cáo, tổng kết sử dụng trong đề tài được lấy
từ năm 2012 đến nay
5 Giả thuyết khoa học
Quản lý giáo dục nói chung, quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp chohọc viên ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I nói riêng là chức năng,nhiệm vụ chính của các cán bộ quản lý, đứng đầu là hiệu trưởng Nếu các chủthể quản lý thực hiện khoa học, chặt chẽ các biện pháp, như: Tổ chức giáodục nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các chủ thể trong giáo dụcđạo đức nghề nghiệp cho cho học viên; kiện toàn bộ máy quản lý giáo dụchọc viên đáp ứng mục tiêu đào tạo của nhà trường; kế hoạch hóa công tác giáodục đạo đức nghề nghiệp; phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xãhội trong giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên; tăng cường kiểm tra,đánh giá kết quả giáo dục, thì sẽ quản lý được công tác giáo dục đạo đứcnghề nghiệp cho học viên trường Cao đẳng ANND I, góp phần trực tiếpvào nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường trong tình hình mới."
6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.
* Phương pháp luận nghiên cứu
Trang 10Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt và cụ thể hóa các quanđiểm của Đảng về giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện trongđiều kiện CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế Đồng thời, luận văn sửdụng các quan điểm hệ thống - cấu trúc, lịch sử - lôgic và quan điểm thực tiễn
để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đã xác định
* Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan và đưa ra cácnhận định độc lập về giáo dục đạo đức nghề nghiệp và quản lý giáo dục đạođức nghề nghiệp; chủ trương, đường lối, nghị quyết, chính sách của Đảng vànhà nước, các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an về giáo dụcđạo đức nghề nghiệp và quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp để luận giảilàm rõ cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp quan sát: Thực hiện quan sát hoạt động giáo dục đạođức nghề nghiệp và quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên đểđưa ra đánh giá, kết luận về thực trạng và đề xuất các biện pháp có tính khảthi cho việc quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên Trường Caođẳng ANND I
+ Phương pháp điều tra: Điều tra 125 cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên
và 180 học viên đào tạo chính quy tại trường, nhằm thu thập thông tin, số liệuminh chứng cho những nhận định, phân tích, đánh giá về thực trạng quản lý giáodục đạo đức nghề nghiệp cho học viên Trường Cao đẳng ANND I, xác địnhnguyên nhân, tìm ra các yếu tố tác động đến quản lý giáo dục đạo đức nghềnghiệp cho học viên một cách phù hợp, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản
lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên Nhà trường trong thời gian tới
Trang 11+ Phương pháp tọa đàm, trao đổi: Thực hiện phỏng vấn, lấy ý kiến củagiảng viên, cán bộ quản lý, học viên; tọa đàm, trao đổi để nắm được những đềxuất, kiến nghị liên quan đến nhu cầu bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng giáo dụcđạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên.
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Nghiên cứu các văn bản,báo cáo tổng kết về quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên
- Nhóm phương pháp nghiên cứu bổ trợ:
+ Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Xin ý kiến chuyên gia về nhữngvấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến quản lý giáo dục đạo đức cho họcviên để rút ra những kết luận về vấn đề nghiên cứu
+ Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng toán thống kê để xử lýcác số liệu, kết quả khảo sát thực trạng và khảo nghiệm
7 Ý nghĩa của đề tài
Luận văn góp phần cung cấp những luận cứ khoa học để cán bộ quản lýgiáo dục và giảng viên Trường Cao đẳng ANNDI vận dụng vào quá trình giáodục, quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên Luận văn có thể làmtài liệu phục vụ quá trình giáo dục ở các trường cao đẳng của Bộ Công an
8 Kết cấu của đề tài
Luận văn có kết cấu bao gồm: Phần mở đầu; 3 chương (8 tiết); Kết luận
và kiến nghị; Danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục
Trang 12Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC VIÊN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG AN NINH NHÂN DÂN 1.1 Các khái niệm cơ bản
1.1.1 Đạo đức nghề nghiệp và đạo đức nghề nghiệp của người công
an nhân dân
* Đạo đức và đạo đức nghề nghiệp
Đạo đức là một phạm trù được rất nhiều lĩnh vực khoa học nghiên cứunhư: triết học, đạo đức học, giáo dục học, xã hội học, tâm lý học, giá trị học…mỗi lĩnh vực có một cách tiếp cận riêng và đã tạo ra một hệ thống lý luận rấtphong phú và sâu sắc
Dưới góc độ Triết học: "đạo đức là một trong những hình thái sớmnhất của ý thức xã hội, bao gồm những nguyên lý, quy tắc, chuẩn mực điềutiết hành vi của con người trong quan hệ với người khác và với cộng đồng.Căn cứ vào những quy tắc ấy, người ta đánh giá hành vi, phẩm giá của mọingười bằng các quan niệm về thiện ác, chính nghĩa và phi nghĩa, nghĩa vụ
và danh dự"
Dưới góc độ Đạo đức học: "đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặcbiệt bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyêntắc, chuẩn mực xã hội"
Dưới góc độ Giáo dục học: "'đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặcbiệt bao gồm một hệ thống các quan niệm về cái thực, cái có trong mối quan
hệ của con người với con người"
Theo Đại từ điển Tiếng Việt thì đạo đức: "là phép tắc về quan hệ giữangười với người, giữa cá nhân với tập thể, với xã hội"
Theo quan điểm Mác - Lênin thì đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,
có nguồn gốc từ lao động, từ yêu cầu thực tiễn của cuộc sống cộng đồng xãhội Đạo đức phản ánh và chị sự chi phối của tồn tại xã hội Mỗi phương thức
Trang 13sản xuất lại làm nảy sinh một dạng đạo đức tương ứng và do vậy đạo đức cótính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc.
Ngày nay trong nền kinh tế thị trường và sự hội nhập quốc tế, thì kháiniệm "Đạo đức" cũng có thay đổi theo tư duy và nhận thức mới Tuy nhiên,không có nghĩa là các giá trị đạo đức cũ hoàn toàn mất đi, thay vào đó là cácgiá trị đạo đức mới Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta, các giá trị đạođức hiện nay là sự kết hợp sâu sắc truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộcvới xu hướng tiến bộ của thời đại, của nhân loại Đó là tinh thần cần cù laođộng, sáng tạo, tình yêu quê hương đất nước gắn liền với chủ nghĩa xã hội,sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, có nếp sống văn minh lànhmạnh, có tinh thần nhân đạo và tinh thần quốc tế cao cả Đạo đức là một hìnhthái ý thức xã hội, chịu sự chi phối của điều kiện kinh tế vật chất xã hội, đồngthời nó cũng có quan hệ tương tác với các hình thái ý thức xã hội khác nhưpháp luật, văn hoá, nghệ thuật, giáo dục, khoa học…
Các quan niệm về đạo đức kể trên tuy có cách hiểu khác nhau tùy theogóc độ tiếp cận, nhưng về mặt tổng quát đều có những điểm cơ bản thốngnhất như sau: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh tồn tại xã hội,phản ánh hiện thực đời sống xã hội Đây là một phương thức điều chỉnh hành
vi của con người, giúp con người ngày càng hoàn thiện hơn theo tiểu chuẩncủa xã hội, giúp xã hội ngày càng phát triển hơn Đạo đức là một hệ các giátrị, các quy tắc, các chuẩn mực mà mọi người phải tuân thủ theo trong mốiquan hệ giữa cá nhân với các nhân, giữa cá nhân với tập thể, với xã hội
Như vậy, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là hệ thống những
nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực do xã hội đề ra nhằm mục đích đánh giá vàđiều chỉnh hành vi của cá nhâu trong quan hệ xã hội, với người khác, với bảnthân, làm cho hành động của cá nhân phù hợp với lợi ích xã hội Nói cáchkhác, đạo đức là những quy tắc, chuẩn mực trong quan hệ xã hội, được hìnhthành và phát triển trong cuộc sống, được cả xã hội thừa nhận và tự giác thực
Trang 14hiện, phản ánh những quan hệ xã hội hiện thực, được dựa trên cơ sở kinh tế,chính trị - xã hội nhất định
Mỗi hình thái kinh tế - xã hội ở mỗi giai đoạn lịch sử đều có nhữngnguyên tắc hay chuẩn mực đạo đức tương ứng gắn liền với hành vi, thói quen,tập quán sống, nên đạo đức thường xuyên biến đổi theo tiến trình phát triển củanhân loại; nghĩa là, có những giá trị đạo đức của ngày hôm qua, nhưng hôm naykhông còn phù hợp; hay có những giá trị đạo đức của dân tộc này, nhưng ở dântộc khác, giai cấp khác lại không được thừa nhận Do đó, đạo đức mang tính giaicấp, tính dân tộc và tính thời đại sâu sắc
Đạo đức nghề nghiệp là một nhánh trong hệ thống đạo đức xã hội, làmột loại đạo đức đã được thực tiễn hoá Trong xã hội có bao nhiêu nghề thì cóbấy nhiêu thứ ĐĐNN Nó là đạo đức được thể hiện một cách đặc thù, cụ thểtrong các hoạt động nghề nghiệp ĐĐNN cũng có những nguyên tắc, chuẩnmực được dư luận xã hội thừa nhận và quy định những hành vi ứng xử trongmối quan hệ xã hội Đó là những qui tắc, chuẩn mực của một nghề nghiệphoặc một nhóm nghề nghiệp nào đó, nó qui định những hành vi ứng xử củanhững cá nhân khi hoạt động trong lĩnh vực nghề nghiệp đó Với tính cách làmột dạng của đạo đức xã hội, ĐĐNN có quan hệ chặt chẽ với đạo đức cánhân và thể hiện thông qua đạo đức cá nhân
C.Mác đã thể hiện bản lĩnh của mình khi viết rằng, “Nếu ta chọn mộtnghề trong đó ta có thể làm việc được nhiều hơn cho nhân loại, thì ta khôngcòng lưng dưới gánh nặng của nó, bởi vì đó là sự hy sinh vì mọi người.Những việc làm của ta sẽ sống một cuộc sống âm thầm nhưng mãi mãi cóhiệu quả, và trên thi hài của chúng ta sẽ nhỏ xuống những giọt nước mắt nóngbỏng của những con người cao quý”
Từ phân tích trên, đề tài quan niệm: Đạo đức nghề nghiệp là hệ thống các nguyên tắc ứng xử, các chuẩn mực hành vi đòi hỏi phải tuân theo trong hoạt động nghề nghiệp, đáp ứng đòi hỏi có tính đặc trưng của lĩnh vực nghề nghiệp đó.
Trang 15Đặc trưng của ĐĐNN được biểu hiện ở các yêu cầu, đòi hỏi, chuẩn mựcnhằm điều chỉnh thái độ, hành vi con người trong lao động nghề nghiệp
Mỗi một lĩnh vực nghề nghiệp đều có chuẩn mực ĐĐNN chung: Ví dụkhi nói đến đạo đức của ngành y thì đó là: “lương y như từ mẫu”.Với nhữngngười làm công tác dịch vụ xã hội thì: “Vui lòng khách đến, vừa lòng kháchđi” Đối với ngành giáo dục, một khẩu hiệu chung cho các cấp học là: “Tất cả
vì học sinh thân yêu” Đó chính là ĐĐNN của người thầy giáo
* Đạo đức nghề nghiệp của người Công an nhân dân
Đạo đức nghề nghiệp của người CAND là hệ thống các nguyên tắc ứng
xử, chuẩn mực hành vi đòi hỏi người công an phải tuân theo trong hoạt động nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi đặc trưng của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội
ĐĐNN của người CAND là phẩm chất nhân cách quan trọng hàng đầu,
có ý nghĩa quyết định việc hoàn thành chức trách, nhiệm vụ, giữ gìn uy tín,danh dự người CAND
Các học viện, trường đại học, cao đẳng và trung cấp CAND làm nhiệm vụđào tạo đội ngũ sĩ quan, hạ sĩ quan đảm nhiệm nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốcgia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội Vì vậy, ĐĐNN của cán bộ, chiến sĩ CANDngoài những yêu cầu về ĐĐNN của người cán bộ, đảng viên nói chung, còn phải
có những yêu cầu riêng của Ngành công an
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đặc biệt tới việc xâydựng nhân cách người công an cách mạng Bác dạy “công việc của công an
âm thầm nhưng rất quan trọng”, “CAND phải kiểu mẫu, phải là người chuyêntrách thi hành chính sách, phương châm của Đảng và Chính phủ cho tốt”,
“Phải là người chiến sỹ đánh địch thường xuyên, lúc chiến tranh có việc, lúchoà bình lại càng nhiều việc" Vì vậy với lực lượng CAND thì phẩm chất đạođức phải đạt chuẩn theo 6 điều Bác Hồ dạy:
“Với tự mình phải cần, kiệm, liêm, chính
Trang 16Với đồng sự phải thân ái giúp đỡ.
Với chính phủ phải tuyệt đối trung thành
Với nhân dân phải kính trọng lễ phép
Với công việc phải tận tuỵ
Đối với địch phải cương quyết khôn khéo.” [24, tr.498-499]
“Tư cách người Công an cách mệnh” đã trở thành di sản tinh thầnthiêng liêng, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của lực lượng CAND; làchuẩn mực đạo đức, lối sống, mục tiêu phấn đấu, rèn luyện, phương châmhành động, biện pháp công tác của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ công an; lànguồn gốc, động lực, cội nguồn sức mạnh để lực lượng CAND vượt qua mọikhó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao
Nội dung Sáu điều Bác Hồ dạy là sự khái quát hình mẫu người cán bộ,chiến sĩ CAND với những phẩm chất quan trọng: Có lập trường tư tưởng vữngvàng, kiên định, có ý chí tiến công cách mạng, tuyệt đối trung thành với sựnghiệp cách mạng do Đảng và Bác Hồ lựa chọn; sẵn sàng hy sinh để bảo vệĐảng, bảo vệ thành quả cách mạng, chế độ xã hội chủ nghĩa, sự nghiệp đổi mớiđất nước và hội nhập quốc tế; hết lòng vì nhân dân phục vụ, lấy niềm vui vàhạnh phúc của nhân dân làm niềm vui, lẽ sống của mình Học tập và thực hiệnSáu điều Bác Hồ dạy CAND đã trở thành phong trào thi đua rộng lớn, liên tụctrong 70 năm qua, luôn là nội dung trọng tâm công tác chính trị, tư tưởng của lựclượng CAND trong các giai đoạn cách mạng trước đây, cũng như trong thời kỳđẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, tích cực và chủ động hội nhập quốc tế
1.1.2 Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng
an ninh nhân dân
Giáo dục đạo đức là một nhiệm vụ, nội dung quan trọng của quá trìnhgiáo dục Nếu hiểu giáo dục là "Tác động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần,thể chất của con người, để họ dần dần có được những phẩm chất và năng lựcnhư yêu cầu đề ra" Như vậy thì giáo dục ĐĐNN cho học viên là một bộ phậncủa quá trình giáo dục ấy
Trang 17Theo tác giả Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt:“Giáo dục đạo đức là quá trình biến đổi hệ thống các chuẩn mực đạo đức từ những đòi hỏi bên ngoài, bên trong của cá nhân thành niềm tin, nhu cầu, thói quen của người được giáo dục” Giáo dục đạo đức là bộ phận của nội dung giáo dục toàn diện con
người, là quá trình kết hợp nâng cao nhận thức với hình thành thái độ, xúccảm, tình cảm, niềm tin và hành vi thói quen đạo đức
Đối với học viên CAND, giáo dục đạo đức có quan hệ chặt chẽ vớigiáo dục chính trị, tư tưởng nhằm xây dựng cho người học viên có nhận thứcđầy đủ về thế giới quan Mác - Lênin và định hướng chính trị - xã hội theoquan điểm đường lối của Đảng Ngoài ra, giáo dục ĐĐNN cho học viên còngắn chặt với giáo dục pháp luật nhằm giúp cho mọi học viên nắm vững cácnội dung về pháp luật Nhà nước, các quyền lợi, nghĩa vụ của công dân ViệtNam nói chung, của người cán bộ, chiến sĩ CAND nói riêng Giáo dục phápluật có tác dụng củng cố và thúc đẩy việc thực hiện các yêu cầu đạo đức
Giáo dục ĐĐNN cho học viên công an xét về bản chất, là quá trìnhbiến hệ thống các chuẩn mực đạo đức từ đòi hỏi của xã hội, của Ngành Công
an, các trường CAND thành những đòi hỏi bên trong của mỗi cá nhân và trởthành niềm tin, nhu cầu, thói quen của người học viên
Quá trình giáo dục ĐĐNN cho học viên các trường cao đẳng ANND cũngphải được thực hiện và tuân theo quy luật khách quan trong tất cả các giai đoạn,các khâu, các bước, các mối quan hệ hữu cơ với hoạt động lực lượng vũ trang vàđời sống xã hội, chịu sự chi phối của những tác động khách quan và chủ quan,như nền tảng chính trị, tinh thần, phong tục tập quán, đạo đức xã hội
Từ cách tiếp cận trên, tác giả quan niệm: Giáo dục ĐĐNN cho học viên
ở trường cao đẳng ANND là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể giáo dục đối với học viên nhằm hình thành những phẩm chất phù hợp với giá trị, chuẩn mực ĐĐNN người CAND đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo Giáo dục ĐĐNN cho học viên trường cao đẳng ANND là quá
Trang 18trình tác động có hệ thống đến người học viên nhằm hình thành, phát triểnnhững chuẩn mực đạo đức của người cán bộ, chiến sĩ CAND Đó là quátrình chuyển hóa những chuẩn mực, giá trị đạo đức của người công an trởthành nhu cầu bên trong của mỗi học viên.
* Mục tiêu giáo dục ĐĐNN cho học viênở trường cao đẳng ANND:
Là trang bị cho học viên những tri thức, chuẩn mực, sự đánh giá vềđạo đức, hình thành thái độ đúng đắn, tình cảm, niềm tin đạo đức trong sángvới bản thân, với mọi người, với nghề nghiệp Rèn luyện cho mỗi học viên tựgiác thực hiện những chuẩn mực đạo đức của người chiến sĩ CAND, tích cựccống hiến sức lực, trí tuệ cho sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật
tự an toàn xã hội, xứng đáng là người chiến sĩ công an cách mệnh theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh
* Nội dung giáo dục ĐĐNN cho học viên ở trường cao đẳng ANND:
Giáo dục ĐĐNN cho học viên trường cao đẳng ANND là tiến hànhgiáo dục hệ thống những giá trị, chuẩn mực đạo đức của người công an;Giáo ý thức, thái độ, hành vi, rèn luyện những thói quen cho bản thân cả vềtrí tuệ, tâm hồn lẫn nhân cách của học viên trong học tập, công tác Cụ thể,với học viên trường cao đẳng CAND, giáo dục ĐĐNN tập trung vào một sốnội dung sau:
Thứ nhất, giáo dục lòng yêu nước, lòng trung thành, tận tâm, tận lực
phục vụ Đảng, Nhà nước và nhân dân
Luôn nêu cao tinh thần yêu nước và hành động yêu nước, lòng tự hàodân tộc; tận trung với nước, tận hiếu với dân Thực hiện nghiêm 6 điều Chủtịch Hồ Chí Minh dạy CAND; Có lý tưởng xã hội chủ nghĩa, tuyệt đối tintưởng vào con đường cách mạng mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựachọn; Kiên định và quyết tâm thực hiện lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội, ra sức phấn đấu vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ,công bằng, văn minh”
Trang 19Giáo dục lòng dũng cảm, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm
vụ mà Đảng và nhân dân giao phó Nêu cao tính chiến đấu, quyết tâm bảo vệĐảng, bảo vệ sự nghiệp của Đảng và Nhà nước, sẵn sàng hy sinh để bảo vệnhân dân
Thứ hai, giáo dục ý thức tự giác, thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện
phẩm chất đạo đức, lối sống
Có lối sống giản dị, trong sáng và đức tính cần cù, trung thực, khiêmtốn; tinh thần cảnh giác cách mạng; có ý thức đấu tranh chống suy thoái về tưtưởng chính trị, đạo đức, lối sống; kiên quyết chống các hành vi vi phạm đạođức nghề nghiệp, sách nhiễu nhân dân, các tệ nạn xã hội như đánh bạc, lô đề,
cá độ, vay tiền, cắm quán và các biểu hiện tiêu cực khác
Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, rènluyện phẩm chất: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, luôn ưu tiên đặt lợiích của Tổ quốc, của nhân dân, của tập thể lên trên lợi ích cá nhân Tích cựchọc tập, rèn luyện với tinh thần sáng tạo, có chất lượng hiệu quả cao; kiênquyết chống chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, bệnh lười biếng và tưtưởng trung bình chủ nghĩa trong học tập, rèn luyện, công tác
Thứ ba, giáo dục ý thức tổ chức kỷ luật Ngành công an
Luôn ý thức đầy đủ, rõ ràng về nghĩa vụ, trách nhiệm của người cán bộ,chiến sĩ CAND; đề cao ý thức trách nhiệm với công việc chuyên môn, giữ gìn
uy tín của Ngành Công an trong xã hội
Gương mẫu nghiêm chỉnh chấp hành tốt đường lối, chủ trương, chínhsách của Đảng, luật pháp của Nhà nước; Chỉ thị, nghị quyết và điều lệnhCAND; chấp hành tốt nội qui, kỷ luật của Ngành và của nhà trường, quy chếquản lý giáo dục học viên
Giáo dục chủ nghĩa tập thể, mình vì mọi người, đặt lợi ích cộng đồnglên trên lợi ích cá nhân, tôn trọng các nguyên tắc và chuẩn mực do tập thể đề
Trang 20ra, có tinh thần đoàn kết, hợp tác giúp đỡ nhau trong thực hiện công việcchung; có ý thức xây dựng tập thể, tự phê bình và phê bình trong học tập,công tác.
Thứ tư, giáo dục giá trị lao động, lòng yêu Ngành, yêu nghề; giáo dục
nghĩa vụ đạo đức và lương tâm nghề nghiệp
Giáo dục để học viên nhận thức rõ ý nghĩa và giá trị to lớn của laođộng, giáo dục nâng cao tình yêu lao động, lòng tin vào sức sáng tạo của conngười và những thành quả to lớn mà lao động mang lại, có tinh thần nhiệttình, hăng say, cần cù trong lao động
Có tình yêu nghề, say mê và gắn bó về nghề, khiêm tốn, giản dị, trungthực, tận tuỵ với công việc chuyên môn Có ý trí vươn lên, khắc phục mọi khókhăn để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó
Giáo dục nghĩa vụ đạo đức và lương tâm nghề nghiệp, ý thức tráchnhiệm đối với hành vi của mình trong hoạt động nghề nghiệp, là thái độ vàcách ứng xử của người làm nghề trước lợi ích của người khác, của xã hội; là
sự tự phán xử về các hoạt động, các hành vi nghề nghiệp của mình Giáo dục
ý thức về nghĩa vụ ĐĐNN để làm nền tảng, là cơ sở để hình thành lương tâmnghề nghiệp của mỗi người
* Phương pháp giáo dục ĐĐNN cho học viên ở trường cao đẳng ANND:
Giáo dục ĐĐNN là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể Giáo
dục ĐĐNN cho học viên trường cao đẳng ANND được tiến hành với những
nhóm phương pháp sau:
Thứ nhất, nhóm phương pháp thuyết phục:
Là nhóm các phương pháp tác động vào mặt nhận thức và tình cảm củacon người để hình thành ý thức, thái độ tốt đẹp đối với cuộc sống Nhómphương pháp này đòi hỏi nhà giáo dục phải có uy tín, được mọi người mếnphục; sử dụng các phương pháp chủ yếu là khuyên giải, tranh luận, nêugương, có khả năng dẫn giải, định hướng, thuyết phục đối tượng giáo dục
Trang 21Thứ hai, nhóm phương pháp tổ chức hoạt động:
Là nhóm phương pháp đưa con người vào hoạt động thực tiễn, tập dượt,rèn luyện tạo nên những hành vi, thói quen; bằng cách tổ chức các hoạt động tậpthể phong phú, đa dạng, lôi cuốn học viên tham gia Từ đó hướng dẫn hoạt động,rèn luyện trở thành nhu cầu, thói quen trong hành vi hàng ngày Điều này phùhợp với nguyên tắc hình thành và phát triển tâm lý cá nhân, muốn hình thành vàphát triển tâm lý của con người nói chung và thế hệ trẻ nói riêng thì phải tổ chứccác hoạt động và đưa người học tham gia các hoạt động
Thứ ba, nhóm phương pháp kích thích hành vi:
Đây là nhóm phương pháp tác động vào mặt tình cảm của các đốitượng giáo dục nhằm tạo ra động cơ thúc đẩy tính tích cực của hành vi Nhómphương pháp này bằng cách sử dụng các phương pháp chính như thi đua,khen thưởng, trách phạt đồng thời cũng giúp cho người có khuyết điểm nhận
ra và khắc phục những sai lầm
Phương pháp giáo dục ĐĐNN cho học viên rất đa dạng Vì vậy, nhàgiáo dục và quản lý giáo dục cần phải vận dụng một cách linh hoạt sao chophù hợp với mục đích, đối tượng và điều kiện cụ thể của nhà trường
1.1.3 Quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Theo nghĩa rộng, “quản lý là hoạt động có mục đích của con người Quản
lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động củanhững người khác nhằm thu được kết quả mong muốn” Quản lý còn được hiểu
là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng
bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định.Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển hướng dẫn cácquá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích,đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan
Ở góc độ khác, tác giả Trần Kiểm cho rằng Quản lý là nhằm phát huy
sự nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành
Trang 22những thành tựu của xã hội Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mụcđích đến tập thể người - thành viên của hệ - nhằm làm cho hệ vận hành thuậnlợi và đạt tới mục đích dự kiến
Mặc dù có rất nhiều cách tiếp cận và khái niệm khác nhau về quản lý,song nhìn chung các định nghĩa đều thể hiện: Quản lý là một hoạt động luôn
có trong quá trình lao động xã hội Lao động quản lý là điều kiện quan trọnglàm cho xã hội loài người tồn tại và phát triển Nó được tiến hành trong một
tổ chức hay một hệ thống xã hội Đó là sự tác động có tổ chức, có hướng đíchcủa chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đặt ratrong điều kiện biến động của môi trường Quản lý vừa là khoa học, vừa lànghệ thuật Bởi thế, trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý, người cán bộquản lý phải hết sức linh hoạt, mềm dẻo, sáng tạo để chỉ đạo hoạt động của tổchức một cách khoa học nhằm đạt được mục đích đề ra của tổ chức
Như vậy, quản lý là quá trình chủ thể quản lý tác động vào đối tượngquản lý nhằm huy động, sử dụng, điều chỉnh các nguồn lực (nhân lực, tài lực,vật lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạtđược mục tiêu của tổ chức với hiệu quả cao nhất
Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác, có ý thức, cómục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý quản lýđến tất cả mắt xích của hệ thống từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục nhàtrường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáodục, đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục
Ở các cơ sở giáo dục, thì “quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tựgiác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thểquản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh vàcác giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và có hiệuquả mục tiêu giáo dục của nhà trường” Tiêu điểm của nhà trường là quá trìnhgiáo dục nên cũng có thể hiểu quản lý giáo dục thực chất là những tác động của
Trang 23chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục được tiến hành bởi tập thể giáo viên và họcsinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các xã hội nhằm hình thành và phát triển toàn diệnnhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường
Giáo dục đạo đức là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể củanhà trường Đây cũng là một trong những nội dung quản lý quan trọng đặcbiệt của Hiệu trưởng ở các trường phổ thông hiện nay
Quản lý giáo dục đạo đức là quá trình tác động có định hướng của chủthể giáo dục lên đối tượng giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề
ra Đây là quá trình chủ đạo, điều hành hoạt động giáo dục đạo đức của chủthể giáo dục tác động đến đối tượng giáo dục để hình thành những phẩm chấtđạo đức của học sinh, đảm bảo quá trình giáo dục đạo đức đúng hướng, phùhợp với những chuẩn mực, quy tắc đạo đức được xã hội thừa nhận
Quản lý giáo dục đạo đức cho người học còn là một quá trình huy độngcác lực lượng giáo dục, các điều kiện phương tiện giáo dục, phù hợp các môitrường giáo dục, giúp học sinh có được tri thức đạo đức, tình cảm đạo đức vàhình thành hành vi đạo đức phù hợp với yêu cầu của xã hội
Quản lý giáo dục ĐĐNN cho học sinh, sinh viên các trường đại học,cao đẳng hiện nay là một nội dung bộ phận của khoa học quản lý giáo dục,một khâu quan trọng trong quy trình quản lý giáo dục - đào tạo, là sự tác động
có ý thức nhằm điều khiển, hướng dẫn những hành vi, thói quen nghề nghiệptheo chuẩn mực đạo đức, phù hợp với quy luật khách quan và làm cho tổ chứcvận hành đạt hiệu quả mong muốn
Từ sự luận giải trên, theo tác giả: Quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên ở trường cao đẳng ANND là sự tổ chức, điều khiển của chủ thể quản lý đối với toàn bộ quá trình giáo dục ĐĐNN cho học viên, nhằm đảm bảo cho quá trình giáo dục ĐĐNN diễn ra theo đúng yêu cầu nội dung và đạt được hiệu quả đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục của Nhà trường.
Về bản chất, quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên là quá trình tác động
có định hướng của chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào quá trình giáo
Trang 24dục ĐĐNN nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục ĐĐNN đề ra Nhưvậy, Quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên ANND là những tác động có tínhhướng đích, không bó hẹp trong quá trình dạy học, mà là tổng hợp các hoạt động
sư phạm, đồng thời quản lý quá trình giáo dục ĐĐNN cũng không tách rời quản
lý các nội dung học tập khác như văn hoá, chính trị, pháp luật, kỷ luật màchúng đan xen vào nhau, quy định lẫn nhau, bổ sung cho nhau nhằm giáo dụcphẩm chất nhân cách toàn diện cho học sinh
Mục tiêu quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên: Là những kết quả dự
kiến sẽ đạt được do quá trình vận động của đối tượng quản lý dưới sự tácđộng của chủ thể quản lý; sự thống nhất trong nhận thức tư tưởng và hànhđộng của chủ thể và đối tượng quản lý Mục tiêu của quản lý giáo dục ĐĐNNcho học viên là làm cho quá trình giáo dục ĐĐNN vận hành đồng bộ, hiệu quả
để nâng cao chất lượng giáo dục ĐĐNN Qua đó, giúp cho lực lượng sư phạmnhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của công tác quản lý giáo dục ĐĐNN,nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vềvấn đề phát triển con người toàn diện, có thái độ, hành vi phù hợp đối vớicông tác quản lý giáo dục ĐĐNN Điều quan trọng nhất của việc quản lý giáodục ĐĐNN cho học viên ANND là làm cho quá trình giáo dục ĐĐNN tácđộng đến học viên để hình thành cho các ý thức, tình cảm và niềm tin đạođức, tạo lập những thói quen, hành vi đạo đức thể hiện thường xuyên trongcuộc sống hàng ngày
Chủ thể quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên: Chủ thể quản lý là tập
thể, cá nhân được tổ chức giao nhiệm vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc gián tiếptrong lãnh đạo, quản lý giáo dục, rèn luyện học viên trong suốt quá trình dạyhọc - giáo dục ở trường cao đẳng ANND Do đó, chủ thể quản lý giáo dụcĐĐNN cho học viên là: các cấp uỷ, BGH nhà trường; các cơ quan chức năng,khoa, tổ bộ môn; đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục trong nhàtrường; các tổ chức đoàn thể; gia đình học viên; các tập thể học viên, tự quản
Trang 25lý của học viên Trong những chủ thể quản lý nói trên thì cấp ủy, Ban giámhiệu nhà trường, đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, nhân viên trong nhàtrường là chủ thể trực tiếp, thường xuyên và quan trong nhất.
Khách thể quản lý giáo dục ĐĐNN: Là học viên, tập thể học viên
ANND chịu sự tác động, điều khiển, quản lý của chủ thể lãnh đạo, quản lý trongsuốt quá trình học tập, rèn luyên ở nhà trường Như vậy, học viên và tập thể họcviên vừa là khách thể (đối tượng chịu sự quản lý của chủ thể) vừa là chủ thểtrong quá trình tổ chức tự quản lý, tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của bản thân
Nội dung quản lý giáo dục ĐĐNN: Bao gồm quản lý việc xây dựng kế
hoạch giáo dục ĐĐNN; thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức giáo dụcĐĐNN; quản lý; quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục ĐĐNN; quản lý
sự phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong giáo dục ĐĐNNcho học viên; quản lý quá trình tự tu dưỡng, tự rèn luyện của học viên; quản
lý các điều kiện đảm bảo cho quá trình giáo dục ĐĐNN
Phương pháp quản lý giáo dục ĐĐNN: bao gồm toàn bộ những cách
thức, biện pháp tác động, điều khiển của chủ thể quản lý đến đối tượng quản
lý bằng hệ thống công cụ, phương tiện nhằm đạt được mục tiêu quản lý đãxác định Hệ thống công cụ quản lý gồm: các chỉ thị, nghị quyết của các tổchức đảng; pháp luật của Nhà nước; Điều lệ CAND; những quy định của BộCông an; Điều lệ Trường ANND; quy chế giáo dục và đào tạo và chươngtrình, kế hoạch, mệnh lệnh của chỉ huy các cấp Sử dụng đồng bộ nhiềuphương pháp quản lý, song cần tập trung vào ba phương pháp chủ yếu, đó là:phương pháp hành chính; phương pháp tâm lý xã hội; phương pháp kích thíchbằng vật chất, tinh thần
Như vậy, thực chất, quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên là những tácđộng quản lý có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản
lý nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác rèn luyện kỹ năng, các thóiquen, hành vi đạo đức để hình thành, phát triển, hoàn thiện phẩm chất nhân
Trang 26cách nghề nghiệp theo mục tiêu yêu cầu đào tạo của nhà trường Theo đó,quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên trường cao đẳng ANND có các đặcđiểm sau:
Thứ nhất, quản lý giáo dục ĐĐNN được tiến hành trong một tập thể
nhất định, không tách rời quá trình tự quản lý, tự giáo dục của học viên; trong
đó học viên vừa là đối tượng chịu sự tác động của chủ thể quản lý vừa là chủthể tự quản lý giáo dục ĐĐNN Thông qua các hoạt động xây dựng, thực hiện
kế hoạch tự học tập, rèn luyện, tự kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục, rènluyện bản thân
Thứ hai, quản lý giáo dục ĐĐNN là những tác động có tính hướng
đích, không bó hẹp trong phạm vi chương trình đào tạo, mà là tổng hợp cáchoạt động sư phạm, đồng thời quản lý giáo dục ĐĐNN cũng không tách rờiquản lý các nội dung học tập khác như văn hoá, chính trị, pháp luật, kỷ luật
mà chúng đan xen vào nhau, quy định lẫn nhau, bổ sung cho nhau nhằm giáodục phẩm chất nhân cách toàn diện cho học viên
Thứ ba, quản lý giáo dục ĐĐNN là những tác động phối hợp nỗ lực của
chủ thể với các đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức Nóimột cách khác, quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên gồm 4 yếu tố: Chủ thểquản lý giáo dục ĐĐNN; đối tượng bị quản lý; khách thể quản lý và mục tiêuquản lý giáo dục ĐĐNN
Biện pháp quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên có vai trò rất quantrọng nhằm xây dựng, củng cố các căn cứ khoa học, công cụ quản lý; giúpnâng cao nhận thức, bồi dưỡng kỹ năng quản lý; phát huy tốt vai trò của các
tổ chức, lực lượng giáo dục trong nhà trường
Đối tượng tác động của biện pháp quản lý giáo dục ĐĐNN cho họcviên là nội dung giáo dục và quá trình nhận thức của học viên, thông qua sựtác động này các biện pháp quản lý giáo dục ĐĐNN chuyển tải những nộidung giáo dục ĐĐNN vốn tồn tại khách quan ngoài ý thức của người học vào
Trang 27trong ý thức của từng người học nhằm trang bị cho người học hệ thống giá trịchuẩn mực ĐĐNN, các kỹ năng và thói quen hành vi đạo đức
Việc xác định các biện pháp quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên đượctiến hành theo nhiều cách thức tiếp cận khác nhau như: tiếp cận theo phươngpháp quản lý; tiếp cận theo quy trình, chức năng quản lý; tiếp cận theo nguyêntắc quản lý giáo dục Kế thừa và tích hợp các cách thức tiếp cận nêu trên, cùngvới sự luận giải khái niệm trung tâm của đề tài là cơ sở lý luận quan trọng để tácgiả đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên hiện nay
1.2 Nội dung quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Theo cách tiếp cận hệ thống cấu trúc, quá trình giáo dục nói chung, quátrình giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên trường cao đẳng an ninhnhân dân nói riêng bao gồm các nhân tố cơ bản hợp thành như: mục tiêu giáodục; nhà giáo dục; đối tượng giáo dục; nội dung giáo dục; phương pháp, hìnhthức, phương tiện giáo dục; kết quả giáo dục
1.2.1 Quản lý mục tiêu giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Quản lý mục tiêu giáo dục ĐĐNN chính là việc thiết kế mục tiêu, quántriệt mục tiêu đến toàn bộ các lực lượng giáo dục trong Nhà trường và tổ chứcquản lý có hiệu quả quá trình giáo dục ĐĐNN, làm cho kết quả cuối cùng đạtđược mục tiêu đề ra Trong quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho họcviên trường cao đẳng an ninh nhân dân, việc xây dựng và quản lý mục tiêungay từ đầu là một yếu tố quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến tính khả thicủa kế hoạch quản lý Vì mục tiêu quản lý không những định hướng cho hànhđộng của nhà quản lý, mà còn chỉ dẫn nhà quản lý giáo dục ra các quyết địnhchính xác, phù hợp yêu cầu của Nhà trường, yêu cầu của Ngành công an vàcủa xã hội
Trang 28Để quản lý tốt mục tiêu giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viêntrường cao đẳng an ninh nhân dân, chủ thể quản lý giáo dục phải dựa trên cơ
sở pháp lý quy định trong Luật Giáo dục, các Thông tư, hướng dẫn, qui chếquản lý giáo dục học viên ở các trường đại học, cao đẳng, trung cấp của BộCông an, quy chế giáo dục - đào tạo và các văn bản pháp quy khác; phải quản
lý tốt từ khâu thiết kế mục tiêu đến quá trình tổ chức thực hiện mục tiêu vàphải phát huy tốt vai trò của hệ thống quản lý giáo dục trong quản lý mụctiêu, biến mục tiêu thành hiện thực
1.2.2 Quản lý chủ thể giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Đảng uỷ, BGH nhà trường là chủ thể trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo thựchiện nhiệm vụ quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên
Chủ thể hướng dẫn chỉ đạo quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên gồmcác bộ môn, khoa và các đơn vị chức năng; đặc biệt là Phòng Tổ chức, PhòngCông tác Đảng, công tác chính trị và công tác quần chúng, Phòng Quản lý họcviên, đây là những cơ quan tham mưu cho Đảng uỷ, BGH nhà trường và trựctiếp chỉ đạo các hoạt động quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên
Chủ thể trực tiếp quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên là đội ngũ giáoviên chủ nhiệm thuộc phòng Quản lý học viên Đội ngũ giáo viên chủ nhiệmtrực tiếp tổ chức giáo dục ĐĐNN, quản lý rèn luyện học viên về mọi mặt Do
đó đội ngũ giáo viên chủ nhiệm có vai trò rất lớn đối với quá trình hình thành
và phát triển nhân cách người học
Ngoài ra, còn có đội ngũ giảng viên, các tổ chức quần chúng như:Đoàn thanh niên; Công đoàn, Hội phụ nữ Đội ngũ giáo viên chủ nhiệmphải phối hợp chặt chẽ với các bộ phận, các lực lượng trong nhà trường đểquản lý, giáo dục ĐĐNN cho học viên Mặt khác, học viên vừa là chủ thể,vừa là đối tượng quản lý; cho nên, chỉ có thể nâng cao chất lượng quản lýgiáo dục ĐĐNN khi học viên ý thức đầy đủ về vai trò của tự quản lý, giáodục và rèn luyện ý thức đạo đức, hành vi và thói quen nghề nghiệp
Trang 291.2.3 Quản lý đối tượng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Đối tượng giáo dục ĐĐNN là đội ngũ học viên Quản lý đối tượng giáodục ĐĐNN, thực chất là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ của học viên trongquá trình học tập và rèn luyện ý thức đạo đức, hành vi và thói quen nghềnghiệp Theo đó, quản lý đối tượng giáo dục ĐĐNN là những học viên, tậpthể học viên và những biện pháp quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên Nhưvậy, học viên và tập thể học viên vừa là khách thể tiếp nhận các tác động sưphạm chịu sự điều khiển chi phối bởi mục tiêu, phương pháp, hình thức vàcác tác động khác của nhà giáo dục vừa là chủ thể tự tổ chức, tự chỉ đạo quátrình lĩnh hội, rèn luyện nhân cách của mình
Để quản lý tốt đối tượng giáo dục ĐĐNN, đòi hỏi các nhà quản lý giáodục phải sâu sát nắm chắc số lượng, chất lượng, đặc trưng văn hoá của từnghọc viên, đặc điểm tâm lý, lứa tuổi, thành phần xuất thân để phân loại và cónhững hình thức, biện pháp quản lý, giáo dục linh hoạt, mềm dẻo cụ thể và racác quyết định quản lý phù hợp; hướng dẫn họ lập kế hoạch rèn luyện ý thứcđạo đức, hành vi và thói quen nghề nghiệp; tổ chức chỉ đạo thực hiện kếhoạch; thường xuyên theo dõi, tìm hiểu những biểu hiện tích cực và tiêu cựctrong quá trình học tập và rèn luyên ý thức đạo đức, hành vi và thói quennghề nghiệp để có sự điều chỉnh kịp thời nhằm thực hiện thống nhất mục tiêuquản lý đã xác định, đồng thời tiến hành có nề nếp các hoạt động hành chính ;
tổ chức tốt các hoạt động tự quản lý và phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáodục tạo điều kiện cho học viên phát triển, hoàn thiện nhân cách Hơn ai hết vàkhông ai khác, học viên phải là người biến quá trình giáo dục thành quá trình
tự giáo dục của mỗi người
1.2.4 Quản lý nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên
ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên trường cao đẳng
an ninh nhân dân là quản lý toàn bộ hệ thống các kiến thức, các giá trị, chuẩn
Trang 30mực, các kỹ năng cần trang bị thực chất của quản lý nội dung giáo dụcĐĐNN là quán triệt mục tiêu, yêu cầu giáo dục ĐĐNN của Nhà trường vàonội dung giáo dục, bảo đảm cho nội dung giáo dục ĐĐNN luôn nhất quán vớimục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường Quản lý nội dung là khâu thiết kếxây dựng chương trình, nội dung và quá trình thực hiện chương trình, nộidung giáo dục ĐĐNN cho học viên từ việc triển khai kế hoạch, cho đến phâncông, phân cấp tổ chức thực hiện Vì vậy, để thực hiện tốt vấn đề này, yêu cầuđội ngũ cán bộ quản lý phải quán triệt sâu sắc kế hoạch giáo dục ĐĐNN, nắmchắc mục tiêu, yêu cầu nội dung giáo dục ĐĐNN và quy định về khối lượngkiến thức cần trang bị cho học viên theo từng năm học và từng giai đoạn.
Nội dung giáo dục ĐĐNN cho học viên luôn mang tính khoa học và có
xu hướng chính trị tư tưởng rõ ràng Các nội dung giáo dục trên phải luônbám sát mục tiêu giáo dục, nội dung phải toàn diện nhưng có trọng tâm, trọngđiểm, phải phân bổ hợp lý, từ dễ đến khó, từ nhận thức đến thực hành vừađảm bảo tính khoa học, vừa cân đối giữa lý thuyết và thực hành và phải phùhợp với trình độ nhận thức của học viên
1.2.5 Quản lý phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục đạo đức nghề nghiệp chohọc viên trường cao đẳng an ninh nhân dân bao gồm toàn bộ những cáchthức tổ chức, cách thức thao tác và biện pháp tác động, điều khiển của chủthể quản lý đến đối tượng quản lý bằng hệ thống công cụ, phương tiện nhằmđạt được mục tiêu quản lý đã xác định Hệ thống công cụ quản lý gồm: Cácchỉ thị, Nghị quyết của các tổ chức đảng; Pháp luật của Nhà nước; Điều lệnhCAND; Quy chế giáo dục - đào tạo và chương trình, kế hoạch, mệnh lệnhcủa chỉ huy các cấp Sử dụng đồng bộ nhiều phương pháp quản lý, song cầntập trung vào ba phương pháp chủ yếu, đó là: Phương pháp hành chính ; ph-ương pháp giáo dục, thuyết phục, nêu gương; phương pháp kích thích bằng
Trang 31vật chất, tinh thần và phương pháp kiểm tra, đánh giá Các phương phápgiáo dục phải đảm bảo tính khoa học, dựa trên cơ sở của khoa học giáo dục,khoa học tâm lý đồng thời phải phù hợp với đối tượng học viên và điều kiệnthực tiễn của Nhà trường về đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất, phươngtiện dạy học, giáo dục.
1.2.6 Quản lý kết quả giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở trường cao đẳng an ninh nhân dân
Kết quả giáo dục ĐĐNN là mức độ đạt được về phẩm chất của học viêntheo thiết kế của mục tiêu, là thước đo đánh giá chất lượng quá trình giáo dục,
là kết tinh tất cả các lực lượng tham gia vào quá trình giáo dục, của các yếu tốlãnh đạo, chỉ huy, quản lý, đến việc thực hiện các khâu, các bước của quátrình giáo dục Kết quả giáo dục ĐĐNN nếu được nhìn nhận đánh giá vàlượng hoá một cách khoa học, được đối chiếu thường xuyên với mục tiêu đặt
ra trong quá trình giáo dục và được điều chỉnh kịp thời sẽ có tác dụng đưa quátrình giáo dục phát triển đúng hướng, đáp ứng mục tiêu yêu, cầu đào tạo củaNhà trường
Để quản lý tốt kết quả giáo dục ĐĐNN cho học viên việc đánh giá kếtquả giáo dục ĐĐNN phải được tiến hành một cách nghiêm túc, đảm bảo tínhkhách quan, công bằng; đảm bảo tính toàn diện nhưng có trọng điểm; đảmbảo tính phát triển và phản ánh đúng thực chất, đúng thủ tục, quy trình phùhợp với điều kiện, hoàn cảnh của Nhà trường và thường xuyên rút kinhnghiệm về công tác kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục ĐĐNN cho học viên
Như vậy, những nội dung quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên
Trường cao đẳng ANND I hiện nay có quan hệ biện chứng, thống nhất chặtchẽ với nhau, hỗ trợ, bổ sung cho nhau Việc quản lý tốt nội dung này sẽ làđiều kiện để quản lý các nội dung khác và ngược lại trong quản lý giáo dụcĐĐNN cho học viên, chủ thể giữ vai trò quyết định, còn tính tích cực, tự giác,năng động của học viên giữ vai trò quan trọng, cho nên phải giải quyết hài
Trang 32hoà mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng, không được tuyệt đối hoá và xemnhẹ nội dung nào.
1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I
1.3.1 Các yếu tố chủ quan
* Tác động từ điều kiện kinh tế, chính trị - xã hội
Hiện nay, nước ta đang trong thời kỳ xây dựng nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, đây là một chủ trương lớn, nhất quán của Đảngtrong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội Nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa không chỉ thúc đẩy sự phát triển kinh tế, cải thiện đờisống nhân dân, ổn định chính trị, phát triển đất nước, củng cố lòng tin củanhân dân với Đảng, nâng cao ý thức trách nhiệm của công dân trong xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc, mà còn kích thích tính năng động, sáng tạo, tạo điều kiệncho con người bộc lộ phát huy hết tài năng của mình phục vụ cho bản thân,gia đình và xã hội Song bên cạnh đó, cơ chế thị trường cũng tác động làmnảy sinh những mặt tiêu cực, gia tăng sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội vàtrong, gây nên tình trạng mất dân chủ, làm biến dạng quan hệ trên - dưới, tìnhcảm đồng chí, đồng đội đây chính là kẽ hở để kẻ thù lợi dụng để tuyên truyền
hệ tư tưởng tư sản làm cho cán bộ, học viên xa rời mục tiêu lý tưởng cách mạng,tha hoá về đạo đức, lối sống Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hànhTrung ương khoá XI đã chỉ rõ: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên,trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộcao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ”
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do việc thực hiện đổi mới kinh
tế phải vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, chưa lường hết được những tác độngcủa mặt trái cơ chế thị trường Trong khi đó, các thế lực thù địch không từ bỏ
âm mưu và hoạt động “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tựchuyển hóa”, tăng cường hoạt động chống phá, chia rẽ nội bộ Đảng và phá
Trang 33hoại mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân, làm suy yếu vai trò lãnhđạo của Đảng; nhằm “phi chính trị hoá” quân đội, công an Mặt khác, do cán
bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện, giảm sút ý chí chiến đấu, các nguyêntắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình trong thực hiện chưa được đềcao, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống còn hình thức,chưa đủ sức động viên và thường xuyên nâng cao ý chí cách mạng của cán
bộ, đảng viên
Những vấn đề trên, tác động không nhỏ đến nguyện vọng, động cơ họctập, ý thức đạo đức, lối sống của học viên Vì vậy, cần tăng cường giáo dục lýluận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm,chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, chế độquy định của Ngành công an và của Nhà trường
* Tác động từ quá trình tổ chức thực hiện học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức củadân tộc Việt Nam, được người kế thừa và phát triển, kết hợp với những tinhhoa văn hoá, đạo đức của nhân loại, từ đó Người đã xây dựng nên những giátrị đạo đức mới, đó là đạo đức cách mạng
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một trongnhững biện pháp để phát huy những mặt tích cực, khắc phục những tiêu cực
về đạo đức , lối sống Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng
định: “Việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là nhiệm vụ
quan trọng, thường xuyên, lâu dài của cán bộ, đảng viên, của các chi bộ, tổchức đảng và các tầng lớp nhân dân” [15, tr.257] Theo đó, mục tiêu, yêu cầu,nội dung của cuộc vận động có tác động không nhỏ đến đến nhận thức, tráchnhiệm, hành vi của học viên Vì vậy, trong quản lý giáo dục ĐĐNN cho họcviên cần quán triệt và thực hiện tốt các nội dung học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh như sau:
Trang 34Thực hiện “trung với nước, hiếu với dân”, là phải gắn bó với dân, gầndân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc; phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm,quan tâm cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí mỗi cán bộ, học viên phảitrung thành vô hạn với mục tiêu lý tưởng của Đảng, của dân tộc, tham gia tíchcực vào việc đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Thực hiện đúng lời dạy cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư nêu caophẩm giá con người Việt Nam trong thời kỳ mới Đây là mối quan hệ với tựmình; là bốn đức tính cần có của con người, mang một lẽ tự nhiên như trời cóbốn mùa, đất có bốn phương Cần, kiệm, liêm, chính có quan hệ chặt chẽ vớinhau và với chí công vô tư; ngược lại, đã chí công vô tư, một lòng vì nước, vìdân, vì Đảng thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính
Nâng cao ý thức dân chủ và kỷ luật, gắn bó với nhau, mình vì mọingười, phải đặt mình trong tổ chức, trong tập thể, phải tôn trọng nguyên tắc,pháp luật, điều lệnh, kỷ luật, quy định của nhà trường; gần gũi, chân tình vớinhau, học tập lẫn nhau, có trách nhiệm với nhau trong quá trình học tập, rènluyện; coi trọng tự phê bình và phê bình, tránh hiện tượng nhân danh tự phêbình để đả kích, lôi kéo, chia rẽ làm rối nội bộ
Hiện nay và trong những năm tiếp theo, nhiệm vụ giáo dục - đào tạo,nghiên cứu khoa học, nhiệm vụ xây dựng Các trường cao đẳng có sự vận
Trang 35động và đặt ra yêu cầu mới Nghị quyết của Đảng qua các kỳ đại hội luôn coigiáo dục, đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàndân, toàn xã hội; đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về “Đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH trong điềukiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đãchỉ rõ: “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo
và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảođảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế Thực hiện chuẩn hóa đội ngũnhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo”
* Tác động từ môi trường giáo dục của Trường Cao đẳng ANND I Học viên Trường cao đẳng ANND I được học tập, giáo dục, rèn luyện,
phấn đấu trong môi trường sư phạm lành mạnh, có tính nhân văn và tính tựgiác cao; đặc điểm nổi bật phản ánh sự khác biệt về môi trường giáo dục - đào
tạo của Trường cao đẳng ANND I so với các đại học, các trường cao đẳng
khác là sự giao thoa giữa môi trường lực lượng vũ trang và môi trường sưphạm, vừa là trường cao đẳng, vừa là đơn vị vũ trang; hệ thống tổ chức, quản lýgiáo dục - đào tạo có cả những đặc điểm chung của một trường cao đẳng và đặcđiểm riêng của lực lượng vũ trang Học viên trong Trường cao đẳng ANND Iđược biên chế thành các trung đội, được bố trí ăn, ở nội trú; sinh hoạt theo quyđịnh tập trung, thống nhất và được quản chặt chẽ trong môi trường kỷ luật Cácquan hệ giữa các học viên được thực hiện theo đúng chế độ, điều lệnh, giữa cáchọc viên đều bình đẳng trước pháp luật, có mối quan hệ đồng chí, đồng đội vàquan hệ cấp trên, cấp dưới lành mạnh Quá trình thực hiện nhiệm vụ, học viênkhông chỉ được học tập, giáo dục trong các giảng đường, phòng học, tại đơn
vị mà còn diễn ra trên thao trường, bãi tập, trong mọi địa hình, thời tiết, sátvới tình huống chiến đấu để rèn luyện cho học viên các phẩm chất của ngườicán bộ chủ trì về chính trị, bản lĩnh, phương pháp, tác phong công tác
Trang 36Những nhân tố trên quan hệ chặt chẽ, đan xen với nhau, tạo thànhmột chỉnh thể, tác động thường xuyên và toàn diện tới công tác giáo dục -đào tạo, trong đó có quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên Vì vậy, phảinhận thức, đánh giá đúng các nhân tố tác động, tận dụng những nhân tố tíchcực, hạn chế thấp nhất những tác động tiêu cực để thực hiện có hiệu quảquản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên Nhà trường hiện nay
*
* *
Đạo đức nghề nghiệp là yêu cầu tất yếu, điều kiện cơ bản, bảo đảm cho
tổ chức tồn tại và phát triển Ngành công an là một tổ chức đặc thù, hoạt độnggắn liền với đấu tranh vũ trang, do vậy, ĐĐNN càng có vai trò đặc biệt quantrọng Quản lý giáo dục ĐĐNN là quá trình khó khăn phức tạp lâu dài, chịu
sự tác động của nhiều nhân tố khách quan, chủ quan; được tiến hành đan xenvới các hoạt động khác trong quá trình đào tạo, thông qua việc thực hiệnnhiệm vụ, chức trách của người học viên nhằm bồi dưỡng, nâng cao nhậnthức chính trị, xây dựng hệ thống thái độ tình cảm, niềm tin, ý thức đạo đức,hành vi và thói quen nghề nghiệp đúng đắn đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đàotạo Quản lý giáo dục ĐĐNN cho học viên Trường cao đẳng ANND I hiệnnay trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ, chiến sĩ CAND cóđầy đủ phẩm chất, năng lực, vừa “hồng” vừa “chuyên”, đáp ứng yêu cầu xâydựng đội ngũ cán bộ, xây dựng lực lượng CAND vững mạnh về chính trị vàyêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới
Trang 37Chương 2
CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC VIÊN
Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG AN NINH NHÂN DÂN I
2.1 Đặc điểm giáo dục và đào tạo ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I
2.1.1 Khái quát về Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I
Trường Cao đẳng ANND I (tiền thân là trường Trung cấp ANND I)được thành lập ngày 15/05/1968 theo quyết định số 515/CA-QĐ do Bộ trưởng
Bộ Công an Trần Quốc Hoàn ký Trên cơ sở sát nhập trường Sơ cấp Công an
II ở Bắc Thái (nay là tỉnh Bắc Kạn) và tường Sơ cấp Công an IV ở Hà Bắc(nay là tỉnh Bắc Ninh) Trải qua 48 năm xây dựng và trưởng thành, nhàtrường đã nhiều lần thay đổi về tổ chức và nhiệm vụ, tách, nhập, di chuyểnđịa điểm Hiện nay nhà trường đang đóng quân trên địa bàn xã Tiên Dược,huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội
Ngày 09/7/2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định vềviệc thành lập Trường Cao đẳng ANND I trên cơ sở trường Trung cấp ANND
I Sau đó, ngày 02/08/2013 Bộ trưởng Bộ Công an đã ra quyết định số4210/2013/QĐ - BCA quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổchức bộ máy của trường Cao đẳng ANND I
* Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn
"Đào tạo cán bộ An ninh nhân dân có trình độ cao đẳng và trình độtrung cấp cho Công an các đơn vị, địa phương, lực lượng Công an bán chuyêntrách và nhu cầu xã hội (nếu có) theo quy chế văn bản của Nhà nước và quyđịnh của Bộ trưởng Bộ Công an
Nghiên cứu xây dựng, ban hành chuẩn đầu ra của từng nghành, chuyênnghành đào tạo; biên soạn chương trình, giáo trình và tài liệu dạy học, cải tiếnnội dung và phương pháp giảng dạy gắn Các trường cao đẳng với thực tiễncông tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng An ninh nhân dân
Trang 38Thực hiện chỉ tiêu đào tạo, tổ chức công tác tuyển sinh, chiêu sinh vàquản lý học viên theo quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo và của Bộ trưởng
Bộ Công an
Tổ chức quá trình đào tạo; kiểm tra đánh giá, công nhận và cấp bằng tốtnghiệ cho học viên theo quy chế; quyết định điều động học viên ra trườngtheo chỉ tiêu, kế hoạch của Bộ trưởng Bộ Công an
Tổ chức nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn gắn đào tạo với nghiêncứu khoa học góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận nghiệp vụ theo ngành vàchuyên ngành đào tạo của trường
Tổ chức thực hiện các chế dộ công tác, điều lệnh nội vụ; xây dựng quyhoạch, tổ chức tuyển chọn, quản lý và thực hiện chế độ, chính sách đối vớicán bộ, giảng viên, huấn luyện viên, công nhân viên theo phân cấp của Bộtrưởng Bộ Công an; tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ giảngviên, cán bộ quản lý giáo dục theo chức danh, tiêu chuẩn nghiệp vụ đã được
Bộ trưởng Bộ Công an quy định
Thực hiện công tác hành chính, hậu cần, y tế, bảo vệ và các công táckhác của trường; tổ chức quản lý tài chính, đất đai, cơ sở vật chất, vốn đầu tưtheo phân cấp và quy định của Bộ trưởng Bộ Công an; tổ chức mua sắm, cấpphát, quản lý và sử dụng thiết bị kỹ thuật, đồ dùng dạy học phục vụ công tácgiảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học của cán bộ giảng viên, huấn luyệnviên, học viên theo quy định của Nhà nước và Bộ trưởng Bộ Công an
Xây dựng, quản lý hệ thống thư viện, tư liệu giáo khoa và tổ chức công tácthông tin khoa học phục vụ giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học của trường
Đăng ký, tổ chức triển khai kiểm định và đảm bảo chất lượng giáo dục;chịu sự quản lý chất lượng của cơ quan kiểm định chất lượng giáo dục
Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng và quản lý học viên quốc tế theo quy địnhcủa Bộ trưởng Bộ Công an
Trang 39Tổ chức dạy nghề và đào tạo lái xe theo quy định của Nhà nước, của
Bộ trưởng Bộ Công an và Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND
Thực hiện chế độ báo cáo về các hoạt động của trường theo quy địnhcủa Nhà nước và Bộ Công an
Thực hiện các nhiệm vụ khác theo chức năng của trường do Bộ trưởng
Bộ Công an, Tổng cục Chính trị CAND giao"
* Tổ chức bộ máy
Ban Giám Hiệu và các bộ môn, khoa, phòng trực thuộc
Cơ cấu bộ máy tổ chức của Trường Cao đẳng ANND I gồm:
1 Khoa Trinh sát An ninh;
2 Khoa Trinh sát ngoại tuyến;
3 Bộ môn Lý luận chính trị, Khoa học xã hội và nhân văn;
4 Bộ môn Tâm lý;
5 Bộ môn Ngoại ngữ - Tin học;
6 Bộ môn Pháp luật;
7 Bộ môn Nghiệp vụ cơ sở;
8 Bộ môn Quân sự, võ thuật, thể dục thể thao;
9 Phòng Quản lý đào tạo;
10 Phòng Quản lý nghiên cứu khoa học;
11 Phòng Khảo thí và đảm bảo chất lượng đào tạo;
17 Trung tâm Thông tin khoa học và tư liệu giáo khoa;
18 Trung tâm Dạy nghề và đào tạo lái xe;
19 Khoa cảnh vệ;
Trang 4020 Phòng công tác Đảng, công tác chính trị và công tác quần chúng;Mỗi Bộ môn, Khoa, Phòng, Trung tâm do Trưởng Bộ môn, Khoa,Phòng, Giám đốc trung tâm phụ trách, có từ 02 đến 03 Phó Trưởng bộ môn,Phó trưởng khoa, Phó Trưởng phòng, Phó Giám đốc trung tâm.
Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các Bộ môn,Khoa, Phòng, Trung tâm do Hiệu trưởng đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cụcChính trị CAND quyết định
Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Trung tâmDạy nghề và Đào tạo lái xe do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định
2.1.2 Đặc điểm giáo dục và đào tạo
* Những thuận lợi cơ bản
Trường Cao đẳng ANND I đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ trưởng
Bộ Công an và trực tiếp là lãnh đạo Tổng cục Chính trị CAND Trường luônđược sự quan tâm chỉ đạo sát sao và tạo điều kiện trên mọi lĩnh vực Đặc biệttrong những năm gần đây, lực lượng CAND luôn thường xuyên quan tâm đến
công tác xây dựng lực lượng Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ
Công an đã tổ chức quán triệt và chỉ đạo thực hiện nghiêm túc các chỉ thị,nghị quyết của Đảng, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động Vì vậycông tác xây dựng lực lượng của các trường cao đẳng được quan tâm chútrọng bằng nhiều biện pháp giáo dục chính trị, tư tưởng cho đảng viên, cán
bộ, chiến sĩ, lấy việc xây dựng phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnhchính trị, lòng trung thành với Đảng làm mục tiêu giáo dục, rèn luyện
Đảng ủy, BGH nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo thống nhất về nhậnthức, việc giáo dục ĐĐNNcho học viên luôn được coi là trách nhiệm chungcủa toàn thể cán bộ giáo viên, công nhân viên trong các trường cao đẳng Cơcấu tổ chức của các trường cao đẳng ngày một được kiện toàn trong đó đơn vịphòng Quản lý học viên là đơn vị chủ quản trong công tác quản lý, giáo dụcđạo đức nghề nghiệp, hình thành nhân cách người cán bộ, chiến sĩ công an