LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý dạy học môn GIÁO dục QUỐC PHÒNG AN NINH CHO SINH VIÊN ở TRUNG tâm GIÁO dục QUỐC PHÒNG hà nội 2 HIỆN NAY

Giáo dục quốc phòng cho học sinh, sinh viên là một trong những nội dung của chiến lược đào tạo con người, nhằm đào tạo ra những con người mới có đủ trình độ năng lực để thực hiện tốt hai nhiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy, ngay sau khi nước nhà thống nhất, ngày 2841981 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 107CTTW về “Tăng cường công tác giáo dục quốc phòng toàn dân, chuẩn bị cho thế hệ trẻ sẵn sàng nhận nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc”. Tiếp đó, ngày 3071987, Bộ Chính trị ra Nghị quyết 02NQTW quy định giáo dục quốc phòng thuộc chương trình chính khoá trong các Trường trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học.

DANH M C CH VI T T T ỤC CHỮ VIẾT TẮT Ữ VIẾT TẮT ẾT TẮT ẮT

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNH, HĐH

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC

QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.2 Nội dung quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an

ninh cho sinh viên ở trung tâm giáo dục quốc phòng 1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý dạy học môn giáo

dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở trung tâm giáodục quốc phòng

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC

QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2 HIỆN NAY

2.1 Thực trạng dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho

sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 hiện nay2.2 Thực trạng quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng -

an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng

Hà Nội 2 hiện nay

Chương 3 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO

DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2 HIỆN NAY

3.1 Những yêu cầu có tính nguyên tắc trong đề xuất các biện

pháp3.2 Biện pháp Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng -

an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng

Hà Nội 2 hiện nay3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Chính vì vậy, ngay sau khi nước nhàthống nhất, ngày 28/4/1981 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số107-CT/TW về “Tăng cường công tác giáo dục quốc phòng toàn dân, chuẩn

bị cho thế hệ trẻ sẵn sàng nhận nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc” Tiếp đó, ngày30/7/1987, Bộ Chính trị ra Nghị quyết 02/NQ-TW quy định giáo dục quốcphòng thuộc chương trình chính khoá trong các Trường trung học phổ thông,trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học

Giáo dục quốc phòng - an ninh với mục tiêu tổng quát của chiến lượcquốc phòng nước ta là xây dựng nền quốc phòng toàn dân có lực lượng ngàycàng vững mạnh, thế trận ngày càng vững chắc, đủ sức ngăn chặn, đẩy lùi,đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của của kẻ thù, cần thiết phải đổimới công tác quản lý giáo dục quốc phòng - an ninh nói chung và quản lý dạyhọc môn GDQP-AN nói riêng trong tình hình hiện nay

Môn GDQP-AN là một môn mới đối với học sinh, sinh viên Đối vớiTrung tâm GDQP Hà Nội 2 cũng như các trung tâm GDQP khác của cả nướcthì môn học GDQP-AN là môn học chính, chủ đạo trong chương trình bồidưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên

Trung tâm GDQP Hà Nội 2 hiện đang dạy môn GDQP-AN cho sinhviên 18 trường đại học và cao đẳng (có năm tham gia giảng dạy cho cả họcsinh trung họp phổ thông) trên địa bàn thành phố Hà Nội, tỉnh Vĩnh Phúc vàtỉnh Phú Thọ Nhận thức đúng tầm quan trọng của việc tổ chức quản lý nhằmnâng cao chất lượng dạy học nói chung, dạy học môn GDQP-AN nói riêng,những năm qua Trung tâm GDQP Hà Nội 2 đã có nhiều biện pháp hữu hiệunhằm quản lý chặt chẽ việc dạy học môn học này Nhờ đó mà chất lượng dạyhọc ở Trung tâm đã có nhiều tiến bộ trên một số mặt, phong trào học tập sôinổi, từng bước được nâng lên Tuy nhiên chất lượng giáo dục nói chung vàchất lượng dạy học nói riêng còn nhiều yếu kém, bất cập Đáng quan tâm làchất lượng, hiệu quả dạy học còn thấp, chưa đáp ứng được những đòi hỏingày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trình độ kiến thức,

kỹ năng thực hành, phương pháp tư duy khoa học của đa số học sinh, sinhviên còn yếu.

Hiện nay chuyển biến về nhận thức ở một số cán bộ quản lý và một bộphận học sinh, sinh viên còn chậm so với mục tiêu, yêu cầu môn học vànhiệm vụ giáo dục quốc phòng - an ninh trong tình hình mới Một bộ phậnhọc sinh, sinh viên còn xem nhẹ và tìm cách “thanh toán” môn học hoặc cónhững suy nghĩ đơn giản về môn học Trong khi đó, đội ngũ quản lý giáo dụcnăng lực còn hạn chế, chưa theo kịp với sự đa dạng và phức tạp của các hoạtđộng giáo dục trong quá trình đổi mới quản lý giáo dục,

Thực trạng trên đặt ra cho những người làm công tác quản lý ở Trungtâm GDQP Hà Nội 2 và các nhà nghiên cứu cần phải tổng kết, đúc rút kinhnghiệm, nghiên cứu tìm ra những biện pháp quản lý hữu hiệu nhằm nâng caochất lượng dạy học chung, dạy học môn GDQP-AN nói riêng Do vậy, việc

học viên lựa chọn vấn đề: “Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng - an

ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 hiện nay”

làm đề tài luận văn cao học chuyên ngành quản lý giáo dục có ý nghĩa lý luận

và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Dạy học là hoạt động lao động xã hội xuất hiện từ lúc con người có nhucầu truyền lại cho thế hệ sau những kinh nghiệm của thế hệ trước Quản lý rađời khi có sự phân công lao động xã hội Quản lý DH là một quá trình xã hội đặcthù Thực tiễn và lý luận về quản lý DH được hình thành và phát triển cùng với

sự hình thành và phát triển của xã hội loài người

Vào nửa đầu thế kỷ XX, T.Makiguchi (Nhật Bản) đã nêu lên quá trìnhphát triển của giáo dục tương ứng với nó là sự thay đổi vai trò của người thầytrong quá trình giáo dục, dạy học Dạy học phải hướng vào người học, dạy

học tích cực, biến quá trình dạy học thành quá trình tự học Xu thế dạy họchiện nay hoàn toàn phù hợp với tư tưởng này

Trong thời đại ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộccách mạng khoa học và công nghệ; sự bùng nổ thông tin khoa học và côngnghệ; những tư tưởng trên không những vẫn giữ nguyên giá trị của nó màcòn được tiếp tục kế thừa và phát triển Giáo dục của thế giới đã trải qua bacuộc cải cách về giáo dục Đặc biệt, cuộc cải cách lần thứ hai vào nhữngnăm 1950 và cuộc cải cách lần thứ ba vào những năm 1980 đã tập trungvào vấn đề đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực chủ động,sáng tạo của người học

Ở nước ta, ngay những ngày đầu của nền giáo dục cách mạng Việt Nam,trong thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường, Bác Hồ đã viết: “Từ giờphút này trở đi, các cháu được hưởng một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam(…) làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các cháu.” [22, tr.11] Nộidung bức thư như là một định hướng cho sự phát triển của PPDH

Trong những năm gần đây, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục đàotạo nói chung và đổi mới phương pháp dạy học nói riêng, nhiều nhà nghiêncứu trong đó có những nhà giáo dục học, tâm lý học như Trần Hồng Quân,Phạm Minh Hạc, Phan Trọng Luận, Vũ Văn Tảo, Đỗ Đình Hoan, Trịnh Xuân

Vũ, Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổimới quản lý nội dung dạy học theo hướng nâng cao tính hiện đại và gắn khoahọc với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy học sinh làm trung tâmtrong hoạt động dạy học

Chất lượng GDQP-AN cho các đối tượng được qui định bởi nhiều yếu

tố, một trong những yếu tố quan trọng là tổ chức hoạt động học tập kết hợprèn luyện kỷ luật, tác phong cho HS, SV không nằm ngoài hoạt động quốcphòng, an ninh trong các trung tâm GDQP Tuy nhiên, hình thức tổ chức và

phương pháp học tập, rèn luyện như thế nào để có hiệu quả còn tuỳ thuộc vàonhận thức và năng lực thực hành của lãnh đạo, chỉ huy, đội ngũ cán bộ giáoviên trong mỗi đơn vị và cũng còn là điều phải bàn, phải tính đến Trongnhững năm qua, ở Việt Nam đã có những bài viết, công trình nghiên cứu khoahọc về quản lý môn học giáo dục quốc phòng - an ninh cho HS, SV nhưngchủ yếu tập trung trong hoạt động kỹ thuật và khoa học cơ bản Có thể nói,quản lý môn học GDQP-AN cho HS, SV có tác dụng rất lớn trong sự nghiệpgiáo dục và đào tạo hình thành cho thế hệ trẻ học sinh, sinh viên tính kỷ luật,tác phong, tính tự lập và tính quyết đoán trong cuộc sống

Xét ở góc độ nghiên cứu lý luận quản lý giáo dục, dựa trên quan điểmcủa chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các nhà khoa học nước

ta đã tiếp cận QLGD và QL trường học để đề cập đến việc phát triển công tác

QL trường học; các tác phẩm tiêu biểu như: Phương pháp luận khoa học giáo

dục của Phạm Minh Hạc; Khoa học Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận

và thực tiễn của Trần Kiểm

Trên phương diện nghiên cứu, đã có nhiều đề tài các cấp, luận văn thạc

sỹ, luận án tiến sỹ, sách tham khảo, bài báo khoa học nghiên cứu về vấn đềnày Một số bài viết trên các tạp chí, đề tài nghiên cứu khoa học trong nước

có liên quan tới vấn đề nghiên cứu:

Tác giả Nguyễn Văn Vọng: “Giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn mới”, Tạp chí Đại học và Giáo dục chuyên

nghiệp, số 2/2001 Nghiên cứu đã khái quát bối cảnh mới của đất nước, vị trícủa công tác GDQP-AN, thực trạng GDQP-AN cho học sinh, sinh viên thờigian qua và đề xuất các giải pháp về giáo dục nâng cao nhận thức, đổi mớichương trình, giáo trình tài liệu, đào tạo, về bồi dưỡng giáo viên, về củng cố

mở rộng các trung tâm giáo dục quốc phòng, về nghiên cứu khoa học vàtăng cường đầu tư cho nhiệm vụ giáo dục quốc phòng - an ninh

Tác giả Nguyễn Nghĩa: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng trong các trường phổ thông ở Hà nội hiện nay”, Tạp chí Giáo dục, số

27/2002 Bài viết này tập trung nghiên cứu đề xuất các giải pháp như đổi mới tăngcường sự lãnh đạo, đổi mới nội dung chương trình, hình thức phương pháp, tăngcường đội ngũ giáo viên, bảo đảm chế độ chính sách, đổi mới cơ chế quản lý điềuhành nhằm nâng cao chất lượng GDQP ở các trường trung học phổ thông

Tác giả Nguyễn Nhứt: Nâng cao chất lượng GDQP toàn dân trong giai đoạn hiện nay, Đề tài khoa học,Quân khu 7, năm 2004.

Tác giả Đào Duy Hứa: Giáo dục quốc phòng - an ninh trên làn sóng Tiếng nói Việt Nam, Tạp chí Dân quân tự vệ - Giáo dục quốc phòng, tháng 10,

năm 2008, số 13 (57)

Tác giả Lê Văn Nghệ: Nghiên cứu, đề xuất giải pháp đồng bộ hóa công tác quốc phòng, an ninh ở các trường đại học, cao đẳng và trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh sinh viên, Đề tài khoa học cấp Bộ, Mã số B2009-

18-16NV, tháng 9 năm 2011

Tác giả Nguyễn Thành Công: Thực trạng, giải pháp nâng cao chất lượng môn học giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh Đà Nẵng, Tạp chí Dân quân tự vệ - Giáo dục quốc

phòng, quý II, năm 2012

Tác giả Bùi Văn Ga: Kết quả, kinh nghiệm đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng - an ninh (2002-2012), giải pháp phát triển giáo dục quốc phòng - an ninh những năm tiếp theo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tạp chí Dân quân tự vệ - Giáo

dục quốc phòng, số 58 (102), tháng 7/2012

Tác giả Nguyễn Thiện Minh: Những vấn đề cơ bản cần tập trung chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy, học giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên năm học 2012-2013 và những năm tiếp theo, Tạp chí Dân quân tự vệ - Giáo

dục quốc phòng, tháng 8, năm 2012, số 59 (103)

Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng dạy học nói chung, dạy học giáodục quốc phòng nói riêng từ lâu đã được các nhà nghiên cứu quan tâm Khi xãhội sắp bước vào một giai đoạn phát triển mới thì hơn bao giờ hết, vấn đề nàyđược quan tâm nhiều hơn và nó trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội,đặc biệt là của những nhà nghiên cứu giáo dục.

Trung tâm GDQP Hà Nội 2 trong nhiều năm gần đây đã quan tâm đếncông tác giảng dạy; đã tổ chức các lớp tập huấn bồi dưỡng thường xuyên chogiáo viên Hàng năm có tổ chức các hội thi giáo viên dạy giỏi Việc làm này

đã kích thích được tinh thần học hỏi, nâng cao chuyên môn cho giáo viên.Tuy nhiên để nâng cao chất lượng dạy học cho đội ngũ giáo viên thì rất cần cócác biện pháp quản lý dạy học của giáo viên Quản lý dạy học thực sự là vấn

đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu và cần tiếp tục nghiên cứu để đổimới nâng cao chất lượng dạy học ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2

Nhìn tổng thể, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào

đề cập đến các biện pháp Quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ởcác Trung tâm giáo dục quốc phòng một cách có hệ thống và phù hợp vớiđiều kiện thực tế của Trung tâm GDQP Hà Nội 2

Vì vậy, chúng tôi cho rằng việc nghiên cứu thực trạng, xác lập các biệnpháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm GDQP HàNội 2 là cần thiết, nó góp phần nâng cao chất lượng dạy - học ở Trung tâmGDQP Hà Nội 2 trong tình hình hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về quản lý dạy học môn GDQP-AN, từ

đó đề xuất biện pháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trungtâm GDQP Hà Nội 2 đáp ứng yêu cầu của giáo dục - đào tạo hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên.

- Đánh giá thực trạng, tìm nguyên nhân ưu điểm, khuyết điểm quản lýdạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 hiện nay

- Đề xuất và khảo nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện phápquản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm GDQP Hà Nội

2 hiện nay

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm GDQP HàNội 2

* Phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Tác giả chỉ tập trung nghiên cứu Quản lý dạy học môn GDQP-ANcho sinh viên ở 3 Trường (Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2; Trường Đạihọc Thương mại; Trường Đại học Lao động xã hội) thuộc Trung tâm GDQP

Hà Nội 2

- Số liệu sử dụng để nghiên cứu từ năm 2009 đến 2014

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm GDQP

Hà Nội 2 hiện nay phụ thuộc vào sự tác động tổng hợp của nhiều yếu tố, trong

đó, công tác quản lý dạy học giữ vai trò rất quan trọng Nếu các chủ thể quản

lý thực hiện đồng bộ các biện pháp như: nâng cao nhận thức cho giáo viên,học sinh, sinh viên về môn học; quản lý thực hiện chương trình, kế hoạch dạyhọc; xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng,

cơ cấu hợp lý; bồi dưỡng chuyên môn, tập trung đổi mới phương pháp dạyhọc; quản lý chặt chẽ các khâu, các bước trong kiểm tra, đánh giá kết quả dạy

học môn học; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, quản lý và sử dụng có hiệuquả trang thiết bị dạy học, thì sẽ quản lý được hoat động dạy học môn

GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2, góp phần nâng caochất lượng dạy học - giáo dục ở Trung tâm

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở đường lối quan điểm củaĐảng Cộng sản Việt Nam, nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của các cấp vềgiáo dục - đào tạo, quản lý giáo dục - đào tạo, GDQP-AN cho sinh viên.Đồng thời, đề tài nghiên cứu dựa trên quan điểm hệ thống - cấu trúc;lôgíc - lịch sử và quan điểm thực tiễn để xem xét, phân tích những vấn

đề liên quan

* Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý luận

Thực hiện việc đọc tài liệu, thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp, hệthống hoá, mô hình hoá, khái quát hoá

Các tài liệu liên quan phục vụ cho mục đích và nhiệm vụ nghiên cứugồm: Một số tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh; các văn kiện, nghị quyết của Đảng; chỉ thị, nghị định, nghịquyết của Chính phủ; thông tư, hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, BộQuốc phòng về GDQP-AN; Luật Giáo dục, Chiến lược phát triển giáo dục

Các giáo trình, sách tham khảo, tài liệu về khoa học quản lý và quản lýgiáo dục; các công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học có liên quan đến đề tài

đã được công bố và đăng tải trên các tạp chí, kỷ yếu khoa học, hội thảo…

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra bằng phiếu câu hỏi đối với sinh viên để làm cơ sở đánh giá thựctrạng, tìm ra nguyên nhân và đề xuất các biện pháp hiệu quả trong quản lý dạyhọc môn GDQP-AN ở Trung tâm.

Quan sát thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động GDQP-AN và việc tổchức thực hiện dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâm trongnăm năm qua; hoạt động quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý; hoạt độngdạy học của giảng viên; hoạt động học tập, rèn luyện và việc tự quản lýhoạt động học tập của sinh viên để rút ra những kết luận về nội dungnghiên cứu

Toạ đàm, trao đổi với một số cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên vềnhững nội dung nghiên cứu, từ đó rút ra những kết luận cho nhiệm vụ nghiêncứu của luận văn

Nghiên cứu hệ thống các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, kế hoạch

tổ chức thực hiện, các báo cáo sơ kết, tổng kết, chương trình, quy trình, nộidung đào tạo, kế hoạch quản lý, hệ thống sổ sách của cán bộ quản lý sinh viên

và kế hoạch học tập, công tác của sinh viên

Nghiên cứu tổng kết thực tiễn từ những vấn đề đã và đang diễn ra nhằmđúc rút thành những kinh nghiệm về quản lý dạy học môn GDQP-AN chosinh viên ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2

Xin ý kiến các chuyên gia, các nhà khoa học, cán bộ quản lý giáo dục,quản lý sinh viên, giảng viên trong lĩnh vực quản lý dạy học môn GDQP-ANcho sinh viên và một số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan trong quátrình nghiên cứu đề tài

Phương pháp hỗ trợ

Sử dụng toán thống kê để tổng hợp kết quả điều tra, xử lý số liệu phầnthực trạng và số liệu khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã được

đề xuất

7 Ý nghĩa của luận văn

- Luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận và thựctrạng quản lý quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở Trung tâmGDQP Hà Nội 2

- Góp phần cung cấp những luận cứ khoa học giúp các cấp quản lý ởTrung tâm GDQP Hà Nội 2 tổ chức tốt công tác quản lý dạy học mônGDQP-AN cho sinh viên

8 Cấu trúc luận văn

Gồm: mở đầu, nội dung (3 chương, 8 tiết), kết luận và kiến nghị;danh mục tài liệu tham khảo; phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở trung tâm giáo dục quốc phòng

Giáo dục quốc phòng - an ninh là môn học bao gồm kiến thức khoa học

xã hội, nhân văn, khoa học tự nhiên và khoa học kỹ thuật quân sự và thuộcnhóm các môn học chung Nội dung bao gồm kiến thức cơ bản về đường lốiquốc phòng, quân sự của Đảng, công tác quản lý Nhà nước về quốc phòng - anninh; về truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, về nghệ thuậtquân sự Việt Nam và kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết đáp ứng yêu cầu xâydựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, đồng thời, góp phầnxây dựng, rèn luyện ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong khoa học ngay khi sinhviên đang học tập trong nhà trường và khi ra công tác ngoài xã hội

Dạy học môn GDQP-AN là hoạt động nhằm tác động có hệ thống đến sựphát triển ý thức của công dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;trang bị kiến thức về quốc phòng - an ninh; kỹ năng quân sự cho học sinh, sinhviên từ trung học phổ thông đến đại học và học viên các trường của cơ quannhà nước, tổ chức chính trị - xã hội thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

Dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở trung tâmGDQP chịu sự chi phối của nhiều nhân tố, trong đó có hai yếu tố mang tínhquyết định ảnh hưởng đến chất lượng của hoạt động này chính là là người dạy(đội ngũ giảng viên) và người học (học viên/ sinh viên)

* Về người dạy

Theo Luật Giáo dục, nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy và giáo dụctrong các trường học và các cơ sở giáo dục khác của hệ thống giáo dục quốc dân

Nhà giáo có vai trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đàotạo, trước hết họ là những người được xã hội giao trọng trách giáo dục nhâncách toàn diện cho thế hệ trẻ và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho phát triểnkinh tế xã hội Nhà giáo là nhân vật trung tâm và trung gian giữa các thế hệ

Phẩm chất nhà giáo, đặc biệt là nhà giáo quân đội rất cần thiết cho sựthành công của hoạt động sư phạm quân sự, nhà giáo quân đội cần có:

Phải là công dân mẫu mực, có lập trường chính trị, tư tưởng vững vàng,

có thế giới quan khoa học và có ý thức pháp luật tốt

Có tư tưởng đạo đức, có lối sống lành mạnh, gương mẫu, trung thực,công bằng, nhân ái với mọi người để sinh viên noi theo

Cán bộ giảng dạy phải tốt nghiệp trường sĩ quan, là giảng viên giảngdạy giáo dục quốc phòng - an ninh

Cán bộ giảng dạy tốt nhất trải qua kinh nghiệm trong quân đội

Đội ngũ cán bộ, giáo viên dạy môn GDQP-AN cho sinh viên tại Trungtâm là người trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn và thực hiện hoạt động dạy học -giáo dục Phần nhiều đội ngũ cán bộ giảng dạy là sĩ quan biệt phái, chưađược đào tạo bài bản về nghiệp vụ sư phạm, chưa được quan tâm đào tạotheo chuẩn quy định của Bộ Giáo dục & Đào tạo cũng như mặt bằng chung

ở các nhà trường đại học Công tác GDQP-AN có liên quan và chịu sự chỉđạo, quản lý của nhiều cấp, nhiều bộ, ngành, cơ quan và các tổ chức, các lựclượng khác nhau GDQP-AN có tính đặc thù cả về tổ chức, nhân lực, quản lý

và phát triển đội ngũ giảng viên đến nội dung chương trình, phương pháp tổchức thực hiện

Dạy học môn GDQP-AN là nội dung chính, chủ yếu nằm trong chươngtrình GDQP-AN và có những đòi hỏi rất riêng (như sự đảm bảo về cơ sở vật

chất, vũ khí, trang bị và các phương tiện, thiết bị dạy học khác) Trong dạy

học môn học này thời gian qua, mặc dù có nhiều cố gắng song hiện nay việcvận dụng sáng tạo các phương pháp dạy học - giáo dục còn nhiều hạn chế dolưu lượng sinh viên quá đông, cường độ lao động của đội ngũ cán bộ, giảngviên còn rất cao

* Về người học

Đối tượng học môn GDQP-AN tại trung tâm rất phong phú và đa dạng(ngôn ngữ, vùng miền, sức khoẻ,…), bao gồm những học sinh, sinh viên đangtheo học ở các trường trung học phổ thông, trung cấp, cao đẳng và đại họctrên địa bàn, với các ngành học và bậc học khác nhau (hệ đại học và hệ caođằng, sinh viên trong và ngoài đại học quốc gia) Ý thức, thái độ và phươngpháp học tập và thuộc tính tâm lý của học sinh, sinh viên hoàn toàn khácnhau Điều này đòi hỏi nhà quản lý phải biết thiết kế chương trình kế hoạchgiáo dục phù hợp từng đối tượng.

1.1.2 Quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở trung tâm giáo dục quốc phòng - an ninh

Quản lý giáo dục quốc phòng - an ninh thực chất là nắm giữ và điều

khiển các hoạt động, các lực lượng, các hoạt động giáo dục quốc phòng bằngnhững tác động có mục đích của các chủ thể quản lý Căn cứ vào quy mô, tínhchất của hệ thống quản lý người ta thường xem xét và giải quyết các vấn đềcủa giáo dục quốc phòng - an ninh

Quản lý dạy học môn GDQP-AN là quá trình chủ thể quản lý lập kếhoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra hoạt động dạy của giảng viên, hoạt độnghọc tập của sinh viên nhằm thực hiện được mục tiêu đã đề ra Trong toàn bộquá trình quản lý GDQP thì quản lý động dạy học môn GDQP-AN là hoạtđộng cơ bản nhất, quan trọng nhất Nó tốn nhiều thời gian, đòi hỏi công phu,trí tuệ của chủ thể quản lý

Nói cách khác, quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ởtrung tâm GDQP là tổng thể các nội dung, hình thức tổ chức, phương pháptiến hành của đội ngũ lãnh đạo, cán bộ quản lý, các cơ quan chức năng vàđội ngũ giảng viên GDQP-AN nhằm trang bị, truyền thụ kiến thức, kĩ năngquân sự, quốc phòng - an ninh, nâng cao ý thức, trách nhiệm của sinh viênđối với sự nghiệp quốc phòng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Mục đích dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên nhằm nâng cao ý thức tựgiác, tinh thần trách nhiệm đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, trang bịnhững kiến thức về quân sự, quốc phòng và rèn luyện một số kỹ năng quân

sự Nội dung dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên gồm ba khối kiến thứclớn, đó là những vấn đề chủ yếu về đường lối quân sự, quốc phòng củaĐảng và một số kỹ năng hoạt động quân sự cơ bản Hình thức tổ chức dạyhọc môn GDQP-AN cho sinh viên bao gồm cả lý thuyết và thực hành

Từ nghiên cứu trên, chúng ta có thể hiểu: Quản lý dạy học môn

GDQP-AN cho sinh viên tại trung tâm GDQP nói chung và Trung tâm GDQP Hà Nội 2 nói riêng là những tác động có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến toàn bộ hoạt động dạy học môn học nhằm bảo đảm chất lượng, hiệu quả dạy học, hình thành, phát triển toàn diện ở sinh viên nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa, góp phần tích cực vào sự nghiệp bảo

vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP làmột bộ phận hữu cơ trong hệ thống quản lý giáo dục - đào tạo của Trungtâm, có sự tham gia của các nhân tố:

Một là: chủ thể quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở

trung tâm GDQP là: Ban Giám đốc, Cơ quan Đào tạo, Cơ quan Thanh tragiáo dục - đào tạo, trực tiếp là các khoa chuyên môn và chính bản thân độingũ giảng viên giảng dạy môn học

Hai là, đối tượng quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở

trung tâm GDQP là giảng viên và sinh viên chịu sự tác động, điều khiểncủa chủ thể quản lý Như vậy, giảng viên vừa là chủ thể vừa là khách thểtrong hệ thống quản lý

Ba là, mục đích quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở

trung tâm GDQP, nhằm bảo đảm cho hoạt động giảng dạy của giảng viên,

hoạt động học tập của sinh viên đạt kết quả ngày càng cao, góp phần thựchiện tốt mục tiêu quản lý và nhiệm vụ giáo dục - đào tạo.

Bốn là, nội dung quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở

trung tâm GDQP thực chất là quản lý việc thực hiện tốt các thành tố củaquá trình dạy học, các nhiệm vụ quyết định đến chất lượng giảng dạy củagiảng viên và chất lượng học tập của sinh viên ở Trung tâm, đó là việc cụthể hoá mục tiêu đào tạo, thông qua: quản lý thực hiện tốt chương trình,nội dung, kế hoạch dạy học của giảng viên và kế hoạch học tập của sinhviên; quản lý các hoạt động dạy và học theo đúng quy chế, các quy địnhgiáo dục - đào tạo; công tác quản lý phát triển đội ngũ giảng viên Đồngthời quản lý tốt hoạt động kiểm tra, đánh kết quả hoạt động giảng dạy củagiảng viên, hoạt động học tập của sinh viên Quản lý cơ sở vật chất kỹthuật phục vụ cho hoạt động dạy học môn học góp phần nâng cao chấtlượng dạy học, đạt được mục đích quản lý của Trung tâm

Năm là, phương pháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên

ở trung tâm GDQP rất phong phú, đa dạng, bao gồm toàn bộ những cáchthức, biện pháp tác động, điều khiển của chủ thể quản lý đến đối tượngquản lý bằng hệ thống công cụ, phương tiện nhằm đạt được mục tiêu quản

lý đã xác định Việc xác định phương pháp quản lý dạy học môn

GDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP phải bảo đảm tính khoa học, thốngnhất, khả thi, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của giảng viên và sinhviên, tăng cường hiệu quả quản lý nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp, trong đóphương pháp quản lý hành chính quân sự, phương pháp giáo dục - tâm lý,phương pháp kích thích là những phương pháp chủ đạo, được sử dụng phổbiến Hoạt động dạy và hoạt động học là hoạt động trí tuệ, hết sức căngthẳng, do đó cần lựa chọn và sử dụng các phương pháp quản lý phù hợp vớiđối tượng quản lý là con người mới mang lại tác dụng, hiệu quả cao

1.2 Nội dung quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở trung tâm giáo dục quốc phòng

* Quản lý kế hoạch, mục tiêu, chương trình, nội dung dạy học môn học GDQP-AN cho sinh viên

Nội dung quan trọng của quản lý dạy học môn học GDQP-An cho sinhviên là quản lý việc thực hiện các tiêu chí chất lượng GDQP của trung tâm.Các tiêu chí mục tiêu chất lượng GDQP được thể hiện trong các văn bảngiáo dục - đào tạo Quản lý quá trình thực hiện mục tiêu chất lượng GDQP làquản lý quá trình thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học - giáo dục Kếhoạch đào tạo toàn khoá là văn bản thể hiện các hoạt động dạy học môn họctrong toàn bộ khoá học, phân chia thời gian từng học học phần theo từng học

kỳ và thể hiện lôgic các học phần trong toàn môn học Trên cơ sở kế hoạchđào tạo toàn khoá, nhà trường triển khai lịch huấn luyện theo học kỳ, quý,tháng, tuần Kế hoạch tổ chức toàn khoá do giám đốc, hiệu trưởng ký chịutrách nhiệm, cấp quản lý trực tiếp phê chuẩn

Kế hoạch đào tạo toàn khoá phải xác định rõ các nội dung về: khoá,

ngành đào tạo; thời gian; số lượng học viên, lớp; mục tiêu đào tạo; yêu cầuđào tạo; tính toán thời gian chung; lịch huấn luyện toàn khoá; phân phối thờigian học; thực tập, diễn tập; chuyên đề, tiểu luận môn học; thi tốt nghiệp, đồ

án, khoá luận; huấn luyện bổ sung

Quản lý mục tiêu, chương trình và kế hoạch dạy học môn GDQP-ANcho sinh viên được xác định ngay từ đầu khoá học, thực hiện trên cơ sở cácvăn bản quy định, các cơ quan chức năng của trung tâm GDQP quản lýmục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học và thực hiện quản lý trong phạm

vi cấp mình

Quản lý nội dung dạy học môn GDQP-AN bao gồm toàn bộ hệ thốngkiến thức quân sự, chính trị, kỹ thuật, điều lệnh , các giá trị chuẩn mực, kỹ xảo,

kỹ năng cần trang bị cho sinh viên để góp phần hình thành các phẩm chất nhâncách cần thiết Quản lý nội dung dạy học đặc biệt chú ý quản lý về chất lượng, sốlượng thông tin trong dạy học, trên cơ sở đó nắm vững thực trạng để kịp thờiđiều chỉnh, bổ sung nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu thực tế.

Thực hiện trương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mụctiêu của trung tâm GDQP, là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục & Đàotạo ban hành Yêu cầu đối với trung tâm GDQP là phải nắm vững chươngtrình, tổ chức cho giảng viên tuân thủ một cách nghiêm túc, không được tuỳtiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học (nếu có thay đổi, bổsung phải theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục& Đào tạo)

Sự nắm vững chương trình dạy học là việc đảm bảo để trung tâm GDQPquản lý thực hiện tốt chương trình dạy học, bao gồm:

- Nắm vững những nguyên tắc cấu tạo chương trình, nội dung và phạm

vi kiến thức dạy học của môn học

- Nắm vững phương pháp dạy học của môn học, từng khối lớp tronggiáo dục quốc phòng, an ninh

- Không được giảm nhẹ, nâng cao hoặc mở rộng so với yêu cầu nộidung, phạm vi kiến thức quy định của từng chương trình môn học

- Phương pháp dạy đặc trưng của bộ môn, của bài học phù hợp với từngloại bài của cấp học

- Vận dụng các hình thức tổ chức dạy học khác nhau, kết hợp giữa các hìnhthức dạy học trên lớp, ngoài lớp, thực hành, tham quan…

một cách hợp lý

- Cần coi trọng tất cả các môn học theo quy định của phân phối chươngtrình- nghiêm cấm việc cắt xén, dồn ép bài học, thêm bớt tiết học với bất cứhọc phần nào, lớp học nào, dưới bất kỳ hình thức nào

Để việc quản lý thực hiện chương trình dạy học đạt kết quả, đảmbảo thời gian cho việc thực hiện chương trình dạy học, cần phải chú ý sửdụng kế hoạch giảng dạy của từng khoá như là công cụ để theo dõi, điềukhiển và kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình dạy học, để thườngxuyên, kịp thời điều chỉnh những lệch lạc trong quá trình thực hiệnchương trình dạy học.

* Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên

Quản lý công tác chuẩn bị lên lớp: Việc chuẩn bị bài lên lớp có chấtlượng cần chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên cụ thể các yêu cầu về chuyên môn,nội dung, quy trình và các bước cần thiết của việc soạn giáo án nhằm hỗ trợgiáo viên chuẩn bị giờ lên lớp có hiệu quả, cần bố trí thời khoá biểu của từnglớp một cách khoa học, phù hợp chuyên môn và khung chương trình quyđịnh Việc sắp xếp thời khoá biểu hợp lý sẽ giúp giảng viên chủ động côngviệc và có thời gian chuẩn bị giáo án, bài giảng tốt nhất

Soạn bài là khâu quan trọng nhất trong việc chuẩn bị của giáo viên chogiờ lên lớp, tuy nó chưa dự kiến hết các tình huống trong qua trình lên lớpnhưng soạn bài thực sự là lao động sáng tạo của từng giảng viên, nó thể hiện

sự suy nghĩ, lựa chọn, quyết định của giáo viên về nội dung, phương phápgiảng dạy, hình thức lên lớp phù hợp với đối tượng học sinh và đúng với yêucầu của chương trình

Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp phải đảm bảo những yêu cầucần thiết đó là:

- Đảm bảo tính tư tưởng, tính giáo dục của bài giảng

- Thực hiện soạn bài phải đúng quy chế, soạn bài chu đáo trước khi lênlớp, chống việc soạn bài để đối phó với kiểm tra

- Đảm bảo nội dung, tri thức khoa học Đưa việc soạn bài, chuẩn bị lênlớp vào nề nếp, nghiêm túc và phải đảm bảo chất lượng

- Chỉ đạo không rập khuôn máy móc, đảm bảo và khuyến khích tínhtích cực, tự giác và sáng tạo của giáo viên.

Để soạn bài chuẩn bị lên lớp của giảng viên có thể thực hiện theo một

kế hoạch đồng bộ và có hiệu quả, trung tâm GDQP cần phải phân công tráchnhiệm cụ thể cho cán bộ, giảng viên, tạo mọi điều kiện để họ thực hiện tốtviệc soạn bài và chuẩn bị lên lớp, có kế hoạch thường xuyên kiểm tra, theodõi để khuyến khích kịp thời, đồng thời điều chỉnh những sai lệch nhằm thựchiện đúng những quy định đề ra

Thông qua tổ, khoa, chỉ đạo giảng viên nghiên cứu và xác định yêu cầutrọng tâm của từng chương trình đào tạo; mục đích và nội dung chuyên môncủa từng phân môn… nhằm giúp giảng viên chủ động lựa chọn phương pháp

tổ chức dạy học phù hợp trong việc chuẩn bị, thiết kế bài giảng

Quản lý giờ lên lớp: Chất lượng giờ lên lớp có ý nghĩa quan trọng,

quyết định chất lượng dạy học Giờ lên lớp phản ánh trình độ, khả năng,phương pháp và hiệu quả dạy học của mỗi giảng viên Cần quan tâm chỉ đạođối với hoạt động giảng dạy của giảng viên thông qua việc nắm bắt tình hìnhdạy học, kiểm tra sổ đầu bài, dự giờ, lắng nghe ý kiến phản hồi của học viênthông qua các kênh thông tin khác nhau như đối thoại, gặp trực tiếp sinh viên,qua phiếu điều tra, thùng thư góp ý… từ đó tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm

và điều chỉnh kịp thời

Khi lên lớp, giảng viên phải nghiên cứu những quan điểm cơ bản cótính chất lý luận của Đảng về đường lối quân sự, bao gồm những vấn đề cơbản của học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quânđội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; những nội dung cơ bản về xây dựngnền quốc phòng toàn dân - an ninh nhân dân, chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổquốc, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân - an ninh nhân dân; kết hợp xâydựng kinh tế với củng cố quốc phòng; nghệ thuật quân sự Việt Nam qua các thời

kỳ; có nhận thức và tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩatrong tình hình mới.

Học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quânđội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa manh tính cách mạng khoa học và sâusắc, đó là cơ sở khoa học để Đảng ta đề ra chủ trương đường lối chiến lượcxây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, vàtiến hành chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốctrong giai đoạn hiện nay không chỉ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùngbiển, hải đảo mà còn phải bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ nền văn hoácủa dân tộc Các quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân,xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, tiến hành chiến tranh nhân dân đều cótính kế thừa và phát triển những truyền thống quân sự độc đáo của dân tộc "cảnước một lòng chung sức đánh giặc”, "lấy ít địch nhiều”, "lấy nhỏ chống lớn”

Đó cũng chính là đặc trưng nghệ thuật quân sự Việt Nam đã chiến thắngnhững kẻ thù hung hãn nhất, Nghiên cứu đường lối quân sự của Đảng gópphần hình thành niềm tin khoa học, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng

và lý tưởng cho sinh viên

Nghiên cứu những nội dung cơ bản về nhiệm vụ nội dung công tácquốc phòng, an ninh của Đảng ta hiện nay, bao gồm; xây dựng lực lượng dânquân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, tăng cường tiềm lực cơ sở vật chất kỹthuật quốc phòng, phòng chống chiến tranh công nghệ cao, đánh bại chiếnlược: ‘‘Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối vớicách mạng Việt Nam; xây dựng bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biểnđảo, an ninh quốc gia; đấu tranh phòng chống tội phạm và giữ gìn trật tự, antoàn xã hội

Nghiên cứu hệ thống văn bản quy phạm, pháp luật của nhà nước về bảo

vệ Tổ quốc, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và an ninh chính trị Mọi công dân

đều có trách nhiệm tham gia công tác quốc phòng, luyện tập quân sự, giữ gìnbảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội Nghiên cứu và thực hiện tốt công tácquốc phòng, an ninh để xây dựng lòng tin chiến thắng trước mọi âm mưu, thủđoạn của kể thù đối với cách mạng Việt Nam.

Nghiên cứu các kiến thức, kỹ năng chiến thuật, kỹ thuật quân sự cầnthiết như: Những kiến thức cơ bản về bản đồ, địa hình quân sự, các phươngtiện chỉ huy chiến thuật và chiến đấu; tính năng, tác dụng, cấu tạo, sử dụng,bảo quản các loại vũ khí bộ binh AK, CKC, RPD, RPK, B40, B41; tính năng

kĩ thuật sử dụng thuốc nổ; phòng chống vũ khí hạt nhân, hoá học, vũ khí lửa;vết thương chiến tranh và phương pháp xử lý; một số vấn đề về điều lệnh độingũ và chiến thuật chiến đấu bộ binh

Hoạt động dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQPhiện nay được thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp, vớinhững giờ lên lớp và hệ thống bài học cụ thể Nói cách khác, giờ lên lớp làhình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhất của quá trình dạy học ở trung tâm

để thực hiện mục tiêu dạy học

Chính vì vậy trong quản lý dạy học môn học này phải có những biệnpháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt để nâng cao chất lượng giờ lênlớp của giảng viên, đó là những việc làm của trung tâm GDQP, là trách nhiệmcủa người quản lý

Quản lý giờ lên lớp của giáo viên phải đảm bảo các yêu cầu chủ yếulà:

- Xây dựng được “chuẩn” giờ lên lớp để quản lý tốt giờ lên lớp củagiảng viên

- Phải xây dựng nề nếp giờ lên lớp cho thầy và trò nhằm đảm bảo tínhnghiêm túc trong mọi hoạt động hết sức nhịp nhàng của trung tâm, góp phầnnâng cao chất lượng dạy học

- Phải tác động đến giờ lên lớp một cách tích cực và càng trực tiếp càngtốt để mọi giờ lên lớp góp phần thực hiện mục tiêu.

- Phải yêu cầu cụ thể từng đối tượng thực hiện đầy đủ, nghiêm túcnhững quy định của trung tâm, thực hiện nghiêm túc quy chế có liên quan đếngiờ lên lớp

Để đảm bảo được những yêu cầu quản lý giờ lên lớp, trung tâm quyđịnh rõ chế độ thực hiện và kiểm tra, kế hoạch giảng dạy, kiểm soát các giờlên lớp, duy trì nề nếp dạy học, điều khiển nhịp điệu dạy học và tạo nên bầukhông khí sư phạm trong Trung tâm

Để việc quản lý giờ lên lớp và phân tích sư phạm bài học có hiệu quả,trung tâm cần phải quán triệt đầy đủ những yêu cầu cơ bản sau đây:

- Phải nắm vững được lý luận dạy học và lý thuyết về bài học, nắmvững những quan điểm trong phân tích sư phạm bài học

- Nắm vững các bước trong việc dự giờ và phân tích sư phạm bài học

để chỉ đạo tất cả giáo viên trong Trung tâm thực hiện

- Tổ chức tốt việc dự giờ trong từng khoa, có chế độ dự giờ rõ ràng, có

kế hoạch cụ thể, đặc biệt phải có chuẩn đánh giá phù hợp, có đầy đủ hồ sơ dựgiờ và có thái độ cầu thị khách quan để đánh giá đúng tình hình giờ lên lớpcũng như đánh giá đúng chất lượng giờ lên lớp, trên cơ sở đó, tìm ra nhữngbiện pháp thích hợp cho công tác quản lý giờ lên lớp của mình

Để nâng cao chất lượng dự giờ, phân tích sư phạm bài học, cần tổ chứccác chuyên đề về giờ lên lớp, như trao đổi về nội dung và phương pháp giảngdạy, xây dựng giờ dạy mẫu, tổ chức dạy thử, tổ chức kiến tập, thao giảng…nhằm giúp giảng viên nắm vững lý thuyết, rút kinh nghiệm về phương phápgiảng dạy, về các bước trong dự giờ và phân tích sư phạm bài học… Trên cơ

sở đó khuyến khích sự sáng tạo của giáo viên và đây cũng chính là hoạt độngđặc trưng cho nghề nghiệp của giảng viên, trung tâm GDQP cần phải tổ chức

tốt để tạo điều kiện cho giảng viên phát huy khả năng của mình nhằm nângcao chất lượng dạy học.

Quản lý công tác kiểm tra đánh giá: Chỉ đạo việc thực hiện nghiêm túcquy chế và các văn bản hướng dẫn về công tác kiểm tra, đánh giá của Bộ,

Ngành và các cấp quản lý Chỉ đạo từ khâu tổ chức xây dựng đến thực hiện

các quy trình và tiêu chí kiểm tra, đánh giá bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ,khách quan

Chỉ đạo khâu ra đề thi: Đề thi cần bám sát nội dung chương trình quy

định, bảo đảm các yêu cầu và chất lượng chuyên môn của từng phân môn Cơcấu đề thi phải hợp lý về thời gian và mức độ khó dễ nhằm đánh giá đúngthực chất kiến thức và kỹ năng của sinh viên Công tác coi thi, chấm thi cầnthực hiện nghiêm túc, đúng quy chế nhằm bảo đảm cho sinh viên độc lập làmbài và phát huy được những năng lực vốn có của bản thân

Công tác kiểm tra đánh giá nếu được tổ chức chặt chẽ, chính xác sẽgiúp cho nhà quản lý nắm chắc được thực trạng tình hình dạy học để có cácbiện pháp quản lý kịp thời để nâng cao chất lượng giáo dục

* Quản lý hoạt động học của sinh viên

Sinh viên học tập tại trung tâm GDQP đa dạng về đối tượng, thànhphần Hầu hết sinh viên tuổi đời còn rất trẻ từ 18 đến 23 tuổi, mang đặc điểmtâm sinh lý của lứa tuổi thanh niên, đời sống tinh thần của sinh viên luôn nhạycảm với cái mới nhưng còn nhiều hạn chế về vốn sống, kinh nghiệm và chưađược rèn luyện qua thực tiễn, đặc biệt là thực tiễn hoạt động quân sự

Những đặc điểm trên có ảnh hưởng sâu sắc đến việc quản lý hoạt độngdạy học môn GDQP-AN cho sinh viên, các chủ thể quản lý cần nắm chắc sốlượng, chất lượng và các mối quan hệ chính trị xã hội khác, tổ chức tốt cáchoạt động nhằm xây dựng động cơ, thái độ học tập Xây dựng nề nếp, kỷcương trong hoạt động học tập của sinh viên theo quy trình thống nhất, đồng

bộ; tăng cường giáo dục ý thức, động cơ và mục đích học tập đúng đắn chosinh viên từ đó tạo cho các em sự hứng thú, say mê trong học tập Thườngxuyên quan tâm, chỉ đạo việc theo dõi tình hình học và mức độ tiến bộ củasinh viên trong suốt quá trình học tập như: tự học, chuẩn bị bài tập ở nhà,xây dựng bài mới, kết quả thực hiện các bài kiểm tra định kỳ Quản lý việcgiúp đỡ sinh viên yếu kém, bồi dưỡng sinh viên giỏi Thường xuyên nắm bắtthông tin, ý kiến phản hồi của sinh viên về thuận lợi, khó khăn, về chấtlượng dạy học.

* Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ cho hoạt động dạy học môn GDQP-AN

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, môi trường và các điều kiện hỗ trợ dạyhọc đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học -giáo dục

Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học môn GDQP-AN đảm bảođược 3 yêu cầu liên quan mật thiết với nhau đó là:

- Đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ dạy và học

- Sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất - kỹ thuật trong việc dạy và học

- Tổ chức quản lý tốt cơ sở vật chất - kỹ thuật trong Trung tâm

Nội dung quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy học môn GDQP-AN ởtrung tâm bao gồm:

- Quản lý trường lớp, phòng học, bàn ghế, bảng

- Quản lý các trang thiết bị phục vụ dạy học, hoạt động của các phòng

bộ môn, phòng chức năng

- Quản lý thư viện trường học với các sách báo, tài liệu

- Quản lý đồ dùng học tập của học sinh, sinh viên

Cần quản lý tốt cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện có về mặt số lượng,chất lượng và chủng loại để có kế hoạch khai thác, sử dụng hợp lý trong phục

vụ dạy học Kế hoạch hoá công tác bổ sung, nâng cấp, khai thác cơ sở vậtchất, thiết bị dạy học theo hướng lâu dài, gắn với yêu cầu và nhiệm vụ giáodục đào tạo, định hướng và chiến lược phát triển của Trung tâm Thườngxuyên tiến hành kiểm tra việc duy trì, bảo quản, sử dụng cơ sở vật chất, thiết

bị dạy học để kịp thời sửa chữa, bổ sung, uốn nắn những bất cập trong quátrình sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đặc biệt là các loại khítài nhằm bảo đảm phục vụ tốt nhất chất lượng dạy học Triển khai các biệnpháp đồng bộ: tổ chức hình thức thi đua, khen thưởng nhằm động viên,khuyến khích các cá nhân, tập thể thường xuyên sử dụng hiệu quả cơ sở vậtchất, thiết bị dạy học trong nâng cao chất lượng dạy học Đồng thời, xây dựngcác biện pháp chế tài đa dạng, phù hợp với đặc điểm của trung tâm nhưphương pháp tổ chức hành chính, phương pháp giáo dục (phê bình, nhắc nhở,

kỷ luật hoặc thưởng phạt…) đối với các cá nhân, tập thể chưa có ý thức caotrong công tác giữ gìn và bảo vệ thiết bị dạy học đặc biệt là khí tài

1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở trung tâm giáo dục quốc phòng

1.3.1 Tác động từ tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục - đào tạo

Công cuộc CNH, HĐH đất nước đang tác động và làm thay đổi mộtcách căn bản kinh tế - xã hội Nó không chỉ tạo điều kiện cho sự phát triểncủa sự nghiệp GD&ĐT theo hướng hiện đại mà còn đặt ra những yêu cầu,thách thức mới Chính vì lẽ đó, GD&ĐT cũng đòi hỏi sự bổ sung, đổi mớithường xuyên về nội dung, chương trình, phương pháp và đặc biệt là nâng caochất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy cùng với công tác quản lý, phát triển độingũ giáo viên

Ở nước ta, quá trình thực hiện các nhiệm vụ phát triển giáo dục trongnền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sẽ

xuất hiện nhiều vấn đề mới, khác với cách làm giáo dục trước đây Vì vậy,quan niệm giáo dục hiện nay cũng cần có những nhận thức mới cho phù hợp.

Thực tế, những vấn đề kinh tế - xã hội có những sự tác động rất sâu rộngtới cơ sở đào tạo Xuất phát từ những đòi hỏi của sự phát triền kinh tế xã hội,đương nhiên các cơ sở đào tạo đại học phải có những thay đổi trong đó đòi hỏi cả

sự thay đổi về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên, vì những vấn đề này quyếtđịnh tới sản phẩm đầu ra của các trung tâm GDQP

Công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở trung tâm GDQP hiệnnay là việc làm hết sức quan trọng và là hoạt động nằm trong kế hoạch pháttriển tổng thế của nhà trường, đồng thời cũng là hoạt động chịu sự tác độngcủa nền giáo dục nước nhà

Với những mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đã xác định, trên cơ sở đótrung tâm GDQP cần có những cách làm cụ thể nhằm nâng cao chất lượngdạy học - giáo dục Trong quản lý công tác GDQP nói chung và dạy họcmôn GDQP-AN cho sinh viên cần phải tính đến những tác động từ đặcđiểm, tình hình phát triển kinh tế, xã hội, quan điểm về đổi mới căn bản vàtoàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.3.2 Tác động từ sự nghiệp củng cố quốc phòng - an ninh của nước

ta trong tình hình mới

Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để phát triển kinh tế - xã hội,thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng nền kinh tế thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa là mục tiêu xuyên suốt của chínhsách quốc phòng Việt Nam Thực hiện chính sách quốc phòng mang tính chấthoà bình, tự vệ, thể hiện ở chủ trương không sử dụng vũ lực hoặc đe doạ sửdụng vũ lực trong các quan hệ quốc tế, giải quyết mọi bất đồng và tranh chấpvới các quốc gia khác bằng biện pháp hoà bình

Phát triển kinh tế - xã hội đồng thời tăng cường khả năng quốcphòng, phối hợp chặt chẽ hoạt động quốc phòng, an ninh với hoạt động đốingoại thành một thể thống nhất để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước, phát triển kinh tế nhanh, bền vững Việt Nam xây dựngnền quốc phòng toàn dân dựa trên truyền thống yêu nước, chống ngoại xâmcủa toàn dân tộc, chăm lo xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vữngmạnh, xây dựng nghệ thuật quân sự Việt Nam đáp ứng các yêu cầu củachiến tranh hiện đại Tích cực, chủ động ngăn ngừa và đẩy lùi nguy cơchiến tranh là một trong các nhiệm vụ trọng yếu của quốc phòng Việt Namtrong thời bình

Quán triệt phương châm phòng thủ toàn diện, chủ động, bảo vệ Tổquốc từ xa, quốc phòng Việt Nam sử dụng các biện pháp tổng hợp nhằmgiữ vững ổn định bên trong, ngăn ngừa các nguy cơ can thiệp từ bên ngoài.Thực hiện chính sách quốc phòng độc lập, tự chủ, xây dựng sức mạnh quốcphòng bằng nguồn lực mọi mặt của đất nước và con người Việt Nam

Chính vì vậy, sự nghiệp củng cố quốc phòng - an ninh dựa trênchiến lược quốc phòng - an ninh theo đường lối độc lập, tự chủ của Đảng

đã tác động tới chủ trương, chính sách, kế hoạch, nội dung, thời gian dạyhọc môn GDQP-AN cho sinh viên Từ đó xác định mục tiêu dạy học mônhọc này là nhằm trang bị kiến thức cơ bản về quốc phòng - an ninh, kỹnăng quân sự cần thiết, góp phần đào tạo con người Việt Nam phát triểntoàn diện, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa

Do vậy, trong tổ chức, quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinhviên, trung tâm GDQP cần tính đến những tác động này

1.3.3 Tác động từ việc thực hiện chương trình, nội dung giáo dục quốc phòng - an ninh đã và đang thực hiện

Ở các trung tâm GDQP nói chung và Trung tâm GDQP Hà Nội 2 nói riênghiện đang thực hiện thống nhất khung chương trình, nội dung GDQP-AN.Chương trình, nội dung GDQP-AN hiện đang thực hiện khá đa dạng, liênquan đến nhiều lĩnh vực, ngành nghề, các kiến thức chính trị xã hội, quân sự,chiến tranh, an ninh mới mẻ đối với sinh viên; có lý thuyết, thực hành quânsự; có liên quan tới vũ khí, vật chất huấn luyện, học cả trong giảng đường,ngoài thao trường, bãi tập Tuy, hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hànhchương trình giáo dục quốc phòng - an ninh chung cho cả đại học và cao đẳng(theo Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 9 năm 2012 của Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo); đồng thời giáo trình GDQP-AN cũng được

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, thống nhất cho tất cả các ngành học nhưnglại thiếu sự liên thông với chương trình GDQP-AN cho học sinh phổ thông

Từ đó sinh viên nhận thức khá chung chung về quốc phòng - an ninh, về ýthức về tình yêu quê hương, đất nước, vai trò công dân trong xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; ít biết, thậm chí không biết vận dụngmôn học vào thực tế công tác, công việc cụ thể của mình Các môn quân sự

có tính đặc thù, sinh viên chưa từng làm quen, đòi hỏi có sức khoẻ, phẩm chấtmạnh mẽ, quyết đoán, nhanh nhẹn

Do vậy trong tổ chức và quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinhviên ở trung tâm GDQP cần thấy được những ưu điểm và bất cập củachương trình nội dung đã và đang thực hiện, từ đó có biện pháp tổ chức vàquản lý dạy học môn học cho phù hợp Thiết nghĩ trong chương trình, nộidung môn học GDQP-AN cần phải có một phần gắn liền với ngành học củasinh viên, giúp sinh viên vận dụng môn học vào thực tế công tác, công việclàm một cách hiệu quả, góp phần xây dựng công tác quân sự, quốc phòng ởđịa phương, kết nối lịch sử dân tộc 4.000 năm vào công cuộc bảo vệ Tổ quốchôm nay Phương pháp tổ chức dạy và học, phân phối chương trình, sự phối

hợp lực lượng của các trung tâm giáo dục quốc phòng - an ninh sinh viênphải đồng bộ, thống nhất.

1.3.4 Tác động của đội ngũ giảng viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

Đội ngũ giảng viên ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 cũng như nhiều trungtâm GDQP khác của cả nước khá đa dạng gồm nhiều nguồn khác nhau Đội ngũgiáo viên GDQP-AN luôn luôn đóng vai trò quyết định trong đổi mới và nângcao chất lượng môn học Từ năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức đàotạo giáo viên giáo dục quốc phòng ngắn hạn và dài hạn tại các trường đại học vàliên kết ở địa phương Theo đó, các trường đã bước đầu tự chăm lo xây dựng độingũ giáo viên trong biên chế cơ hữu và thực hiện hợp đồng, thỉnh giảng

Để đáp ứng từng bước chuẩn hoá đội ngũ giáo viên GDQP-AN cả về sốlượng và chất lượng, đáp ứng quy mô giáo dục quốc phòng - an ninh cho họcsinh, sinh viên ngày càng tăng, năm 2010 Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt

Đề án đào tạo giáo viên chuyên ngành GDQP-AN cho các trường trung họcphổ thông và trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề Bộ Giáo dục và Đàotạo đang mở rộng đề án này để phát triển đội ngũ giáo viên giáo dục quốcphòng - an ninh cho các trường đại học, cao đẳng và trung tâm giáo dục quốcphòng - an ninh cho sinh viên

Đội ngũ giảng viên là sĩ quan do Bộ Quốc phòng biệt phái ra cáctrường đại học đang từng bước được kiện toàn về tổ chức và chất lượng Sựphối hợp có hiệu quả của Bộ Quốc phòng với Bộ Giáo dục và Đào tạo trongnhững năm qua đã hình thành đội ngũ cán bộ giảng dạy là sĩ quan biệt phái,lực lượng nòng cốt tham gia giảng dạy môn học GDQP-AN và quản lý chỉđạo thực hiện nhiệm vụ này tại các trung tâm GDQP, với chức năng của cơquan chuyên môn và quản lý trung tâm GDQP cho sinh viên

Tuy vậy, có một thực tế hiện nay, số sĩ quan biệt phái sang dạy họcmôn GDQP-AN đang có nhiều loại; một số sĩ quan gần hết tuổi phục vụ quânđội hoặc còn ít “cơ hội” thăng tiếng trong quân đội nên “bị điều” đi; một sốcán bộ giảng viên tuổi quân còn quá trẻ, vốn sống và kinh nghiệm hoạt độngthực tiễn quân sự còn hạn chế ; một số khác chỉ ở trình độ cao đẳng quân sự,tính lý luận và nhận thức còn ở mức độ Mặt khác giữa Bộ GD&ĐT với BộQuốc phòng chưa có cơ chế liên thông phối hợp một cách cụ thể đối với việcđào tạo cán bộ và giảng viên Trong khi đó, chế độ chính sách đối với đội ngũcán bộ giảng viên GDQP-AN còn thấp; cơ sở vật chất phục vụ cho quá trìnhgiảng dạy, và nơi ở, sinh hoạt cho giảng viên và sinh viên cũng còn gặp nhiềukhó khăn Điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy học môn họcGDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP.

1.3.5 Tác động từ đặc điểm của đội ngũ sinh viên học môn giáo dục quốc phòng - an ninh ở trung tâm giáo dục quốc phòng

Sinh viên theo huấn luyện nói chung và học tập môn GDQP-AN nóiriêng tại trung tâm GDQP rất đa dạng, đến từ nhiều trường khác nhau (cảhọc sinh trung học phổ thông, học sinh trung học chuyên nghiệp, sinh viêncao đẳng, sinh viên đại học, ), họ mang theo những nét văn hoá vùngmiền, truyền thống gia đình, phong phú và đang theo học ở nhiều ngànhnghề khác nhau

Đa số Sinh viên học tập tại trung tâm có trách nhiệm, ham hiểu biết, cóchí tiến thủ, thích cái mới, năng động, yêu nước và đôi khi bồng bột Đối vớimôn GDQP-AN bên cạnh nhiều sinh viên có nhận thức đúng, có nhiều cốgắng và đạt kết quả cao trong học tập thì cũng có một bộ phận sinh viên coimôn này là môn học 3K (khó, khô, khổ), và một số nữ sinh viên xem là môn

vô bổ họ phải học vì là môn học bắt buộc Chính vì vậy, thời gian dành chohoạt động tự học môn GDQP-AN của sinh viên chưa đáp ứng yêu cầu chung

hiện nay Một số sinh viên không làm đầy đủ bài tập, không thường xuyênchuẩn bị bài trước, không đặt câu hỏi cho giảng viên, không đến thư viện đểtham khảo và không ghi lại bài giảng theo cách học riêng Người học vẫnmang nguyên phương pháp học ở bậc phổ thông là thụ động và ỉ lại vào giáoviên khi đã lên bậc học cao hơn Hơn nữa, phần lớn sinh viên các trường lớn

và chuyên ngành khó xem thời gian học môn GDQP-AN là thời gian xả hơinên học không nghiêm túc

Đây là yếu tố tác động, ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học mônGDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP Do vậy các nhà quản lý trongquá trình quản lý dạy học môn học này ở trung tâm GDQP cần tính đến để cóbiện pháp khắc phục

*

* *

Dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên là một nhiệm vụ quan trọng trongthực hiện chiến lược xây dựng nền Quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân Sinhviên ở các cơ sở giáo dục đại học là một lực lượng hùng hậu, nguồn nhân lựcchất lượng cao trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bên cạnh việc được trang bịkiến thức văn hoá, khoa học, công nghệ thiết thực phục vụ cho xây dựng và pháttriển đất nước còn phải được học tập môn GDQP-AN Có như vậy, sinh viênmới đủ khả năng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP mang tínhđặc thù về cả nội dung chương trình, hình thức tổ chức, phương pháp giảngdạy lẫn đội ngũ cán bộ, giảng viên và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Đểnâng cao chất lượng dạy học môn học này đòi hỏi phải được quản lý chặtchẽ, khoa học Tuy nhiên, công tác quản lý dạy học môn học này bị chi phốibởi cơ chế, chính sách; trách nhiệm và năng lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo,giảng viên; đặc điểm, ý thức của sinh viên và các mặt bảo đảm Kết quả

nghiên cứu những vấn đề cơ bản trên là những cơ sở sát thực để đánh giáđúng thực trạng, đồng thời đề xuất các biện pháp quản lý dạy học mônGDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP.

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC

QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2 HIỆN NAY 2.1 Thực trạng dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 hiện nay

2.1.1 Khái quát một số nét về Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

Trung tâm GDQP Hà Nội 2 thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2được thành lập theo quyết định số 2630/QĐ-BGD&ĐT-TCCB ngày 27 tháng

7 năm 1999 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; là đơn vị sự nghiệp lấythu bù chi (Quy chế chi tiêu nội bộ của Trung tâm GDQP Hà Nội 2 xây dựngdựa trên nguyên tắc dân chủ, công khai, tuân thủ theo quy định hiện hành củapháp luật, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao)

Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 có đội ngũ sĩ quan biệtphái có bản lĩnh chính trị vững vàng, được tôi luyện trong chiến tranh,được đào tạo cơ bản, chính quy tại các học viện, nhà trường quân đội vàcác nhà trường trong và ngoài nước Đội ngũ cán bộ Trung tâm giàu kinhnghiệm trong quản lý, giáo dục - đào tạo Trung tâm có quy mô đào tạo,GDQP-AN cho 30.000 học sinh, sinh viên/năm Chi bộ Trung tâm GDQP

Hà Nội 2 (có 29 đảng viên) trực thuộc Đảng bộ Trường Đại học Sư phạm

Hà Nội 2 Đóng chân trên địa bàn phường Xuân Hoà, thị xã Phúc Yên,tỉnh Vĩnh Phúc Trung tâm có 3 phòng chức năng, 2 khoa chuyên môn;Hội đồng khoa học và đào tạo, khung quản lý học viên, sinh viên, với hơn

100 cán bộ, giảng viên, công nhân viên Hoạt động của tổ chức quầnchúng, công đoàn, đoàn thanh niên trong Trung tâm sôi nổi, hiệu quả, chấtlượng tốt

Khu vực địa bàn nơi trường ĐHSP Hà Nội 2 và Trung tâm GDQP HàNội 2 đóng quân đông dân cư, nhiều cơ quan trường học, phương tiện giaothông đi lại đông đúc, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội phứctạp liên quan đến công tác GDQP-AN của nhà trường và Trung tâm.

Nhiệm vụ giáo dục đào tạo của trường đại học sư phạm Hà Nội 2 trongnhững năm qua đã có nhiều đóng góp tích cực về nguồn nhân lực cho xã hộivới đội ngũ trí thức đầy tiềm năng, sáng tạo Số lượng tuyển sinh viên hàngnăm ngày một tăng cho các ngành đào tạo Vấn đề đặt ra, làm thế nào để tổchức thực hiện thật tốt công tác GDQP - AN cho lực lượng trẻ, đáp ứng yêucầu xã hội

Nhiệm vụ của Trung tâm GDQP Hà Nội 2 này càng nặng nề, khó khăn

do số học sinh, sinh viên học tập môn GDQP-AN ngày càng tăng Chất lượngđào tạo giáo viên GDQP ngày càng đòi hỏi cao hơn; công tác nghiên cứukhoa học càng cần đẩy mạnh hơn nữa; đòi hỏi nhà ở cho sinh viên và trường,lớp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo

2.1.2 Hoạt động giáo dục quốc phòng và dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

Hiện nay Trung tâm GDQP Hà Nội 2 đang thực hiện nhiệm vụ giáodục quốc phòng cho học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trungcấp chuyên nghiệp, đào tạo nghề, trung học phổ thông, khu vực Hà Nội, tỉnhVĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ với số lượng khá đông (khoảng 30.000 học sinh,sinh viên/ một năm)

* Về thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng

Qua điều tra, chúng tôi nhận thấy, thời gian qua, Trung tâm luôn thựchiện đúng quy chế tổ chức dạy và học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ

Quốc phòng về công tác GDQP Tổ chức GDQP cho sinh viên 18 trường đạihọc, cao đẳng khu vực Hà Nội, tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Phú Thọ

Để thực hiện tốt nhiệm vụ quan trọng này, Trung tâm đã đề nghị vàđược tăng cường đội ngũ cán bộ, giảng viên về cả số lượng, chất lượng;Trung tâm luôn chủ động, tích cực đưa giảng viên đi đào tạo sau đại học,phấn đấu đến năm 2015 có 50% giảng viên Trung tâm có trình độ thạc sĩ,tiến sĩ Thường xuyên bồi dưỡng trình độ chuyên môn GDQP-AN, bồidưỡng nghiệp vụ sư phạm, kỹ năng giảng dạy cho đội ngũ giảng viên

Trung tâm thường xuyên phối hợp với các trường đại học cao đẳng bốtrí, sắp xếp thời gian học tập GDQP-AN cho sinh viên từng trường hợp lý,tránh chồng chéo ảnh hưởng đến kế hoạch chung Tổ chức GDQP cho sinhviên chặt chẽ, bảo đảm đúng số lớp học lý thuyết thực hành

Công tác đào tạo luôn được thực hiện một cách nghiêm túc, đúng quyđịnh của Bộ Giáo dục và Đào tạo từ tổ chức dạy, học, kiểm tra, thi, công nhậnkết quả học tập và cấp chứng chỉ GDQP cho sinh viên

Thực hiện đúng quy chế tổ chức hoạt động của Trung tâm GDQP; quychế tổ chức dạy và học, đánh giá kết quả của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Tăng cường công tác quản lý, rèn luyện sinh viên, thực hiện nghiêm túccác chế độ trong ngày, trong tuần; xây dựng môi trường văn hoá quân sự; tổchức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao sôi nổi trong sinhviên; chống các biểu hiện tiêu cực trong thi cử; chống các tệ nạn xã hội; bảo

vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội

Bảo đảm an toàn tuyệt đối các hoạt động của cán bộ, giảng viên, sinhviên khi tiến hành công tác GDQP-AN trong Trung tâm

Đầu tư cơ sở vật chất cho dạy và học, nhất là cơ sở vật chất chuyêndùng thiết bị hiện đại Xây dựng thao trường kỹ thuật, chiến thuật phù hợp vớitính chất, đặc điểm và đối tượng đào tạo

* Về dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên.

Qua khảo sát bằng phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp, chúng tôi nhậnthấy, thời gian qua việc tổ chức dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên đượcTrung tâm luôn coi trọng, xác định đây là nhiệm vụ chính trị trung tâm củaTrung tâm Vì vậy lãnh đạo, chỉ huy Trung tâm đã tiến hành nhiều biện pháp

để nâng cao chất lượng dạy và học môn học này

Lãnh đạo, chỉ huy Trung tâm xác định, vấn đề then chốt quyết định tớichất lượng, hiệu quả dạy học môn GDQP-AN là phải đổi mới phương phápgiảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học Thực tế, ngay từđầu mỗi năm học, Trung tâm GDQP Hà Nội 2 đã luôn quán triệt, triển khaithực hiện chỉ thị XV của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đẩy mạnh hoạt động đổimới phương pháp giảng dạy và học trong các nhà trường Đổi mới phươngpháp dạy học nhằm tích cực hoá người học, phát huy tính chủ động, sáng tạo

và năng lực tự học, tự nghiên cứu của sinh viên

Đổi mới phương pháp giảng dạy, có tính quyết định đến chất lượng dạyhọc môn GDQP-AN Đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao nhậnthức, khả năng tư duy về quốc phòng, an ninh cho sinh viên, chọn lọc phươngpháp dạy học truyền thống; hạn chế dạy học nặng về lý thuyết, tăng khả năngthực hành cho người học Trung tâm GDQP Hà nội 2 tập trung cho hướng đổimới như sau:

Xây dựng kế hoạch giảng dạy theo chương trình quy định, xác địnhmục tiêu cần đạt được cho từng học phần, bảo đảm đúng tiến độ, thời gian,bảo đảm cơ sở vật chất, học liệu

Đổi mới phương pháp truyền đạt nội dung môn GDQP-AN để sinh viên

có hướng nghiên cứu, làm bài tập và vận dụng được thành thạo

Đổi mới phương pháp giảng dạy môn GDQP-AN bám sát trên cơ sởchương trình quy định Trung tâm đã nghiên cứu kết cấu từng phần họctheo hướng tăng thời gian đọc sách, tự nghiên cứu, thảo luận, xêmina củasinh viên; gắn lý thuyết với thực hành, đưa người học đến gần hơn với thựctiễn hoạt động quân sự, quốc phòng - an ninh Để hình thành và phát triểnnăng lực nhận thức, năng lực sáng tạo của người học về môn GDQP-AN,trong tổ chức dạy học, Trung tâm đã hướng người học và đặt họ vào vị tríchủ thể của hoạt động nhận thức; thông qua tự lực, tự giác của bản thânnhằm chiếm lĩnh tri thức, ở đây người học chiếm vị trí trung tâm trong quátrình dạy học

2.2 Thực trạng quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 hiện nay

2.2.1 Nhận thức của cán bộ quản lý ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng

Hà Nội 2 về sự cần thiết phải tổ chức tốt quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh

Thông qua kết quả điều tra về nhận thức của cán bộ quản lý ở Trung

tâm GDQP Hà Nội 2 (xem bảng 1, phụ lục 6) cho thấy, đại đa số cán bộ quản

lý đều cho rằng cần phải quản lý một cách khoa học và chặt chẽ hoạt độngdạy học môn GDQP-AN; các ý kiến cho rằng, những nội dung cần tập trungquản lý là: quản lý nội dung thực hiện chương trình, lập kế hoạch công tác,quản lý nề nếp lên lớp của giáo viên và quản lý việc kiểm tra - đánh giá sinhviên Thực hiện tốt các nội dung quản lý này sẽ tạo điều kiện và là cơ sở nềntảng cần thiết cho việc quản lý chất lượng đào tạo

Qua kết quả điều tra cũng cho thấy một số cán bộ quản lý còn xem nhẹviệc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, hoạt động tự học, tự

bồi dưỡng của giảng viên, quản lý việc thực hiện hồ sơ chuyên môn, quản lýsoạn bài và chuẩn bị lên lớp Đây là mặt hạn chế trong nhận thức của cán bộquản lý, coi các hoạt động trên là nhiệm vụ của mỗi cá nhân và mỗi cá nhânphải tự giác thực hiện.

Như vậy, thông qua kết quả điều tra đã thể hiện nhận thức của cán bộquản lý về cơ bản đã nhận thức được sự cần thiết và xác định được nhữngnội dung quản lý hoạt động dạy học môn GDQP-AN Song cũng còn bộc lộnhững hạn chế như: Chú trọng tới nhiều biện pháp hành chính, nề nếp bềnổi, chưa chú trọng tới nội dung quản lý việc vận dụng và cải tiến phươngpháp giảng dạy, quản lý việc tự học, tự bồi dưỡng của cán bộ giáo viên.Trong thực tiễn cho thấy sự đầu tư chính đáng cho hoạt động bồi dưỡng, cóchú trọng tới các biện pháp đẩy mạnh công tác đổi mới phương pháp dạyhọc thì hoạt động dạy học mới thực sự có chuyển biến mới và có chấtlượng cao

2.2.2 Ưu điểm, hạn chế trong quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

Để đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy của đội ngũ giảng viên,tác giả đề tài xin ý kiến đánh giá của 90 cán bộ, giảng viên giảng dạy ở Trungtâm GDQP Hà Nội 2

Qua kết quả điều tra (xem phụ lục 6) cho thấy hai nội dung có đánh giá

thực hiện tốt nhất đó là việc thực hiện quản lý chương trình và thực hiện cácquy định về hồ sơ cá nhân của giáo viên Ba nội dung: quản lý việc lập kếhoạch công tác, quản lý nề nếp, quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quảhọc tập của học sinh, sinh viên được đánh giá là tốt Các hoạt động còn lạiđược đánh giá hoàn thành ở mức độ trung bình Kết quả đánh giá cho thấy cáchoạt động quản lý hoạt động dạy của giáo viên còn mang tính hành chính